ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပဇာ၊ သတ္တဝါအပေါင်းသည်။
အာလယာရာမာ၁။**အာလယာရာမာ အာလယရတာ**။ ။ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အလ္လီယတီတိအာလယော၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ ငြိ ကပ်တွယ်တာအပ်သော ရူပါရုံစသော ကာမဂုဏ်ငါးပါး၊ ဝါ= ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး။ အာရမန္တိ ဧတ္ထာတိ အာရာမော= မွေ့ လျော်ရာဌာန၊ အာလယော အာရာမော ဧတိဿာ ပဇာယာတိ အလယာရာမာ= တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ငြိကပ်တွယ်တာအပ်
သော ကာမဂုဏ် အာရုံငါးပါး (ဝါ၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး)ဟူသောမွေ့
လျော်ရာဌာနရှိသော သတ္တဝါအပေါင်း။
( တနည်း) အာလယာရာမာ၊ ပျော်မွေ့ ဖွယ်၏ အဖြစ်ဖြင့် ခံစားမှီဝဲအပ်သောကာမဂုဏ် အာရုံ ငါးပါးတို့ဖြင့် ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့တတ်သောတရားအဖြစ်အားဖြင့် ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်တို့ဖြင့် ပျော်မြူးနေ၏။
ဤသို့ အနက်ပေးလျှင်– အာလီယန္တိ အဘိရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန သေဝီယန္တီတိ အာလယာ(ပျော်မွေ့ဖွယ်၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောဖြင့် ခံစားမှီဝဲ အပ်သောရူပါရုံ စသောကာမဂုဏ်ငါးပါး)ဟု ကမ္မသာဓန ဝစနတ္ထကိုလည်းကောင်း, အာလယန္တိ အဘိရမဏဝသေန သေဝန္တီတိ အာလ ယာ (ပျော်မွေ့တတ်သော တရားအဖြစ်အားဖြင့်ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်များ) ဟု ကတ္တုသာဓန ဝစနတ္ထကိုလည်းကောင်းပြု၍ အာလယေဟိ အာရမန္တီတိ အာလယာရာမာ (ထိုအာလယတို့ဖြင့်ပျော်မြူးနေကြသော သတ္တဝါများ) ဟု ဝစနတ္ထပြုပါ။ ဤသုတ်၌ အာဒီဃနှင့်တကွသောအာရာမသဒ္ဒါဖြင့် ပါဌ်ရှိသော်လည်း ဒီ၊ မဟာဝဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (၅၅)နှင့် ၎င်းဋီကာ (၅၈)တို့၌ ထိုအာဒီဃ မပါသော ရာမသဒ္ဒါဖြင့် “ အာလယရာမာ”ဟု ပါဌ်ရှိ၏။
အာလယေ ရတာ အာလယရတာ၊ အာလယ၌ ပျော်မြူးနေသော သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဤပုဒ်၌ လည်း “အာလယရတာ= တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ငြိကပ်တွယ်တာအပ်သော ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါး၌ ပျော် မြူးနေ၏။ ဝါ= တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ငြိကပ်တွယ်တာအပ်သော ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၌ ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့ဖွယ်အဖြစ်ဖြင့် ခံစားမှီဝဲအပ်သော ကာမဂုဏ် အာရုံငါးပါး၌ ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့ တတ်သော တရားအနေအားဖြင့် ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်အပေါင်း၌ ပျော်မြူးနေ၏” ဤသို့ အနက်ပေးပါ။ တဏှာဝိစရိတ၊ တဏှာဝိစရိတ်၊ ဝါ= အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ လှည့်လည်ဖြစ်ပွား ကျက်စားတတ်သော တဏှာ။ [ အာလယသမ္မုဒိတာပုဒ်၌လည်း ဤနည်းအတိုင်းဆိုပါ။] ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါးဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။ ဝါ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။ အာလယရတာ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ် အာရုံ ငါးပါး၌ပျော်မွေ့ နေ၏။ အာလယသမ္မုဒိတာ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ် အာရုံငါးပါး၌ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်နေ့၏။ တထာဂတေန၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ အနာလယေ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါး၏ ဆန့်ကျင် ဘက်ဖြစ်သော။ ဝါ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၏ ဆန့်ကျင် ဘက်ဖြစ်သော။ ဓမ္မေ၊ အရိယသစ္စာတရားကို။ (ဝဋ်ဒုက္ခကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို မှီငြမ်းပြုသောသစ္စာ လေးပါးတရားကို)။ ဒေသိယမာနေ၊ ဟောကြားတော်မူအပ်လသော်။ သာ (ပဇာ)၊ ထိုသတ္တဝါအပေါင်းသည်။ သုဿူသတိ၊ နာယူလို၏။ သောတံ၊ နားကို။ သြဒဟတိ၊ စွင့်ထောင် ထား၏။ အညာ (အညာယ)၊ သိနားလည်ခြင်းငှာ။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ဥပဋ္ဌပေတိ၊ တရားအာရုံ၌ ကပ်၍ထား၏။ ပ။
( တနည်း) အာလယာရာမာ၊ ပျော်မွေ့ ဖွယ်၏ အဖြစ်ဖြင့် ခံစားမှီဝဲအပ်သောကာမဂုဏ် အာရုံ ငါးပါးတို့ဖြင့် ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့တတ်သောတရားအဖြစ်အားဖြင့် ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်တို့ဖြင့် ပျော်မြူးနေ၏။
ဤသို့ အနက်ပေးလျှင်– အာလီယန္တိ အဘိရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန သေဝီယန္တီတိ အာလယာ(ပျော်မွေ့ဖွယ်၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောဖြင့် ခံစားမှီဝဲ အပ်သောရူပါရုံ စသောကာမဂုဏ်ငါးပါး)ဟု ကမ္မသာဓန ဝစနတ္ထကိုလည်းကောင်း, အာလယန္တိ အဘိရမဏဝသေန သေဝန္တီတိ အာလ ယာ (ပျော်မွေ့တတ်သော တရားအဖြစ်အားဖြင့်ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်များ) ဟု ကတ္တုသာဓန ဝစနတ္ထကိုလည်းကောင်းပြု၍ အာလယေဟိ အာရမန္တီတိ အာလယာရာမာ (ထိုအာလယတို့ဖြင့်ပျော်မြူးနေကြသော သတ္တဝါများ) ဟု ဝစနတ္ထပြုပါ။ ဤသုတ်၌ အာဒီဃနှင့်တကွသောအာရာမသဒ္ဒါဖြင့် ပါဌ်ရှိသော်လည်း ဒီ၊ မဟာဝဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (၅၅)နှင့် ၎င်းဋီကာ (၅၈)တို့၌ ထိုအာဒီဃ မပါသော ရာမသဒ္ဒါဖြင့် “ အာလယရာမာ”ဟု ပါဌ်ရှိ၏။
အာလယေ ရတာ အာလယရတာ၊ အာလယ၌ ပျော်မြူးနေသော သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဤပုဒ်၌ လည်း “အာလယရတာ= တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ငြိကပ်တွယ်တာအပ်သော ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါး၌ ပျော် မြူးနေ၏။ ဝါ= တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ငြိကပ်တွယ်တာအပ်သော ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၌ ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့ဖွယ်အဖြစ်ဖြင့် ခံစားမှီဝဲအပ်သော ကာမဂုဏ် အာရုံငါးပါး၌ ပျော်မြူးနေ၏။ ဝါ= ပျော်မွေ့ တတ်သော တရားအနေအားဖြင့် ခံစားမှီဝဲတတ်သော တဏှာဝိစရိတ်အပေါင်း၌ ပျော်မြူးနေ၏” ဤသို့ အနက်ပေးပါ။ တဏှာဝိစရိတ၊ တဏှာဝိစရိတ်၊ ဝါ= အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ လှည့်လည်ဖြစ်ပွား ကျက်စားတတ်သော တဏှာ။ [ အာလယသမ္မုဒိတာပုဒ်၌လည်း ဤနည်းအတိုင်းဆိုပါ။] ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါးဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။ ဝါ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။ အာလယရတာ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ် အာရုံ ငါးပါး၌ပျော်မွေ့ နေ၏။ အာလယသမ္မုဒိတာ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ် အာရုံငါးပါး၌ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်နေ့၏။ တထာဂတေန၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ အနာလယေ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါး၏ ဆန့်ကျင် ဘက်ဖြစ်သော။ ဝါ၊ တွယ်တာဖွယ်ရာ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၏ ဆန့်ကျင် ဘက်ဖြစ်သော။ ဓမ္မေ၊ အရိယသစ္စာတရားကို။ (ဝဋ်ဒုက္ခကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို မှီငြမ်းပြုသောသစ္စာ လေးပါးတရားကို)။ ဒေသိယမာနေ၊ ဟောကြားတော်မူအပ်လသော်။ သာ (ပဇာ)၊ ထိုသတ္တဝါအပေါင်းသည်။ သုဿူသတိ၊ နာယူလို၏။ သောတံ၊ နားကို။ သြဒဟတိ၊ စွင့်ထောင် ထား၏။ အညာ (အညာယ)၊ သိနားလည်ခြင်းငှာ။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ဥပဋ္ဌပေတိ၊ တရားအာရုံ၌ ကပ်၍ထား၏။ ပ။
ပါတုဘာဝါ၊ ကြောင့်။
ပဌမော၊ သော။
အစ္ဆရိယော၊ သော။
အဗ္ဘုတော၊ သော။
အယံ ဓမ္မော၊ ဤတရားသဘောသည်။
(အာလယာရာမဖြစ်သော သတ္တဝါ အပေါင်း၏အနာလယ သစ္စာလေးပါးတရားကို နာယူလိုခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်)။
ပါတုဘဝတိ၊ ထင်ရှားဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဇာ၊ သည်။
မာနာရာမာ
၁။**မာနာရာမာ**။ ။ မညတီတိ မာရော၊ မညနံ ဝါ မာ နော၊ ဝင့်
ကြွားထောင်လွှားတတ်သောသဘော၊ ဝါ၊ ဝင့်ကြွားထောင်လွှားခြင်းသဘော (မာနစေတသိက် တည်း)၊ မညိတဗ္ဗောတိ မာနော= ဝင့်ကြွားထောင်လွှားဖွယ် (ဝါ= ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟုထင်မှတ်ယူဆဖွယ်) ဖြစ်သော
ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး။ မာနော အာရာမော ယဿာ ပဇာယာတိ မာနာရာမာ။
၊ ဝင့်ကြွားထောင်လွှားမာနတရားဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။
ဝါ၊ ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟု ထင်မှတ်ဖွယ်ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးဟူသော မွေ့လျော်
ရာဌာနရှိ၏။
မာနရတာ၊ ဝင့်ကြွားထောင်လွှားမှု၌ ပျော်မွေ့နေ၏။
ဝါ၊ ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟုထင်မှတ်ဖွယ် ဝဋ်ဒုက္ခ အားလုံး၌ပျော်မွေ့နေ၏။
မာနသမ္မုဒိတာ၊ ဝင့်ကြွားထောင်လွှားမှု၌ လွန်စွာဝမ်းမြောက်နေ၏။
ဝါ၊ ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၌ လွန်စွာ
ဝမ်းမြောက်နေ၏။
တထာဂတေန၊ သည်။
မာနဝိနယေ၊ ဝင့်ကြွားထောင်လွှားမှုကို ပယ်ရှားကြောင်းဖြစ်သော။
ဝါ၊ ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးချုပ်ဆုံးကြောင်း
ဖြစ်သော။
ဓမ္မေ၊ အရိယသစ္စာတရားကို။
ဒေသိယမာနေ၊ သော်။
သာ(ပဇာ)၊ သည်။
သုဿူသတိ၊ ၏။
ပ။
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်သော။
အစ္ဆရိယော၊ သော။
အဗ္ဘုတော၊ သော။
အယံ ဓမ္မော၊ ဤတရားသဘောသည်။
(မာနာရာမဖြစ်သော သတ္တဝါအပေါင်း၏ မာနဝိနယ ဖြစ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကိုနာယူလိုခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်။)
ပါတုဘဝတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဇာ၊ သည်။
အနုပသမာရာမာ
၁။**အနုပသမာရာမာ။ ။ ကိလေသေ ဥပသမေတီတိ ဥပသ
မော၊ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော အရိယမဂ်၊ န ဥပသမော အနုပသမော= ထိုအရိယမဂ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အကုသိုလ်။ (တနည်း) ဥပသမ္မတီတိ ဥပသမော၊ န ဥပသမော အနုပသမော= မငြိမ်းမချမ်း အပူသန်းသော ဝဋ်ဒုက္ခ။
၊ မအေးချမ်းမြ, ဝဋ်ဒုက္ခဟူသော မွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော အရိယမဂ်၏ ဆန့်ကျင်
ဘက် အကုသိုလ်ဟူသောမွေ့လျော်ရာဌာနရှိ၏။
အနုပသမရတာ၊ မအေးချမ်းမြ, ဝဋ်ဒုက္ခ၌ပျော်မွေ့ နေ၏။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော အရိယမဂ်၏ ဆန့်ကျင်
ဘက် အကုသိုလ်၌ပျော်မွေ့ နေ၏။
အနုပသမသမ္မုဒိတာ၊ မအေးချမ်းမြ, ဝဋ်ဒုက္ခ၌ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်
နေ၏။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော အရိယမဂ်၏ ဆန့်ကျင်
ဘက် အကုသိုလ်၌ လွန်စွာဝမ်းမြောက်နေ၏။
တထာဂတေန၊ သည်။
သြပသမိကေ၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ငြိမ်းခြင်းကိုပြုတတ်သော။
ဝါ၊ ကိလေသာအပူငြိမ်းခြင်းကို ပြုတတ်သော။
ဓမ္မေ၊ (ဝဋ်ဒုက္ခကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို မှီငြမ်းပြုသော) အရိယသစ္စာတရားကို။
ဒေသိယမာနေ၊ သော်။
သာ (ပဇာ)၊ သည်။
သုဿူသတိ၊ ၏။
ပ။
ပဇာ၊ သည်။
အဝိဇ္ဇာ ဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာနှင့်တကွဖြစ်၏။
ဝါ၊ အဝိဇ္ဇာနှင့် ပြည့်စုံ၏။
[ အဝိဇ္ဇာယ ဂတောတိအဝိဇ္ဇာယ သဟ ပဝတ္တော၊ သဟယောဂေ ဟိ ဣဒံ ကရဏဝစနံ၊ တေနာဟ“သမန္နာဂတော”တိ။
သံယုတ်ဋီကာ၊ ပ–၂၄၂]။
အဏ္ဍဘူတာ၊ ဥသတ္တဝါကဲ့သို့ဖြစ်နေ၏။
ပရိယောနဒ္ဓါ၊ အဝိဇ္ဇာဥခွံသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ရစ်ပတ်မြှေးယှက်အပ်၏။
တထာဂတေန၊ သည်။
အဝိဇ္ဇာဝိနယေ၊ အဝိဇ္ဇာကိုပယ်သတ်ကြောင်းအရဟတ္တဖိုလ်ကို အမှီတကဲပြုသော။
ဓမ္မေ၊ သစ္စာလေးပါး တရားတော်ကို။
[ အဝိဇ္ဇာဝိနယပုဒ်အရ အရဟတ္တဖိုလ်ကိုသာမက အရဟတ္တဖိုလ်ကို မှီငြမ်းပြုသော သစ္စာလေးပါး တရားတိုင်အောင် ဌာနူပစာရအားဖြင့် ယူရသည်။
အဝိဇ္ဇာဝိနယေတိ အဝိဇ္ဇာဝိနယော ဝုစ္စတိ အရဟတ္တံ၊ တံနိဿိတေ
ဓမ္မေဒေသိယမာနေတိ အတ္ထော။
အဋ္ဌကထာ၊ ၃၃၅]။
ပ။
အဋ္ဌမံ။