ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဓမ္မာ၊ တရားသဘောတို့သည်။
ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးမျိုးတို့တည်း။
စတ္တာရော၊ လေးမျိုးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဘိညာ၊ သိ၍။
ပရိညေယျာ
၁။အဘိညာ ပရိညေယျာ။ ။ အဘိညာ- သိ၍။ ပရိညေယျာ- ပိုင်းခြား၍သိသင့်ကုန်သော။ ဓမ္မာ- တရားတို့သည် ” ဟု အနက်ပြန်ဆိုရာ၌ ဉာဓာတ်နှစ်ခုရှိနေသော
ကြောင့် “ သိ ” ဟူသော စကားလည်း နှစ်ခါပါနေရသော်လည်း အဖြောင့်အဓိပ္ပာယ်မှာ “ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ အနိစ္စ , ဒုက္ခစသည်ဖြင့် ပိုင်းခြားသင့်သောတရား (သို့မဟုတ်) ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အနိစ္စ ဒုက္ခစသည်ဖြင့် ပိုင်းခြား (ခွဲခြား)သိသင့်သောတရား ”
ဟု ဆိုလို၏။
၊ (အနိစ္စ ဒုက္ခစသည်ဖြင့်) ပိုင်းခြား၍ သိသင့်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဘိညာ၊ သိ၍။
ပဟာတဗ္ဗာ၊ ပယ်သင့်ပယ်ထိုက်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။
ပ။
ဘာဝေတဗ္ဗာ၊ ဖြစ်ပွားစေသင့်ကုန်သော။
ပ။
သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ မျက်မှောက်ပြုသင့်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တို့သည်။
အတ္ထိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဘိညာ၊ သိ၍။
ပရိညေယျာ၊ (အနိစ္စ , ဒုက္ခစသည်ဖြင့်) ပိုင်းခြား ၍သိသင့်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့ဟူသည်။
ကတမေ စ၊ အဘယ်တို့ နည်းဟူမူ။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့တည်း။
ဝါ၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော လောကီခန္ဓာတို့တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣမေ၊ ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကို။
အဘိညာ၊ သိ၍။
ပရိညေယျာ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့ဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ပ။
အဝိဇ္ဇာ စ၊ အဝိဇ္ဇာဟူသော မောဟလည်းကောင်း။
ဝါ၊ သစ္စာလေးပါးစသည်တို့၌ အသိမှားခြင်းသဘောလည်းကောင်း။
ဘဝတဏှာ စ၊ ဘဝကို တောင့်တတတ်သော တဏှာလည်းကောင်းတည်း။
[ ဘဝဿ ပတ္ထနာ တဏှာ ဘဝတဏှာ]
ဝါ၊ အာရုံခြောက် ပါးတို့ မပြတ်မစဲ အမြဲတည်ရှိနေ၏ဟု ယူဆသော သဿတဒိဋ္ဌိ
နှင့် တကွဖြစ်သော တဏှာလည်းကောင်းတည်း။
[ ဘဝတိ အတ္ထိ သဗ္ဗကာလံ တိဋ္ဌတီတိ ဘဝေါ၊ ဘဝေါတိ ပဝတ္တာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝေါ၊ ဤ၌ ဘဝဒိဋ္ဌိဟု ဆိုလိုလျက် ဒိဋ္ဌိပုဒ်ကို ချေထားသည်။ ထို့နောက် “ ဘဝေန သဟဂတာ
တဏှာ ဘဝတဏှာ ” ဟုပြု။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣမေ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ, ဘဝတဏှာတို့ကို။
အဘိညာ၊ ၍။
ပဟာတဗ္ဗာ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ၏။
ပ။
သမထော
၁။သမထနှင့် သမာဓိ။ ။ “ ပစ္စနီကဓမ္မသမနတော သမထော သမာဓီတိ အာဟ စိတ္တေကဂ္ဂတာတိ” ဟူသော ဋီကာနှင့်အညီ “ ပစ္စနီကဓမ္မေ သမေတီတိသမထော- ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတို့ကို ချုပ်ငြိမ်းစေတတ်သော တရား ” ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ ဧကဂ္
ဂတာမည်သော သမာဓိကို သမထဟုခေါ်၏။ ထို့ကြောင့်သမထနှင့် သမာဓိဟူသည် ဧကဂ္ဂတာ စေတသိက်ချည်းဖြစ်၍ အတူတူ ပင်ဖြစ်၏၊ ဤထက် အခိုင်လုံဆုံးသော
သာဓကကား “ တတ္ထ ကတမော သမထော၊ ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ။ပ။ သမ္မာသမာဓိ၊ အဟံ ဝုစ္စတိ သမထော (ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ ၂၆၂)။ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ (၎င်း၊ ၁၉) စသည်တို့တည်း။
စ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်နီဝရဏတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော သမာဓိလည်းကောင်း။
ဝိပဿနာ စ၊ မမြဲခြင်းစသော အမျိုးမျိုးသော အခြင်းအရာ အားဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့ကို ရှုတတ်သော ဉာဏ်လည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣမေ၊ ဤသမထနှင့် ဝိပဿနာတရားတို့ကို။
ပ။
ဝိဇ္ဇာ စ၊ မဂ်ဉာဏ်ဟူသော ဝိဇ္ဇာလည်းကောင်း။
ဝိမုတ္တိ စ၊ မဂ်ဉာဏ်နှင့် ယှဉ်ဘက်တရားတည်းဟူသော ဝိမုတ္တိလည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣမေ၊ ဤဝိဇ္ဇာနှင့် ဝိမုတ္တိတို့ကို။
အဘိညာ၊ ၍။
သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပ။
ပဌမံ၊