သြဝါဒ ၃ မျိုး။ ။"တသ္မာတိဟ"စချီသော သြဝါဒတော်သည် ၃ချက်ပါ၏၊ ထိုတွင် ပဌမသည် ဟိရီသြတ္တပ္ပကို ကြီးစွာဖြစ်စေဖို့ရန် သြဝါဒတည်း၊ ဒုတိယမှာ တရားနာရာ၌ စိတ်အားလုံး စိုက်ထားဖို့ရန် သြဝါဒတည်း၊ တတိယကား သာတသဟဂတကာယဂတာသတိ မစွန့် ဖို့ရန် ဩဝါဒဖြစ်သည်။ ၊ ဒါမည်သည်။ [မဟာကဿပတ္တေရဿ အနုညာတ ဥပသမ္ပဒါ၊ ၌ စပ်။] ကဿပ၊ ကဿပ။ (ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဟံ၊ သည်။ ဇာနန္တော ဧဝ၊ ဧကန်သိသည်သာလျှင်။ ဟုတွာ၊ ၍။ ဇာနာမိ၊ သိ၏။ ဣတိ စ၊ ဤသို့ လည်းကောင်း။ ပဿန္တော ဧဝ၊ ဧကန် မြင်သည်သာလျှင်။ ဟုတွာ၊ ၍။ ပဿာမိ၊ ၏။ ဣတိ စ၊ လည်းကောင်း။ ဝဒါမိ၊ မိန့်တော်မူ၏။) **တသ္မာ**၊ တသ္မာ့တိဟ။ ။ ထိုသြဝါဒ ၃ မျိုးတွင် တစ်မျိုးတစ်မျိုး၌ “တသ္မာတိ”ဟု စချီ၍ တေ ကဿပ သိက္ခိတဗ္ဗ”ဟူသော နိဂုံးဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်ကို သတိပြုပါ၊ တသ္မာ တိဟ၌ တိနှင့်ဟကို အနက်မရှိဟု လည်းကောင်း, တအက္ခရာလာ၍ “ဣဟ- ဣမသ္မိံသာသနေ”ဟု လည်းကောင်း ၂ နည်းဖွင့်၏၊ တသ္မာ၏ အနိယမကိုလည်း “ယသ္မာ အဟံ ဇာနန္တောဝ ဇာနာမီတိပဿန္တော ဧဝ စ ပဿာမီတိ ဝဒါမိ"ဟု ထည့်သည်။ ၊ ကြောင့်။ [တိနှင့်ဟ အနက်မရှိ။] (တစ်နည်း)ဣဟ၊ ဤသာသနာတော်၌။ (တ၊ အာဂုံ]တေ= သည်။ ဧဝံ၊ ဤ ဆိုအပ်လတ္တံ့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ရာ၏။ ဝါ၊ ရမည်။
မှတ်ချက်။ ။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသောအခါ ဤသာသနာတော်ကို ခေါင်းဆောင်ရမည့် အရှင်မဟာကဿပအား ပေးတော်မူအပ်သော ဤပဌမသြဝါဒကို စဉ်စားသင့်၏ ထေရနဝမဇ္ဈိမတို့အပေါ်၌ မိမိကလေးစားမှသာ, ထေရနဝမဇ္ဈိမတို့က မိမိကိုပြန်၍ လေးစားပေလိမ့်မည်၊ ဤသို့ လေးစားမှသာ သာသနာတော်ကိုလည်း အဓွန့်ရှည်စွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ပေလိမ့်မည်ထို့ကြောင့် ဟိရီသြတ္တပ္ပကင်း၍ အချင်းချင်းဂရုမစိုက်မှုသည် သာသနာတော်ပျက်ခြင်း၏ အကြောင်း တစ်ရပ်ဟုမှတ်ပါ။ ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အခြင်းအရာအား ဖြင့်သာ။ တေ၊ သည်။ သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရာ၏။ ဝါ၊ ရမည်။ [ ဧဝံ ဟိ၊ စသည်ကား သြဝါဒတစ်ပါး၏ နိဂုံးတည်း။]
တစ်နည်း။ ။ တံ ဝါ ဓမ္မံ“ဧသ မယုံ ဓမ္မောတိ အတ္ထံ ကတွာ၊ အဋ္ဌိံကို“အတ္ထ”ဟု ဖွင့်သဖြင့် “အဋ္ဌိံ၌ စီပစ္စည်း, တစ်နည်း (ဤ)ပစ္စည်းသည် သွတ္ထတည်းဟုသိစေ၏ဤအဖွင့်ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်း မူလဋီကာလည်းဖွင့်၏၊“အတ္ထံ ကတွာတိ-ဟိတံ ကတွာ”ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏၊ တရားနာသောအခါထိုတရားကို“ငါ၏စီးပွားပဲ”ဟု သဘောထား၍ လေးလေးစားစားနာပါ-ဟူလို။ ၊ အလိုရှိသည်ကိုပြု၍။ ဝါ၊ လိုလိုချင်ချင်ပြု၍။ (တစ်နည်း) အဋ္ဌိံကတွာ၊ မိမိစီးပွားကို ပြု၍။ ဝါ၊ မိမိစီးပွားလို သဘောထား၍။ မနသိကတွာ၊ စိတ်၌ထား၍။ **သဗ္ဗစေတသာ**၊ **သဗ္ဗစေတသာ**။ ။ စိတ္တဿ ထောကံပိ ဗဟိ ဂန္တု၊ အဒေန္တော သဗ္ဗေ န သမန္နာ ဟရိတွာ၊ တရားနာစဉ် စိတ်ကို အပြင်အာရုံသို့ အနည်းငယ်မျှ မထွက်သွားစေဘဲ အစွမ်းကုန် တရားနှလုံးသွင်းကြောင်း စိတ်ဖြင့် နှလုံးသွင်း၍။ ဤအဖွင့်ကို ထောက်၍ “သဗ္ဗံ” မရှိသင့်ဟုမှတ်။] ၊ အလုံးစုံ နှလုံးသွင်းကြောင်းစိတ်ဖြင့်။ ဝါ၊ အစွမ်းကုန် နှလုံးသွင်းကြောင်းစိတ်ဖြင့်။ သမန္နာဟရိတွာ၊ နှလုံး သွင်း၍။ **ဩဟိတသောတော**၊ ဩဟိတသောတော။ ။ ထပိတသောတော၊ အဝပုဗ္ဗ ဓာဓာတ် တပစ္စည်းကို “ထပိတ” ဟု ဖွင့်သည်၊ ဓမ္မေ နိဟိတသောတော (ထားအပ်သော သောတရှိသည်၊) ဧဝံ ဟိ တေ သိက္ခိတဗ္ဗံတိ- ဉာဏသောတဉ္စ ပသာဒသောတဉ္စ သြဒဟိတွာ မယာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သက္ကစ္စမေဝ သုဏိဿာမီတိ ဧဝံ ဟိ တေ သိက္ခိတဗ္ဗံ။ ၊ ထားအပ်သော ပသာဒသောတ, ဉာဏသောတရှိသည်။ (ဟုတွာ) ဓမ္မံ၊ ကို။ သောဿာမိ၊ နာအံ့။ ဣတိ၊ သို့။ (သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ၏။ )
ဋီကာတစ်နည်း။ ။ “ဝုဒ္ဓိပတ္တသိက္ခော ဝါ အသေကော” ဟု ဋီကာ၌ အဋ္ဌကထာမှ တစ်နည်းဖွင့် သေး၏ဤအလို (အ)သည် ဝုဒ္ဓိအနက်ဟော-ဟု မှတ်၊ “အသေက္ခော-အကြီးဆုံး သိက္ခာရှိသူ” ဟူလို၊ သို့ဖြစ်လျှင် သေက္ခတို့တွင် အကြီးဆုံး အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်ကို “အသေက္ခ”ဟု ခေါ်သင့်ရာရောက်၏၊ သို့သော်-တံသဒိသေသု တဗ္ဗောဟာရတော- ထိုအရဟတ္တမဂ်နှင့် တူသော ဖိုလ်တရား၌ “အသေက္ခ” အမည်ကို (သဒိသူပစာရအားဖြင့်) တင်စားခြင်းကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်သည် အသေက္ခ (အကြီးဆုံး သေက္ခ) ဟု နာမည်ရ၍ ထိုဖိုလ်၌ တည်သော ရဟန္တာလည်း ထို အသေက္ခ တရား ရှိသောကြောင့် အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ် အမည်ရသည်။ ၊ ကျင့်ဆဲ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အသေက္ခော၊ မည်၏။
ကမ္မနာတိ၊ ကား။
ဓမ္မိကေနဓမ္မိကေန ဝိနယကမ္မေန။ ။ ဓမ္မဿ+အနုရုပ် ဓမ္မိကံ၊ “ဓမ္မ” ဟူသည် ဝိနည်းပါဠိတော် ဓမ္မတည်းဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော်၌ ဥပသမ္ပဒါ ကံပြုသောအခါ “ပထမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော" စချီ၍ ပထမဥပဇ္ဈာယ် ယူစေရခြင်း, သပိတ်သင်္ကန်း ပြောပြရခြင်း, ရဟန်းလောင်းကို သံဃဟတ္ထပါသ်မှ အပြင်ထုတ်၍ အနုသာသကသမ္မုတိ ပြုရခြင်း, ထို သမ္မုတိရသူက အနုသာသန ပြုရခြင်းအနုသာသန ပြုပြီးနောက် ရှေးဦးစွာ ပြန်လာ၍ သံဃာကို အနုသာသန ပြုပြီးကြောင်း အသိပေးပြီးမှ ရဟန်းလောင်းကို သံဃဟတ္ထပါသ်သို့ ခေါ်ရခြင်း, ရဟန်းပြုပေးဖို့ရန် ရဟန်းလောင်းကို ခွင့်တောင်းစေရခြင်းအန္တရာယိကသမ္မုတိ ပြုရခြင်း, သမ္မုတိရသူကစစ်ဆေးမေးမြန်းရခြင်း၊ ဉတ် ကမ္မဝါစာရွတ်ဖတ်ရခြင်း, ဩဝါဒပေးရခြင်းဟူသော အလုပ်အစီအစဉ်များကို ပြထားတော်မူ၏၊ ထိုအတိုင်း ပြုလုပ်အပ်သောကံကို “ဓမ္မိကဝိနယကံ” ဟု ခေါ်သည်။
မှတ်ချက်။ ။ ဤအဖွင့်ကိုထောက်၍ ဉတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာကိုသာ “ဥပသမ္ပဒါကံ"ခေါ်သည်မဟုတ်၊ ပြအပ်ပြီးသော ကိစ္စအားလုံးကိုမှ “ဥပသမ္ပဒါကံ" ဟု ခေါ်သည်၊ ထို့ကြောင့် “ဉတ္တိစတုတ္ထေန-ဉတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာဖြင့် ပြုအပ်သော၊ ကမ္မေန- တရားအားလျော်သော ဝိနည်းကံဖြင့်” ဟု အနက်ပေးရမည်-ဟု မှတ်။ ၊ တရားအားလျော်သော။
ဝိနယကမ္မေန၊ ဝိနည်းကံဖြင့်။
မှတ်ချက်။ ။ သာရတ္ထ အလိုအားဖြင့် ဌာနာရဟ၌ ဌာနအရ ဘုရား အဆုံးအမတော်အတိုင်း ရွတ်ရသော ဉတ်ကမ္မဝါစာကို အရကောက်သောကြောင့် ပါဠိတော်ဝယ် “ဌာနာရဟေန” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ဉတ္တိသမ္ပတ္တိနှင့် အနုဿာဝနသမ္ပတ္တိ ၂ မျိုးကို ပြ၏- ဟု သိစေ၏“သမဂ္ဂေန သံဃန” ဖြင့် ညီညွတ်သောသံဃာဟု ဆိုသောကြောင့် ပရိသာသမ္ပတ္တိကို ပြ၏အကုဗ္ဗေန ပါဌ်ဖြင့်ကား (ကျန်သမျှကို သိမ်းယူရသော ပါရိသေသနည်းဖြင့်) ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိသီမာသမ္ပတ္တိကိုပြ၏၊ ဤသို့ အသီးသီးပြသော်လည်းအဋ္ဌကထာ၌မူ အကုပ္ပလက္ခဏာ (မဖျက်အပ်သော ကံ၏ အထိမ်းအမှတ် အင်္ဂါ) ကိုတစ်နေရာတည်း၌ ပေါင်း၍ ပြလိုသောကြောင့် “အကုန” အရ၌ သမ္ပတ္တိ ၅ မျိုးလုံး ကို ပြထားလေသည်-ဟု သာရတ္ထ၌ မှတ်ချက် ပြထားသည်။
တစ်နည်း။ ။ ဝိမတိ၌ ဌာန-သတ္ထုသာသနတို ့အရ နိဗ္ဗာန်ရောက်ခြင်း၏ တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်သော သိက္ခာ ၃ ဖြာ သာသနာတော်ကို ကောက်ယူ၍ ထိုသာသနာတော်အား လျောက်ပတ်အောင် အစီအစဉ် ကျကျနန ပြုအပ်သော ဥပသမ္ပဒါကံကို “ဌာနာရဟ ” ဟု တစ်နည်းကြံသေး၏။ [အထ ဝါ-ဌာနန္တိ နိဗ္ဗာနပတ္တိဟေတုတော သိဒ္ဓတ္တယသင်္ဂဟံ သာသန် ဝုစ္စတိ၊ တဿ အနုစ္ဆဝိကံ ကမ္မံ ဌာနာရဟံ။ ၊ ဘုရား အဆုံးအမတော် ဖြစ်သော ဉတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာအား ထိုက်တန်သော။ (ကမ္မေန၊ အားလျော်သော ဝိနည်းကံဖြင့်။)
မှတ်ချက်။ ။ရှေးနိဿယ၌ကား“ဘိက္ခတိ ဘိက္ခာစရိယံ အဇ္ဈုပဂစ္ဆတီတိ ဘိက္ခု”ဟု လည်းကောင်း, “ဘိက္ခတိ ဘိန္နပဋဓာရဏေန ဝိသေသော ဘဝတီတိဘိက္ခု” ဟု လည်းကောင်း, ဝိဂြိုဟ်ပြုသေး၏၊ သို့သော် နိရုတ္တိပုဒ် နိဗ္ဗစန ပုဒ်တို့သည် “ဝိဂြိုဟ်” ဟူသော အနက်ကိုသာ ဟောသည်မဟုတ်, သဒ္ဒါသာမည ဟူသောအနက်ကိုလည်း ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် ဋီကာ၌ ဝိဂြိုဟ် လုပ်ရမည်ဟု မဆိုလိုဘဲ “နိရူဠတ္တာကတံ- ဝိဂြိုဟ်မလုပ်ရသော အထင်ရူဦပုဒ်” ဟု ဖွင့်သည်။ ၊ အနက်ကို ထုတ်ဆိုခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ သဒ္ဒါနည်း၏အစွမ်းဖြင့်။ (ဘဂဝတာ။) ဝုတ္တာ၊ န်ပြီ။ သမညာယ ဘိက္ခု ပဋိညာယ ဘိက္ခုတိ၊ ဘိက္ခုဟူကုန်သော။ ဒွေ၊ ၂ ပါးကုန် သော။ ဣမေ၊ ဤ ဘိက္ခုတို့ကို။ အဘိလာပဝသေန အဘိလာပဝသေန။ ။ [ဝေါဟာရဝသေန ခေါ်ဝေါ်ခြင်း (ခေါ်ဝေါ်ရိုး)၏ အစွမ်းဖြင့် - ဋီကာ။] ဆွမ်းစားပင့်ရာ၌ ရဟန်း ဟုတ်ဟုတ်-မဟုတ်ဟုတ် (သာမဏေများမှာ ) ဘိက္ခုဟု ခေါ်ဝေါ်ရိုးရှိသည်၊ ရဟန်းတု ရဟန်းယောင်များကိုလည်း သူတို့ကိုယ်တိုင်က ဘိက္ခုဟု ဝန်ခံလျှင် ဘိက္ခုဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ရိုးရှိသည်။ ၊ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ ခေါ်ဝေါ်ရိုး၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တာ၊ န်ပြီ။ ဧဟိဘိက္ခုတိ၊ ဧဟိဘိက္ခုဟူသော ဘိက္ခုကို။ ဗုဒ္ဓေန၊ ဟူသော။ ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဖြင့်။ ပဋိလဒ္ဓဥပသမ္ပဒါဝသေန၊ ရအပ်သော ဥပသမ္ပဒါ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တော၊ ပြီ။