ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဂ္ဂပ္ပသာဒါ၊ မြင့်မြတ်သော ရတနာတို့၌ ကြည်ညို
ခြင်းတို့သည်။
ဝါ၊ မြင့်မြတ်သော ကြည်ညိုခြင်းတို့သည်။
ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးမျိုးတို့တည်း။
စတ္တာရော၊ လေးမျိုးတို့ ဟူသည်။
ကတ မေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အပဒါ၊ ခြေမရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (မြွေ ငါးအစရှိသော)သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း။
ဒွိပဒါ၊ ခြေနှစ်ချောင်းရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (လူ, ငှက် အစရှိသော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
စတုပ္ပဒါ၊ ခြေလေးချောင်းရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ဆင် မြင်း အစရှိသော) သတ္တဝါ
တို့သည်လည်းကောင်း။
ဗဟုပ္ပဒါ၊ များသော ခြေရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ကင်းခြေများစသော) သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း။
အရူပိနော၊ ရုပ်မရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ပဉ္စဝေါကာရ, ဧကဝေါကာရဘုံသားဖြစ်သော)သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
အရူပိနော၊ ရုပ်မရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (စတုဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
သညိနော၊ သညာရှိကုန်သော။
သတ္တာ ဝါ၊ (နေဝသညာ နာသညာ ယတနဘုံသားမှ တစ်ပါးသော စတုဝေါကာရဘုံသား, ပဉ္စဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
အသညိနော၊ သညာမရှိကုန်သော။
သတ္တာ ဝါ၊ ( ဧကဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
နေဝသညိ နာသည်နော၊ ရုန့်ရင်းပေါ်လွင်သော သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်ကုန်, သိမ်မွေ့သော သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (နေဝသညာ နာသညာယတနဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
ယာဝတာ၊ အကြင်မျှလောက် အရေအတွက်ရှိကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုမျှလောက်သော သတ္တဝါတို့တွင်။
အရဟံ၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင်စတွင်, ကုန်စင်ခပင်း,ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ ဂုဏ်အားဖြင့် အမြင့်မြတ်ဆုံး
ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ဗုဒ္ဓေ၊ မြတ်စွာဘုရား၌။
ပသန္နာ၊ ကြည်ညိုကြကုန်၏။
တေ၊ ထိုဘုရား၌ ကြည်ညိုကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
အဂ္ဂေ၊ မြင့်မြတ်သော ရတနာ၌။
ပသန္နာ၊ ကြည်ညိုသည် မည်ကုန်၏။
အဂ္ဂေ၊ မြင့်မြတ်သော ဘုရားရတနာ၌။
ပသန္နာနံ၊ ကြည်ညိုကြသူတို့မှာ။
အဂ္ဂေါ၊ မြင့်မြတ်သော။
ဝိပါကော၊ အကျိုးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သင်္ခတာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းဆုံဆိုက်ရောက်၍ စီမံပြုလုပ်အပ်ကုန်သော။
[ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် ၈၇ ကြည့်။]
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ယာဝတာ၊ ကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုမျှလောက်ရှိသော သင်္ခတ တရားတို့တွင်။
အရိယော၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းအပြစ်ကင်းသော။
အဋ္ဌင်္ဂိ ကော၊ ရှစ်ပါးသော အစိတ်အပိုင်းရှိသော။။မဂ္ဂေါ= မဂ်တရားကို။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးတရားဟူ၍။
အကွာယတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
အရိယေ၊ သော။
အဋ္ဌင်္ဂိကေ၊ သော။
မဂ္ဂေ၊ မဂ်တရား၌။
ပသန္နာ၊ ကြည်ညို ကြကုန်၏၊
တေ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
အဂ္ဂေ၊ မြင့်မြတ်သောရတနာ၌။
ပသန္နာ၊ ကြည်ညိုသည်မည်ကုန်၏။
အဂ္ဂေ၊ မြင့်မြတ်သော ရတနာ၌။
ပသန္နာနံ၊ တို့မှာ။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သင်္ခတာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းဆုံဆိုက်ရောက်၍ စီမံပြုလုပ်အပ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ ဝါ၊ တရားတို့သည်လည်းကောင်း။
အသင်္ခတာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းဆုံဆိုက်ရောက်၍ စံမံပြုလုပ်အပ်ကုန်သော။
ဓမ္မာဝါ၊ လည်းကောင်း။
ယာဝတာ၊ ကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုမျှလောက်သော သင်္ခတ, အသင်္ခတတရားတို့တွင်။
ဝိရာဂေါ၊ ကိလေသာအားလုံးတို့ ပျက်စီးရာနိဗ္ဗာန်တရားကို။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ အမြတ်ဆုံးတရားဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ၏။
ယဒိဒံ (ယော အယံ) ဝိရာဂေါ၊ ယင်းဝိရာဂတရားသည်။
မဒနိမ္မဒနော
၁။**မဒနိမ္မဒနော**။ ။မဒ၊ မူးယစ်တတ်, မူးယစ်စေတတ်သော ရာဂ, မာနတရားများ။ မဒါ နိမ္မဒီယန္တိ ဧတ္ထ အမဒဘာဝံ ဝိနာသံ ဂစ္ဆန္တီတိ မဒနိမ္မနော= မူးယစ်တတ်, မူးယစ်စေတတ်သော ရာဂ မာနတရားတို့၏ မူးယစ်စေတတ်သော အစွမ်းသတ္တိကင်းရာ, အမူးအရူးပျက်သုဉ်း ကုန့်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ၊ ပ-၃၄၇။ (တနည်း) ဣတိဝုတ်ဋ္ဌ (၂၇၂)နှင့်အညီ “မဒေါနိမ္မဒီယတိ ပမဒ္ဒီယတိ ဧတ္ထာတိ မဒနိမ္မဒနော= ရာဂအစရှိသော မူးယစ်စေတတ်သောတရားတို့ကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီးအပ်ရာတရား (နိဗ္ဗာန်တရား)”ဟု ဝစနတ္ထပြု။
၊ ရာဂစသား, အမူးအရူးတရားတို့၏ အမူးပျက်သုန်း ကုန်ဆုံးရာလည်းဖြစ်၏။
ဝါ၊ ရာဂစသော မူးယစ်စေတတ်သော တရားတို့ကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီးအပ်ရာလည်းဖြစ်၏။
ပိပါသဝိနယော
၂။**ပိပါသဝိနယော**။ ။ ပိပါသာ၊ ဝတ္ထုကာမတို့ကို သောက်သုံးလိုခြင်းသဘော (ကာမတဏှာ)။ ပိပါသာ ဝိနီယန္တိ ဧတ္ထာတိ ပိပါသဝိနယော။ ဤပုဒ်၌
ဤသုတ်ဋီကာနှင့် ဣတိဝုတ်ဋ္ဌတို့၌ “ကာမပိပါသာဒိကာ သဗ္ဗာ ပိပါသာ” ဟုဖွင့်၍ ပါရာဇိကဏ်ဋ္ဌ (ပ-၁၈၂) ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ပ-၂၈၅)တို့၌ကား “သဗ္ဗာပိကာမပိပါသာ” ဟု အာဒိမပါဘဲဖွင့်၏။ နောက်အာလယပုဒ်၌လည်း ထိုအတိုင်း အာဒိ ပါမပါထူး၏။
၊ ပိပါသတရားအားလုံးတို့ကို ပယ်ရှားအပ်ရာလည်းဖြစ်၏။
ဝါ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံတို့ကို သောက်သုံးလိုသော တဏှာအငတ်တရားတို့၏ ပျက်ပြားချုပ်ဆုံးရာလည်းဖြစ်၏။
အာလယသမုဂ္ဃါတော၊ အာလယအားလုံးတို့ကို ပယ်နုတ်အပ်ရာလည်းဖြစ်၏။
ဝါ၊ ငြိတွယ်ပျော်ပါး မှီဝဲခံစားအပ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို ပယ်နုတ်အပ်ရာလည်းဖြစ်၏
၁။**အာလယသမုဂ္ဃါတော**။ ။ အာလီယန္တိ အဘိရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန သေဝီယန္တီတိ အာလယာ၊ ပျော်မွေ့ဖွယ်အဖြစ်ဖြင့် မှီဝဲအပ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါး ( ထိုကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်သော ဆန္ဒရာဂ။) အာလယာ သမုဂ္ဃါတီယန္တိ ဧတ္ထာတိ အာလယသမုဂ္ဃါတော။ စာပိုဒ် (၁၂၈) ဒုတိယ တထာဂတအစ္ဆရိယသုတ်လည်းကြည့်လေ။
။
ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒေါ၊ ဝဋ်တို့၏ပြတ်စဲရာလည်းဖြစ်၏။ (ကမ္မဝဋ်, ကိလေသဝဋ်, ဝိပါကဝဋ်တို့၏ ပြစ်စဲရာလည်းဖြစ်၏။)
[ ဋီကာ၌ ကိလေသဝဋ္ဋပုဒ်ကျရစ်၏။]
တဏှာက္ခယော၊ တဏှာကုန်ခန်းရာလည်းဖြစ်၏။ ဝိရာဂေါ= ကိလေသာ အားလုံးတို့ ပျက်စီးရာလည်းဖြစ်၏။
နိရောဓော၊ ဝဋ်ဒုက္ခတို့ချုပ်ရာလည်းဖြစ်၏။
နိဗ္ဗာနံ၊ အပူခပ်သိမ်း အေးငြိမ်းရာလည်းဖြစ်၏။ မရှိသော။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ဝိရာဂေ၊ ကိလေသာအားလုံးတို့ ပျက်စီးရာဖြစ်သော။
ဓမ္မေ၊ နိဗ္ဗာန်တရား၌။
ပ။
အဂ္ဂေ၊ မြတ်သောရတနာ၌။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သံဃာ ဝါ၊ သံဃာတို့သည်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အပေါင်းအစုတို့သည်လည်းကောင်း။
ဂဏာ ဝါ၊ ဂိုဏ်းတို့သည်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အသင်းအဖွဲ့တို့သည်လည်းကောင်း။
ယာဝတာ၊ ကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုမျှလောက်ရှိသော သံဃာဂိုဏ်းတို့တွင်။
တထာဂတသာဝကသံဃော၊ မြတ်စွာဘုရား၏တပည့်အရိယာ သံဃာတော်ကို။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ အမြတ်ဆုံးသံဃာတော်ဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ၏။
ယဒိဒံ၊ ယင်းသို့သော အရိယာသံဃာတော်ဟူသည်။
စတ္တာရိ၊ (သူ့ဖိုလ်, သူ့မဂ်၊ တွဲဖက်
ထားတုန်) လေးပါးကုန်သော။
ပုရိသယုဂါနိ၊ ယောက်ျားမြတ် အစုံတို့ပေတည်း။ အဋ္ဌ= (တွဲဖက်မထား, တသီးတခြားစီ အားဖြင့်) ရှစ်ပါးကုန်သော။
ပုရိသပုဂ္ဂလာ၊ ယောက်ျားမြတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပေတည်း။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ဧသ (ဧသော) သာဝကသံဃော၊ (တွဲလျက်လေးပါး, ခွဲထားရှစ်ဖော်)ဤတပည့် အရိယာသံဃာတော်သည်။
အာဟုနေယျော၊ လေးစားကြည်ဖြူ, အဝေးမှပင် ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူအပ်သောပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်၏။
[တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၇၁) ဥပေါသထသုတ်ကြည့်။]
ပါဟုနေယျော၊ ဝေးနယ်ရပ်ခြား, ဧည့်သည်များဖို့, သီးခြားစီမံထားအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကိုပင် အလှူခံခြင်းငှာ ထိုက်တော်မူ၏။
ဒက္ခိဏေယျော၊ တမလွန်ဘဝအကျိုးကို မျှော်ကိုးယုံကြည်၍ ပေးလှူအပ်သောပစ္စည်းဝတ္ထုကို
ခံယူတော်မူထိုက်၏။
အဉ္ဇလိကရဏီယော၊ လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးသမှု ပြုထိုက်၏။
လောကဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏။
အနုတ္တရံ၊ မိမိထက် ထူးကဲသာလွန်မြင့်မြတ်သောသူ မရှိသော။
ဝါ၊ အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သော။
ပုညက္ခေတ္တံ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု, မျိုးစေ့စု၏, ကြီးထုမြင့်မား, ဖွံ့ထွားပေါက်ရောက်ရာ လယ်ယာမြေ
ကောင်းအတူ ဖြစ်တော်မူ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
သံဃေ၊ အရိယာသံဃာတော်၌။
ပသန္နာ၊ ကုန်၏။
တေ၊ တို့သည်။
အဂ္ဂေ၊ မြတ်သောရတနာ၌။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဂ္ဂပ္ပသာဒါ၊ တို့သည်။
ဣမေ စတ္တာရော၊ တည်း။
ဣတိ (အဝေါစ။)
အဂ္ဂံ၊ မြတ်သော။
ဓမ္မံ၊ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်တော်သဘောကို။
ဝိဇာ နတံ၊ သိကြကုန်၍။
အဂ္ဂတော၊ မြတ်သောရတနာသုံးပါး၌။
[တနည်း– အဂ္ဂတော၊ မြတ်သည်အဖြစ်ကြောင့်။] ဝေ= စင်စစ်။
ပသန္နာနံ၊ ကြည်ညိုကြသောသူတို့မှာလည်းကောင်း။
ဒက္ခိဏေယျ၊ မြတ်သောအလှူကိုခံယူတော် မူထိုက်
သော။
အနုတ္တရေ၊ မိမိထက် ထူးကဲသာလွန်မြင့်မြတ်သောသူ ရှိတော်မမူသော။
အဂ္ဂေ၊ မြတ်သော။
ဗုဒ္ဓေ၊ ဘုရားရတနာ၌။
ပသန္နာနံ၊ တို့မှာ လည်းကောင်း။
ဝိရာဂူပသမေ၊ ကိလေသာအားလုံးတို့၏ ပျက်စီးကြောင်း, ကင်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော။
သုခေ၊ ချမ်းသာ အစစ်အမှန်ဖြစ်သော။
(ဝဋ်ဒုက္ခကုန်ရာ, သင်္ခါရကင်းငြိမ်းရာ ချမ်းသာအစစ်အမှန်ဖြစ်သော။)
အဂ္ဂေ၊ မြတ်သော။
ဓမ္မေ၊ နိဗ္ဗာန်တရားတော်၌။
ပသန္နာနံ၊ တို့မှာလည်းကောင်း။
အနုတ္တရေ၊ သော။
ပုညက္ခေတ္တေ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု မျိုးစေ့စု၏ကြီးထုမြင့်မား ဖွံ့ ထွားပေါက်ရောက်ရာ လယ်ယာမြေကောင်းအတူ ဖြစ်တော်မူသော။
အဂ္ဂေ၊ သော။
သံဃေ၊ အရိယာသံဃာ ရတနာ၌။
ပသန္နာနံ၊ တို့မှာလည်းကောင်း။
အဂ္ဂသ္မိံ၊ မြတ်သော ရတနာသုံးပါး၌။
ဒါနံ၊ လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို။
ဒဒတံ၊ ပေးလှူသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာလည်းကောင်း။ အဂ္ဂံ= မြတ်သော။
ပုညံ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည်။
ပဝဍ္ဎတိ၊ တိုးပွား၏။
အဂ္ဂံ၊ သော။
အာယု စ၊ လူနတ်အသက်သည်လည်းကောင်း။
(အဂ္ဂေါ၊ မြတ်သော။)
ဝဏ္ဏော စ၊ အဆင်းသည်လည်းကောင်း။
ယသော စ၊ အခြံအရံ ပရိသတ်သည်လည်းကောင်း။
( အဂ္ဂါ၊ မြတ်သော။)
ကိတ္တိ စ၊ ကျော်စောခြင်းသည်လည်းကောင်း။
( အဂ္ဂံ၊ သော။)
သုခံ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာသည်လည်းကောင်း။
ဗလံ၊ ကိုယ်အား, ဉာဏ်အား စွမ်းပကားသည်လည်းကောင်း။
(ပဝဍ္ဎတိ၊ ၏။)
အဂ္ဂဿ၊ မြတ်သောရတနာသုံးပါးအား။
(ဒါနံ၊ လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို။)
ဒါတာ၊ ပေးလှူသော။
[ တနည်း– အဂ္ဂဿ၊ မြတ်သော လှူဖွယ်ဝတ္တုကို။ ဒါတာ= ပေးလှူတတ်သော။]
အဂ္ဂဓမ္မသမာဟိတော၊ မြတ်သောကြည်ညိုခြင်း, လှူဒါန်းခြင်းစသော ကုသိုလ်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော။
[အဂ္ဂ၊ မြတ်သော+ဓမ္မ= ကုသိုလ်
တရား၌+ သမာဟိတ၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာထားသော။]
(တနည်း) အဂ္ဂဓမ္မသမာဟိတော၊ မြတ်သော ကြည်ညိုခြင်း, လှူဒါန်းခြင်းစသော ကုသိုလ်၏ အကျိုးဖြစ်သော ( လူအပေါင်း၏) ချစ်ခင်မြတ်နိုးခြင်းစသော တရားတို့နှင့်ယှဉ်တွဲနေသော။
[ အဂ္ဂ၊ မြတ်သော ကုသိုလ်၏+ ဓမ္မ= အကျိုးတရားတို့နှင့်+ သမာဟိတော= ယှဉ်တွဲသော။]
မေဓာဝီ၊ ပညာရှိသော။
ဒေဝဘူတော ဝါ၊ နတ်ဖြစ်သူသည်လည်းကောင်း။
မနုဿောဝါ၊ လူသည်လည်းကောင်း။
အဂ္ဂပ္ပတ္တော၊ ( ဖြစ်လေရာဘဝ၌) မြတ်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်လျက်။
ဝါ၊ မြတ်သောသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း မဂ်ဖိုလ်တရားထူးသို့ရောက်လျက်။
ပမောဒတိ၊ ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ရ၏။
ဣတိ ( အဝေါစ။)
စတုတ္ထံ။