ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
ပ။
ရညော၊ မင်း၏။
နာဂေါ၊ ဆင်ပြောင်သည်။
ပ။
သင်္ခံ၊ သို့။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
( အင်္ဂေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
ရာဇာရဟော၊ သည်။
ရာဇဘောဂ္ဂေါ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ပ။
သင်္ခံ၊ သို့။
ဂစ္ဆတိ၊ ရောက်သနည်းဟူမူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ရညော၊ မင်း၏။
နာဂေါ၊ သည်။
သောတာ စ၊ စကားကိုနာယူတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟန္တာစ၊ ရန်သူကိုသတ်တတ်သည်လည်းကောင်း။
ခန္တာ စ၊ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည်လည်းကောင်း။
ဂန္တာ စ၊ သွားတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
သောတာ၊ စကားကို နာယူတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
[ “အဋ္ဌိံ ကတွာ”စသည်နှင့် “သုဏာတိ”၌ လှမ်းစပ်။]
ဟတ္ထိဒမ္မသာရထိ၊ ယဉ်အောင် ဆုံးမလေ့ကျင့်ပေးသင့်သော ဆင်တို့ကို သင်ပေးသည့် ဆင်ဆရာသည်။
ဝါ၊ ဆင်ရိုင်းသင်ဆရာသည်။
ယံ ဧနံ ကာရဏံ၊ အကြင် လုပ်ငန်းကိစ္စဟူသောအကြောင်းကို။
ယဒိ ဝါ ကတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ ပြုလုပ်အပ်ဖူးသောကိစ္စကို သော်လည်းဖြစ်စေ။
ယဒိ ဝါ အကတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ မပြုလုပ်အပ်ဖူးသော ကိစ္စကိုသော်လည်းဖြစ်စေ။
ကာရေတိ၊ ပြုလုပ်စေအံ့။
ဝါ၊ ပြုလုပ်ခိုင်းအံ့။
တံ(ကာရဏံ)၊ ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စဟူသော အကြောင်းကို။
အဋ္ဌိံ၁။**အဋ္ဌိံ ကတွာ**။ ။ အတ္ထော ယဿ အတ္ထီတိ အတ္ထီ၊ အလိုဆန္ဒရှိသောသူ ( အလိုဆန္ဒရှိသော ဆင်ပြောင်)။ ထို့နောက် တ္ထကို ဋ္ဌပြု၍ အဋ္ဌီဟုဖြစ်၏။ အဋ္ဌီပုဒ်သည် နဂိုမူလက နာဂေါဟူသော ကတ္တားပုဒ်နှင့် အရတူ တုလျာဓိကရဏဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌီအရ နာဂ (ဆင်ပြောင်)ကို အရကောက် ယူခဲ့သော်လည်း ဤနေရာ၌မူ နာဂေါဟူသော ကတ္တားပုဒ်နှင့် အရမတူမှသာ အနက်အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်မည်ဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌီပုဒ်ကို ဘာဝပ္ပဓာန (သို့မဟုတ် ဘာဝလောပ)ကြံ၍ “အလိုဆန္ဒရှိသောသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ အလိုဆန္ဒ (အဋ္ဌိဘာ၀)”ကိုသာ အဋ္ဌီပုဒ်အရ ယူရသည်။
ထို့ပြင် တံ(ကာရဏံ)ဟူသော ကံပုဒ်သည် အဋ္ဌိံနှင့် တူလျာဓိကရဏ မဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကံပုဒ်ကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ မစပ်ရ။ မနသိကတွာ စသည်၌စပ်၍ “ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကို နှလုံးသွင်း၍ (လိုလိုချင်ချင် နှလုံး သွင်းပိုက်၍)” စသည်ဖြင့်အဓိပ္ပာယ်ယူပါ။
အဋ္ဌိံ ကတွာတိ အတ္ထိကဘာဝံ ကတွာ၊ အဋ္ဌိကော ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပါစိတ် မောဟန သိက္ခာပုဒ် အဋ္ဌကထာ (၁၄၆)။ ဤ၌ “အတ္ထိကော ဟုတွာ၊ လို လိုချင်ချင် ရှိသူဖြစ်၍” ဟူသော အဖွင့်သည် အဖြောင့် ပိဏ္ဍတ္ထ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းတည်း။ ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ၌ ထိုပိဏ္ဍတ္ထအဖွင့် ဝါကျသာပါ၏။
**တနည်း*– အဋ္ဌိံ၊ (မိမိကိုယ်ကို ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စဖြင့်) အလိုရှိသူကို၊ ကတွာ= ပြု၍။ ဤသို့လည်း အနက်ဆိုနိုင်၏။ ဤအနက်ပေးနည်း၌ ဘာဝပ္ပဓာန မကြံရ၊ အဋ္ဌီပုဒ်အရလည်း နာဂကိုသာယူရ၍ လုပ်ငန်းကိစ္စကို မယူရသောကြောင့် တံကာရဏံဟူသော ကံပုဒ်ကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ ကံအဖြစ်ဖြင့် မစပ်နိုင်၊ သို့သော် “အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော”နှင့်အညီ-တေန (ကာရဏေန)= ထိုလုပ် ငန်းကိစ္စဟူသော အကြောင်းဖြင့်၊ အဋ္ဌိံ= (မိမိကိုယ်ကို) အလိုရှိသူကို။ ကတွာ= ပြု၍။ ဤသို့ ကရိုဏ်းဝိဘတ်ပြောင်း၍ ကရိုဏ်းအဖြစ်ဖြင့် စုပ်နိုင်၏။ အဋ္ဌိံ ကတွာတိအတ္တာနံ တေန ဓမ္မေန အဋ္ဌိကံ တွာ။ သံယုတ်ဋ္ဌ၊ ဒု၊ ၁၈၃။
သတိပြုဖွယ်။ ။ ဤ ပဌမ ဒုတိယအနက်ပေးနည်းတို့၌ တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ခဲ့သော် “ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကိုအလိုဆန္ဒကိုပြုလုပ်၍” ဟု လည်းကောင်း, ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကို အလိုရှိသူကိုပြု၍”ဟုလည်းကောင်းအနက်အဓိပ္ပာယ် ချွတ်ယွင်းသွားနိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ ဥပမေယျဘက်မှ “အဋ္ဌိံကတွာ”၏ နိဿယခန်းမှ အနက်နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်ပါ။
**တနည်း**– အဋ္ဌီကတွာ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားပြု၍။ ( အတ္ထသဒ္ဒါ ဟိတအနက်ဟောတည်း) ဤနည်း၌ အဘူတတဗ္ဘောအနက်၌ စီပစ္စည်း ( ဤပစ္စည်း) သက်၍ အဋ္ဌီကတွာဟုအလယ်၌ ဤဒီဃဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေ၏။ သို့သော် ဋ္ဌ, ဋီတို့၌ မူကွဲပါဌ်အဖြစ်ဖြင့် ဖွင့်ထားသည်ကို မတွေ့ ရပါ။
ဤနည်း၌ အဋ္ဌီပုဒ်မှ အတ္ထအရ စီးပွားဟူသည်လည်း လုပ်ငန်းကိစ္စပင် ဖြစ်ရကား အဋ္ဌီနှင့် တံ ကာရဏံသည် တုလျာဓိကရုဏဖြစ်သောကြောင့် တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌီကတွာ၌လည်း ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်နိုင်၏။
တံ ဝါ ဓမ္မံ “သေ မယှံ အတ္ထော”တိ အဋ္ဌိံ ကတွာ (အတ္ထံ ကတွာ)။ ၎င်းသံယုတ်ဋ္ဌနှင့် ဝိမတိဋီကာ၊ ပ-၁၂၉။ အတ္ထံ ကတွာတိ ဟိတံ ကတွာ၊ ယာထာယံဟိတာဝဟော ဟောတိ ဧဝံ ကတွာ။ ဝိဘင်းအနု ဋီကာ။ ၉၁။
တနည်း– အဋ္ဌိံ ကတွာ၊ (မမေ့မပျောက်) အရိုးဆိုက်ရောက်သကဲ့သို့ပြု၍။ ဤနည်း၌ အရိုးဟော အဋ္ဌိသဒ္ဒါဖြင့် “အဋ္ဌိဂတံ ကတွာ”ဟု ဆိုလို လျက်ဂတပုဒ်ကို ချေ၍ “အဋ္ဌိံကတွာ”ဟု ဖြစ်၏။ “အဋ္ဌိ (အဋ္ဌိဂတ)၊ အရိုးအထိဆိုက်ရောက်သကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းကိစ္စ”ဟု အနက်ယူရသောကြောင့် တံ ကာရဏံနှင့် အဋ္ဌိံသည် ပကတိကံ, ဝိကတိကံဖြစ်၍ အရတူ၏။ ထို့ကြောင့် တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌိံ ကတွာ၌လည်း စပ်ပါ။
ယထာ ဝါ န နဿတိ၊ ဧဝံ အဋ္ဌိဂတံ ဝိယ ကရောန္တော အဋ္ဌိံ ကတွာ။ ဝိဘင်းမူလဋီကာ။ ၈၄။ ၊ အလိုရှိသူ၏အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ လိုလိုချင်ချင်။ ကတွာ၊ ပြု၍။ မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရိတွာ၊ သွင်းပိုက်ထား၍။ သဗ္ဗစေတသာ၊ အားလုံးသောစိတ်ဖြင့်။ သမန္နာဟရိတွာ၊ ကောင်းစွာ အစဉ်မပြတ်ဆောင် ယူ၍။ သြဟိတသောတော၊ စွင့်ထောင်ထားအပ်သော နားရှိသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) သုဏာတိ၊ နာယူ၏။
ထို့ပြင် တံ(ကာရဏံ)ဟူသော ကံပုဒ်သည် အဋ္ဌိံနှင့် တူလျာဓိကရဏ မဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကံပုဒ်ကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ မစပ်ရ။ မနသိကတွာ စသည်၌စပ်၍ “ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကို နှလုံးသွင်း၍ (လိုလိုချင်ချင် နှလုံး သွင်းပိုက်၍)” စသည်ဖြင့်အဓိပ္ပာယ်ယူပါ။
အဋ္ဌိံ ကတွာတိ အတ္ထိကဘာဝံ ကတွာ၊ အဋ္ဌိကော ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပါစိတ် မောဟန သိက္ခာပုဒ် အဋ္ဌကထာ (၁၄၆)။ ဤ၌ “အတ္ထိကော ဟုတွာ၊ လို လိုချင်ချင် ရှိသူဖြစ်၍” ဟူသော အဖွင့်သည် အဖြောင့် ပိဏ္ဍတ္ထ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းတည်း။ ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ၌ ထိုပိဏ္ဍတ္ထအဖွင့် ဝါကျသာပါ၏။
**တနည်း*– အဋ္ဌိံ၊ (မိမိကိုယ်ကို ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စဖြင့်) အလိုရှိသူကို၊ ကတွာ= ပြု၍။ ဤသို့လည်း အနက်ဆိုနိုင်၏။ ဤအနက်ပေးနည်း၌ ဘာဝပ္ပဓာန မကြံရ၊ အဋ္ဌီပုဒ်အရလည်း နာဂကိုသာယူရ၍ လုပ်ငန်းကိစ္စကို မယူရသောကြောင့် တံကာရဏံဟူသော ကံပုဒ်ကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ ကံအဖြစ်ဖြင့် မစပ်နိုင်၊ သို့သော် “အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော”နှင့်အညီ-တေန (ကာရဏေန)= ထိုလုပ် ငန်းကိစ္စဟူသော အကြောင်းဖြင့်၊ အဋ္ဌိံ= (မိမိကိုယ်ကို) အလိုရှိသူကို။ ကတွာ= ပြု၍။ ဤသို့ ကရိုဏ်းဝိဘတ်ပြောင်း၍ ကရိုဏ်းအဖြစ်ဖြင့် စုပ်နိုင်၏။ အဋ္ဌိံ ကတွာတိအတ္တာနံ တေန ဓမ္မေန အဋ္ဌိကံ တွာ။ သံယုတ်ဋ္ဌ၊ ဒု၊ ၁၈၃။
သတိပြုဖွယ်။ ။ ဤ ပဌမ ဒုတိယအနက်ပေးနည်းတို့၌ တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌိံကတွာ၌ ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ခဲ့သော် “ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကိုအလိုဆန္ဒကိုပြုလုပ်၍” ဟု လည်းကောင်း, ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စကို အလိုရှိသူကိုပြု၍”ဟုလည်းကောင်းအနက်အဓိပ္ပာယ် ချွတ်ယွင်းသွားနိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ ဥပမေယျဘက်မှ “အဋ္ဌိံကတွာ”၏ နိဿယခန်းမှ အနက်နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်ပါ။
**တနည်း**– အဋ္ဌီကတွာ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားပြု၍။ ( အတ္ထသဒ္ဒါ ဟိတအနက်ဟောတည်း) ဤနည်း၌ အဘူတတဗ္ဘောအနက်၌ စီပစ္စည်း ( ဤပစ္စည်း) သက်၍ အဋ္ဌီကတွာဟုအလယ်၌ ဤဒီဃဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေ၏။ သို့သော် ဋ္ဌ, ဋီတို့၌ မူကွဲပါဌ်အဖြစ်ဖြင့် ဖွင့်ထားသည်ကို မတွေ့ ရပါ။
ဤနည်း၌ အဋ္ဌီပုဒ်မှ အတ္ထအရ စီးပွားဟူသည်လည်း လုပ်ငန်းကိစ္စပင် ဖြစ်ရကား အဋ္ဌီနှင့် တံ ကာရဏံသည် တုလျာဓိကရုဏဖြစ်သောကြောင့် တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌီကတွာ၌လည်း ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်နိုင်၏။
တံ ဝါ ဓမ္မံ “သေ မယှံ အတ္ထော”တိ အဋ္ဌိံ ကတွာ (အတ္ထံ ကတွာ)။ ၎င်းသံယုတ်ဋ္ဌနှင့် ဝိမတိဋီကာ၊ ပ-၁၂၉။ အတ္ထံ ကတွာတိ ဟိတံ ကတွာ၊ ယာထာယံဟိတာဝဟော ဟောတိ ဧဝံ ကတွာ။ ဝိဘင်းအနု ဋီကာ။ ၉၁။
တနည်း– အဋ္ဌိံ ကတွာ၊ (မမေ့မပျောက်) အရိုးဆိုက်ရောက်သကဲ့သို့ပြု၍။ ဤနည်း၌ အရိုးဟော အဋ္ဌိသဒ္ဒါဖြင့် “အဋ္ဌိဂတံ ကတွာ”ဟု ဆိုလို လျက်ဂတပုဒ်ကို ချေ၍ “အဋ္ဌိံကတွာ”ဟု ဖြစ်၏။ “အဋ္ဌိ (အဋ္ဌိဂတ)၊ အရိုးအထိဆိုက်ရောက်သကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းကိစ္စ”ဟု အနက်ယူရသောကြောင့် တံ ကာရဏံနှင့် အဋ္ဌိံသည် ပကတိကံ, ဝိကတိကံဖြစ်၍ အရတူ၏။ ထို့ကြောင့် တံ ကာရဏံကို အဋ္ဌိံ ကတွာ၌လည်း စပ်ပါ။
ယထာ ဝါ န နဿတိ၊ ဧဝံ အဋ္ဌိဂတံ ဝိယ ကရောန္တော အဋ္ဌိံ ကတွာ။ ဝိဘင်းမူလဋီကာ။ ၈၄။ ၊ အလိုရှိသူ၏အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ လိုလိုချင်ချင်။ ကတွာ၊ ပြု၍။ မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရိတွာ၊ သွင်းပိုက်ထား၍။ သဗ္ဗစေတသာ၊ အားလုံးသောစိတ်ဖြင့်။ သမန္နာဟရိတွာ၊ ကောင်းစွာ အစဉ်မပြတ်ဆောင် ယူ၍။ သြဟိတသောတော၊ စွင့်ထောင်ထားအပ်သော နားရှိသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) သုဏာတိ၊ နာယူ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤနည်း ဤပုံအားဖြင့်။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
သောတာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
ဟန္တာ၊ ရန်သူကို သတ်တတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
သင်္ဂါမဂတော၊ စစ်ပွဲသို့ ရောက်သည်။
(သမာနော၊ ဖြစ်လသော်။)
ဟတ္ထိမ္ပိ၊ ရန်သူဆင်ကိုလည်း။
ဟနတိ၊ သတ်၏။
ဟတ္ထာရုဟမ္ပိ၊ ရန်သူ ဆင်စီးသူရဲကိုလည်း။
ဟနတိ၊ ၏။
အဿမ္ပိ၊ ရန်သူခြင်းကိုလည်း။
ပ။
အဿာရုဟမ္ပိ၊ ရန်သူမြင်းစီး သူရဲကိုလည်း။
ပ။
ရထမ္ပိ၊ ရန်သူ စစ်ရထားကိုလည်း။
ဟနတိ၊ ဖျက်ဆီး၏။
ရထိကမ္ပိ၊ ရန်သူ ရထားစီး သူရဲကိုလည်း။
ဟနတိ၊ သတ်၏။
ပတ္တိကမ္ပိ၊ ရန်သူ ခြေလျင် သူရဲကိုလည်း။
ဟနတိ၊ ၏။
ပ။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
သင်္ဂါမဂတော၊ သည်။
(သမာနော၊ သော်။)
သတ္တိပ္ပဟာရာနံ၊ လှံဖြင့် ထိုးခြင်းတို့ကို လည်းကောင်း။
အသိပ္ပဟာရာနံ၊ သန်လျှက်ဖြင့် ထိုးခုတ်ခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း။
ဥသုပ္ပဟာရာနံ၊ မြားဖြင့်ပစ်ခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း။
ဖရသုပ္ပဟာရာနံ၊ ပုဆိန်ဖြင့် ခုတ်ခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း။
ဘေရိ+ ပဏဝ+ သင်္ခ+ တိဏဝ+ နိန္နာဒ သဒ္ဓါနံ၊ စည်ကြီးသံ+ ထက်စည်သံ+ ခရုသင်းအသံ+ စည်တိုသံ+ ပေါင်းစုဟစ်အော်သံ တို့ကို
လည်းကောင်း။
ခမော၊ ကြံ့ကြံ့ ခံနိုင်မှုရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[ ကြက်ခြေခတ် အမှတ်အသားကိုကြည့်၍သူ့ပုဒ်နှင့် သူ့ အနက်
တွဲဖက်ပါလေ]။
ပ။
ခန္တာ၊ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
[ ဂန္တာ ဟောတိ– ၌ လှမ်းစပ်]။
ဟတ္ထိဒမ္မသာရထိ၊ သည်။
ယမေနံ ဒိသံ၊ အကြင် အရပ်မျက်နှာသို့။
ပေသေတိ၊ စေလွှတ်အံ့။
ယဒိ ဝါ ဂတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ ရောက်အပ်ဖူး သောအရပ်သို့သော်လည်း
ဖြစ်စေ။
ယဒိ ဝါ အဂတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ မရောက်အပ်ဖူးသောအရပ်သို့သော်
လည်းဖြစ်စေ။
ပေသေတိ၊ စေလွှတ်အံ့။
တံ ဒိသံ၊ ထိုစေလွှတ်အပ်သမျှ အရပ်မျက်နှာ အားလုံးသို့။
ခိပ္ပမေဝ၊ လျင်မြန်စွာသာလျှင်။
ဂန္တာ၊ သွားတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤနည်းဤပုံအားဖြင့်။
ရညော၊ ၏။
နာဂေါ၊ သည်။
ဂန္တာ၊ သွားတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
ဣမေဟိ အင်္ဂေဟိ၊ တို့နှင့်။
ပ။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
အာဟု နေယျော၊ သည်လည်းကောင်း။
ပ။
ပုညက္ခေတ္တံ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ ကုန်သော။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
( ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာ ဂတော၊ သော။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အာဟုနေယျော၊ လည်းကောင်း။
ပ။
ပုညက္ခေတ္တံ၊ လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း ဟူမူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဝါ၊ ဤသာသနာတော်က။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
သောတာ စ၊ ( တရားတော်ကို) နာယူတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟန္တာ စ၊ လည်းကောင်း။
ခန္တာ စ၊ သည်းခံနိုင်သည်လည်းကောင်း။
ဂန္တာ စ၊ လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ပ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
[ အဋ္ဌိံ ကတွာ– စသည်နှင့် သုဏာတိ၌စပ်။]
တထာဂတပ္ပ ဝေဒိတေ၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြား သိစေတော်မူ
အပ်ပြီးသော။
ဓမ္မဝိနယေ၊ သုတ်, အဘိဓမ္မာတရားနှင့် ဝိနည်းကို။
ဒေသိယမာနေ၊ တစ်ဦးဦးက ဟောကြားအပ်လသော်။
အဋ္ဌိံ၊ အလိုရှိသူ၏အဖြစ်ကို။
ဝါ၊ လိုလိုချင်ချင်။
ကတွာ၊ ပြု၍။
[ တနည်း– အဋ္ဌိံ၊ (မိမိကိုယ်ကို ထိုဓမ္မဝိနယဖြင့်) အလိုရှိသူကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
(တနည်း) အဋ္ဌီကတွာ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားပြု၍။
ဝါ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကိုဆောင်နိုင်လောက်အောင်ပြု၍။
( တနည်း) အဋ္ဌိံကတွာ၊ (မမေ့မပျောက်)အရိုး ဆိုက်ရောက်သကဲ့သို့ပြု၍။]
မနသိကတွာ၊ စိတ်နှလုံး၌ သွင်းပိုက်ထား၍။
ပ။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
သုဏာတိ၊ နာယူ၏။
ပ။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော။
ကာမဝိတက္ကံ၊ ကာမဝိတက်ကို။
နာဓိ– ဝါသေတိ၊ မိမိစိတ်အထက်သို့ တက်စီး၍ မနေစေ။
ဝါ၊ မိမိစိတ်အတွင်း၌လက်ခံမထား။
[ စာပိုဒ် (၁၁) စရသုတ်လည်းကြည့်။]
ပဇဟတိ၊ ပယ်စွန် ၏။
ဝိနောဒေတိ၊ ထုတ်ပယ်၏။
ဟနတိ၊ သတ်၏။
ဗျန္တီကရောတိ၊ ကင်းသောအဆုံးအပိုင်းအခြားရှိအောင် ပြု၏။
ဝါ၊ ဘင်ခဏမျှ မကျန်ရအောင် အပြီးအပြတ်အဆုံးသတ်ပယ်ရှား၏။
အနဘာဝံ၊ ထပ်တလဲလဲ မဖြစ်ခြင်းသို့။
ဝါ၊ မတိုးပွားခြင်းသို့။
ဂမေတိ၊ ရောက်စေ၏။
ပ။
ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်ပေါ်လာတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတိုင်းကုန်သော။
ပါပကေ၊ ယုတ်မာကုန်သော။
အကုသလေ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေ၊ တရားတို့ကို။
ပ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သီတဿ၊ အအေးကိုလည်းကောင်း။
ဥဏှဿ၊ မီးပူကိုလည်းကောင်း။
ဇိဃစ္ဆာယ၊ ဆာလောင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ပိပါသာယ၊ ရေငတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဍံသ+ မကသ+ ဝါတ+ အာတပ+ သရီသပ+ သမ္ဖဿာနံ၊ မှက်+ ခြင်+ လေ+ နေပူ+ မြွေကင်းတို့၏+ ကိုက်ခဲ,ထိပါး၊ အတွေ့ နှစ်ပါးတို့ကို
လည်းကောင်း။
ဒုရုတ္တာနံ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြောဆိုအပ်ကုန်သော။
ဒုရာဂတာနံ၊ မကောင်းသဖြင့် သောတဒွါရသို့ ရောက်လာကုန်သော။
ဝစနပထာနံ
၁။**ဝစနပထ။ ။ စကားဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိလိုသူတို့အတွက်သိရခြင်း၏ အကြောင်းလည်း ဖြစ်၏။ သိစေလိုသူ (သိ
အောင်ဟောပြောသူ)တို့အတွက် ဟောပြောရခြင်း၏ အကြောင်း
လည်းဖြစ်၏။ ဝစနမေဝ ပထော ဝစနပထော၊ စကားသည်ပင်
အကြောင်း၊ ဝါ၊ စကားဟူသောအကြောင်း၊ ဝါ= အကြောင်းဖြစ်သောစကား။ ဝစနမေဝ တဒတ္ထံ ဉာတုကာမာနံ ဉာပေတု ကာမာနဉ္စ
ပထောတိ ၀စနပထော။ သာရတ္ထဋီကာ၊ တ၊ ၈၄။
၊ စကားဟူသော အကြောင်းတို့ကိုလည်းကောင်း။
ဝါ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကိုသိလိုသူ, သိစေလိုသူတို့၏ အကြောင်းဖြစ်
သော စကားတို့ကို လည်းကောင်း။
ခမော၊ သည်းခံနိုင်ခြင်းရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဥပ္ပန္နာနံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။
သာရီရိကာနံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၌ စွဲကပ်နေကုန်သော။
ဒုက္ခာနံ၊ ခဲယဉ်းသဖြင့် သည်းခံအပ်ကုန်သော။
ဝါ၊ သည်းခံနိုင်ခဲကုန်သော။
တိဗ္ဗာနံ၊ ထူထပ်ကုန်သော။
(အဆက်မပြတ် တရစပ်ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့်ထူထပ်ကုန်သော။)
ဝါ၊ (ပူပြင်း ဆင်းရဲစေခြင်းအားဖြင့်) ကြမ်းကြုတ်ကုန်သော။
ခရာနံ၊ ကုန်သော။
[ ပတောဒသုတ်ကြည့်]။
ပ။
ပါဏဟရာနံ၊ ကုန်သော။
ဝေဒနာနံ၊ ဝေဒနာတို့ကို။
အဓိဝါသက ဇာတိကော၊ သည်းခံတတ်သောသူ၏သဘောရှိသည်။
ဝါ၊ သည်းခံတတ်သောသူ၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသည်။
ဝါ၊ သည်းခံခြင်းသဘောရှိသည်။
[ စာပိုဒ် (၉၇) ခိပ္ပနိသန္တိသုတ်မှ ဓာရကဇာတိကော– ပုဒ်နှင့် ယှဉ်ကြည့်။]
ဟောတိ၊ ၏။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
[ ဂန္တာ ဟောတိ၌ လှမ်းစပ်။]
ဒီဃေန၊ ရှည်လျားလှစွာသော။
ဣမိနာ အဒ္ဓုနာ၊ ဤသံသရာခရီးဖြင့်။
အဂတပုဗ္ဗာ၊ ရှေး၌ မရောက်အပ်ဖူးသေးသော။
ယာယံ ဒိသာ၊ အကြင်နိဗ္ဗာန်ဟူသောအရပ်မျက်နှာသည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိ၏။)
ယဒိဒံ၊ ယင်းနိဗ္ဗာန်ဟူသော အရပ်မျက်နှာသည်။
သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော၊ အားလုံးသော သင်္ခါရတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ
လည်းဖြစ်၏။
သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ၊ (ခန္ဓာငါးပါးစသော) အားလုံးသော ဥပဓိတို့ကိုပယ်စွန့်ရာလည်းဖြစ်၏။
တဏှာက္ခယော၊ တဏှာကုန်ရာလည်းဖြစ်၏။
ဝိရာဂေါ၊ ကိလေသာ အားလုံးတို့ ပျက်စီးရာလည်းဖြစ်၏။
နိရောဓော၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးချူပ်ဆုံးရာလည်းဖြစ်၏။
နိဗ္ဗာနံ၊ ဝါနဟူသော တဏှာမှ ထွက်ခွာသောတရားလည်းဖြစ်၏။
တံ (ဒိသံ)၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ဟူသော အရပ်မျက်နှာသို့။
ခိပ္ပညေဝ၊ လျင်မြန်စွာသာလျှင်။
ဂန္တာ၊ သွားတတ်သည်။
(သီလ, သမာဓိ, ပညာ, ဝိမုတ္တိ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတရားတို့ကို
အပြည့်အစုံ ဖြည့်ကျင့်၍ သွားတတ်သည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
ပ။
စတုတ္ထံ။