Issues
Select Version
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhu Bodhi
English
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

ပဌမံ= တည်း။ ၂–သီလသုတ်

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ပဌမံ၊ တည်း။ ၂–သီလသုတ်

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သမ္ပန္နသီလာ၊ ပြည့်စုံသော သီလရှိကုန်လျက်။ သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာ၊ ပြည့်စုံသော ပါတိမောက်သီလ ရှိကြကုန်လျက်။ ဝိဟရထ၊ နေကြကုန်လော။ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော၊ ပါတိမောက်သီလဟူသော အပိတ်အဆီးဖြင့် ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရတို့ကို ပိတ်ဆို့စောင့်စည်းကြကုန်လျက်။ ဝါ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်လျက်။ [ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၇) လည်းကြည့်။] အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာ၊ အကျင့်, ကျက်စားရာဌာနတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်လျက်။ ( ရဟန်းတို့အား လျောက်ပတ်သော အကျင့်နှင့်လည်းကောင်း, ဆွမ်းစသည်အတွက် သွားလာဝင်ထွက် ကျက်စားသင့်ရာဌာနနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံကြကုန်လျက်။) ဝိဟရထ၊ လော။ အဏုမတ္တေသု၊ အဏုမြူ အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ အဏုမြူသဖွယ် အလွန်သေးငယ်ကုန်သော။ ဝဇ္ဇေသု၊ အကုသိုလ်အပြစ်တို့၌။ ဘယဒဿာဝိနော၊ ကြောက်ဖွယ်ဘေးဟု ရှုလေ့ရှိကြကုန်လျက်။
သိက္ခာပဒေသု၊ သိက္ခာပုဒ်တို့တွင်။ ( တံ တံ သိက္ခာပဒံ၊ ထိုထိုသိက္ခာပု‌ဒ်ကို။) သမာဒါယ၊ ကောင်းစွာခံယူကြကုန်၍။ သိက္ခထ၊ ဖြည့်ကျင့်ကြကုန်လော။ [ တနည်း– သိက္ခာပဒေသု၊ သီလသိက္ခာ ကုသိုလ်အဖို့တို့၌။ ( သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဖြည့်ကျင့်ဖွယ် သီလသိက္ခာအားလုံးကို။) သမာဒါယ၊ ၍။ သိက္ခထ၊ လော။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သမ္ပန္နသီလာနံ၊ ပြည့်စုံသော သီလရှိကြကုန်လျက်။ သမ္ပန္န ပါတိမောက္ခာနံ၊ ကုန်လျက်။ ဝိဟရတိ၊ နေကြကုန်သော။ ပါတိမောက္ခသံဝရ သံဝုတာနံ၊ ကုန်လျက်။ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာနံ၊ ကုန်လျက်။ ဝိဟရတံ၊ နေကြကုန်သော။ အဏုမတ္တေသု၊ ကုန်သော။ ဝဇ္ဇေသု၊ တို့၌။ ဘယဒဿာဝီနံ၊ ကုန်လျက်။ သိက္ခာပဒေသု၊ တို့တွင်။ ( တံ တံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။) သမာဒါယ၊ ၍။ သိက္ခတံ၊ ဖြည့်ကျင့်ကြကုန်သော။ ဝေါ၊ သင်တို့မှာ။ ဥတ္တရိ၊ နောက်ထပ်။ ကရဏီယံ၊ ပြုကျင့်ဖွယ်ကိစ္စကား။ ကိံ၊ အဘယ်သည်။ အဿ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စရတော၊ သွားနေဆဲဖြစ်သော။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ ( သန္တာနေ၊ ၌။) အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ၊ အဘိဇ္ဈာလောဘနှင့် ဒေါသဗျာပါဒသည်။ ဝိဂတော၊ ကင်းစင်သည်။ စေပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍မူလည်းည်းဖြစ်အံ့။ ထိနမိဒ္ဓံ၊ ထိနနှင့် မိဒ္ဓသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ စိတ်၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းနှင့် စေတသိက်၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ၊ ဥဒ္ဓစ္စနှင့် ကုက္ကုစ္စသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းသဘောနှင့်နောင်တ တစ်ဖန် ပူပန်ခြင်းသဘောသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ဝိစိကိစ္ဆာသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ရတနာသုံးဖြာ, အကျင့်သိက္ခာစသည်တို့၌ သို့လော သို့လော တွေးတောယုံမှားခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။ စေပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍ မူလည်းဖြစ်အံ့။ ဝီရိယံ၊ ဝီရိယသည်။ အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်ပြီးသည်။ အသလ္လီနံ၊ မတွန့်ဆုပ်သည်။ စေပိ ဟောတိ၊ အံ့။ [ တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၃၁) ဒုတိယအနုရုဒ္ဓသုတ်လည်းကြည့်။] သတိ၊ သတိသည်။ ဥပဋ္ဌိတာ၊ အာရုံ၌ စွဲကပ်တည်နေသည်။ အသမ္မုဋ္ဌာ၊ မလွတ်ကင်းမပျောက်ပျက်သည်။ ( စေပိ ဟောတိ၊ အံ့။) ကာယော၊ ရူပကာယ, နာမကာယသည်။ ပဿဒ္ဓေါ၊ အပူခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းသည်။ အသာရဒ္ဓေါ၊ ပူလောင်ခြင်းမရှိသည်။ ( စေပိ ဟောတိ၊ အံ့။) စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။ သမာဟိတံ၊ အာရုံ၌ ကောင်းမွန်တည်တံ့စွာထားအပ်သည်။ ဧကဂ္ဂံ၊ တစ်ခုတည်းသောအာ‌ရုံရှိသည်။ ဝါ၊ တည်ကြည်ငြိမ်သက်သည်။ ( စေပိဟောတိ၊ အံ့။) ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စရမ္ပိ ( စရန္တေပိ)၊ သွားနေစ‌ဉ်မှာလည်း။ ဧဝံဘူတော၊ ဤသို့ဖြစ်သော။ ( ဤသို့ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒ ကင်းစင်ခြင်းစသောဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်နေသော) ဘိက္ခု၊ သည်။ ပ။
[ ဂါထာ] ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ ယတံ ၁။ယတံ စရေ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ “ယတံ စရေတိ ယထာ စရန္တော ယတော ဟောတိ သံယတော၊ ဧဝံ စရေယျ” ဟဖွင့်၏။ ထို၌ ယထာ, ဧဝံတို့ဖြင့် ဖွင့်ခြင်းကြောင့် ယတံ၌ ကြိယာဝိသေသန အနက်ဟော ဒုတိယာအံဝိဘတ်ဟု သိသာ၏။ သံယတောဟုဖွင့်ခြင်းကြောင့်ယတံ၌ ယမုဓာတ်, တပစ္စည်းဟုလည်းသိသာ၏။ ဋီကာ၌ကား “ ဝါယမမာနော စရေယျ” ဟုလည်းကောင်း, ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာ၌လည်း “ ယတမာနော စရေယျ” ဟု လည်းကောင်းဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့် အလို ယတဓာတ်, အန္တပစ္စည်း, ပဌမာသိဝိဘတ်ဖြင့် “ယတံ” ဟု ရုပ်ပြီးကြောင်း သိသာ၏။ ကေစိ ပန “ ယတန္တိ ပဒဿ သံယတောတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ။ ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာ။ ၃၄၄။ ၊ စောင့်စည်းထိန်းသိမ်းလျက်။ ဝါ၊ စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းသူ မည်လောက်အောင်။ [ တစ်နည်း– ယတံ ( ယတန္တော)၊ သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယကို ကြိုးစားအားထုတ်လျက်။] စရေ၊ သွားသင့်၏။ ဝါ၊ သွားရမည်။ ယတံ၊ စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းလျက်။ ဝါ၊ ရပ်ရမည်။ ပ။ အ‌စ္ဆေ၊ ထိုင်သင့်၏။ ဝါ၊ ထိုင်ရမည်။ ပ။ သယေ၊ လျောင်းစက်သင့်၏။ ဝါ၊ မည်။ ပ။ သမိ‌ဉ္ဇယေ၊ ( လက်ခြေစသော ကိုယ်အင်္ဂါကို) ကွေးသင့်၏။ ဝါ၊ ကွေးရမည်။ ယတံ၊ လျက်။ ဧနံ၊ ဤလက်ခြေစသော ကိုယ်အင်္ဂါကို။ ပသာရယေ၊ ဆန့်တန်းသင့်၏။ ဝါ၊ မည်။
ဥဒ္ဓံ၊ အထက်၌လည်းကောင်း။ တိရိယံ၊ အလယ်အရပ်၌လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အရှေ့ အနောက် အစရှိသော ပတ်ပတ်လည် ဖီလာအရပ်တို့၌လည်းကောင်း။ အပါစီနံ၊ အောက်အရပ်၌လည်းကောင်း။ ဇဂတော ( ဇဂန္တဿ)၊ လောက၏။ ( သတ္တလောက, သင်္ခါရလောက၏။) ဂတိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ယာဝတာ၊ အကြင်မျှလောက် ပမာဏရှိ၏။ ( တာဝတိ၊ ထိုမျှလောက် ပမာဏရှိသော လောက၏ဖြစ်ခြင်း၌။ ဝါ၊ ထိုမျှလောက်သော လောကအားလုံး၌။) ဓမ္မာနံ၊ သတ္တဝါကောင်စသည် မဖက်, သဘောတရား သက်သက်မျှသာဖြစ်ကုန်သော။ ခန္ဓာနံ၊ ဥပါဒါနက္ခငါးပါးတို့၏။ ဥဒယဗ္ဗယံ၊ အဖြစ်အပျက်ကို။ သမဝေက္ခိတာစ၊ အကြောင်းမှန်, နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့် ရှုဆင်ခြင်တတ်သည်လည်း။ ( ဘဝေယျ၊ ဖြစ်သင့်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်ရမည်။)
စေတော+ သမထ+ သာမီစိံ၊ ကိလေသာစိတ်အပူတို့ကို+ ငြိမ်းစေတတ်သော အရိယမဂ်အား+ လျော်သော ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ အကျင့်ကို။ သိက္ခမာနံ၊ ဖြည့်ကျင့်နေသော။ သဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ သတံ၊ ( သမ္ပဇညလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံသော) သတိရှိသော။ တထာဝိဓံ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ ဘိက္ခုံ၊ ရဟန်းကို။ သတတံ၊ အမြဲမပြတ်။ ပဟိတတ္တောတိ၊ ရဲဝံ့စွန့်စား, နိဗ္ဗာန်သို့စွန့်လွှတ်ထားအပ်သော စိတ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ အာဟု၊ ( ဘုရားအစရှိသော အရိယာတို့) ဟောကြားတော်မူကြကုန်၏။ ဣတိ ( အဝေါစ)