Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

Catukkanipātapāḷi

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

၁။ ( ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ ဣဒံ၊ ဤအနုဗုဒ္ဓသုတ်ကို။) ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝါ၊ ဤ ယခု လျှောက်ထားမည့်အတိုင်း။ မေ၊ တပည့်တော် အာနန္ဒာသည်။ သုတံ၊ ( မြတ်စွာဘုရား အထံတော်မှ) နာယူမှတ်သား ထားအပ်ပါပြီ။ ( ကထံ၊ အဘယ်သို့။ သုတံ၊ နာယူမှတ်သား ထားအပ်သနည်းဟုမူ။) [ နောက်ထပ် အနက်ပေးနည်းများကို ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁) သုတ်၌ ကြည့်။] ဧကံ၊ တစ်ပါးသော။ သမယံ၊ အခါ၌။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဝဇ္ဇီသု၊ ဝဇ္ဇီမည်သော ဇနပုဒ်၌။ ဝါ၊ ဝဇ္ဇီတိုင်းပြည်၌။ [ဗဟု ဝုစ်ဝိဘတ်ဖြစ်လျက် ဧကဝုစ်အနက် ပြန်ဆိုရသောပုဒ်တည်း။ တိကနိပါတ်စာပိုဒ်(၆၄) ဝေနာဂပုရသုတ် ( ဒုတိယအကြိမ်ရိုက် ပထမတွဲနိဿယ၊ နှာ ၄၀၅ ကြည့်။] ဘဏ္ဍဂါမေ၊ ဘဏ္ဍမည်သောရွာ၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။
တတြ၊ ထိုအခါ၌။ ( ဝဇ္ဇီတိုင်းပြည်, ဘဏ္ဍရွာ၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူရာထိုအခါ၌။) ဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသီတင်းသုံးနေတော်မူရာ ထိုဘဏ္ဍရွာ၌။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဘိက္ခူ၊ ( စုဝေးထိုင်နေသော) ရဟန်းတို့ကို။
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို့။ ဣတိ၊ ဤသို့။
အာမန္တေသိ၊ မိန့်ခေါ်တော်မူပြီ။ ဘဒန္တေ၊ အရှင် ဘုရား။ ဣတိ၊ ဤသို့။ တေ ဘိက္ခူ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ ( အာမန္တနံ၊ မိန့်ခေါ်တော်မူခြင်းကို။ ဝါ၊ အမိန့်စကားတော်ကို။) ပစ္စဿောသုံ၊ ရှေ့ရှုနာယူကြကုန်ပြီ။ ဝါ၊ စကားတုံ့ပြန်, နာခံကြကုန်ပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧတံ၊ ဤတရား စကားတော်ကို။ အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။ ( ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူသနည်းဟူမူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ စတုန္နံ၊ လေးပါးကုန်သော။ ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့ကို။ အနနုဗောဓာ၊ မသိခြင်းကြောင့်။ အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်းမသိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ကိုယ်တိုင်သိမှု, မျက်မှောက်မပြုနိုင်ခြင်းကြောင့်။ ဧဝံ၊ ဤမျှလောက်။ ဒီဃံ၊ ရှည်လျားလှစွာသော။ ဣဒံ အဒ္ဓါနံ၊ ဤအချိန် ကာလပတ်လုံး။ မမ‌ဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည်လည်းကောင်း။ တုမှာကဉ္စ၊ သင်ရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း။ သန္ဓာဝိတံ၊ ( ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအားဖြင့်) တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြေးသွားအပ်ခဲ့လှလေပြီ။ သံသရိတံ၊ ( စုတေခြင်း, ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းအားဖြင့်) ထပ်ကာ ,ထပ်ကာ လှည့်လည် အပ်ခဲ့လှလေပြီ။ [ သန္ဓာဝိတံ၊ သံသရိတံ တို့၌ တပစ္စည်းသည် ကံအနက်ကိုဟော၍။ မမ၊ တုမှာကံတို့၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်သည် ကတ္တားအနက်ကိုဟော၏။] ( တနည်း) ဧဝံ၊ ဤမျှလောက်။ ဒီဃံ၊ သော။ ဣဒံ အဒ္ဓါနံ၊ လုံး။ မမ‌ဉ္စေဝ၊ ငါဘုရား၏ လည်းကောင်း။ တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့၏လည်းကောင်း။ သန္ဓာဝိတံ၊ ( ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအားဖြင့်) တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြေးသွားရခြင်းသည်။ သံသရိတံ၊ ( စုတေခြင်း, ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအားဖြင့်) ထပ်ကာ, ထပ်ကာ လှည့်လည်ရခြင်းသည်။ ( အဟောသိ၊ ဖြစ်ခဲ့ပြီ။) [ ဤနည်း၌ကား တပစ္စည်းသည် ဘောအနက်ဟော၊ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်သည် သမ္မန်အနက်ဟောတည်း။]
ကတမေသံ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။ စတုန္နံ၊ လေးပါးကုန်သော။ ( ‌ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့ကို။
အနနုဗောဓာ၊ ကြောင့်။ အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ကြောင့်။ ဧဝံ၊ လောက်။ ဒီဃံ၊ သော။ ဣဒံ အဒ္ဓါနံ၊ လုံး။ မမဉ္စေဝ၊ သည်လည်းကောင်း။ တုမှာကဉ္စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သန္ဓာဝိတံ၊ ( ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအားဖြင့်) တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြေးသွားအပ်ခဲ့သနည်း။ သံသရိတံ၊ ( စုတေခြင်း , ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအားဖြင့်) ထပ်ကာ, ထပ်ကာ လှည့်လည် အပ်ခဲ့သနည်းဟူမူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အရိယဿ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။ သီလဿ၊ မဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော သီလကို။ အနနုဗောဓာ၊ ကြောင့်။ ပ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အရိယဿ၊ သော။ သမာဓိဿ၊ မဂ်ဖိုလ်နှင့် ယှဉ်သော သမာဓိကို။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အရိယာယ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။ ပညာယ၊ မဂ်ဖိုလ် နှင့်ယှဉ်သော ပညာကို။ ပ။
ဝိမုတ္တိယာ၊ ဖိုလ်ဝိမုတ္တိကို။ ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော ဖိုလ်တရားကို။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အရိယံ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။ တယိဒံ သီလ၊ ထိုမဂ်ဖိုလ်နှင့် ယှဉ်သော သီလကို။ အနုဗုဒ္ဓံ၊ သိအပ်ပြီ။ ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ ထိုထွင်းသိအပ်ပြီ။ အရိယော၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။ သော အယံ သမာဓိ၊ ထိုမဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိကို။ အနုဗုဒ္ဓေါ၊ ပြီ။ ပဋိဝိ‌ဒ္ဓေါ၊ ပြီ။ အရိယာ၊ သော။ သာ အယံ ပညာ၊ ထိုမဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော ပညာကို။ ပ။ သာ အယံ ဝိမုတ္တိ၊ ထိုဖိုလ်ဝိမုတ္တိကို။ [ တယိဒံ– ကိုပင် " သော အယံ၊ သာအယံ" ဟု လိင်ပြင်၍ လိုက်ပေးသည်။] ။ပ။ ဘဝတဏှာ၊ ဘဝတို့၌ တပ်မက်သော တဏှာကို။ ဥစ္ဆိန္နာ၊ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးပြီ။ ဘဝနေတ္တိ၁။ဘဝနေတ္တိ။ ။ ဘဝနေတ္တိပုဒ်ကို အဋ္ဌကထာ၌ " တာယ ဟိ သတ္တာ ဂေါဏာ ဝိယ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ တံ တံ ဘဝံ နီယန္တိ၊ တသ္မာ ဘဝနေတ္တီတိ ဝုစ္စတိ" ဟူ၍ အဝုတ္တကတ္တုသာဓနဖွင့်၏။ သုတ်မဟာဝါ၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် အဋ္ဌကထာ (၁၃၃) ၌လည်း " ဘဂဝတော ဘဝံ နယနသမတ္ထာ တဏှာရဇ္ဇု" ဟူ၍ ဝုတ္တကတ္တုသာဓနဖွင့်၏။
ဤ သုတ်ဋီကာ၌မူ " တဏှာရဇ္ဇုနာ ဗဒ္ဓံ သတ္တသန္တာနံ အဘိသင်္ခါရော ဘဝန္တရံ နေတိ ဧတာယာတိ ဘဝနေတ္တိ" ဟူ၍ ကရဏသာဓန ဝစနတ္ထပြု၏။ ထိုဋီကာအလို " ဘဝနေတ္တိ၊ ဖွဲ့ချည်ခံရသော သတ္တဝါ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဘဝတစ်ပါးသို့ ကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ၏ ဆွဲငင်ခေါ်ဆောင်ကြောင်း ဖြစ်သော တဏှာကြိုးသည်" ဟု အနက်ဆိုပါ။
၊ ဘဝတဏှာကြိုးသည်။ ဝါ၊ သတ္တဝါတို့ကို ထိုထိုဘဝသို့ ဆွဲငင်ခေါ်ဆောင်တတ်သော တဏှာကြိုးသည်။ ခီဏာ၊ ကုန်ဆုံးပြီ။ ဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ ပုနဗ္ဘဝေါ၊ နောက်ထပ်ဖြစ်မည့် ဘဝသစ်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိတော့ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
ဘဂဝါ၊ ( ဘုန်းတော်ကြီးမား) မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဣဒံ၊ ဤစုဏ္ဏိယစကားပြေ တရားဒေသနာတော်ကို။ အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
သုဂတော၊ ( ကောင်းသော စကားကို မိန့်ဆိုတော်မူသော) မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဣဒံ၊ ဤစုဏ္ဏိယ စကားပြေ တရားဒေသနာတော်ကို။ ဝတွာန၊ မိန့်တော်မူပြီး၍။ အထ၊ မိန့်တော်မူပြီးရာ ထိုအခါ၌။ သတ္ထာ၊ နတ်လူတို့၏ ဆရာသခင်မြတ်စွာဘုရားသည်။ အပရံ၊ အခြားတစ်မျိုးသော။ ဧတံ၊ ဤသီကုံးဖွဲ့စပ်, ဂါထာတော်မြတ်ကို။ အဝေါစ၊ ပြီ။ ( ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူသနည်းဟူမူ)။
သီလံ၊ မဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော သီလကိုလည်းကောင်း။ သမာဓိ၊ မဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိကိုလည်းကောင်း။ ပညာစ၊ မဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော ပညာကိုလည်းကောင်း။ ဝိမုတ္တိ စ၊ ဖိုလ်ဝိမုတ္တိကိုလည်းကောင်း။ အနုတ္တရာ၊ မိမိထက် ထူးကဲသာလွန် မွန်မြတ်သော တရားမရှိကုန်သော။ ဝါ၊ အထူးမြတ်ဆုံးတရားဖြစ်ကုန်သော။ ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤလောကုတ္တရာတရားတို့ကို။ ယသဿိနာ၊ များသော အခြံအရံ အကျော်အစော ရှိတော်မူသော။ ဂေါတမေန၊ ဂေါတမနွယ်ဖွား, ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည်။ အနုဗုဒ္ဓါ၊ သိတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့လျှင်။ ဗုဒ္ဓေါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ( ဣမေ ဓမ္မေ၊ ဤ လောကုတ္တရာတရားတို့ကို။) အဘိညာယ၊ သိတော်မူပြီး၍။ ဘိက္ခုနံ၊ ရဟန်းတို့အား။ ဓမ္မံ၊ တရားကို။ အက္ခာသိ၊ ဟောကြားတော်မူပြီ။ ဒုက္ခဿ၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၏။ အန္တကရော၊ အဆုံးကိုပြုတော်မူသော။ ( မိမိသန္တာန်, သူတစ်ပါးသန္တာန်၌ ကင်းပျောက်ပျက်သုဉ်း ကုန်ဆုံးခြင်းကို ပြုတော်မူသော) စက္ခုမာ၊ ငါးပါးသော မျက်စိရှိတော်မူသော။ ( ဗုဒ္ဓ, ဓမ္မ, သမန္တနှင့် မံသ, ဒိဗ္ဗာ ငါးဖြာသောမျက်လုံးရှိတော်မူသော) သတ္ထာ၊ ဆရာသခင် ဘုရားရှင်သည်။ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ကိလေသာခပ်သိမ်း, အပူငြိမ်းခြင်းဖြင့် ငြိမ်းအေးတော်မူပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)

ပဌမံ၊ ပဌမသုတ်တည်း။ ၂– ပပတိတသုတ်

၂။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။ အသမန္နာဂတော၊ မပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ၊ ဤတရားဖြင့် ဆုံးမရာ သာသနာတော်မှ။ ပပတိတောတိ၊ လဲကျသောသူဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ကတမေဟိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။ စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။ ( ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
အသမန္နာဂတော၊ ကို။ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ၊ မှ။ ပပတိတောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်သနည်းဟူမူ။) ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အရိယေန၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း, အပြစ်ကင်းသော။ သီလေန၊ မဂ်ဖိုလ်သီလနှင့်။ အသမန္နာဂတော၊ ကို။ ပ။
သမာဓိနာ၊ မဂ်ဖိုလ်သမာဓိနှင့်။ ပ။
ပညာယ၊ မဂ်ဖိုလ်ပညာနှင့်။ ပ။
ဝိမုတ္တိယာ၊ ဖိုလ်ဝိမုတ္တိနှင့်။ ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော ဖိုလ်တရားနှင့်။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ဤတရားတို့နှင့်။ အသမန္နာဂတော၊ ကို။ ပ။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ၊ မှ။ အပပတိတောတိ၊ မလဲကျသော သူဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ပ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
စုတာ၊ သာသနာတော်မှ ရွှေ့လျောစုတေ သေသောသူတို့သည်။ ပတန္တိ၊ သာသနာတော်မှ လဲကျသည်မည်ကုန်၏။ ပတိတော၊ သာသနာတော်မှ လဲကျသောသူတို့သည်။ စုတာ၊ သာသနာတော်မှ ရွေ့လျောစုတေ သေသူတို့ မည်၏။ ( တေ၊ ထိုသူတို့သည်။) ဂိဒ္ဓါ၊ ရာဂဖြင့် တပ်မက်ကုန်သည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကြ၍။) ပုန၊ တဖန်။ အာဂတာ၊ ပဋိသန္ဓေ, အို, နာ , သေရေးဒုက္ခဘေးသို့ ပြန်လာသည်မည်ကုန်၏။ ( အပပတိတေန၊ သာသနာတော်မှ မလဲကျဘဲ တည်မြဲနေသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ကိစ္စံ၊ မဂ်လေးပါးဖြင့် ပြုသင့်သော ကိစ္စကို။ ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ။ ရမ္မံ၁။ရတံ ရမ္မံ။ ။ " ရဟာဒိတော ဏ" သုတ်၏အဖွင့် ရူပသိဒ္ဓိ၌ပြထားသော " ရမိတဗ္ဗော ရမဏီယော ဝိဟာရော" ဟူသော ပြယုဂ်နှင့် အညီ ရမုဓာတ်သည် သကမ္မကဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ " ရမိတဗ္ဗယုတ္တကံ ဂုဏဇာတံ" ဟူ၍ ဒုတိယာဝိဘတ်ဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်၏။ သို့သော် ယခုစာမူများ၌ကား " ရမိတဗ္ဗယုတ္တကေ ဂုဏဇာတေ" ဟု သတ္တမီဝိဘတ်ဖြင့် ပါဌ်ရှိနေ၏။ ထိုပါဌ်အတိုင်း ပါဠိတော် အနက်ပေးလိုလျှင်ကား–
( အပပတိတော၊ သာသနာတော်မှ မလဲကျဘဲ တည်မြဲနေသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်) ရမ္မံ ( ရမ္မေ) = မွေ့လျော်ဖွယ်ဂုဏ်အပေါင်း၌။ ရတံ ( ရတော) = မွေ့လျော်ပြီ။ ဤသို့ အနက်ဆိုရာ၏။ ထိုအနက်၌ ရမ္မံပုဒ်မှ ဒုတိယာဝိဘတ်သည် ဘုမ္မတ္ထဖြစ်ရကား ရတံ၌လည်း ကတ္တုသာဓနနှင့် လိင်္ဂဝိပလ္လာသ ကြံရတော့၏။
" ရတံ ရမ္မံ ရမိတဗ္ဗံ အရိယေဟိ သဗ္ဗသင်္ခတဝိနိဿဋံ နိဗ္ဗာနံ ရတံ အဘိရတံ ရမ္မံ" ဟူသော ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ ( ပ–၁၈၂) သည်လည်း " ရမ္မံ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ မွေ့လျော်အပ်သော နိဗ္ဗာန်ကို။ ( မယာ= ငါသည်။) ရတံ= မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်အပ်ပြီ" ဟု ကံအနက်ပေးစေလိုသောအဖွင့်တည်း။
၊ မွေ့လျော််ထိုက်သော ဂုဏ်အပေါင်းကို။ ရတံ၊ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်အပ်ပြီ။ သုခေန၊ ( လူ့ချမ်းသာစသော) အောက်အောက် ချမ်းသာဖြင့်။ သုခံ၊ ( ဈာန်ဝိပဿနာချမ်းသာစသော) အထက်ထက် ချမ်းသာသို့။ အနွာဂတံ၊ ( အနုအာဂတံ) = စဉ်ကာဆက်ကာ ရောက်အပ်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ၊ ပြီ။)

ဒုတိယံ၊ နှစ်ခု မြောက်သုတ်တည်း။ ၃– ပဌမခတသုတ်

၃။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသော။ ဗာလော၊ ဉာဏ်ပညာကင်း, လူဖျင်းလူမိုက်ဖြစ်သော။ အဗျတ္တော၊ မလိမ္မာသော။ အသပ္ပုရိသော၊ သူယုတ်မာသည်။ ခတံ၊ တူးဖြိုထားအပ်ပြီးသော ဂုဏ်ရှိသော။ ဝါ၊ ဂုဏ်မရှိသော။ ဥပဟတံ၊ ဖျက်ဆီးအပ်ပြီးသော ဂုဏ်ရှိသော။ ဝါ၊ ဂုဏ်မရှိသော။ [ ဒုကနီပါတ်စာပိုဒ် (၁၃၅–၆) လည်းကြည့်။] အတ္တာနံ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို။ ပရိဟရတိ၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်၏။ သာဝဇ္ဇောစ၊ အပြစ်ရှိသည်လည်းကောင်း။ ဝိညူနံ၊ ပညာရှိတို့၏။ သာနုဝဇ္ဇောစ၊ ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကဲ့ရဲ့ စွပ်စွဲခံရသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဗဟုံ၊ များစွာသော။ အပုညံ စ၊ မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကိုလည်း။ ပသဝတိ၊ မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်စေ၏။ ဝါ၊ ရရှိ၏။
ကတမေဟိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ( ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။)
သမန္နာဂတော၊ သော။ ဗာလော၊ သော။ အဗျတ္တော၊ သော။ အသပ္ပုရိသော၊ သည်။ ခတံ၊ သော။ ဥပဟတံ၊ သော။ အတ္တာနံ၊ ကို။ ပရိဟရတိ၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်သနည်း။ သာဝဇ္ဇောစ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဝိညူနံ၊ တို့၏။ သာနုဝဇ္ဇောစ၊ လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။ ဗဟုံ၊ သော။ အပုညံ စ၊ ကိုလည်း။ ပသဝတိ၊ မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်စေသနည်းဟူမူ။)
အနနုဝိစ္စ၊ မသိမူ၍။ ဝါ၊ မသိဘဲ။ ဝါ၊ အမှားအမှန် မဆုံးဖြတ်နိုင်မူ၍။ ဝါ၊ နိုင်ဘဲ။ အပရိယောဂါ ဟေတွာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မသက်ဝင်နိုင်မူ၍။ ဝါ၊ နိုင်ဘဲ။ အဝဏ္ဏာရဟဿ၊ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အပြစ်ပြောဆိုထိုက်သူ၏။ ( ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော တိတ္ထိယဆရာနှင့် တပည့်၏။) ဝဏ္ဏံ၊ ဂုဏ်ကို။ ဘာသတိ၊ ချီးမွမ်းပြောဆို၏။ ပ။ ဝဏ္ဏာရဟဿ၊ ချီးမွမ်းဖွယ်ဂုဏ်ကို ပြောဆိုထိုက်သူ၏။ ( ချီးမွမ်းထိုက်သော ရတနာမြတ်သုံးပါး၏။) အဝဏ္ဏံ၊ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အပြစ်ကို။ ဘာသတိ၊ ပြောဆို၏။ ပ။ အပ္ပသာဒနီယေ၊ မကြည်ညိုသင့်သော။ ဌာနေ၊ ( မှားယွင်းသောအကျင့် ဟူသော) အကြောင်းအရာ၌။ ပသာဒံ၊ ကြည်ညိုခြင်းကို။ ဥပဒံသေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။ ပ။ ပသာဒနီယေ၊ ကြည်ညိုသင့်သော။ ဌာနေ၊ ( မှန်ကန်သောအကျင့်ဟူသော) အကြောင်းအရာ၌။ အပ္ပသာဒံ၊ မကြည်ညိုခြင်းကို။ ဥပဒံသေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ဤတရားတို့နှင့်။ ပ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သော။ ပဏ္ဍိတော၊ ပညာရှိသော။ ဝိယတ္တော၊ လိမ္မာသော။ သပ္ပုရိသော၊ သူတော်ကောင်းသည်။ အက္ခတံ၊ မတူးဖြိုအပ်သော ဂုဏ်ရှိသော။ ဝါ၊ ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော။ အနုပဟတံ၊ မဖျက်ဆီးအပ်သော ဂုဏ်ရှိသော။ ဝါ၊ ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော။ အတ္တာနံ၊ ကို။ ပ။ အနဝဇ္ဇော စ၊ အပြစ်မရှိသည်လည်းကောင်း။ ဝိညူနံ၊ တို့၏။ အနနုဝဇ္ဇော စ၊ ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲခြင်း မရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဗဟုံ၊ သော။ ပုညံ စ၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကိုလည်း။ ပ။ အနုဝိစ္စ၊ သိ၍။ ဝါ၊ အမှားအမှန် ဆုံးဖြတ်နိုင်၍။ ပရိယောဂါဟေတွာ၊ ဉာဏ်ဖြင့်သက်ဝင်၍။ ပ။ ဗဟုံ၊ သော။ ပုညံ စ၊ ကိုလည်း။ ပသဝတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ အဝေါစ၊ ပြီ။
[ ဂါထာ] ယော၊ အကြင်လူမိုက်သည်။ နိန္ဒိယံ၊ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သောသူကို။ ပသံသတိ၊ ချီးမွမ်း၏။ ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပသံသိယော၊ ချီးမွမ်းထိုက်‌သည်။ ( ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။) တံ ဝါ၊ ထိုချီးမွမ်းထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း။ နိန္ဒတိ၊ ကဲ့ရဲ့၏။ သော၊ ထိုလူမိုက်သည်။ ( ကဲ့ရဲ့ထိုက်သူကို ချီးမွမ်း၍၊ ချီးမွမ်းထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ကဲ့ရဲ့သော ထိုလူမိုက်သည်။) မုခေန၊ နှုတ်ဖြင့်။ ဝါ၊ ပါးစပ်ဖြင့်။ ကလိ့၊ အကုသိုလ်အပြစ်ကို။ ဝိစိနာတိ၊ ဆည်းပူးစုဆောင်း၏။ တေန ကလိနာ၊ ထိုအကုသိုလ်အပြစ်ကြောင့်။ သုခံ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာကို။ န ဝိန္ဒတိ၊ မရ။ သဗ္ဗဿာပိ ( ‌သဗ္ဗေနာပိ)၊ အားလုံးသော ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာနှင့်လည်းကောင်း။ အတ္တနာပိ၊ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့်လည်းကောင်း။ [ သဟာပိ– ၌ အပိကို အတ္တနာပုဒ်နှင့်တွဲစပ်သည်။]
သဟ၊ အတူတကွ။ အက္ခေသူ၊ ကြွေအံကစားခြင်းတို့၌။ ဝါ၊ တို့ကြောင့်။ ယော ပရာဇယော ၁။**ဓနပရာ‌ဇယောပါဌ် စဉ်းစားဖွယ်**။ ။ ယခု ပါဠိတော်စာမူအတိုင်း ဆိုလျှင် " ယော ဓနပရာဇယော၊ အကြင်ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆုံးရှုံးခြင်းသည်။ ဟောတိ= ၏" ဟုအနက်ဆိုရတော့မည်ဖြစ်၏။ သို့သော် အဋ္ဌကထာအဖွင့်၌မူ " သဗ္ဗေနပိ သကေန ဓနေနစေဝ အတ္တ‌နာ စ သဒ္ဓိံ ယော ပရာဇယော" ဟူ၍ ပရာဇယော၏ တွဲဖက် ဓနပုဒ်မပါ၊ ထိုအဋ္ဌကထာအဖွင့်၏ အဖြောင့် အဓိပ္ပာယ်မှာလည်း " ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဥစ္စာအားလုံး ဆုံးရှုံးခြင်း , မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အသုံးမကျ, လူအ လူနဖြစ်၍ ဆုံးရှုံးခြင်းဖြစ်၏" ဟူ၍ ဆိုလိုသည်ဟု စဉ်းစားမိ၏။ ၊ အကြင်ဆုံးရှုံးခြင်းသည်။ ( ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။) အယံ၊ ဤဆုံးရှုံးခြင်းသည်။ အပ္ပမတ္တော၊ နည်းသော အတိုင်းအရှည်ရှိသော။ ဝါ၊ မပြောလောက်ဖွယ်အနည်းငယ်မျှသာဖြစ်သော။ ကလိ၊ အပြစ်တည်း။ ယော၊ အကြင်လူမိုက်သည်။ သုဂတေသု ၂။သုဂတေသု။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာဝယ် " သုဂတေသု"၏ အဖွင့်၌ " သမဂ္ဂတေသု" ဟူ၍ မ တစ်လုံးသာရှိ၏။ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ ( ပ– ၁၉၈) နှင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိအခန်း ပါဠိတော်တို့၌ကဲ့သို့ " သမ္မဂ္ဂတေသု" ဟု မ နှစ်လုံးရှိသင့်၏။ သုတ္တနိပါတ် အဋ္ဌကထာ ( ဒု– ၁၉၈) ၌ " သုဂတေသူတိ သုဋ္ဌု ဂတတ္တာ, သုန္ဒရဉ္စဌာနံ ဂတတ္တာ သုဂတနာမကေသု ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာကေသု" ဟုဖွင့်၏။ ၊ ကောင်းစွာကျင့်သွားတော်မူကြသော သူတော်ကောင်းတို့၌။ ဝါ၊ ကောင်းသော နိဗ္ဗာန်အရပ်သို့ ကြွသွားတော်မူကြသော ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့၌။ မနံ၊ မိမိစိတ်ကို။ ပဒေါသယေ၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးစေ၏။ ဝါ၊ ဖောက်ပြန်ဆိုးသွမ်း သောင်းကျန်းစေ၏။ တဿ၊ ထိုလူမိုက်၏။ အယမေဝ၊ ဤမိမိစိတ်ကို ဖောက်ပြန်ပျက်စီးစေခြင်းသည်သာလျှင်။ မဟန္တ တရော၊ သာလွန်ကြီးမား များပြားသော။ ကလိ၊ အပြစ်ပေတည်း။
အရိယဂရဟီ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကိုကဲ့ရဲ့သောလူမိုက်သည်။ ပါပကံ၊ ယုတ်မာသော။ ဝါစံ စ၊ နှုတ်ကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ဝစီကံ အကုသိုလ်ကိုလည်းကောင်း။ မနံ စ၊ စိတ်ကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ မနောကံ အကုသိုလ်ကိုလည်းကောင်း။ ပဏိဓာယ၊ မိမိသန္တာန်၌ထား၍။ ဝါ၊ မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်စေ၍။ ဝါ၊ မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်စေခြင်းကြောင့်။ ယံ နိရယံ၊ အကြင် နိရဗ္ဗုဒငရဲသို့။ ဥပေတိ၊ လားရောက်၏။ ( တတ္ထ၊ ထိုနိရဗ္ဗုဒငရဲ၌။) နိရဗ္ဗုဒါနံ၊ နိရဗ္ဗုဒဂဏန်းသင်္ချာတို့၏။ သဟဿာနံ သတံ၊ တစ်သိန်းသည်လည်းကောင်း။ [ တနည်း– သဟဿနံ၊ ထောင်ဂဏန်းတို့၏။ သတံ၊ တစ်ရာသည်လည်းကောင်း။] ဆတ္တိံ သတိ၊ ၃၆– သည်လည်းကောင်း။ [ နောက်ထပ် နိရဗ္ဗုဒဂဏန်း (၃၆) တည်း၁။နိရဗ္ဗုဒသင်္ချာနှင့် နိရ‌ဗ္ဗုဒငရဲ။ ။ နိရဗ္ဗုဒအရေအတွက် တစ်သိန်း , သုံးဆယ့်ခြောက်နှင့်တကွ အဗ္ဗုဒအရေ အတွက် ငါးခုသည် ထိုနိရဗ္ဗုဒငရဲ၌ ဒုက္ခခံရသော သတ္တဝါတို့၏ နှစ်အရေအတွက် သက်တမ်းတည်း
သိန်းပေါင်းတစ်ရာသည်ကောဋိ ( ကုဋေ) ဖြစ်၏။ ကုဋေသိန်းပေါင်းတစ်ရာသည်ပကောဋိဖြစ်၏။ ပကောဋိသိန်းတစ်ရာသည် ကောဋိပကောဋိဖြစ်၏။ ထိုကောဋိပကောဋိ သိန်းတစ်ရာသည် နဟုတမည်သော သင်္ချာတစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုန ဟုတ သိန်းပေါင်းတစ်ရာသည် နိန္နဟုတသင်္ချာတစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုနိန္နဟုတ သိန်းတစ်ရာသည်အဗ္ဗုဒသင်္ချာ တစ်ခုဖြစ်၏။ ထို အဗ္ဗုဒ (၂၀) သည် နိရဗ္ဗုဒသင်္ချာတစ်ခုဖြစ်၏ ဟုသံယုတ်ဋ္ဌ ( ပ– ၂၀ဝ) နှင့် ဤသုတ်ဋီကာ (၂၂၂) ၌မိန့်ဆို၏။
ဤ၌ " ယံနိရယံ၊ အကြင်နိရဗ္ဗုဒငရဲသို့" ဟုဆိုထားသော်လည်း နိရဗ္ဗုဒငရဲဟူ၍ သီးခြားမရှိ၊ အဝီစိငရဲကြီးအတွင်းမှာပင် နိရဗ္ဗုဒဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်ကြာမြင့်အောင် ကျက်ရာ ( ဒုက္ခခံရရာ) ဌာနကို နိရဗ္ဗုဒငရဲဟု ခေါ်သည်ဟုဖွင့်၏။
] ပဉ္စ၊ ငါးခုကုန်သော။ အဗ္ဗုဒါနိ စ၊ အဗ္ဗုဒဂဏန်းသင်္ချာတို့သည်လည်းကောင်း။ ( အာယုပ္ပမာဏံ၊ ငရဲခံသတ္တဝါတို့၏ သက်တမ်းပမာဏသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။) ဣတိ၊ သို့။

( အဝေါစ) တတိယ၊ သုံးခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၄– ဒုတိယခတသုတ်

၄။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ စတူသု၊ လေးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ မိစ္ဆာ၊ ဖောက်ပြန်လွဲမှား, ယုတ်မာသော အားဖြင့်။ ဝါ၊ ယုတ်မာသော အကျင့်ကို။ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ ကျင့်သော။ ဗာလော၊ သော။ ပ။ ပသဝတိ၊ ၏။
ကတမေသု စတူသု၊ အဘယ်လေးဦးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ နည်းဟူမူ။ [ တနည်း– ကတမေသု၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။ စတူသု၊ လေးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ ( မိစ္ဆာ၊ ဖြင့်။ ဝါ၊ ကို။ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ သော။ ဗာလော။ ပ။ ပသဝတိ၊ သနည်းဟူမူ။)]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ မာတရိ၊ အမိ၌။ မိစ္ဆာ၊ ဖြင့်။ ဝါ၊ ကို။ ပ။ ပသဝတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပိတရိ၊ အဘ၌။ ပ။ တတာဂတေ၊ မြတ်စွာဘုရား၌။ ပ။ တထာဂတသာဝကေ၊ မြတ်စွာဘုရား၏တပည့်၌။ ပ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣမေသု စတူသု၊ ဤလေးဦးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ ပ။ ပသဝတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူသု၊ တို့၌။ သမ္မာ၊ ကောင်းမွန်ရိုသေစွာ။ ဝါ၊ ကောင်းမွန်မှန်ကန်သော အကျင့်ကို။ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ သော။ ပဏ္ဍိတော။ ပ။ [ ဂါထာ] ယော၊ အကြင်လူမိုက်သည်။ မာတရိ စ၊ အမိ၌လည်းကောင်း။ ပိတရိ စာပိ၊ အဘ၌လည်းကောင်း။ သမ္ဗုဒ္ဓေ၊ ကိုယ်တိုင်စထွင် , ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော။ တထာဂတေ ဝါ၊ မြတ်စွာဘုရား၌လည်းကောင်း။ အထ၊ ထိုမှ တစ်ပါး။ တဿ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏။ သာဝကေ ဝါ၊ တပည့်သူတော်ကောင်း၌လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာ၊ ဖြင့်။ ဝါ၊ ကို။ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပြုကျင့်၏။ တာဒိသော၊ ထိုကဲ့သို့ပင် တွေ့မြင်အပ်သော။ ဝါ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ သောနရော၊ ထိုလူမိုက်သည်။ ဗဟုံစ၊ များပြားလှသည်သာဖြစ်သော။ အပုညံ၊ ကို။ ပသဝတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတူသု၊ တို့၌။ သမ္မာ၊ ကောင်းမွန်ရိုသေစွာ။ ဝါ၊ ကောင်းမွန်မှန်ကန်သော အကျင့်ကို။ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ သော။ ပဏ္ဍိတော။ ပ။
[ ဂါထာ] ယော၊ အကြင်လူမိုက်သည်။ မာတရိ စ၊ အမိ၌လည်းကောင်း။ ပိတရိ စာပိ၊ အဘ၌လည်းကောင်း။ သမ္ဗုဒ္ဓေ၊ ကိုယ်တိုင်စထွင် , ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော။ တထာဂတေ ဝါ၊ မြတ်စွာဘုရား၌လည်းကောင်း။ အထ၊ ထိုမှ တစ်ပါး။ တဿ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏။ သာဝကေ ဝါ၊ တပည့်သူတော်ကောင်း၌လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာ၊ ဖြင့်။ ဝါ၊ ကို။ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပြုကျင့်၏။ တာဒိသော၊ ထိုကဲ့သို့ပင် တွေ့မြင်အပ်သော။ ဝါ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ သောနရော၊ ထိုလူမိုက်သည်။ ဗဟုံစ၊ များပြားလှသည်သာဖြစ်သော။ အပုညံ၊ ကို။ ပသဝတိ၊ ၏။
မာတာပိတူသု၊ အမိအဘတို့၌။ တာယ အဓမ္မစရိယာယ၊ ထိုမတရားပြုကျင့်စော်ကားခြင်းကြောင့်။ [ တာယံ နံ– ၌ နံ အနက်မရှိ။] ပဏ္ဍိတာ၊ ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့သည်။ နံ၊ ထိုလူယုတ်မာကို။ ဣဓေဝ၊ ဤ ယခုမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်။ ဂရဟန္တိ၊ ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ( သော၊ ထိုလူယုတ်မာသည်။) ပေစ္စ၊ ဤဘဝမှ ပြောင်းရွှေ့သွားရ၍။ ဝါ၊ ဤဘဝမှ ပြောင်းရွှေ့သွားရလသော်။ အပါယဉ္စ၊ အပါယ်ဘုံသို့လည်း။ ဂစ္ဆတိ၊ လားရောက်ရာ၏။
ယော၊ အကြင် သူတော်ကောင်းသည်။ မာတရိ စ၊ ၌လည်းကောင်း။ ပ။ သာဝကေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း။ သမ္မာ၊ စွာ။ ဝါ၊ ကို။ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ဧတာဒိသော၊ ထိုကဲ့သိုပင် တွေ့မြင်အပ်သော။ ဝါ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။ သော နရော၊ ထိုသူတော်ကောင်းသည်။ ဗဟုံ စ၊ များပြားလှသည်သာဖြစ်သော။ ပုညံ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို။ ပသဝတိ၊ ၏။
မာတာပိတူသု၊ တို့၌။ တာယ ဓမ္မစရိယာယ၊ ထိုတရားသဖြင့် ပြုစုခြင်းကြောင့်။ ပဏ္ဍိတာ၊ တို့သည်။ နံ၊ ထိုသူတော်ကောင်းကို။ ဣဓေဝ၊ ပင်။ ပသံသန္တိ၊ ချီးကျူးကြကုန်၏။ ( သော၊ ထိုသူတော်ကောင်းသည်။) ပေစ္စ၊ ၍။ ဝါ၊ သော်။ သဂ္ဂေ၊ နတ်ပြည်၌။ ပမောဒတိ၊ ဝမ်းမြောက်ရ၏။ ဝါ၊ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းချမ်းသာစွာနေထိုင်ရ၏။ ဣတိ ( အဝေါစ) ။

စတုတ္ထံ၊ လေးခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၅–အနုသောတသုတ်

၅။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ လောကသ္မိံ၊ သတ္တလောက၌။ စတ္တာရော၊ လေးဦးကုန်သော။ ဣမေ ပုဂ္ဂလော၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ [ တို့သည်– ဟုအနက်ပေးခိုက် " သန္တော" ၌စပ်ပါ၊ တို့ကို– ဟုအနက်ပေးခိုက် " သံဝိဇ္ဇမာနာ" ၌စပ်ပါ။] သန္တော၊ ထင်ရှားရှိကုန်၏။ သံဝိဇ္ဇမာနော၊ ရအပ်ကုန်၏။ ဝါ၊ သိမြင်အပ်ကုန်၏။
စတ္တာရော၊ လေးဦးတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
အနုသောတဂါမီ၊ သံသရာရေအယဉ်အားလျော်စွာ သွားသော။ ဝါ၊ သံသရာရေစုံခရီးအတိုင်းမျှောသွားသော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ပဋိသောတဂါမီ၊ သံသရာရေညာသို့ ဆန်တက်သွားသော။ ဝါ၊ သံသရာရေအယဉ် , ကိလေသာရေအယဉ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် နိဗ္ဗဒါနုပဿနာစသောမြတ်သောအကျင့်ကို ဆန်တက်ကျင့်သွားသော။ ပုဂ္ဂလော၊ လည်းကောင်း။ [ ဋ္ဌ, ဋီကာဖွင့်သည့်အတိုင်း သဒ္ဒတ္ထနှင့် အဘိဓေယျတ္ထပေါ်လွင်အောင် အနက်ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ သို့သော်အကျဉ်းချုပ်ခေါင်းစဉ်မျှသာ ထုတ်ပြသောဤနေရာ၌ " ပဋိသောတဂါမီ၊ ရေညာသို့ဆန်တက်သွားသော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း" ဟုအကျဉ်းချုပ်မျှ အနက်ဆိုလျှင်လည်း ဖြစ်ပါ၏။ နောက်၌လည်းပုဒ်နက် အသေးစိတ်ရေးပြဦးမည်။] ဌိတတ္တော၊ ခိုင်မြဲစွာရပ်တည်သော သဘောရှိသော။ ပုဂ္ဂလော၊ လည်းကောင်း။ [ ဌိတော အတ္တာ သဘာဝေါ ယဿာတိ ဌိတတ္တော] တိဏ္ဏော၊ ဩဃလေးပါးကို ကူးခတ်လွန်မြောက်ပြီးသော။ ပါရင်္ဂတော၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ရောက်ပြီးသော။ ထလေ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ကြည်းကုန်းအထက်၌။ ဝါ၊ အရဟတ္တဖလသမာပတ်ဟူသော ကြည်းကုန်းထက်၌။ [ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ " နိဗ္ဗာနထလေ" ဟုဖွင့်၍ ၊ပုဂ္ဂလပညတ် အဋ္ဌကထာ(၉၅) ၌ " အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိထလေ" ဟုဖွင့်သည်။] တိဋ္ဌတိ၊ ရပ်တည်သော။ ဗြာဟ္မဏော၊ မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရှားမျောသွားစေပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။ [ တိဋ္ဌတိ– ဟူသော အာချာတ်ပုဒ်ကို နာမ်ပုဒ်ပြုလုပ်၍ အနက်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။] ( တနည်း) ယောဗြာဟ္မဏော၊ အကြင် မကောင်းမှု အကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရှားမျောသွားစေပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်။ တိဏ္ဏော၊ ဩဃလေးပါးကို ကူးခတ်လွန်မြောက်ပြီးသည်။ ပါရင်္ဂတော၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ရောက်ပြီးသည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) ထလေ၊ ၌။ တိဋ္ဌတိ၊ ရပ်တည်၏။ သော ဗြဟ္မဏော၊ ( ဩဃလေးပါးကိုလွန်မြောက်၍ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ဖက်ကမ်း ကြည်းကုန်းထက်၌ရပ်တည်သော) ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။ [ ဤသို့လည်း အနက်ဆိုနိုင်သေး၏။]
ဘိက္ခဝေ၊ အနုသောတဂါမိ= သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်။ ကတမော စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသတ္တလောက၌။ ဧကစ္စော၊ အချို့သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ကာမေ စ၊ ဝတ္ထုကာမတို့ကိုလည်း။ ( ရူပါရုံအစရှိသော အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရားတို့ကိုလည်း။) ပဋိသေဝတိ၊ ( ကိလေသာကာမတို့ဖြင့်) ခံစားမှီဝဲ၏။ ပါပံ၊ ယုတ်မာသော။ ကမ္မံ စ၊ ( ပါဏာတိပါတ အစရှိသော) အကုသိုလ်ကံကိုလည်း။ ကရောတိ၊ ပြုလုပ်၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ( ဝတ္ထုကာမတို့ကိုမှီဝဲလျက်ပါဏာတိပါတအစရှိသော အကုသိုလ်ကံကိုပြုလုပ်နေသော ဤပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို။) အနုသောတဂါမီ ၁။**အနုသောတဂါမီ**။ ။ သောတဿ အနုကူလံ အနုသောတံ– ဟုဝစနတ္ထပြု၍ ဝတ္ထုကာမ, ကိလေသာမတို့နှင့် ပါဏာတိပါတအစရှိသော အကုသိုလ်ကံတို့ကို အနုသောတ ( သံသရာရေအလျဉ်အားလျော်သောတရား၊ ဝါ၊ သံသရာရေစုံ) ဟုခေါ်၏။ ထို့နောက် " အနုသောတံ ဂစ္ဆတီတိ အနုသောတဂါမီ" ဟုဝစနတ္ထပြု၍ ဝတ္ထုကာမတို့ကို ခံစားလျက် ထိုကုသိုလ်တို့ကို ပြုလုပ်နေသော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို အနုသောတဂါမီ ( သံသရာရေစုံမျှောသွားသောသူ) ဟုခေါ်သည်။ ၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဋိသောတဂါမီ၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ဟူသည်။ ကတမော စ၊ နည်းဟူမူ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသတ္တလောက၌။ ဝါ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ( ဤသာသနာတော်က) ဧကစ္စော၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ ကာမေ စ၊ တို့ကိုလည်း။ နပ္ပဋိသေဝတိ၊ မမှီဝဲ။ ပ။ န ကရောတိ၊ မပြုလုပ်။ ဒုက္ခေန၊ ကိုယ်ဆင်းရဲနှင့်။ ( ကိလေသာ ထကြွမှုကြောင့်ဖြစ်သော ကိုယ်ဆင်းရဲနှင့်။) သဟာပိ၊ လည်းကောင်း။ အဿုမုခေါ၊ မျက်ရည်ဖြင့် စိုစွတ်သော မျက်နှာရှိသည်။ [ အဿူဟိတိန္တံ ကိလိန္နံ မုခံ ယဿာတိ အဿုမုခေါ] ဝါ၊ မျက်နှာ၌မျက်ရည်ရှိသည်။ [ အဿူနိ မုခေ ယဿာတိ အဿုမုခေါ] ဟုတွာပိ၊ ဖြစ်၍လည်း။ ရုဒမာနော၊ ငိုကြွေးလျက်။ ( ကိလေသာဖြစ်ခြင်းတည်း ဟူသော ငိုကြွေးခြင်းဖြင့် ငိုကြွေးလျက်။) ဗြဟ္မစရိယံ၊ သိက္ခာသုံးပါးတည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို။ ပရိပုဏ္ဏံ၊ မယုတ်ကုံလုံ ပြည့်စုံစွာ။ ပရိသုဒ္ဓံ၊ ညစ်ကြေးမတင် ဖြူစင်စွာ။ စရတိ၊ ကျင့်၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ( ဒုက္ခဒေါမနဿတို့နှင့်တကွ ငိုကြွေးလျက် ဗြဟ္မစရိယကိုပြည့်စုံဖြူစင်စွာ ကျင့်သော သောတာပန်, သကဒါဂါမ်နှင့် သီလဝန္တပုထုဇဉ် ရဟန်းတည်းဟူသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။) ပဋိသောတဂါမီ ၂။**ပဋိသောတဂါမီ**။ ။ သောတာဿ ပဋိကူလံ ပဋိသောတံ– ဟုဝစနတ္ထပြု၍ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ အစရှိသော ဗြဟ္မစရိယကို ပဋိသောတ ( သံသရာ ရေအလျဉ်၏ဆန့်ကျင်ဘက်၊ ဝါ၊ သံသရာရေဆန်) ဟုခေါ်၏။ ပဋိသောတံဂစ္ဆတီတိ ပဋိသောတဂါမီ= သံသရာရေဆန်ဖြစ်သော ထို ဗြဟ္မစရိယကိုဆန်တက်ကျင့်သွားသော သောတာပန်, သကဒါဂါမ်တို့နှင့် သီလဝန္တ ပုထုဇဉ်ရဟန်း။ ၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ပ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဧကစ္စော၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ ပဉ္စန္နံ၊ ငါးမျိုးကုန်သော။ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ၊ အောက်ကာမဓာတ်သို့ ချဉ်းကပ်တတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ အောက်ကာမ ဓာတ်အဖို့၏ စီးပွားဖြစ်ကုန်သော။ ဝါ၊ အောက်ကာမဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေ တည်နေစေတတ်ကုန်သော။ [ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ်–၃၇၊ တိကနိပါတ် စာပိုဒ်–၈၇ ( ဒုတိယအကြိမ်ရိုက်နက်သော ပထမတွဲနိဿယ၊ နှာ ၁၆၀–၅၂၁) လည်းကြည့်။] သံယောဇနာနံ၊ သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့တို့၏။ ပရိက္ခယာ၊ ကုန်ဆုံးခြင်းကြောင့်။ ဩပပါတိကော၊ ( သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ့ဘုံ၌။) ဥပပတ်ပဋိသန္ဓေတည်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ တတ္ထ၊ ထိုသုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ( ထိုဥပပတ်ပဋိသန္ဓေ တည်နေရာ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ့ဘုံ၌။) ပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံသည်။ ဝါ၊ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းသည်။ တသ္မာ လောကာ၊ ထိုသုဒ္ဓါဝါသ‌ဗြဟ္မာ့ဘုံမှ။ အနာဝတ္တိ‌ဓ‌မ္မော၊ ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေလာခြင်း သဘောမရှိသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ( ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်ငါးမျိုးကုန်ဆုံးခြင်းကြောင့် သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာပြည်၌ ဥပပတ်ပဋိသန္ဓေတည်နေ၍ ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေမနေလာတော့ဘဲ ထိုသုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာဘုံ၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်သော ဤအနာဂါမ်ဗြဟ္မာကို။) ဌိတတ္တော၊ ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်သော သဘောရှိသော။ ( အဿဒ္ဓိယ ကာမရာဂ ဗျာပါဒတို့ကြောင့် မလှုပ်ရှားသော စိတ်ရှိခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း, ထိုသုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာဘုံမှ ဤကာမဘုံသို့ပြန်၍ ပဋိသန္ဓေမနေလာတော့ ခြင်းကြောင့် ‌လည်းကောင်း ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်သောသဘောရှိသော။) ပုဂ္ဂလော၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တိဏ္ဏော၊ သော။ ပါရင်္ဂတော၊ သော။ ထလေ၊ ၌။ တိဋ္ဌတိ၊ ရပ်တည်သော။ ဗြာဟ္မဏော၊ မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရှားမျောသွားစေပြီးသော ရဟန္တာဖြစ်သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်။ ကတမောစ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။ [ တနည်း– ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယော ပုဂ္ဂလော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ တိ‌ဏ္ဏော၊ သည်။ ပါရင်္ဂတော၊ သည်။ ဗြာဟ္မဏော၊ မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရှားမျောသွားစေပြီးသော ရဟန္တာသည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) ထလေ၊ ၌။ တိဋ္ဌတိ၊ ရပ်တည်၏။ သော ပုဂ္ဂလော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်။ ကတမော စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။]
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဝါ၊ ဤသာသနာတော်က။ ဧကစ္စော၊ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ အာသဝါနံ၊ အာသဝတရားတို့၏။ ခယာ၊ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့်။ အနာသဝံ၊ အာသဝမရှိသော။ စေတောဝိမုတ္တိံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် သမာဓိကို လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သို့ လည်းကောင်း။ ပညာဝိမုတ္တိံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ် ပညာကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ သို့လည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ၊ ယခု တွေ့ကြုံနေရသော အတ္တဘော၌ပင်။ ဝါ၊ ယခုဘဝ၌ပင်။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်သာလျှင်။ အဘိညာ ( အဘိညာယ)၊ သိ၍။ သစ္ဆိကတွာ၊ မျက်မှောက်ပြု၍။ [ တနည်း– အဘိညာ ( အဘိညာယ)၊ ထူးသော ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်ဖြင့်။ သစ္ဆိကတွာ၊ ၍။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ရောက်၍။ ဝါ၊ ရ၍။ ဝါ၊ ပြီးစီးစေ၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ( အာသဝမရှိသော စေတောဝိမုတ္တိပညာဝိမုတ္တိသို့ ကိုယ်တိုင် ဆိုက်ရောက်၍နေသော ဤရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။) တိဏ္ဏော၊ သော။ ပါရင်္ဂတော၊ သော။ ထလေ၊ ၌။ တိဋ္ဌတိ၊ ရပ်တည်သော။ ဗြဟ္မာဏော၊ မကောင်းမှု အကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရှားမျောသွားစေပြီးသောရဟန္တာဖြစ်သော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ လောကသ္မိံ၊ သတ္တလောက၌။ စတ္တာရော၊ လေးဦးကုန်သော။ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ သန္တော၊ ကုန်၏။ သံဝိဇ္ဇမာနာ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ယေကေစိ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။ ဇနာ၊ ပုထုဇဉ်သတ္တဝါတို့သည်။ ကာမေသု၊ ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌။ အသညတာ၊ ( ကိုယ်နှုတ်စိတ်တို့ကို) မစောင့်စည်း မထိန်းချုပ်ကုန်သည်။ အဝီတရာဂါ၊ မကင်းသော ရာဂရှိကုန်သည်။ ကာမဘောဂိနော၊ ကာမဂုဏ်ခံစားနေကြကုန်သည်။ ( ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။) တေ (ဇနာ)၊ ထိုပုထုဇဉ် သတ္တဝါတို့သည်။ ပုနပ္ပုနံ၊ ထပ်တလဲလဲ။ ဇာတိဇရူပဂါမီ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အိုခြင်းသို့ကပ်ရောက်ကြရကုန်သည်။ [ ဝံ သဋ္ဌဂါထာပါဒဖြစ်၍ ရဂိုဏ်းလိုသောကြောင့် " မိ" ဟု ဣရဿဖြင့်ရှိ၏။] တဏှာဓိပန္နာ၊ တဏှာသည် လွှမ်းမိုးအပ်ကုန်သည်။ ဝါ၊ တဏှာသို့သက်ဝင်ကုန်သည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကြ၍။) အနုသောတဂါမိနော၊ အနုသောတဂါမီတို့မည်၏။ ဝါ၊ သံသရာရေစုံမျှောသွားသော သူတို့မည်၏။
တသ္မာဟိ၊ ထို့ကြောင့်သာလျှင်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဥပဋ္ဌိတဿတီ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ စွဲကပ်တည်နေသော သတိရှိသော။ ဓီရော၊ ပညာရှိသော။ ( ယော ပုဂ္ဂလော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ကာမေ စ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံတို့ကို လည်းကောင်း။ ပါပေစ၊ မကောင်းမှု အကုသိုလ်တို့ကို လည်းကောင်း။ အသေဝမာနော၊ မမှီဝဲဘဲ။ ဒုက္ခေန၊ ကိုယ်စိတ်ဆင်းရဲခြင်းနှင့်။ သဟာပိ၊ အတူ တကွလည်း။ ကာမေ၊ ဝတ္ထု, ကိလေသာ နှစ်ဖြာသော ကာမတို့ကို။ ဇဟေယျ၊ ပယ်စွန့်နိုင်၏။ တံ ပုဂ္ဂလံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ( ကာမတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်သော သောတာပန် သကဒါဂါမ်နှင့် သီလဝန္တပုထုဇဉ် ဖြစ်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။) ပဋိသောတဂါမီတိ၊ သံသရာရေညာသို့ ဆန်တက်သောပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ အာဟု၊ ( ဘုရားရှင်တို့) ဟောတော်မူကြကုန်၏။
ယော နရော၊ အကြင်အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝေ၊ စင်စစ်ဧကန် အမှန်အားဖြင့်။ ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးကုန်သော။ ကိလေသာနိ၊ ( ဩရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်ဟူသော) ကိလေသာတို့ကို။ ပဟာယ၊ ပယ်စွန့်၍။ ပရိပုဏ္ဏသေခေါ၊ ပြည့်စုံသော အကျင့်သိက္ခာရှိသည်။ အပရိဟာနဓမ္မော၊ မယုတ်လျော့ခြင်း သဘောရှိသည်။ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ၁။**စေတောဝသိပ္ပတ္တော**။ ။ ဝသနံ ဝသော ယထာရုစိ ပဝတ္တိ၊ သမတ္ထတာဝါ ( အလိုဆန္ဒ အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ခြင်း၊ ဝါ၊ စွမ်းရည်သတ္တိ) ဝသော ယဿ အတ္ထီတိဝသီ= အလိုဆန္ဒအတိုင်း ဖြစ်နိုင်ခြင်းရှိသူ၊ ဝါ= လိုတိုင်းပြီးမြောက် သိဒ္ဓိပေါက်သူ၊ ဝါ= စွမ်းရည်သတ္တိရှိသူ။ ဝသိနော ဘာဝေါ ဝသိဘာဝေါ။ စေတသော ဝသိဘာဝေါစေတောဝသိဘာဝေါ၊ စေတောဝသိဘာဝံ ပတ္တော စေတောဝသိပ္ပတ္တော။ ဘာဝပုဒ်အကျေကြံ။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ၊ ပ– ၁၇၈ နှင့် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် အဋ္ဌကထာ၊ ပ– ၂၈၅ ကို နည်းမှီးသည်။ ၊ စိတ်၏ ဝသီဘော်သို့ရောက်သည်။ ဝါ၊ စိတ်၏ လိုတိုင်းပြီးမြောက်, သိ‌ဒ္ဓိပေါက်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ဝါ၊ စိတ်၏အစွမ်းသတ္တိရှိသည်အဖြစ်သို့ရောက်သည်။ သမာဟိတိန္ဒြိယော၊ ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားအပ်သော ဣန္ဒြေခြောက်ပါးရှိသည်။ ဝါ၊ တည်ကြည်ငြိမ်သက်သော ဣန္ဒြေခြောက်ပါးရှိသည်။ ( ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။) ဝေ၊ စင်စစ်။ သ ( သော) နရော၊ ထိုအနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဌိတတ္တောတိ၊ ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်သော သဘောရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ပဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ယဿ မုနိနော၊ အကြင်ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်။ [ သမေစ္စ ဝိဓူပိတာ– တို့၌ စပ်။ တနည်း– “ ယဿ မုနိနော၊ အကြင်ရဟန္တာပူဂ္ဂိုလ်၏။ သန္တာနေ၊ ခန္ဓာအစဉ်၌။” ဟူ၍ သန္တာနေ ပုဒ်ထည့်စပ်ပါ။] ပရောပရာ၂။ပရောပရာ။ ။ “ပရာ စ အပရာ စ ပရောကရာ” ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ ပရာပရာ– ဟုဆိုလိုလျက် အ ကိုဩပြု၍ “ပရောပရာ” ဟုရှိသည်။ ပရပုဒ်က ဥတ္တမတ္ထဖြစ်၍ အပရပုဒ်သည် လာမကတ္ထဖြစ်၏။ ( တနည်း) တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၃၂) သုတ်၌ ကဲ့သို့ ပရ+ ဩပရ” ဟုပုဒ်ဖြတ်၊ ဩကရပုဒ်သည် ဩရပုဒ်ကဲ့သို့ လာမကအနက်ဟောတည်း။
ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ ပရောပရာတိ ပရောဝရာ (ပရ+ အဝရာ) ဟူ၍ သံဝဏ္ဏနာပုဒ်၌ ဒန္တောဋ္ဌဇ (ဝ) ဖြင့်ရှိ၏။ ထိုဒန္တောဋ္ဌဇ (ဝ) နှစ်လုံးဖြင့် “ ဝရောဝရာ” ဟုရှိရာမှ ဩဋ္ဌဇ (ပ) ပြု၍လည်း “ပရောပရာ” ဟုရုပ်ပြီးနိုင်၏။ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ဋ္ဌ (ပ– ၅၃) စူဋ္ဌနိဒ္ဒေသဋ္ဌ (၄၈–၄၉) တို့မှ ဣန္ဒြိထပရောပရိယတ္တပုဒ် ရုပ်စီရင်ပုံ အတိုင်းပင်တည်း။
၊ မြင့်မြတ်ကုန်, ယုတ်ညံ့ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ ကုသိုလ်, အကုသိုလ်တရားတို့သည်။ [ အတ္ထဂတာ န သန္တိ– ၌ စပ်။] ဝါ၊ ကုသိုလ်, အကုသိုလ်တရားတို့ကို။ [ သမေစ္စ ဝိဓူပိတာ– တို့၌ စပ်။] သမေစ္စ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာဆိုက်ရောက်၍။ ဝါ၊ ကောင်းစွာသိ၍။ ဝိ‌ဓူပိတာ၊ ဖျက်ဆီးအပ်ကုန်သည်။ ဝါ၊ လောင်ကျွမ်းစေအပ်ကုန်သည်။ အတ္ထဂတာ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကုန်၍။) နသန္တိ၊ မရှိတော့ကုန်။ ဝေ၊ စင်စစ်။ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော မြတ်သော မဂ်အကျင့်ရှိသော။ လောကန္တဂူ၊ လောကသုံးပါး၏ အဆုံးသို့ ရောက်သော။ သ (သော) မုနိ၊ ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ပါရဂတောတိ၊ ခန္ဓာစသော တရားအားလုံး၏ အပြီးအဆုံးသို့ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ဣတိ ( အဝေါစ) [ ပါရဂတောပုဒ်သည် ဤ စတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ်(၂၂) သုတ်မှ “ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ” နှင့် အနက်တူ၏။ ထို၌လည်းကြည့်။]

ပဉ္စမံ၊ ငါးခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၆–အပ္ပဿုတသုတ်

အပ္ပဿုတော၊ နည်းသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသည်။ ဝါ၊ အနည်းငယ်မျှ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားရှိသည်။ ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရား နည်းပါးသည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) သုတေန၊ ကြားနာသင်မှတ် ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားနှင့်။ ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားနှင့်တကွ ထိုတရား၏အနက်သဘောဖြစ်သောသီလ, သမထ, ဝိပဿနာအကျင့်နှင့်။ အနုပပန္နော၊ မပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ [ သုတေန အနုပပန္နောတိ ယထာသုတေန ဝါအတ္ထေန ဝါန သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော။ ပုဂ္ဂလပညတ်မူလဋီကာ၊ ၄၃ ။] အပ္ပဿုတော၊ သည်။ ( ဟုတွာ။) သုတေန၊ နှင့်။ ဥပပန္နော၊ ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ဗဟုဿုတော၊ များသော ပရိယတ္တိတရားရှိသည်။ ( ဟုတွာ။) သုတေန၊ နှင့်။ အနုပပန္နော၊ လည်းကောင်း။ ပ။ ဥပပန္နော၊ လည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့ အဘယ်ပုံအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အပ္ပဿုတော၊ သည်။ ( ဟုတွာ၊ ၍။) သုတေန၊ နှင့်။ ဝါ၊ နှင့်။ အနုပပန္နော၊ မပြည့်စုံသူသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဧကစ္စဿ၊ အချို့သော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်မှာ။ သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတသည်။ ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တတရားတော်သည်။ အပ္ပကံ၊ အနည်းငယ်မျှသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ရှိ၏။ [ သုတအမည်ရသော ပရိယတ္တိတရားတော်ကိုပြလို၍ သုတ္တံ ဂေယျံစသည်ကိုမိန့်တော်မူ၏။] သုတ္တံ၊ သုတ်သည်လည်းကောင်း။ ဂေယျံ၊ ဂေယျသည်လည်းကောင်း။ ဝေယျာကရဏံ၊ ဝေယျာကရဏသည် လည်းကောင်း။ ဂါထာ၊ ဂါထာသည်လည်းကောင်း။ ဥဒါနံ၊ ဥဒါန်းသည်လည်းကောင်း။ ဣတိ ဝုတ္တကံ၊ ဣတိဝုတ်သည်လည်းကောင်း။ ဇာတကံ၊ ဇာတ်သည်လည်းကောင်း။ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မသည်လည်းကောင်း။ ဝေဒလ္လံ၊ ဝေဒလ္လသည်လည်းကောင်း။ ( အပ္ပကံ၊ အနည်းငယ်မျှသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။)
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အပ္ပကဿ၊ အနည်းငယ်သော။ တဿသုတဿ၊ ထိုပရိယတ္တိ ဓမ္မသုတ၏။ အတ္ထံ၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ ( အကျယ်တဝင့်ဖွင့်ပြအပ်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ဟူသော အဋ္ဌကထာကို။) အညာယ၁။န အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ “ အဋ္ဌကထဉ္စပါဠိဉ္စ အဇာနိတွာ” ဟု ပဋိသေဓနှင့်တကွ အဇာနိတွာပါဌ်ရှိနေ၏။ ပရိယတ္တိတရားဟူသော သုတ၏ အကျယ်ဖွင့်ပြချက် အနက်အဓိပ္ပာယ် ( အဋ္ဌကထာ)နှင့် ပါဠိကိုသိတဲ့အတိုင်း မကျင့်ဟု ဆိုလိုသောကြောင့် ပုဂ္ဂလပညတ်အဋ္ဌကထာ (၉၅) နှင့် ဋီကာအတိုင်း ပဋိသေဓ မပါဘဲ “ ဇာနိတွာ” ဟုသာ ရှိသင့်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်။
အကယ်၍ “ န အတ္ထမညာယ န ဓမ္မမညာယ” ဟု ပါဌ်ရှိလျှင်ကား “အတ္ထံ၊ ကို၊ အညာယ= သိ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်” ဟူ၍ အနက်ဆိုလေ။
၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မံ၊ ပါဠိကို။ အညာယ၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော သီလ, သမထ, ဝိပဿနာအကျင့်တရားကိုကျင့်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ [ ဓမ္မ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးအား+ အနု ( အနုရူပ) = လျော်သော+ ဓမ္မ= အကျင့်တရားကို ( အရိယမဂ်၏ ရှေ့ပိုင်းကဖြစ်ခဲ့သော သီလ, ဓုတင်မှစ၍ ဂေါတြဘူတိုင်အောင်သော သမာထဝိပဿနာ အကျင့်တရားကို) + ပဋိပန္န= ကျင့်သောသူ။]
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ဧဝံ ခေါ၊ ဤသို့ ဤပုံအားဖြင့်။ ( အနည်းငယ်သော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပါဠိကိုသိပြီး၍ ဓမ္မာနုဓမ္မကို မကျင့်ခြင်းအားဖြင့်။) ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ အပ္ပဿုတော၊ သည်။ ( ဟုတွာ၊ ၍။) သုတေန၊ နှင့်။ အနုပပန္နော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ပ။ ဧကစ္စ‌ဿ၊ သော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ မှာ။ သုတံ၊ သည်။ ဗဟုကံ၊ များသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပ။ ဗဟုကဿ၊ များသော။ တဿ သုတဿ၊ ထို ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတ၏။ အတ္ထံ၊ ကို။ အညာယ၊ ၍။ ပ။
[ ဂါထာ] (ယော၊ အကြင်သူသည်။) အပ္ပဿုတော၊ ရှိသည်။ သီလေသု၊ သီလတို့၌။ အသမာဟိတော၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းမထားသည်။ စေ ဟောတိ၊ အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့။ ( ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ဖြစ်လေသော်။) နံ၊ ထိုသူကို။ သီလတော စ၊ သီလအားဖြင့် လည်းကောင်း။ သုတေန စ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတအားဖြင့်လည်းကောင်း။ ဥဘယေန၊ နှစ်မျိုးစုံအားဖြင့်။ ဂရဟန္တိ၊ ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။
( ယော၊ အကြင်သူသည်။) အပ္ပဿုတော၊ သည်။ သီလေသု၊ တို့၌။ သုသမာဟိတော၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ စေဟောတိ၊ အံ့။ ( ဧဝံ သတိ၊ သော်။) နံ၊ ထိုသူကို။ သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မသုတသည်။ သမ္ပဇ္ဇတေ၊ ပြည့်စုံသည်မည်၏။ [ သုတ္တ, ဂေယျအစရှိသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတနှင့်အညီ ဓမ္မာနုဓမ္မကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းကိစ္စကို ပြုသောကြောင့် သုတနှင့်ပြည့်စုံသူဟု ခေါ်နိုင်၏။] ( ယော၊ အကြင်သူသည်။) ဗဟုဿုတော၊ ရှိသည်။ ပ။ ( ဧဝံသတိ၊ သော်။) နံ၊ ထိုသူကို။ သီလတော၊ ဖြင့်။ ဂရဟန္တိ၊ ကုန်၏။ အဿ၊ ထိုသူမှာ။ သုတံ၊ သည်။ န သမ္ပဇ္ဇတေ၊ မပြည့်စုံ။ ဝါ၊ ပြည့်စုံသည်မမည်။ ပ။
ဗဟုဿုတံ၊ များစွာသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသော။ ဝါ၊ များစွာကြားနာ သင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားရှိသော။ ဓမ္မဓရံ၊ ပရိယတ္တိတရားတော်ကို အာဂုံနှုတ်တက်ဆောင်ရွက်ထားသော။ သပ္ပညံ၊ ကောင်းသော ပညာရှိသော။ [ သပ္ပညံ၊ သု+ ပညံ။ သုန္ဒရာ ပညာ ယဿာတိ သပ္ပညော။] ဗုဒ္ဓသာဝကံ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်ဖြစ်သော။ တံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဇမ္ဗောနဒဿ၊ ဇမ္ဗူရစ်ရွှေစင်စစ်၏။ [ တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၆၄) လည်းကြည့်။] နေက္ခံ ဣဝ၊ တနိက္ခအလေးချိန်ရှိသော ရွှေတုံးရွှေခဲလေးကဲ့သို့။ ကော၊ အဘယ်သူသည်။ နိန္ဒိတုံ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းငှာ။ အရဟတိ၊ ထိုက်အံ့နည်း။ [ ငါးသုဝဏ်အလေးချိန် ( သို့မဟုတ်– ရွေးတစ်ထောင်) သည် တနိက္ခမည်၏။ အဘိဓာန် (၄၈၀) ဂါထာ။] နံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဒေဝါပိ၊ နတ်တို့သည်လည်း။ ပသံသန္တိ၊ ချီးကျုးကြကုန်၏။ ( သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။) ဗြဟ္မုနာပိ၊ မဟာဗြဟ္မာသည်လည်း။ ပသံသိတော၊ ချီးကျူးကြကုန်၏။ ( သော၊ ထိုပိုဂ္ဂိုလ်ကို။) ဗြဟ္မုနာပိ၊ မဟာဗြဟ္မာသည်လည်း။ ပသံသိတော၊ ချီးကျူးအပ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)

ဆဋ္ဌံ၊ ၆–ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၇–သောဘနသုတ်

၇။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ဝိယတ္တာ၊ လိမ္မာ ထက်မြက် ကုန်သော။ ( သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ခြင်းစသော ပညာအားဖြင့် လိမ္မာထက်မြက်ကုန်သော။) ဝိနီတာ၊ ကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်ပယ်ရှားတတ်သော။ ဝိသာရဒါ၁။ဝိသာရဒါ။ ။ ဤပုဒ်ကို အနက်နှစ်နည်းပေးရာ၌ ပဌမနည်း၏ ဝစနတ္ထကို နောက်သုတ်၌ကြည့်။ ဝိသာရဒါတိ ဝေသာရဇ္ဇေန သောမနဿသဟ ဂတေန ဉာဏေန သမန္နာဂတာ ( အဋ္ဌကထာ)။ ဝေသာရဇ္ဇေနာတိ သာရဇ္ဇကရာနံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဒိပါပဓမ္မာနံ ဝိဂမနတော ဝေသာရဇ္ဇေန၊ သာရဇ္ဇရဟိတေနာတိ အတ္ထော (ဋီကာ) ဤအဖွင့်များအတိုင်း ဒုတိယနည်း အနက်ပေးထားသည်။
သာရဇ္ဇတိ ဧတေဟီတိ သာရဒါ၊ ကြောက်ရွံ့ကြောင်းဖြစ်သော ( မိမိကိန်းရာ သတ္တဝါကို ကြောက်ရွံ့အောင်ပြုတတ်သော) ဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ အစရှိသောအကုသိုလ်များ။ ဝိဂတာ သာရဒါ ယဿ ဉာဏဿာတိ ဝိသာရဒံ= ကင်းသော သာရဒ အကုသိုလ်ရှိသော သောမနဿသဟဂုတ်ဉာဏ်။ ဝိသာရဒံ ဣမေဒံ စတုန္နံ အတ္ထီတိ ဝိသာရဒါ= ကြောက်ရွံ့အောင်ပြု အကုသိုလ်ကင်း , ရဲတင်းရွှင်ပျ သောမနဿသဟဂုတ်ဉာဏ်ရှိသော ဘိက္ခုအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦး။
၊ ကင်းသောကြောက်ရွံ့ခြင်းရှိကုန်သော။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့အောင့်ပြု, အကုသိုလ်ကင်း, ရဲတင်းရွှင်ပျ , သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏ်ပညာရှိကုန်သော။ ဗဟုဿုတာ၊ များစွာကြားနာအပ်ပြီးသော သုံးဖြာပိဋကတ်ပရိယတ်တရားရှိကုန်သော။ ဓမ္မဓရာ၊ သုံးဖြာပိဋကတ် ပရိယတ်တရားကို အာဂုံနှုတ်တက်ဆောင်ရွက်မှတ်သားထားနိုင်ကုန်သော။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နာ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးအားလျော်သော သီလ, သမထ, ဝိပဿနာ အကျင့်တရားကို ကျင့်ကုန်သော။ သောဘေန္တိ၊ တင့်တယ်စေကုန်၏။
စတ္တာရော၊ လေးဦးတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်း ဟူမူ။ [ တနည်း– ဝိယတ္တာ၊ ကုန်သော။ ဝိနီတာ၊ ကုန်သော။ ဝိသာရဒါ၊ ကုန်သော။ ဗဟုဿုတာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မဓရာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နာ၊ ကုန်သော။ ကတမ စတ္တာရော၊ အဘယ်လေးဦးတို့သည်။ သံဃံ၊ ကို။ သောဘေန္တိ၊ တင့်တယ်စေကုန်သနည်းဟူမူ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝိယတ္တော၊ လိမ္မာထက်မြက်သော။ ဝိနီတော၊ ကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်ပယ်ရှားတတ်သော။ ပ။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော၊ ကိုကျင့် သော။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ သံဃံ၊ ကို။ သောဘေတိ၊ တင့်တယ်စေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝိယတ္တာ၊ လိမ္မာထက်မြက်သော။ ပ။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပ‌န္နာ၊ ကိုကျင့်သော။ ဘိက္ခုနီ၊ ရဟန်းမသည်။ သံဃံ၊ ကို။ သောဘေတိ၊ ၏။ ပ။
ဥပါသကော၊ သီတင်းသည် ဒါယကာသည်။ ပ။
ဥပါသိကာ၊ သီတင်းသည် ဒါယိကာမသည်။ သံဃံ၊ ကို။ သောဘေတိ၊ ၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တိယတ္တာ၊ ကုန်သော။ ဝိနီတာ၊ ကုန်သော။ ပ။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နာ၊ ကို ကျင့်ကုန်သော။ ဣမေစတ္တာရော၊ ဤလေးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ သံဃံ၊ ကို။ သောဘေန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ။)
ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝိယတ္တော စ၊ ( သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိခြင်းစသော ဉာဏ်ပညာအားဖြင့်) လိမ္မာထက်မြက်သည်လည်းကောင်း။ ဝိသာရဒေါ စ၊ ရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဗဟုဿုတောစ၊ ရှိသည်လည်းကောင်း။ ဓမ္မဓရော စ၊ ထားနိုင်သည်သည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဓမ္မဿ၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအား။ အနုဓမ္မစာရီ စ၊ လျော်သောသီလ, သမထ, ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ တာဒိသော၊ ထိုကဲ့သို့တွေ့မြင်အပ်သော။ ဝါ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။ သ ( သော)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ သံဃသောဘနော၊ သံဃာကို တင့်တယ်စေတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သီလသမ္ပန္နော၊ သီလနှင့်ပြည့်စုံသော။ ဘိက္ခု စ၊ ရဟန်းသည်လည်းကောင်း။ ဗဟုဿုတာ၊ ရှိသော။ ဘိက္ခုနီ စ၊ ရဟန်းမသည်လည်းကောင်း။ သဒ္ဓေါ၊ သဒ္ဓါတရားရှိသော။ ယော ဥပါသကော စ၊ အကြင်သီတင်းသည် ဒါယကာသည်လည်းကောင်း။ သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓျတရားရှိသော။ ယာ ဥပါသိကာစ၊ အကြင်သီတင်းသည် ဒါယိကာမသည်လည်းကောင်း။ ( သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) ဧတေ၊ ဤလေးဦးတို့သည်။ သံဃံ၊ သံဃာတော်ကို။ ဝါ၊ သံဃာ့ဂုဏ်ရောင်ကို။ သောဘေန္တိ၊ တင့်တယ်စေကုန်၏။ ဝါ၊ ထွန်းပြောင်စေကုန်၏။ ဧတေ၊ ဤလေးဦးတို့သည်။ သံဃသောဘနာ၊ သံဃဂုဏ်ရောင် ထွန်းပြောင်စေသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ပေတည်း။ ဣတိ ( အဝေါစ)။

သတ္တမံ၊ (၇) ခုမြောက် သုတ်တည်း။ ၈–ဝေသာရဇ္ဇသုတ်

၈။ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ ဝေသာရဇ္ဇာနိ ၁။**ဝေသာရဇ္ဇာနိ**။ ။ သာရဇ္ဇနံ သာရဒေါ၊ စိတ်ထိတ်ထိတ်ပျာပျာဖြစ်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ ဝိဂတော သာရဒေါ ဧတဿာတိ ဝိသာရဒေါ= ကင်းသောကြောက်ရွံ့ခြင်းရှိသူ၊ ဝိသာရဒဿ ဘာဝေါ ဝေသာရဇ္ဇံ = ကင်းသော ကြောက်ရွံ့ခြင်းရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဉာဏ် ( သောမနဿသမ္ပယုတ်ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်။) ၊ ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်တော်တို့သည်။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်း, ရဲတင်းရွှင်ပျသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော သောမနဿသမ္ပယုတ် ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တော်တို့သည်။ ဣမာနိ စတ္တာရိ၊ ဤလေးပါးတို့တည်း။ ယေဟိ ဝေသာ ရဇ္ဇေဟိ၊ ယင်းဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်တော်တို့နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံတော်မူသော။ တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ အာသဘံ၂။**အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ**။ ။ ဥသဘဿ ဣဒံ အာသဘံ၊ မြင့်မြတ်သော သူ၏ ဥစ္စာ။ ( တနည်း) သဗ္ဗညုတပဋိဇာနနဝသေန အာသန္တိ အဘိမုခံဂစ္ဆန္တိ , အဋ္ဌ ဝါ ပရိသာ ဥပသင်္ကမန္တီတိ အာသဘာ= အားလုံးစုံ အကုန်အစင်သိမြင်သည်အဖြစ်ကို ဝန်ခံသော အားဖြင့် ရှေ့ရှုဆိုက်ရောက်တော်မူကြသော ရှေးဘုရားရှင်များ။ ဝါ= အားလုံးစုံ အကုန်အစင်သိမြင်သည်အဖြစ်ကို ဝန်ခံသော အားဖြင့် ပရိသတ်ရှစ်ပါးသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်တော်မူကြသော ရှေးဘုရားရှင်များ။ အာသဘာနံ ဣဒံ အာသဘံ= ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ဥစ္စာ။
( တနည်း) ဥသဘဿ ဣဒံ အာသဘံ။ ဥသဘဿ၊ နွားအားလုံးတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော နိသဘမည်သော နွားလားဥသဘ၏။ ( ရာပေါင်းများစွာသော မိုးကြိုးသံတို့ကြောင့် မထိတ်လန့် မတုန်လှုပ်သော နိသဘနွားလား၏။) ဣဒံ= ဥစ္စာဖြစ်သော မလှုပ်မယိုင်, မြဲခိုင်မတ်မတ်, ရပ်တည်ခြင်းတည်း။ အာသဘံဝိယာတိ အာသဘံ= နိသဘမည်သော နွားလားဥသဘ၏ ရပ်တည်ခြင်းနှင့်တူသော ခိုင်မြဲမတ်မတ် ( သဗ္ဗညုတဉာဏ်တည်းဟူသော) ရပ်တည်ခြင်း။
ပဋိဇာနာတိပုဒ်ကို ဥပဂစ္ဆတိ ( ချဉ်းကပ်ဆိုက်ရောက်၏) န ပစ္စက္ခာတိ ( ရှောင်လွဲစွန့်ပယ် မသွား) ဟုအဋ္ဌကထာဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်သည် ( နေရာဌာနသို့ ဆိုက်ကပ်၏ဟု အ‌ဖြောင့် အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့်) နေရာဌာန အနက်ဟော " ဌာနံ" ဟူသော ပုဒ်နှင့် ဆီလျော်၏။
ထို့နောက် အတ္တနိ အာရောပေတိ ( မိမိအပေါ်၌ တက်ရောက်စေ၏၊ လက်ခံထား၏၊ ဝန်ခံ၏။) ဟု ဒုတိယဖွင့်၏။ " သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို လက်ခံ (ဝန်ခံ) ၏" ဟုဆိုလိုသော ထိုဒုတိယအဖွင့်သည် သဗ္ဗုညုတဉာဏ်တော်ဟူသော အနက်ကို ( ဤနေရာ၌) ယူရသော ထို " ဌာနံ" ဟူသော ပုဒ်နှင့် ဆီလျော်၏။ ဥပဂစ္ဆတိကိုပင် အနုဇာနာတိ ( ခွင့်ပြု၏) ဟူ၍ ဋီကာဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်သည် ဝန်ခံ၏ ဟူသော အနက်နှင့် သဘောတူ၏။
၊ မြင့်မြတ်သောသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ ဝါ၊ ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ ဌာနံ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ဟူသော နေရာဌာနသို့။ ဝါ၊ ဌာနကို။ ပဋိဇာနာတိ၊ ဆိုက်ရောက်တော်မူ၏။ ဝါ၊ ကိုယ်တော်၏ ထံ လက်ခံထားရှိတော်မူ၏။ ဝါ၊ ဝန်ခံတော်မူ၏။ [ တနည်း– အာသဘံ၊ နိသဘခေါ်ငြား, ဥသဘနွား၏, လှုပ်ရှားမယိုင်, မြဲခိုင်မတ်မတ် ,ရပ်တည်ခြင်းနှင့်တူသော။ ဌာနံ၊ ရန်သူမှန်သမျှ, လှုပ်မရနိုင်, မြဲခိုင်မတ်မတ်, ရဲဝံ့စွာ ရပ်တည်ခြင်းဟူသော သဗ္ဗုညုတဉာဏ်တော်သို့။ ဝါ၊ တော်ကို။ ပဋိဇာနာတိ၊ ၏။ ဝါ၊ ၏။ ဝါ၊ ၏။] ပရိသာသု၊ ရှစ်ပါးသော ပရိသတ်တို့၌။ သီဟနာဒံ ၁။**သီဟနာဒံ နဒတိ**။ ။ “ ယထာ ဝါ သီဟော သဟနတောစ။ပ။ သီဟဿ နာဒံ သီဟနာဒံ” ဟူ၍ တတိယနည်း အဋ္ဌကထာ အဖွင့်ရှိသေး၏။ ထိုအဖွင့်အတိုင်း “ သီဟနာဒံ၊ ဘေးရန် ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၍ ဆန့်ကျင့်ဘက်ရန်သူတို့ကို ညှဉ်းဆဲသတ်ဖြတ်တတ်သော ခြင်္သေ့ မင်းကဲ့သို့ လောကဓံတို့ကိုခံနိုင်၍ (၆၂) ပါးသော မိစ္ဆာဝါဒတို့ကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ရဲဝံ့စွာမိန့်မြွက်တော်မူအပ်သော မိန့်ခွန်းစကားကို" ဟူ၍ ဝိဂြိုဟ်နက်ဆိုနိုင်သေး၏။ ပဉ္စမတွဲနိဿယ၊ နှာ (၃၂၈) လည်းကြည့်။ မြတ်သော မိန့်မြွက်တော်မူခြင်းကို။ ဝါ၊ မကြောက်မရွံ့ ရဲဝံ့စွာ မိန့်မြွက်အပ်သော စကားတော်ကို။ ဝါ၊ မရွံ့မကြောက်, ခြင်င်္သေ့ ဟောက်သို့ , ရဲရဲတောက်ကြုံးဝါးမိန့်မြွက်အပ်သော စကားတော်ကို။ နဒတိ၊ မိန့်မြွက်တော်မူ၏။ ဗြဟ္မစက္ကံ၊ မြတ်သောတရားစက်ဝန်းကို။ ( မြင့်မြတ်သန့်ရှင်းသော ပဋိဝေဓဉာဏ်, ဒေသနာဉာဏ်ဟူသော စက်ဝိုင်းစက်ဘီးကို။) ပဝတ္တေဟိ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေတော်မူ၏။ ဝါ၊ လည်စေတော်မူ၏။
စတ္တာရိ၊ လေးပါးတို့ဟူသည်။ ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ၊ အမှားမပါ, မှန်စွာ ပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင်စထွင်, ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်၏ဟူ၍။ ပဋိဇာနတော၊ ဝန်ခံသော။ တေ၊ သင်သည်။ ( အသင်ရှင်ဂေါတမသည်။) ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤမည်သော တရားတို့ကို။ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ မသိအပ်, မသိနိုင်ပါပါကုန်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ [ ပဋိစောဒေဿတိ ၌စပ်။] တတြ၊ ထိုတရားတို့ကြောင့်။ ( မသိနိုင်ပါဟု သူတစ်ပါးတို့ကြံဆပြောဆိုအပ်သော ထိုတရားတို့ကြောင့်။) ဝတ၊ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့်။ မံ၊ ငါဘုရားကို။ သမဏောဝါ၊ ရသေ့ရဟန်းသည်လည်းကောင်း။ ဗြာဟ္မဏော ဝါ၊ ပုဏ္ဏားသည် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ဗြာဟ္မဏအမည်ခံပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း။ ဒေဝေါဝါ၊ နတ်သည်လည်းကောင်း။ မာရောဝါ၊ မာရ်နတ်သည်လည်းကောင်း။ ဗြဟ္မာဝါ၊ ဗြဟ္မာသည်လည်းကောင်း။ လောကသ္မိံ၊ သတ္တလောက၌။ ကောစိ ဝါ၊ တစ်ယောက်ယောက်သည်လည်းကောင်း။ သဟဓမ္မေန၊ အကြောင်းယုတ္တိနှင့် တကွဖြစ်သော စကားဖြင့်။ ပဋိစောဒေဿတီတိ၊ စောဒနာလိမ့်မည်ဟူ၍။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့ကို။ ဧတံ နိမိတ္တံ၊ ဤစောဒနာခြင်း၏ အကြောင်းကို။ ဝါ၊ စောဒနာမည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်စောဒနာအကြောင်း တရားတည်းဟူသော ဤအကြောင်းအရိပ်နိမိတ်ကို။ ( အဟံ၊ ငါသည်။) န သမနုပဿာမိ၊ မြင်တော်မမူ။ [ ဤတရားများကိုကား အသင်မသိပါဟုစောဒနာမည့် ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် စောဒနာဖွယ်တရားများကို မြင်တော်မမူဟူလို။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။ ဧတံ နိမိတ္တံ၊ ဤစောဒနာခြင်း၏ အကြောင်းကို။ ဝါ၊ ကို။ အသမနုပဿန္တော၊ မြင်တော်မမူသည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) ခေမပ္ပတ္တော၊ အနှောင့်အယှက်ကုန်ခန်း ငြိမ်းချမ်းသည်အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်။ ဝါ၊ အနှောင့်အယှက်ကုန်ခန်း, ငြိမ်းချမ်းသည် အဖြစ်တည်းဟူသော ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်။ အဘယပ္ပတ္တော၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသည်အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်း, ရဲတင်းသည်အဖြစ်တည်းဟူသော ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်သို့ရောက်တော်မူလျက်။ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော၊ ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်း, ရဲတင်းရွှင်ပျသူ၏ အဖြစ်ဟူသော သောမနဿသမ္ပယုတ် ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်။ ဝိဟရာမိ၊ နေတော်မူ၏။
ခီဏာသဝဿ၊ ကုန်ခန်းပြီးသော အာသဝရှိသူဟူ၍။ ပဋိဇာနတော၊ ဝန်ခံသော။ တေ၊ သင်မှာ။ ( အသင်ရှင်ဂေါတမမှာ။) ဣမေ အာသဝါ၊ ဤမည်သော အာသဝတို့သည်။ အပရိက္ခီဏာ၊ မကုန်ခန်းသေးပါကုန်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ [ ပဋိစောဒေဿတိ– ၌ စပ်။] တတြ၊ ထိုအာသဝတို့ကြောင့်။ ( မကုန်ခန်းသေးပါဟု သူတစ်ပါးတို့ ကြံဆပြောဆိုအပ်သော ထိုကိလေသာ အာသဝတို့ကြောင့်။) ဝတ၊ ဖြင့်။ မံ၊ ငါဘုရားကို။ ပ။ ပဋိစောဒေဿတီတိ၊ ဟူ၍။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧတံ နိမိတ္တံ၊ ဤစောဒနာခြင်း၏ အကြောင်းကို။ ဝါ၊ စောဒနာမည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် စောဒနာအကြောင်း အာသဝတရားတည်းဟူသော ဤအကြောင်းအရိပ်နိမိတ်ကို။ ( အဟံ၊ ငါသည်။) န သမနုပဿာမိ။ ပ။
ယေ ဓမ္မာ၊ အကြင်မေထုန် အကျင့်တရားတို့ကို။ အန္တရာယိကာ၊ မဂ်ဖိုလ်၏ အန္တရာယ်ကို ပြုတတ်ကုန်၏ဟူ၍။ တေ၊ သင်သည်။ (အရှင်ဂေါတမသည်။) ဝုတ္တာ၊ ဟောပြောအပ်ကုန်ပြီ။ တေ၊ ထိုမေထုန်အကျင့်တရားတို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ ပဋိသေဝတော၊ မှီဝဲသောပုဂ္ဂိုလ်အား။ အန္တရာယာယ၊ မဂ်ဖိုလ်၏ အန္တရာယ်အကျိုးငှာ။ န အလံ၊ မစွမ်းနိုင်ပါကုန်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ တတြ၊ ထိုမေထုန်အကျင့်တို့ကြောင့်။ ( မဂ်ဖိုလ်၏အန္တရာယ်ကို မပြုနိုင်ပါဟု သူတစ်ပါးတို့ကြံဆပြောဆိုအပ်သော ထိုမေထုန် အကျင့်တို့ကြောင့်။) ဝတ၊ ဖြင့်။ ပ။ ဧတံနိမိတ္တံ၊ ကို။ ဝါ၊ စောဒနာမည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဂ်ဖိုလ်၏ အန္တရာယ်ကိုမပြုနိုင်ပါဟုပြောဆို အပ်သော မေထုန်အကျင့်ဟူသော ထိုအကြောင်း အရိပ်နိမိတ်ကို။ ပ။
ယဿ၊ အကြင် ရာဂကုန်ခန်းခြင်းစသည်၏။ ဝါ၊ အကြင်ရာဂကုန်ခန်းခြင်းစသည်ဟူသော။ အတ္ထာယ၊ အကျိုးငှာ။ တေ၊ သင်သည်။ ဓမ္မော၊ အသုဘသာဝနာ အစရှိသောတရားကို။ ဒေသိတော၊ ဟောပြောအပ်ပြီ။ သော၊ ထို အသုဘဘာဝနာ အစရှိသောတရားသည်။ သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်, နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့်။ တက္ကရဿ၊ ထိုတရားကို လိုက်နာပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ။ သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်, နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့်။ ဒုက္ခက္ခယာယ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ကုန်ခန်းခြင်းငှာ။ ( တံ အတ္ထံ၊ ထိုရာဂကုန်ခန်းခြင်းစသော အကျိုးကို။) နနိယျာတိ၊ မဖြစ်စေနိုင်ပါ။ ဝါ၊ မပြီးစီးစေနိုင်ပါ။ [ သမ္မာသဒ္ဒေါ ဥဘယတ္ထာပိ ယောဇေတ‌ဗ္ဗော “ သမ္မာ တက္ကရဿ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယာ” တိ – ဟူသော တိကနိပါတ်၊ သရဘသုတ်ဋီကာ (၁၆၄) အတိုင်းသမ္မာပုဒ်ကို နှစ်ထပ်အနက်ပေးသည်။] ဣတိ၊ ဤသို့။ တတြ၊ ထိုအနိယျာနိကတရားကြောင့်။ ( ရာဂကုန်ခန်းခြင်း စသော အကျိုးကို မပြီးစေနိုင်ပါဟု သူတစ်ပါးတို့ ကြံဆပြောဆိုအပ်သော ထိုတရားဟူသော အကြောင်းကြောင့်။) ။ပ။ ဧတံ နိမိတ္တံ၊ ဤစောဒနာခြင်း၏ အကြောင်းကို။ ဝါ၊ ဤ စောဒနာမည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အနိယျာနိက တရားဟူသော အကြောင်းကို။ ပ။ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော၊ လျက်။ ဝိဟရာမိ၊ ၏ ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တထာဂတဿ၊ ၏။ ဝေသာရဇ္ဇာနိ၊ တို့သည်။ ဣမာနိ စတ္တာရိ၊ တည်း။ ပ။ ပဝတ္တေဟိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်ဆိုတော်မူပြီ။)
ယေ ကေစိ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံအားလုံးစုံကုန်သော။ ပူထူ၊ များစွာကုန်သော။ သိတာ၊ စုစည်းတီထွင် စီစဉ်ထားအပ်ကုန်သော။ [ ပုထုဿိတာ၊ ပုထူ + သိတာ–ဟူ၍ ပုဒ်ဖြတ်၊ သိဓာတ် ဗန္ဓနတ္ထ။ တစ်နည်းအားဖြင့် ယင်းသို့ တစ်ပုဒ်စီခွဲ၍ အနက်ပေးရသော ဝါကျမကြံဘဲ သမာသ်ပုဒ်တစ်ပုဒ်ပြုလုပ်၍ အနက်ပြန်ဆိုရသော်။ ပုထုဿိတာ၊ များသည်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်သော။ ( သိဓာတ်ဂတျတ္ထ) ဝါ၊ များစွာသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် စုစည်းတီထွင်စီစဉ်ထားအပ်ကုန်သော။] ဣမေ ဝါဒပထာ၊ ဤအယူဝါဒတို့သည်။ ဝါ၊ ဤ အယူဝါဒတည်းဟူသော အကြောင်းတို့သည်။ ( သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) သမဏဗြာဟ္မဏာစ၊ သမဏဗြဟ္မဏ မည်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်ကား။ ယံနိဿိတာ၊ ယင်းသို့သော အယူဝါဒကို မှီတွယ်နေကုန်၏။ တေ၊ ထို အယူဝါဒအားလုံးတို့သည်။ ဝိသာရဒံ၊ ကင်းသောကြောက်ရွံ့ခြင်း ရှိတော်မူသော။ ဝါဒပထာတိဝတ္တံ၊ အယူဝါဒတို့ကို ကျော်လွန်တော်မူသော။ တထာဂတံ၊ မြတ်စွာဘုရားထံတော် မှောက်သို့။ ပတွာ၊ ရောက်ကုန်၍။ ဝါ၊ ရောက်ကုန်လသော်။ နဘဝန္တိ ၁။**န တေ ဘဝန္တိ**။ ။ န ဘဝန္တိ၏ ကတ္တားမှာ သမဏဗြာဟ္မဏာမဟုတ်၊ ဝါဒပထာပုဒ် သာတည်း။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ “ တေ ဝါဒပထာ န ဘဝန္တိ ဘိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ” ဟူ၍ ဝါဒပထတို့ကိုသာ တေ၏စွဲနက်အဖြစ်ဖွင့်ပြသည်။ ဂါထာ၏ဆိုလိုရင်းမှာ –သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာယူကြရသောအခါ မိမိတို့၏ အယူဝါဒကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြသောကြောင့် ထိုအယူဝါဒတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှောက်မှ ရောက်၍ ( ရောက်သောအခါ) န ဘဝန္တိ၊ မရှိတော့ကုန်။ ပျက်စီးကြရတော့ကုန်၏– ဟုဆိုလိုသည်။ ၊ မရှိတော့ကုန်။ ဝါ၊ ပျက်စီးကြရကုန်၏။
ကေဝလီ၊ အားလုံးစုံသော ‌ဂုဏ်တော်ပိုင်ရှင် ဖြစ်တော်မူသော။ သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပီ၊ အားလုံးသော သတ္တဝါတို့ကို ငဲ့ညှာထောက်ထားသနားတော်မူသော။ ယော၊ အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည်။ အဘိဘုယျ၊ သတ္တဝါ အပေါင်းကို လွှမ်းမိုးအုပ်စီးတော်မူ၍။ ဓမ္မစက္ကံ၊ ( ပဋိဝေဓဉာဏ်, ဒေသနာဉာဏ်တော်ဟူသော) တရားစက်ဝန်းကို။ ပဝတ္တယီ၊ အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေတော်မူပြီ။ ဝါ၊ လည်စေတော်မူပြီ။ တာဒိသံ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။ ဒေဝမနုဿသေဋ္ဌံ၊ နတ်လူတို့ထက်မြတ်တော်မူသော။ ဘဝဿ၊ ဘဝ၏။ ပါရဂုံ၊ ဟိုမှာဘက်ကမ်း, နိဗ္ဗာန်နန်းသို့ကြွမြန်းဆိုက်ရောက်တော်မူသော။ တံ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ နမဿန္တိ၊ ရှိခိုးကြကုန်၏။ ဣတိ ( အဝေါစ)။

အဋ္ဌမံ၊ ရှစ်ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၉– တဏှုပ္ပါဒသုတ်

ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ တဏှာပ္ပါဒါ၊ တဏှာ၏ ဖြစ်ပေါ်လာရာ အကြောင်းတရားတို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးမျိုးတို့တည်း။ ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်း၏။ ( သန္တာနေ၊ စိတ်အစဉ်၌။) တဏှာ၊ တဏှာသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်ပေါ်လာလသော်။ ယတ္ထ၊ ယင်းတဏှုပ္ပါဒလေးပါးတို့၌။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
စတ္တာရော၊ တဏှာပ္ပါဒလေးပါးတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ ( သန္တာနေ၊ ၌။) တဏှာ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ သော်။ စီတရဟေတု ဝါ၊ သင်္ကန်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခနော၊ ၏။ ( သန္တာနေ) တဏှာ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော၊ သော်။ ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ၊ ဆွမ်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ပ။ သေနာသနဟေတု ဝါ၊ အိပ်ရာနေရာ ကျောင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်လည်း။ ပ။ ဣတိ၊ ဤသင်္ကန်းစသော အကြောင်းများကဲ့သို့ပင်။ ဘဝါဘဝဟေတု ဝါ၁။**ဣတိဘဝါဘဝဟေတု**။ ။ ဘဝတိ ဧတေန အာရောဂျန္တိ ဘဝေါ၊ ကျန်းမာရေး ဖြစ်ထွန်းကြောင်း ကောင်းမြတ်သော ဆေးပစ္စည်း ( ထောပတ်, ဆီဦးစသည်။) အဘဝေါ၌ အသဒ္ဒါ ဝုဒ္ဓိအနက်ဟောတည်း။ ထို့ကြောင့် ပဏီတတရောပရိဝုဒ္ဓေါ ဘဝေါ အဘဝေါ ( ကျန်းမာရေး ဖြစ်ထွန်းကြောင်း သာလွန်တိုးတက်ကောင်းမြတ်သောဆေး) ဟု ဝစနတ္ထပြု။ ဘဝပုဒ်အရ ပဏီတဆေးပစ္စည်းကိုယူ၍ ဘဝပုဒ်အရ အဘိဝုဒ္ဓ ပဏီတတရ ဆေးပစ္စည်းကိုယူပါ။ ဘဝေါ ဧဝ ပဏီတတရော အဘိဝုဒ္ဓေါ အဘဝေါ။ ( ခုဒ္ဒကဝတ္ထု ဝိဘင်းမူလဋီကာ။ – ၂၂၄)
ဤနေရာဝယ် ဒီ, ပါထိကဝဂ်၊ သင်္ဂီတိသုတ်ဋ္ဌ (၂၀၄) ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်းဋ္ဌ (၄၈၂) တို့၌ “ ဘဝါဘဝေါတိ စေတ္ထ ပဏီတပဏီတတရာနိ” ဟု ရှိသောကြောင့် ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ ပဏီတ တစ်ပုဒ်ကျရစ်ကြောင်းသိသာ၏။
ဒုတိယနည်း၌ အဘဝပုဒ်မှ အသဒ္ဒါ မဟန္တ အနက်ဟော၍ ကြီးမားသော ဥပပတ္တိဘဝကို အဘဝအရ ယူရသောကြောင့် ဘဝအရ ( ပါရိသေသနည်းအားဖြင့်) သေးနုပ်သော ဥပပတ္တိဘဝကိုသာ ယူရတော့၏။ နောက်ဆုံးနှစ်နည်း၌ – ဘဝနံဘဝေါ၊ ဖြစ်ထွန်းပြည့်စုံခြင်း၊ ဝါ= ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်း၊ န ဘဝေါ အဘဝေါ= မဖြစ်ထွန်း ပြည့်စုံခြင်း၊ ဝါ= ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်း၊ န ဘဝေါ အဘဝေါ= မဖြစ်ထွန်း မပြည့်စုံခြင်း ( ပျက်စီးခြင်း) ဝါ= မ ကြီးပွားခြင်း ( ဆုတ်ယုတ်ခြင်း) ဟုဝိဂြိုဟ်ပြု။
၊ ( ကျန်းမာရေးဖြစ်ထွန်းကြောင်းထောပတ် , ဆီဦးစသော) ကောင်းမြတ်သောဆေး, သာလွန်တိုးတက်ကောင်းမြတ်သော ဆေးပစ္စည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဝါ၊ သေးနုပ်သော ဥပပတ္တိဘဝ, ကြီးမားသောဥပပတ္တိဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဝါ၊ ဖြစ်ထွန်းပြည့်စုံခြင်း , ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဝါ၊ ကြီးပွားခြင်း, ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တဏှုပ္ပါဒါ၊ တို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ တည်း။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ ( သန္တာနေ)။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ဣတိ ( အဝေါစ။)
တဏှာဒုတိယော၊ တဏှာဟူသော အဖော်သဟဲပါရှိသော။ ပုရိသော၊ သတ္တဝါသည်။ ဒီဃံ၊ ရှည်လျားလှစွာသော။ အဒ္ဓါနံ၊ ကာလပတ်လုံး။ သံသရံ ( သံသရန္တော)၊ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ထပ်တလဲလဲ ကျင်လည်နေရသည်အဖြစ်ကြောင့်။ ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ၁။ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ။ ။ အယံ ပကာရော ဣတ္ထံ၊ ဤထူးထွေကွဲပြားခြားနားသော ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘော ( ဤမည်သော ပစ္စပ္ပုန်အတ္တဘောဟုအထူးညွှန်ပြအပ်သော ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘောဝိသေသတည်း) ဣတ္ထံ ( ဣမဿ ပကာရဿ) ဘာဝေါ ဣတ္ထံဘာဝေါ= ယင်း ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘောဝိသေသ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော အများဆိုင်သာမညဖြစ်သော ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘော အမျိုးဇာတ် ( ထိုကဲ့သို့အထူးမညွှန်ပြအပ်သဖြင့် အများဆိုင်သာမည ဖြစ်သော ပစ္စပ္ပုန်အတ္တဘောအမျိုးအစားတည်း။)
အညထာ ( အညဿ ပကာရဿ) ဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ၊ ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘောမှ တစ်ပါးတစ်ခြားသော အနာဂတ် အတ္တဘောအမျိုးအစား။ ကျန်အနက်များ၌လည်း ဤနည်းမှီး၍ ချဲ့ထွင်သိပါလေ။ ဤပုဒ်များ၌ ဤသုတ်ဋီကာသည် ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာ (၅၇) စကားစဉ်အတိုင်း ယူ၍ ဖွင့်ထားသည်။
၊ ဤယခုဖြစ်ဆဲ အတ္တဘောနှင့် အမျိုးအစားတူညီသော အတ္တဘော, အမျိုးအစားမတူသော အခြားအတ္တဘော ရှိသော။ ဝါ၊ ဤလူ၏အဖြစ်နှင့် အခြားသော သတ္တဝါ၏ အဖြစ်ရှိသော။ သံသာရံ၊ သံသရာကို။ ဝါ၊ ကြောင်းကျိုးဆက်စပ် မပြတ်ဖြစ်နေသော ခန္ဓာအာယတန ဓာတ်အစ‌ဉ်ကို။ န အတိဝတ္တတိ၊ မလွန်မြောက်နိုင်။
ဧဝံ၊ ဤအတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စပ္ပုန်ခန္ဓာတို့၌။ အာဒီနဝံ၊ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။ တဏှံ၊ တဏှာကို။ ဒုက္ခဿ၊ ဝဋ်ဒုက္ခ၏။ သမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်ကြောင်းသဘောဟူ၍လည်းကောင်း။ ဉတွာ၊ သိ၍။ ဝီတတဏှော၊ ကင်းပြီးသော တဏှာရှိသော။ အနာဒါနော၊ မြဲမြံပြင်းထန်စွာ ဖမ်းယူတတ်သော ဥပါဒါန် မရှိသော။ ဝါ၊ ဥပါဒါန်အစွဲအလမ်းမရှိသော။ ဘိက္ခု၊ ( ရဟန္တာ) ရဟန်းသည်။ သတော၊ သတိနှင့် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိလျက်။ [ သတောဖြင့် သမ္ပဇာနောကိုလည်း ယူရ၏။] ပရိဗ္ဗဇေ၊ ကျင့်သုံးနေထိုင်နိုင်စွမ်း၏။ **ဋီကာ၏ တစ်နည်းဖွင့်ပြချက် အနက်** ။ ။ ဧဝမာဒီနဝံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော သံသရာကို မလွန်မြောက်နိုင်ခြင်းတည်းဟူသော အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။ တဏှံ၊ တဏှံကို။ ဒုက္ခဿ၊ ၏။ သမ္ဘဝံ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဉတွာ၊ သိ၍။ [ အကယ်၍ “ ဧတမာဒီနဝံ” ဟုပါဌ်ရှိခဲ့သော် – ဒုက္ခဿ၊ ၏။ သမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်ကြောင်းသဘောဖြစ်သော။ ဧတံ တဏှံ၊ ဤတဏှာကို။ အာဒီနဝံ၊ အပြစ်ဟူ၍။ ဉတွာ၊ သိ၍။] ဝီတတဏှော၊ သော။ ပ။ သတော၊ လျက်။ ပရိဗ္ဗဇေ၊ ခန္ဓာခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းခြင်းအားဖြင့် သင်္ခါရဖြစ်စဉ်မှ ခွဲခွာရာ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်ဝောာ်မူပြီ။)

နဝမံ၊ ကိုးခုမြောက်သုတ်တည်း။ ၁၀–ယောဂသုတ်

ဘိက္ခဝေ၊ တို။ ယောဂါ ၁။ယောဂပုဒ်ဝစနတ္ထ။ ။ ဤပုဒ်ကို အဋ္ဌကထာ၌ “ဝဋသ္မိံ ယောဇေန္တီတိ ယောဂါ” ဟုဝစနတ္ထပြု၏။ ထိုဝစနတ္ထသည် ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၃) သမစိတ္တသုတ်ဋီကာ (နှာ –၃၃) သံယောဇနပုဒ်၏ ဝစနတ္ထနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်၏။ ထိုဋီကာ၌ “ ကမ္မုနာ ဝိပါကံ သတ္တေန စ ဒုက္ခံ သံယောဇေန္တီတိ သံယောဇနာနိ” ဟု ဝစနတ္ထပြုထား၏။ ယခု ယောဂသုတ်ဋီကာ၌ကား “ယောဇေန္တီတိ ကမ္မံ ဝိပါကေန, ဘဝါဒိံ ဘဝန္တ ရာဒီဟိ ဒုက္ခေန သတ္တံ ယောဇေန္တိ ဃဋေန္တိတိ ယောဂါ” ဟု အဖွင့်ဝါကျတွေ့ရ၏။ ထိုဝါကျ၌ ရှေ့နောက်ပါဠိအစဉ်ကိုက်ညီအောင် “ဒုက္ခံ သတ္တေန ” ဟု ရှိသင့်၏ ၊ ယောဂတို့သည်။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော တရားတိုသည်။ ( အကြောင်းကံကိုအကျိုးဝိပါက်နှင့်လည်းကောင်း, ဘဝယောနိတစ်မျိုးစသည်ကို အခြားဘဝယောနိတစ်မျိုး စသည်တို့နှင့်လည်းကောင်း, သတ္တဝါတို့ကို ကိုယ်စိတ်ဒုက္ခနှင့်လည်းကောင်း ဝဋ်ဆင်းရဲမှယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော တရားတို့သည်။)
ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးမျိုးတို့တည်း။ ပ။
ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့ကို လိုလားတပ်မက်လျက် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ ဘဝယောဂေါ၊ ဘဝယောဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ရူပ အရူပဥပပတ္တိဘဝတို့၌ အာရုံပြုလျက် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ရူပ အရူပဈာန်ဟူသော ကမ္မဘဝတို့၌ အာရုံပြုလျက် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ အတ္တကောင်သည် မပြတ်မစဲ အမြဲတည်ရှိ၏ဟု ယူဆသော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်လျက် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ [ ဘဝတိ အတ္ထိ သဗ္ဗကာလံ တိဋ္ဌတီတိဘဝေါ၊ ဘဝေါဣတိ ပဝတ္တာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝေါ၊ ( အသက်ရှင် အတ္တကောင်နှင့် လောကသည်) မပြတ်မစဲ အမြဲတည်ရှိ၏၏ဟုဖြစ်သော ( ယူဆသော) အယူဒိဋ္ဌိ ( သဿတဒိဋ္ဌိ)။ ဘဝဒိဋ္ဌိဟုဆိုလိုလျက် ဒိဋ္ဌိပုဒ်ကိုချေ။ ဘဝေနေ သဟဂတော ယောဂေါ ဘဝယောဂေါ။] ဝါ၊ ရူပ အရူပဘဝတို့၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော ရာဂလည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ၆၂– ပါးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော ယောဂတရားလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ၆၂– ပါးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ် သောသဘောတရားလည်းကောင်း။ [ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပင်တည်း။] အဝိဇ္ဇာယောဂေါ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂ လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သစ္စာလေးပါးတရားတို့၌ မသိတတ်သည်ဖြစ်၍ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော တရားလည်းကောင်း။ ဝါ၊ အဝိဇ္ဇာ၌ ယှဉ်တွဲစေတတ်, ဆက်စပ်တတ်သော တရားလည်ကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂဟူသည်။ ကတမောစ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စော၊ အချို့သောသူသည်။ ကာမာနံ၊ ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၏။ သမုဒယဉ္စ၊ ဖြစ်ခြင်းကို လည်းကောင်း။ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ၊ ချုပ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ အဿာဒဉ္စ၊ သာယာဖွယ် သုခသော မနဿကိုလည်းကောင်း။ အာဒီနဝဉ္စ၊ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။ ( သာယာဖွယ်မဟုတ်သော ဒုက္ခ ဒေါမနဿ အပြစ်အနာကိုလည်းကောင်း။) နိဿရဏဉ္စ၊ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိဗ္ဗာန် ကိုလည်းကောင်း။ ယထာဘူတံ၊ ဟုတ်မှန်စွာ။ နပ္ပဇာနာတိ၊ မသိ။
ကာမာနံ၊ တို့၏။ သမုဒယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပ။ ယထာဘူတံ၊ စွာ။ အပ္ပဇာနတော၊ မသိသော။ တဿ၊ ထိုသူ၏။ [ တနည်း– တဿ၊ ထိုသူ၏။ ဝါ၊ ထိုသူသည်။ ကာမာနံ၊ တို့၏။ သမုဒယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပ။ တထာဘူတံ၊ စွာ။ အပ္ပဇာနတော၊ မသိသည်အဖြစ်ကြောင့်။] ကာမေသု၊ ဝတ္ထု ကာမတို့၌။ ယော ကာမရာဂေါ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ရာဂသည်။ ယာ ကာမနန္ဒီ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့ကိုအာရုံပြုလျက် နှစ်သက်တတ်သော သဘောတရားသည်။ ယော ကာမသ္နေယော၊ အကြင် ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြုလျက် ပူးကပ်တတ်သော အစေးဓာတ်သဘောသည်။ ယာ ကာမမုစ္ဆာ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့၌ တွေဝေ မိန်းမော နစ်မျောနေတတ်သော သဘောတရားသည်။ ယာ ကာမပိပါသာ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့၌ သောက်သုံးလိုသော သဘောတရားသည်။ ယော ကာမပရိဠာယော၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြုလျက် အပူမီးတိုက် လောင်မြှိုက်တတ်သော သဘောတရားသည်။ ယံ ကာမဇ္ဈေသာနံ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြုလျက် မျိုချ၍ ပြီးဆုံးစေတတ်သော သဘောတရားသည်။ [ ဂွတ်ခနဲ မျိုချသကဲ့သို့ဖြစ်ကာ အညွန့်တုံး အဆုံးသတ်စေ၍ ကုသိုလ်ဖြစ်ခွင့် မပေးတတ်သော သဘောတရားဟူလို။] ယာ ကာမတဏှာ၊ အကြင်ဝတ္ထုကာမတို့၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာသည်။ ( အတ္ထိ၊ ရှိ၏။) သာ၊ ထိုကာမတဏှာသည်။ [ အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ကာမတဏှာပုဒ်သို့လိုက်၍ “သာ” ဟု ဣတ္ထိလိင်ဖြင့်ထားသော်လည်း ကာမရာဂေါ စသော ရှေးပုဒ်အားလုံးနှင့်လည်းဆိုင်ပါ၏။] ဝါ၊ ထို ကာမရာဂ, ကာမနန္ဒီအစရှိသော သဘောတရားသည်။ အနုသေတိ၊ ကိန်းအောင်း၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤကာမရာဂ, ကာမနန္ဒီ အစရှိသော သဘောတရားကို။ ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂမည်၏ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂတည်း။
ဘဝယောဂေါစ၊ ဘဝယောဂသည်လည်း။ ကထံ၊ အဘယ်သို့ အဘယ်ပုံအားဖြင့်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ ပ။
ဘဝါနံ၊ ဘဝတို့၏။ ( ရူပ အရူပဥပပတ္တိ ဘဝတို့၏။ ဝါ၊ ရူပ အရူပဈာန်ဟူသော ကမ္မဘဝတို့၏။) သမုဒယဉ္စ။ ပ။
ဘဝေသု၊ ဘဝတို့၌။ (ရူပ အရူပ ဥပပတ္တိဘဝတို့၌။ ဝါ၊ ရူပဈာန် အရူပဈာန်ဟူသော ကမ္မဘဝတို့၌။) ယော ဘဝရာဂေါ၊ အကြင်ဘဝတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော ရာဂသည်။ ယာ ဘဝနန္ဒီ၊ အကြင်ဘဝတို့ကို အာရုံပြုလျက် နှစ်သက်တတ်သော သဘောတရားသည်။ ယော ဘဝသ္နေဟော၊ အကြင်ဘဝတို့ကို အာရုံပြုလျက် ပူးကပ်တတ်သော အစေးဓာတ်သဘောသည်။ [ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ယခင် ဝတ္ထုကာမနေရာ၌ ဘဝကိုသွင်း၍ဆိုပါ။] ။ပ။ သာ၊ ထိုဘဝတဏှာသည်။ ဝါ၊ ထိုဘဝရာဂ, ဘဝနန္ဒီ စသော သဘောတရားသည်။ အနုသေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤ ဘဝရာဂ, ဘဝနန္ဒီ အစရှိသော သဘောတရားကို။ ဘဝယောဂေါ၊ ဘဝယောဂ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂလည်းကောင်း။ ဘဝယောဂေါ၊ ဘဝယောဂလည်းကောင်းတည်း။ ပ။
ဒိဋ္ဌီနံ၊ ၆၂– ပါးသော မိစ္ဆာအယူတို့၏။ သမုဒယဉ္စ။ ပ။ ဒိဋ္ဌီသု၊ ၆၂–ပါးသော မိစ္ဆာအယူတို့၌။ ယော ဒိဋ္ဌိရာဂေါ ၁။ဒိဋ္ဌိယောဂနှင့် ဒိဋ္ဌိရာဂစသည်။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ ဒိဋ္ဌိယောဂပုဒ်အရ (၆၂) ပါးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ကို ယူထား၏။ ပါဠိတော်၌မူ ဒိဋ္ဌိယောဂပုဒ်ကို အကျယ်ချဲ့ ဟောတော်မူရာ ဤအပိုင်း၌ “ယော ဒိဋ္ဌီသု ဒိဋ္ဌိရာဂေါ။ပ။ ဒိဋ္ဌိတဏှာ” ဟူ၍ ရာဂ, တဏှာတို့ကို ခေါင်းတပ်၍ ( ကာမယောဂအတိုင်းပင်) ဟောတော်မူ၏။ ဒိဋ္ဌိဖြစ်တိုင်း ရာဂ , တဏှာတို့ အမြဲပါဝင်ယှဉ်တွဲနေသောကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ဟောတော်မူသည်ဟု ယူဆ၏။ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် ဒုကနိက္ခေပကဏ္ဍမှ ဒိဋ္ဌိယောဂ ( ဒိဋ္ဌာသဝ) တို့ဟောပုံနှင့် ကွာခြားဟန်ကို သတိပြုရာ၏။ ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော ရာဂသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့နှင့်ယှဉ်သော ရာဂသည်။ ယာဒိဋ္ဌိနန္ဒီ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ကို အာရုံပြုလျက် နှစ်သက်တတ်သော သဘောတရားသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့နှင့်ယှဉ်သော နှစ်သက်တတ်သောသဘောတရားသည်။ ယော ဒိဋ္ဌိသ္နေဟော၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ကို အာရုံပြု၍ ပူးကပ်တတ်သော အစေးဓာတ်သဘောသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့နှင့် ယှဉ်သော ပူးကပ်တတ်သော အစေးဓာတ်သဘောသည်။ ယာဒိဋ္ဌိမုစ္ဆာ၊ အကြင်မိစ္ဆာတို့၌ တွေဝေမိန်းမော နစ်မျောနေသော သဘောတရားသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့နှင့် ယှဉ်သော တွေဝေမိန်းမောနစ်မျောနေသော သဘောတရားသည်။ ယာ ဒိဋ္ဌိပိပါသာ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့၌ သောက်သုံးလိုသော သဘောတရားသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာ ဒိဋ္ဌိတို့နှင့်ယှဉ်သော သောက်သုံးလိုသော သဘောတရားသည်။ ယော ဒိဋ္ဌိပရိဠာဟော၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော အပူမီးတိုက်လောင်မြှိုက်တတ်သော သဘောတရားသည်။ ယံ ဒိဋ္ဌိဇ္ဈောသာနံ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော မျိုချ၍ပြီးဆုံးစေတတ်သော သဘောတရားသည်။ ယာ ဒိဋ္ဌိတဏှာ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့၌ တပ်မက်သော တဏှာသည်။ ဝါ၊ အကြင်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့နှင့်ယှဉ်သော တဏှာသည်။ ( အတ္ထိ။) သာ၊ ထိုဒိဋ္ဌိတဏှာသည်။ ဝါ၊ ထိုဒိဋ္ဌိရာဂ, ဒိဋ္ဌိနန္ဒီစသော တရားသည်။ အနုသေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤဒိဋ္ဌိရာဂ, ဒိဋ္ဌိနန္ဒီ အစရှိသော သဘောတရားကို။ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ ကာမယောဂေါ၊ ကာမယောဂလည်းကောင်း။ ဘဝယောဂေါ၊ ဘဝယောဂလည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂလည်းကောင်းတည်း။
အဝိဇ္ဇာယောဂေါစ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်လည်း။ ကထံ၊ အဘယ်သို့ အဘယ်ပုံအားဖြင့်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ ပ။
ဆန္နံ၊ ၆– ပါးကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿစသည်တို့၏အကြောင်းဖြစ်သော စက္ခုအစရှိသော အာယတနတို့၏။ သမုဒယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပ။ ယထာဘူတံ၊ စွာ။ နပ္ပဇာနာတိ၊ မသိ။
ဆန္နံ၊ ကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ တို့၏။ ပ။ အပ္ပဇာနတော၊ မသိသော။ တဿ၊ ထိုသူ၏။ ဆသု၊ ၆– ပါးကုန်သော။ ဖဿာယတနေသု၊ တို့၌။ အညာဏံ၊ သိတတ်သောဉာဏ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော။ ယာ အဝိဇ္ဇာ၊ အကြင်ဝိဇ္ဇာသည်။ ( အတ္ထိ၊ ရှိ၏။) သာ၊ ထို အဝိဇ္ဇာသည်။ အနုသေတိ၊ ကိန်းအောင်း၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤအဝိဇ္ဇာကို။ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂေါ၊ လည်းကောင်း။ ပ။ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ၊ လည်းကောင်းတည်း။
( ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ပါပကေဟိ၊ ယုတ်မာကုန်သော။ အကုသလေဟိ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဝါ၊ မလိမ္မာသောသူ၏ဖြစ်ကြောင်း မောဟကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။ သံကိလေသိကေဟိ၊ ကြည်လင်နေသောစိတ်ကိုညစ်နွမ်းစေတတ်ကုန်သော။ ပေါနောဘဝိကေဟိ၊ နောက်ထပ် ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ [ ဝါ၊ နောက်ထပ် ဘဝသစ်ကို ပြုခြင်းအလေ့ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ နောက်ထပ် ဘဝသစ်ကို ပေးတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ နောက်ထပ်ဘဝသစ်အကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်သော။ ဝါ၊ အထပ်ထပ်သော ဘဝတို့ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ ဋီကာဝိဂြိုဟ်နက်များတည်း။] သဒရေဟိ၊ ‌ပူလောင်ခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော။ ဒုက္ခဝိပါကေဟိ၊ ဆင်းရဲခြင်းအကျိုးရှိကုန်သော။ အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။ ဇာတိဇရာမရဏိကေဟိ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်းတို့ကိုထပ်တလဲလဲဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။ သံယုတ္တော၊ ယှဉ်တွဲနေ၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ( သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။) အယောဂက္ခေမီတိ၊ ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာနိဗ္ဗာန်ကိုမရသေး မရောက်သေးသောသူဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယောဂါ၊ ယောဂတို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ တို့တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝိသံယောဂါ၊ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားတို့သည်။ ( ကျင့်ကြံအားထုတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ယောဂလေးပါးတို့မှ ကင်းကွာစေတတ်သောတရားတို့သည်။)
ဣမေ စတ္တာရော၊ တို့တည်း။ ပ။
ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ကာမလောကမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားလည်းကောင်း။ [ အသုဘဈာန်ကိုလည်းကောင်း, အသုဘဈာန်ကိုအခြေံခံပြု၍ ဝိပဿနာရှုသဖြင့် ရအပ်သော အနာဂါမိမဂ်ကိုလည်းကောင်း ကာမယောဂဝိသံယောဂဟု ဆိုသည်။] ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဘဝယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားလည်းကောင်း။ [ အရဟတ္တမဂ်တည်း။] ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားလည်းကောင်း။ [ သောတာပတ္တိမဂ်တည်း။] အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားလည်းကောင်းတည်း။ [ အရဟတ္တမဂ်တည်း။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ကာမယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားဟူသည်။ ကတမော စ၊ နည်းဟူမူ။ ပ။
ပဇာနာတိ၊ သိ၏။ ပ။
ပဇာနတော၊ သိသော။ တဿ၊ ထိုသူ၏။ ပ။ နာနုသေတိ၊ မကိန်းအောင်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤတရားကို။ ( ကာမတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမစသည်တို့ ကိုဟုတ်မှန်စွာ သိ၍ ကာမရာဂ, ကာမနန္ဒီ, ကာမတဏှာတို့ကို မကိန်းအောင်းစေတတ်သော ဤတရားကို။) ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ကာမယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ကာမယောဂဝိသံယောဂတည်း။
ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ စ၊ ဘဝယော‌ဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားသည်လည်း။ ကထံ၊ ဖြင့်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤတရားကို။ ( ဘဝတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမ စသည်တို့ကို ဟုတ်မှန်စွာ သိ၍ ဘဝရာဂ, ဘဝနန္ဒီ, ဘဝတဏှာတို့ကို မကိန်းအောင်းစေတတ်သော ဤတရားကို။) ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဘဝယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ကာမယောဂဝိသံယောဂလည်းကောင်း။ ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဂလည်းကောင်းတည်း။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤတရားကို။ ( မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမစသည်တို့ကို ဟုတ်မှန်စွာသိ၍ ဒိဋ္ဌိရာဂ, ဒိဋ္ဌိနန္ဒီ, ဒိဋ္ဌိတဏှာတို့ကို မကိန်းအောင်းစေတတ်သော ဤတရားကို။) ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သောတရားဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤကား။ ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဂလည်းကောင်း။ ပ။ ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံ ယောဂလည်းကောင်းတည်း။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤတရားကို။ ( ခြောက်ပါးသောဖဿာယတနတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမစသည်တို့ကို ဟုတ်မှန်စွာသိ၍ အဝိဇ္ဇာကို မကိန်းအောင်းစေတတ်သော ဤတရားကို။) အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံ ယောဂေါ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂမှ ကင်းကွာစေတတ်သော တရားဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ပ။
( ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ပါပကေဟိ၊ ကုန်သော။ အကုသလေဟိ၊ ကုန်သော။ သံကိလေသိကေဟိ၊ ကုန်သော။ ပ။ ဇာတိဇရာမရဏိကေဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။ ဝါ၊ တရားတို့မှ။ ဝိသံယုတ္တော၊ မယှဉ်တွဲ။ ဝါ၊ ကင်းကွာ၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ( ထိုသို့ ယုတ်မာသော သံကိလေသစသည်ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့နှင့် မယှဉ်တွဲသည်အဖြစ်ကြောင့်။) သော၊ ထိုအကုသိုလ်တို့နှင့် မယှဉ်တွဲသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ယောဂက္ခေမီတိ၊ ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာနိဗ္ဗာန်ကို ရသူရောက်သူဟူ၍။ ဝုစ္စတိ။ ပ။
ကာမယောဂေန စ၊ ကာမယောဂနှင့်လည်းကောင်း။ ဘဝယောဂေနစ၊ ဘဝယောဂနှင့်လည်းကောင်း။ ဥဘယံ ( ဥဘယေန) စ၊ ထိုနှစ်မျိုးစုံသောယောဂနှင့်လည်းကောင်း။ သံယုတ္တာ၊ ယှဉ်တွဲနေကုန်သော။ ဒိဋ္ဌိယောဂေန၊ ဒိဋ္ဌိယောဂနှင့်။ သံယုတ္တာ၊ ကုန်သော။ အဝိဇ္ဇာယ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်။ ပုရက္ခတာ၊ ရှေ့ဆောင်ရှေ့သွား ပြုအပ်ကုန်သော။ ဝါ၊ ခြံရံအပ်ကုန်သော။
သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ ဇာတိမရဏဂါမိနော၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, သေခြင်းတို့ဆိုက်ရောက်ကြကုန်လျက်။ ဝါ၊ သန္ဓေနေခြင်း, အိုမင်း, သေရ, ဘေးဒုက္ခသို့ , မုချတွေ့ကြုံ, ဆိုက်ရောက် ကြရကုန်လျက်။ သံသာရံ၊ သံသရာခရီးကို။ ဝါ၊ ကြောင်းကျိုးဆက်စပ် မပြတ်ဖြစ်နေသော ခန္ဓာအာယတန ဓာတ်ခရီးစဉ်ကို။ ဂစ္ဆန္တိ၊ သွားနေကြရကုန်၏။
ယေစ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်ကား။ ကာမေ၊ ဝတ္ထု, ကိလေသာ နှစ်ဖြာသောကာမတို့ကို။ ပရိညာယ၊ ပိုင်းခြားသိကြ၍။ ဘဝယောဂဉ္စ၊ ဘဝယောဂကိုလည်း။ သဗ္ဗသော၊ အားလုံးစုံ အကုန်အစင်။ ( ပရိညာယ၊ ၍။) ဒိဋ္ဌိယောဂံ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂကို။ သမူဟစ္စ၊ ပယ်နုတ်ကြကုန်၍။ အဝိဇ္ဇဉ္စ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂကိုလည်း။ ဝိရာဇယံ ( ဝိရာဇယန္တော) ၁။ဝိရာဇယံပုဒ်ဖွင့် နှစ်နည်း။ ။ ဝိရာဇယံပုဒ်၏ ကတ္တားမှာ “ယေ, တေ” ဟူသော ဗဟုဝစနန္တ ပုဒ်များတည်း၊ ထို့ကြောင့် ဝိပုဗ္ဗ, ရန္ဓဓာတ်, ကာရိတ်ဏယပစ္စည်း, အန္တ ပစ္စည်းဖြင့် ဝိရာဇယံ ( ဝိရာဇယန္တော) ဟုဖွင့်၍ ပြန်ဆိုအပ်သော ဤပဌမ အနက်ပေးနည်း၌ ဗဟုဝုစ်မှ ဧကဝုစ်သို့ ပြောင်းလဲသော ဝစနဝိပလ္လာသပုဒ် ကြံရမည်။ ဝိရာဇယံ ( ဝိရာဇယိတွာ) ဟုဖွင့်၍ အနက်ပြန်ဆိုရသော ဒုတိယနည်း၌ကား “ဝိ+ ရန္ဓ+ ဏယ+ တွာ ”ဖြစ်၍ အနာပုစ္ဆံ ဝါ ပက္ကမေယျ၌ကဲ့သို့ တွာပစ္စည်းအကျေကြံပါ။ ၊ ကင်းကွာစေကုန်လျက်။ ဝါ၊ ပယ်သတ် ကုန်လျက်။ ( ပယ်သတ်နေဆဲ ဖြစ်ကုန်လျက်။) [ တစ်နည်း– ဝိရာဇယံ ( ဝိရာဇယိတွာ)၊ ကင်းကွာစေကုန်ပြီး၍။] သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ၊ အားလုံးသော ယောဂလေးပါးတို့နှင့် မယှဉ်တွဲကုန်။ ဝါ၊ အားလုံးသော ယောဂလေးပါးတို့မှ ကင်းကွာကုန်၏။ တေ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဝေ၊ စင်စစ်ဧကန်အားဖြင့်။ ယောဂါတိဂါ၊ ယောဂလေးပါးတို့ကို ကျော်လွှားလွန်မြောက်တော်မူကြကုန်သော။ မုနီ၊ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်တို့ပေတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဒသမံ၊ ဆယ်ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ပဌမော၊ ရှေးဦးစွာသော။ သဏ္ဍဂါ မဝဂ္ဂေါ၊ ဘဏ္ဍဂါမဝဂ်တည်း။