ဣဒါနိ၊ ၌။
မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျာတိအာဒီနံ၊ ယျ အစရှိသောပုဒ်တို့၏။
[သိက္ခာပုဒ်၌လာသော ပုဒ်တို့၏။]
အတ္ထဒဿနတ္ထံ၊ အနက်ကိုပြခြင်း အကျိုးငှာ။
မေထုနဓမ္မော နာမာတိအာဒိံ၊ နာမအစရှိသော ပဒဘာဇနီစကားတော်ကို။
(ဘဂဝါ) အာဟ။
တတ္ထ၊ ထို မေထုနဓမ္မော နာမအစရှိသော စကားရပ်၌။
မေထုနဓမ္မော နာမာတိ ဣဒံ၊ နာမဟူသော ဤပုဒ်သည်။
နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဿ၊ အကျယ်ဖွင့်ပြထိုက်သော။
[ဝိဝရိတဗ္ဗဿ, ပကာသိတဗ္ဗဿ။]
မေထုနဓမ္မဿ၊ ၏။
ဥဒ္ဒေသပဒံ၊ အကျဉ်းညွှန်ပြကြောင်း ပုဒ်တည်း။
အသဒ္ဓမ္မောတိ၊ ကား။
အသတံ၊ မသူတော်ဖြစ်ကုန်သော။
နီစဇနာနံ၊ ယုတ်ညံ့သော လူတို့၏။
ဓမ္မော၊ အကျင့်တည်း။
[ဤ “အသဒ္ဓမ္မာ”မှ စ၍ ဒွယံဒ္ဓယသမာပတ္တိ တိုင်အောင် သုဒိန္နကဏ္ဍ၌ အဓိပ္ပာယ် ပြခဲ့ပြီ။]
ဂါမဓမ္မောတိ၊ ကား။
ဂါမဝါသီနံ၊ ရွာ၌နေသူ လူဝတ်ကြောင်တို့၏။
သေဝနဓမ္မော၊ မှီဝဲအပ်သော အကျင့်တည်း။
ဝသလဓမ္မောတိ၊ ကား။
၀သလာနံ၊ ယုတ်ညံ့သူတို့၏။
ဓမ္မော၊ တည်း။
ဝါ၊ နည်း။
ကိလေသဝသနတော၊ ကိလေသာတို့ကို သွန်ချတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
[သူဒနအနက်ဟော ဝသဓာတ်သည် ဘူဝါဒဖြစ်၍ “ဝသနတော” ဟု ပါဌ်မှန်ရှိစေ။]
သယမေဝ၊ မိမိသည်ပင်။
[အကျင့်ဟူသော မိမိသည်ပင်၊ ဟူလို။]
ဝသလော၊ ဝသလမည်သော။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့ကိုသွန်ချတတ်သော။
ဓမ္မော၊ တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
၀သလဓမ္မော၊ မည်၏။
ဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ၊ ကား
ကိလေသေဟိ၊ တို့သည်။
ဒုဋ္ဌတ္တာ၊ ဖျက်ဆီးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုဋ္ဌု စ၊ မကောင်းသည်လည်း ဟုတ်၏။
အနိပုဏဘာဝတော၊ မသိမ်မွေ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ထူလဉ္စ၊ ရုန် ရင်းကြမ်းတမ်းသည်လည်း ဟုတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဒုဋ္ဌုလ္လံ၊ မည်၏။
စ၊ ဆက်။
ဣတော၊ ဤဒုဋ္ဌုလ္လပုဒ်မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
တီသု ပဒေသု၊ တို့၌။
ယော သောတိ၊ ယောသောဟူသော။
ဣဒံ၊ ဤပါဠိတော်ပုဒ်ကို။
ပရိဝတ္တေတွာ၊ ပြောင်းလွှဲ၍။
ယံ တန္တိ၊ ယံ တံ ဟူ၍။
ကတွာ၊ ၍။
ယံ တံ ဒုဠုလ္လံ။
ပေ။
ယံ တံ ရဟန္တိ၊ ဟူ၍။
ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေရာ၏။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အစရှိသော ပုဒ်တို့တွင်။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
တဿ ကမ္မဿ၊ ထိုမေထုန်မှု၏။
ပရိဝါရဘူတံ၊ အခြံအရံဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
ဒဿနမ္ပိ၊ ကြည့်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဂဟဏမ္ပိ၊ ကိုင်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
အာမသနမ္ပိ၊ သုံးသပ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဖုသနမ္ပိ၊ တို့ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဃဋ္ဋနမ္ပိ၊ ဆိတ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဒုဠုလ္လံ၊ မကောင်းရုန့်ကြမ်း၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်လည်း။
တံ ကမ္မံ၊ ထို မေထုန်အမှုသည်။
ဒုဋ္ဌုလ္လံ၊ မည်၏။
ယံ တံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ၊ အကြင် ဒုဋ္ဌုလ္လ အကျင့်သည်။
(အတ္ထိ။)
သော၊ ထို ဒုဋ္ဌုလ္လ အကျင့်သည်။
မေထုနဓမ္မော၊ မည်၏။
အဿ၊ ထို မေထုန်အမှု၏။
အန္တေ၊ အဆုံး၌။
သုဒ္ဓတ္ထံ၊ စင်ကြယ်ခြင်း အကျိုးငှာ။
ဥဒကံ၊ ရေကို။
အာဒိယတိ၊ ယူအပ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဥဒကန္တံ၊ မည်၏။
ဥဒကန္တမေဝ၊ ရေဟူသော အဆုံးရှိသော အကျင့်သည်ပင်။
သြဒကန္တိကံ၊ န္တိကမည်၏။
[ဏိက အနက်မရှိ၊ ဟူလို။]
ယံ တံ သြဒကန္တိကံ၊ အကြင် သြဒကန္တိက အကျင့်သည်။
(အတ္ထိ)။
သော၊ ထို သြဒကန္တိက အကျင့်သည်။
မေထုနဓမ္မော
မေထုနဓမ္မော။ ။ [ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေန သဒိသဘာဝပ္ပတ္တိယာ မိထုနာနံ+ဣဒံ မေထုန်၊ မေထုနမေဝ+ဓမ္မော မေထုနဓမ္မော။-သာရတ္ထ။] အဋ္ဌကထာ၌ “သဒိသာနံ ဓမ္မော” ကို ကြည့်၍ “မိထုနသဒ္ဒါသည် သဒိသအနက်ဟော" ဟု သာရတ္ထကြံဟန်တူသည်၊ ထောမနိဓိ၌ကား နပုလ္လင် မိထုနသဒ္ဒါသည် အထီး+အမ အစုံကို ဟော၏၊ "မိထုနေန- အထီးအမ ၂ ဦးသည် + နိဗ္ဗတ္တံ ဖြစ်စေအပ်(ပြုအပ်)သော အမှုတည်း၊ မေထုနံ- မူ” ဟု ဝိဂ္ဂဟ ပြု၏။
၊ မည်၏။
ရဟော၊ ဖုံးကွယ်အပ်သောအရပ်၌။
ပဋိစ္ဆန္နေ၊ ဖုံးကွယ်အပ်သော။
ဩကာသေ၊ အရပ်၌။
[ရဟောကိုထပ်ဖွင့်သည်။]
ကတ္တဗ္ဗတ္တာယ၊ ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ရဟဿံ၊ မည်၏။
ယံ တံ ရဟဿံ၊ အကြင် ရဟဿအကျင့်သည်။
(အတ္ထိ)။
သော၊ ထိုရဟဿအကျင့်သည်။
မေထုနဓမ္မာ၊ ၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
ယောဇနာ၊ ပုဒ်အနက်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ။
ဒွိယေန ဒွိယေန၊ မိန်းမယောက်ျား ၂ ဦးသားအပေါင်း ၂ဦးသား အပေါင်းသည်။
သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော၊ ကောင်းစွာ ရောက်ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ၊ မည်၏။
တတ္ထ၊ ထို ဒွယံဥယသမာပတ္တိပုဒ်၌။
ယောဇနာ၊ ပုဒ်အနက်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းကား။
(ဣတိ၌ စပ်။)
ယာ သာ ဒွိယံဒွယသမာပတ္တိ၊ အကြင် ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ အကျင့်သည်။
(အတ္ထိ)။
သော၊ ထို ဒွယံဒွယသမာပတ္တိအကျင့်သည်။
မေထုနဓမ္မော နာမ၊ မည်၏။
ဣတိ၊ ဤသည်တည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဣဓ၊ ဤမေထုနဓမ္မာပုဒ်၏ ပဒဘာဇနီ၌။
တံ သဗ္ဗံ၊ ထိုအလုံးစုံ သောပုဒ်ကို။
ဧကဂျုံ၊ တစ်ပေါင်းတည်း။
နိဂမေန္တော၊ နိဂုံးအုပ်တော်မူလိုသည်။
(ဟုတွာ)။
ဧသော မေထုနဓမ္မော နာမာတိ၊ ဟူ၍။
(ဘဂဝါ) အာဟ။
ကိံ ကာရဏာ၊ ကြောင့်။
မေထုနဓမ္မောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ သနည်း။
ရတ္တာနံ
ရတ္တာနံ စသည်။ ။ “သဒိသ” အရတူပုံကိုပြလို၍ “ရတ္တာနံ၊ ပေ၊ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ” ဟု ဝိသေသန ပြုသည်။ “ရတ္တအဖြစ် စသည်ဖြင့် တူကြသည်” ဟူလိုသာရတ္တ ကို “သံ+ရတ္တ” ဟု ခွဲသံသည် အလွန်အနက်ဟော၊ ထို့ကြောင့် "အတိဝိယ+ရတ္တာနံ” ဟု သာရတ္ထဖွင့်သည်၊ လောက၌ သာယာအပ်သော ချစ်မိတ်ဆွေဖွဲ့မှုကို အကြောင်းပြု၍ မေထုနရာဂဖြင့် စိုစွပ်နေကြသူကို “အဝဿုတ” ဟု ဆိုသည်၊ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ၌ “ပရိ+ဥဋ္ဌိတ-ထက်ဝန်းကျင် (တစ်ကိုယ်လုံး) ရာဂ ထကြွနေသူကို“ပရိယုဋ္ဌိတ” ဟု ဆိုသည်။ [“ပရိယောနဒ္ဓစိတ္တ- မြေးယှက်အပ်သောစိတ် ရှိသူ” ဟု သာရတ္ထဖွင့်သည်ကား အဓိပ္ပာယတ္ထ၊ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ နောက်၌“ဥဘိန္နံ” ဟု တပ်လာသည်မှာ ပိုဟန်တူသည်။]
၊ မေထုနရာဂဖြင့် တပ်မက်ကုန်သော။
သာရတ္တာနံ၊ မေထုနရာဂဖြင့် လွန်စွာ တပ်မက်ကုန်သော။
အဝဿုတာနံ၊ မေထုနရာဂ သည် စိုစွတ်အပ်ကုန်သော။
ပရိယုဋ္ဌိတာနံ၊ မေထုနရာဂဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ထကြွကုန် သော။
သဒိသာနံ၊ ရတ္တ စသည်၏အဖြစ်ဖြင့် တူကုန်သော။
ဥဘိန္န၊ မိန်းမ ယောက်ျား ၂ ဦးသားတို့၏။
ဓမ္မော၊ အကျင့်တည်း။
ဣတိ (တသ္မာ) တံ ကာရဏာ၊ ထို အကြောင်းကြောင့်။
မေထုနဓမ္မောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ။
ပဋိသေ၀တိ နာမာတိ ဣဒံ
ပဋိသေဝတိနာမာတိ။ ။ သိက္ခာပုဒ် (မာတိကာ)၌ “ပဋိသေဝေယျ” ဟုသာပါ၍ “ပဋိသေဝတိ” မပါပါတကား၊ အဘယ့်ကြောင့် ဤပုဒ်ကို ထုတ်ပြပါသနည်း- ဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ “ပဋိသေဝတိ နာမာတိ ဣဒံ၊ ပေ၊ မာတိကာ ပဒံ" ဟု မိန့်၊ သိက္ခာပုဒ်၌ ပါသော ပဋိသေဝေယျ၏ ပဋိသေ၀နာကာရ ပြလိုသောကြောင့် သာမညဖြစ်သော ဝတ္တမာန် ဝိဘတ်ဖြင့် “ပဋိသေဝတိ နာမ" ဟု ထုတ်ပြရသည်-ဟူလို။ [ဝတ္တမာန်ဝိဘတ်သည် လိင်္ဂတ္ထသိဝိဘတ်ကဲ့သို့ သာမညကြိယာ၌ သုံးစွဲရသော ဝိဘတ်တည်း။]
၊ နာမဟူသော ဤပုဒ်သည်။
ပဋိသေဝေယျာတိ ဧတ္ထ၊ ဤပုဒ်၌။
ယေန အာကာရေန၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ပဋိသေဝေယျာတိ၊ ယျ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
တဿ အာကာရဿ၊ ကို။
ဒဿနတ္တံ၊ ငှာ။
မာတိကာပဒံ၊ မာတိကာပုဒ်တည်း။
ယော နိမိတ္တေန နိမိတ္တန္တိအာဒီသု၊ တို့၌။
(အတ္တော၊ ကို။
ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။)
ယော ဘိက္ခု၊ သည်။
ဣတ္တိယာ၊ ၏။
နိမိတ္တေန
နိမိတ္တေန။ ။ ဤနိမိတ္တေနကို ပဋိသေ၀တိ၌ စပ်၍ "မဂ္ဂန ဂစ္ဆတိ-လမ်းဖြင့်သွား၏" ကဲ့သို့မှတ်၊ ချဲ့ဦးအံ့-“လမ်းဖြင့်သွား၏” ဟူရာ၌ “လမ်းကို သွား၏, လမ်း၌ သွား၏" ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသကဲ့သို့, ထို့အတူ “ဣတ္ထိနိမိတ်ဖြင့် မိမိအင်္ဂါကို သွင်း၏" ဟူရာ၌လည်း “ဣတ္ထိနိမိတ်၌ မိမိအင်္ဂါကို သွင်း၏" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ (သာရတ္ထ)၊ ဝိမတိ၌ကား “ဘုမ္မတ္ထေ ကရဏဝစနံ” ဟုဆို၏၊ “နိမိတ္တေန- ၌”ဟု ပေး။
၊ နိမိတ်ဖြင့်။
ဝါ၊ နိမိတ်၌။
အတ္တနော၊ ၏။
နိမိတ္တံ၊ ကို။
ဣတ္တိယာ၊ ၏။
အင်္ဂဇာတေန၊ ဖြင့်။
ဝါ၊ ၌။
အတ္တနော၊ ၏။
အင်္ဂဇာတံ၊ ကို။
သဗ္ဗန္တိမေန၊ အလုံးစုံသောပမာဏတို့၏ အဆုံး၌ ဖြစ်သော။
ပမာဏေန၊ ပမာဏအားဖြင့်။
ဧကတိလဗီဇမတ္တမ္ပိ၊ နှမ်းတစ်စေ့မျှလောက် ကိုလည်း။
ဝါတေန၊ ပကတိလေသည်။
အသမ္ဖုဋ္ဌေ၊ ကောင်းစွာ မတွေ့ ထိအပ်သော။
အလောကာသေ၊ စိုစိုဖပ်ဖပ် အရပ်၌။
[“ ပဝေသေတိ” ဟူသည် တို့ကာမျှ မဟုတ်သောကြောင့်။ “အလ္လောကာသေ” ဟု အတွင်းအရပ်ကို ပြသည်။
တိန္တ ပဒေသေ၊ စိုသောအရပ်၌။ (ဝိမတိ)။]
ပဝေသေတိ၊ သွင်းအံ့။
ဧသော၊ ဤ ရဟန်းသည်။
ပဋိသေ၀တိ နာမ၊ မည်၏။
ဧတ္တကေန၊ ဤမျှလောက် မှီဝဲခြင်းဖြင့်။
သီလဘေဒံ၊ သီလပျက်ခြင်းသို့။
ပါပုဏာတိ၊ ၏။
ပါရာဇိကော ဟောတိ။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤသို့မှီဝဲရာ၌။
ဣတ္ထိနိမိတ္တေ၊ ၌။
စတ္တာရိ ပဿာနိ၊ ဘေး ၄ ဖက်တို့လည်းကောင်း။
ဝေမဇ္ဈဉ္စ၊ အလယ်ခေါင်လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပဉ္စဌာနာနိ။
လဗ္ဘန္တိ၊ ရအပ်ကုန်၏။
ပုရိသနိမိတ္တေ၊ ၌။
စတ္တာရိ ပဿာနိ၊ တို့လည်းကောင်း။
မဇ္ဈံ
ဝေမဇ္ဈံ။ ။ယထာ စတ္တာရိ ပဿာနိ အသမ္ဗုသန္တော ပဝေသတိ၊ ဧဝံ ကတဝိဝရဿ ဣတ္တိနိမိတ္တဿ ဟေဋ္ဌိမတလံ ဝုစ္စတိ- ဘေး ၄ ဖက်ကို မထိလောက်အောင် အပေါက်ပြုထားသော ဣတ္ထိနိမိတ်၏ အောက်အပြင်ကို ဝေမဇ္ဈဟု ဆိုသည်ပုရိသနိမိတ္တေ ပန မဇ္ဈန္တိ အဂ္ဂကောဋိံ (ထိပ်ဖျား) သန္ဓာယ ဝဒတိ၊ ဥပရိ၏ အကျယ်ကိုနောက်၌ “သင်္ကော စေတွာ ပဝေသန္တုဿပိ၊ ပေ၊ ဥပရိဘာဂမဇ္ဈဉ္စ”ဟု လာလတ္တံ့။
၊ အလယ်ထိပ်လည်းကောင်း။
ဥပရိ စ၊ ကွေးအပ်သော အင်္ဂါဇာတ်၏ အထက်အဖို့ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဆ (ဌာနာနိ၊ တို့ကို။ လန္တိ။)
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဣတ္ထိနိမိတ္တေ၊ ၌။
ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်မှ။
ပဝေသန္တောပိ၊ သွင်းသောရဟန်းသည်လည်း။
ပါရာဇိကော ဟောတိ။
ဥပရိတော၊ မှ။
ပဝေသန္တောပိ၊ လည်း။
(ပါရာဇိကော ဟောတိ။)
ဥဘောဟိ ပဿေဟိ၊ ဘေး ၂ ဖက်တို့မှ။
ပဝေသန္တောပိ (ပါရာဇိကော ဟောတိ။)
စတ္တာရိ ဌာနာနိ၊ တို့ကို။
မုဉ္ဇိတွာ၊ လွှတ်၍။
မဇ္ဈေန၊ အလယ်ခေါင်ဖြင့်။
ဝါ၊ ၌။
ပဝေသေန္တောပိ ပါရာဇိကော ဟောတိ။
ပန၊ ကား။
ပုရိသနိမိတ္တံ၊ ကို။
(သာမညကံ။)
ဟေဋ္ဌာဘာဂေန၊ အောက်အဖို့ဖြင့်။
ဆုပန္တံ၊ ထိသောနိမိတ်ကို။
(ဝိသေသကံ။)
ပဝေသန္တောပိ ပါရာဇိကော ဟောတိ။
ဥပရိဘာဂေန၊ ဖြင့်။
ဆုပန္တ၊ ကို။
ပဝေသန္တောပိ။
ပေ။
ဥဘောဟိ ပဿေဟိ၊ တို့ဖြင့်။
ဆုပန္တံ၊ ကို။
ပေမဇ္ဈေနေ၀၊ အလယ်ထိပ်ဖြင့်သာလျှင်။
ဆုပန္တံ။
ပေ။
သမဉ္ဆိ တင်္ဂုလိံ
သမဉ္ဆိ တင်္ဂုလိံ။ ။ မဇ္ဈိမပဗ္ဗပိဋ္ဌိယာ သမဉ္စူ တင်္ဂုလိံတိ သမ္ဗန္ဓော- အလယ်ဆစ်ကျော ဖြင့် ကွေးအပ်သော လက်ချောင်း- ဟု ဆက်စပ်၊ အထ ဝါ- သမဉ္ဆိတင်္ဂုလိံ- ကို၊ မဇ္ဈိမပဗ္ဗပိဋ္ဌိယာ- ဖြင့်၊ ပဝေသေန္တောဝိယ” ဟု ယောဇနာ၊ [နိဿယ၌ နောက်နည်းအတိုင်း ပေးသည်။]
၊ ကွေးအပ်သောလက်ချောင်းကို။
မဇ္ဈိမ ပဗ္ဗပိဋ္ဌိယာ၊ အလယ်ဆစ်၏ ကျောက်ကုန်းဖြင့်။
(ပဝေသန္တော) ဝိယ၊ ကဲ့သို့။
သင်္ကောစေတွာ၊ တွန့်စေ၍။
ဝါ၊ ကွေး၍။
ဥပရိဘာဂေန၊ ဖြင့်။
[သင်္ဘောစိတဿ ဥပရိဘာဂကောဋိယာ။]
ဆုပန္တံ၊ ကို။
ပေ။
တတ္ထ၊ ထိုသွင်းနည်း ၂မျိုးတို့တွင်။
တုလာဒဏ္ဍသဒိသံ၊ ချိန်ခွင်ရိုးတံနှင့်တူစွာ။
ပဝေသန္တဿာပိ၊ သွင်းသောရဟန်း၏လည်း။
[ဥဇုကံ ပဝေသန္တ ဿ၊ မကွေးဘဲ ဖြောင့်ဖြောင့်သွင်းသူ။]
စတ္တာရိ ပဿာနိ၊ ဘေး ၄ ဖက်တို့လည်းကောင်း။
မဇ္ဈဉ္စ၊ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပဉ္စဌာနာနိ၊ တို့သည်။
(ဟောန္တိ၊ န်၏။)
သင်္ကောစေတွာ၊ ၍။
ပေ။
ဥပရိဘာဂမဇ္ဈဉ္စ၊ အထက်အဖို့ဟူသော အလယ်လည်းကောင်း။
ဣတိ ပဉ္စဌာနာနိ (ဟောန္တိ။)
ဧဝံ၊ လျှင်။
ပုရိသနိမိတ္တေ၊ ၌။
သဗ္ဗာနိပိ၊ န်သော။
ဒသဌာနာနိ ဟောန္တိ။
နိမိတ္တေ၊ ယောက်ျားနိမိတ်၌။
ဇာတံ၊ ပေါက်သော။
အနဋ္ဌကာယပသာဒံ၊ မပျက်သေးသော ကာယပသာဒရှိသော။
စမ္မခိလံဝါ၊ အရေငုတ်ကိုသော်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ကြွက်နို့ကိုသော်လည်းကောင်း။
ပီဠကံ ဝါ၊ အဖုကိုသော်လည်းကောင်း။
ပဝေသေတိ၊ အံ့။
ပါရာဇိကဿ၊ ပါရာဇိကအာပတ်သို့။
အာပတ္တိ၊ ရောက်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ)။
နဋ္ဌကာယပ္ပသာဒံ၊ သော။
မတစမ္မံ ဝါ၊ သေသောအရေကို သော်လည်းကောင်း။
သုက္ခပိဋကံ ဝါ၊ ခြောက်သောအဖုကို သော်လည်းကောင်း။
ပဝေသေတိ။
ဒုက္ကဋဿ၊ သို့။
အာပတ္တိ၊ သည်။
(ဟောတိ)။
မေထုနဿာဒေန၊ မေထုန်၌ သာယာခြင်းဖြင့်။
လောမံ ဝါ၊ အမွေးကို သော်လည်းကောင်း။
အင်္ဂုလိ အင်္ဂုဋ္ဌဗီဇာဒီနိ ဝါ၊ လက်ချောင်း ခြေချောင်း, လက်မ, ခြေမ, ဝှေးစေ့ အစရှိသည်တို့ကို သော်လည်းကောင်း။
ပဝေသန္တ ဿာပိ၊ လည်း။
ဒုက္ကဋမေဝ၊ သည်သာ။
(ဟောတိ)။
စ၊ ဆက်။
အယံ မေထုနကထာနာမ၊ ဤ မေထုနကထာ မည်သည်ကို။
[ယသ္မာ, တသ္မာ ပြင်ဘက်က ကထေတဗ္ဗာ၌စပ်။]
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဒုဋ္ဌုလ္လကထာ၊ မကောင်းရုန့်ကြမ်းသောစကားတည်း။
အသမ္ဘိကထာ၊ မသူတော်တို့၏ စကားတည်း။
(တစ်နည်း) အသဗ္ဗကထာ
အသဗ္ဗကထာ။ ။စာအုပ်များ၌ “အသမ္ဘိကထာ” ဟု ချည်းရှိ၏၊ ဝိဘတ် ၇သွယ်ကြောင့် သန္တကို သဗ္ဘိပြု၍လည်း သဒ္ဒနီတိ ရုပ်စီရင်၏၊ ထိုအလို“ အသမ္ဘိနံ+ကထာ အသမ္ဘိကထာ" ဟု ပြုရလိမ့်မည်၊ သို့သော် “ဣမိဿာ မေထုနကထာယ-၏၊ အသမ္ဘိရူပတ္တာ” ဟု သာရတ္ထ အဖွင့်စာအုပ်များ၌" အသဗ္ဗရူပတ္တာ-ပညာရှိအစည်းအဝေး၌ မသုံးစွဲထိုက်သော သဘောရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်" ဟု ဆရာတို့ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သက္ကသံယုတ်-၁ဝဂ် ၅ သုတ်၌ “အသတ္တာဟိ ဝါစာ” ဟု ရှိသောကြောင့်လည်း “အသဗ္ဘကထာ”ဟု ပါဌ်မှန် ရှိသင့်၏၊ သဘာယံ+သာဓု သဗ္ဘံ (ကျပစ္စည်းဖြစ်၍ နပုလ္လင်)၊ သဗ္ဘ စ+တံ+ကထာ စာတိ သဗ္ဘကထာ- ပညာရှိအစည်းအဝေး၌ ကောင်းသော (ပြောသင့်သော) စကား၊ န+သဗ္ဘကထာ အသဗ္ဘကထာ။ [ဒုဋ္ဌလ္လကထာလည်း သမာသ်ပုဒ်သာ။]
၊ အစည်းအဝေးသဘင်၌ ပြောကောင်းသော စကားမဟုတ်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(ဤမေထုနကထာ၏ ဒုဠုလ္လကထာ, အသဗ္ဗကထာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
ဧတံဝါ၊ ဤအရာကိုသော်လည်းကောင်း။
အညံ၊ အခြားသော။
ဝိနယေ၊ ၌။
ဤဒိသံ၊ ဤကဲ့သို့ရှုအပ်သော။
ဌာနံ ဝါ၊ အရာကိုသော်လည်းကောင်း
[“သိခရဏီသိ, သမ္ဘိန္နာသိက စသော အရာကို သော်လည်းကောင်း၊ ဟူလို။]
ကထေန္တေ န၊ ပြောဟောပို့ချသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ပဋိကူလမနသိကာရဉ္စ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း။
သမဏသညဉ္စ၊ ငါရဟန်းဟူသောအမှတ်အညာကိုလည်းကောင်း။
ဟိရောတ္တပ္ပဉ္စ၊ ကို လည်းကောင်း။
ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ၊ ရှေးရှုတည်စေ၍ လည်းကောင်း။
သမ္မာသမ္ပုဒ္ဓေ၊ ၌။
ဂါရဝံ၊ ရိုသေလေးစားခြင်းကို။
ဥပ္ပါဒေတွာ၊ ၍လည်းကောင်း။
အသမကာရုဏိကဿ၊ အတူမဲ့ ကရုဏာရှင် ဖြစ်တော်မူသော။
လောကနာထဿ၊ သတ္တလောက၏ ကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွာဘုရား၏။
ကရုဏာဂုဏံ၊ ကရုဏာဂုဏ်တော်ကို။
အာဝဇ္ဇေတွာ၊ ၍လည်းကောင်း။
ကထေတဗ္ဗာ၊ ပြောဟော ပို့ချထိုက်၏။
[မေထုနကထာငဲ့၍ “ကထေတဗ္ဗာ”ဟု ရှိစေ။]
ဟိ၊ ချဲ့။
(ကရုဏာဂုဏံ အာဝဇ္ဇေတွာကိုချဲ့။)
သောဘဂဝါ၊ သည်။
သဗ္ဗသော၊ အလုံးစုံအားဖြင့်။
ကာမေဟိ၊ ကာမတို့မှ။
ဝိနိဝတ္တမာနသော၊ ဆုတ်နစ်သောစိတ် ရှိတော် မူသည်။
(သမာနော) ပိ၊ လည်း။
သတ္တာနုဒ္ဒယာယ၊ သတ္တဝါတို့ကို အပါယ်ဒုက္ခ အစ ရှိသည်တို့မှ စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ။
[သတ္တာနံ အပါယဒုက္ခာဒီဟိ အနုရက္ခဏတ္ထံ။]
လောကာနုကမ္ပာယ၊ သတ္တလောကကို ချီးမြှောက်ခြင်းငှာ။
သတ္တေသု၊ တို့၌။
ကာရုညတံ၊ သနားခြင်း ရှိတော်မူသည်၏အဖြစ်ကို။
ပဋိစ္စ
ပဋိကူလ။ ပေ။ ကထေတဗ္ဗံ။ ။ မေထုနကထာသည် ရာဂ၏ တိုးပွားကြောင်းလည်း ဖြစ်, ရယ်စရာလည်း ဖြစ်သောကြောင့် ရာဂတားမြစ်ဖို့ရန် ပဋိကူလမနသိကာရကို တိုက်တွန်း၍ ဟာသ ကိုတားမြစ်ဖို့ရန် သမဏသညာစသည်ဖြစ်စေဖို့.. တိုက်တွန်းသည်။
၊ ၍။
သိက္ခာပဒပညပနတ္ထာယ၊ ဝှာ။
ဤဒိသံ၊ သော။
ဝါ၊ ဤသို့ မကြားကောင်း မနာသာဖြစ်သော။
ကထံ၊ ကို။
ကထေသိ နာမ၊ ဟောတော်မူပါပေပြီ။
သတ္ထု၊ ၏။
ကရုဏာဂုဏော၊ သည်။
အဟော၊ ဪ အံ့သြဖွယ် ရှိပါပေစွ။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
လောကနာထဿ ကရုဏာဂုဏံ အာဝဇ္ဇေတွာ ကထေတဗ္ဗာ။
အပိစ၊ သည်သာမကသေး။
ဘဂဝါ၊ သည်။
သဗ္ဗာကာရေန၊ ဖြင့်။
ဤဒိသံ၊ သော။
ကထံ၊ ကို။
ယဒိ န ကထေယျ၊ အကယ်၍ ဟောတော်မမူအံ့။
(ဧဝံသတိ)။
ဧတ္တကေသု၊ န်သော။
ဌာနေသု၊ တို့၌။
ပါရာဇိကံ၊ ကသည်။
(ဟောတိ။)
[သိက္ခာပဒံကို ငဲ့၍ ပါရာဇိကံဟု ထားသည်။]
ဧတ္တကေသု (ဌာနေသု), ထုလ္လစ္စယံ၊ သည်။
(ဟောတိ)။
ဧတ္တကေသု (ဌာနေသု) ဒုက္ကဋံ ဟောတိ။
ဣတိ၊ သို့။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
ဇာနေယျ၊ သိနိုင်အံ့နည်း။
(န ဇာနေယျ ဧဝ၊ မသိနိုင်ရာသည်သာ။)
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(ဘုရားရှင် မဟောလျှင် ပါရာဇိက ထုလ္လစ္စဉ်း ဒုက္ကဋ်အရာကို မသိနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
သုဏန္တေ နပိ၊ သည်လည်းကောင်း။
ကထေန္တေ နပိ၊ လည်းကောင်း။
ဗီဇကေန၊ ယပ်ငယ်ဖြင့်။
မုခံ၊ ကို။
အပိဓာယအပိဓာယ။ ။ “အပိဒဟိတွာ”ဟု သာရတ္ထပဌမနည်း ဖွင့်၏န နိသီဒိတဗ္ဗံ၌ စပ်၊ အမှတ်တမဲ့ ပြုံးရယ်မိလျှင် တရားတော်၌ လေးစားမှု ပြယ်သွားမည် စိုးရကား “မျက်နှာကို ယပ်ဖြင့် မကွယ်ဘဲ (ဒန္တဝိဒံသကံ ဟသမာနေန - သွားတွေကို ဖော်ပြီး စပ်ဖြဲဖြဲလုပ်လျက်) မနေလိုက်ပါနှင့်- (ဓမ္မကထိက ထုံးစံအတိုင်း ယပ်ကိုကိုင်ကာ) မျက်နှာကို ယပ်ဖြင့်ကာ၍ ဣန္ဒြေရရ နေလိုက်ပါ” -ဟူလို၊ ထို့ကြောင့် “ဗီဇကေန မုခံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံတိ အဓိပ္ပာယော” ဟု ဥဇုကတ္ထကို သာရတ္ထ ဖွင့်ပြသည်။
မှတ်ချက်။ ။ ဤ“ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ+နိသီဒိတဗ္ဗံ” ကိုကြည့်၍ အဋ္ဌကထာ၌ “အပိဓာယ ပိတ်၍၊ နိသီဒိတဗ္ဗံ - နေရာ၏” ဟု အနက်မပေးမိပါစေလင့်၊ သာရတ္ထသည် သဒ္ဒတ္ထကို ဖွင့်သည်မဟုတ်“အပိဓာယ+နနိသီဒိတဗ္ဗံ” ဝယ် “အနှင့်+န” ပဋိသေဓ ၂ခု၏ ပကတိ အနက် ကိုပြသော အဓိပ္ပာယတ္ထကို ဖွင့်သည်- ဟု မှတ်။
တစ်နည်း။ ။ အထဝါ-မုခံ အပိဓာယာတိ မုခံ ပိဒဟိတွာတိ အတ္ထော၊ ပဌမနည်း၌ ကဲ့သို့ “မပိတ်မူ၍” ဟုမပေးဘဲ “ပိတ်၍” ဟု ပေးပါ-ဟူလို၊ “ဗီ ဇကေန မုခံ ပိဒဟိတွာ ဟသမာ နေန န နိသီ ဒိတဗ္ဗတိ အဓိပ္ပာယော- ယပ်ဖြင့်ပိတ်၍ ပြုံးပြုံးကြီးလုပ်မနေပါနှင့်၊ ထိုသို့ နေလျှင် တရားကို မလေးစားရာ ရောက်ပါလိမ့်မည်”- ဟူလို၊ ဤနည်း၌လည်း ယပ်ဖြင့် မျက်နှာ ကွယ်ကာ မှုကိုမတားမြစ်ပါ၊ ပြုံးဖြဲဖြဲလုပ်ခြင်းကိုသာ တားမြစ်ပါသည်၊ ထို့ကြောင့် ၂ နည်းလုံးပင် အဓိပ္ပာယ် မှာ သဘောတူဟုမှတ်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။အပိဓာယကို သာရတ္ထ ၂ နည်းဖွင့်ရာဝယ် ပိဓာယ၌ အပိပုဗ္ဗ ဓာဓာတ်, တွာပစ္စည်း၏ ကာရိယ (ယ) တည်း၊ အပိ၌ (အ) ကို ချေလေ့ရှိသည်၊ ထိုအလေ့အတိုင်း ချေ၍ လက်ရှိအပ်၌ (အ)ကို ပဋိသေဓဟု ကြံပြီးလျှင် “အဘိဓာယ-မပိတ်မူ၍”ဟု ပဌမနည်းဖွင့်၏၊ တရံ တစ်ခါ အပိမှ (အ)ကို မချေဘဲလည်း ရှိတတ်ရကား “အပိဓာယ-ပိတ်၍”ဟု ဒုတိယနည်းဖွင့်သည်၊ ထို့ပြင်-စာအုပ်များ၌“န နိသီဒိတဗ္ဗံ”ဟု ရှိရမည်ဖြစ်လျက် (န)မပါဘဲရှိသည်ကိုပါဌ်ပျက်ဟု မှတ်။ ၊ မပိတ်မူ၍။ ဒန္တဝိဒံသကံ ဒန္တ ဝိဒံသကံ။ ။ ဒန္တေ +ဝိဒံသေတိ- ဖော်ပြတတ်၏၊ ဣတိ ဒန္တဝိဒံသကော၊ ကြိယာဝိသေသန အနက်၌ အံသက်၍ “ဒန္တဝိဝံသကံ” ဟု ဖြစ်သည်။ [ ဒန္တေ ဒဿေတွာ-ဋီကာ။] ၊ သွားတို့ကို ထင်ရှားပြ၍။ ဟသမာနေန၊ ပြုံးရယ်လျက်။ န နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ မထိုင်ရာ။ (တစ်နည်း) မုခံ၊ ကို။ အပိဓာယ၊ ပိတ်၍။ ဒန္တဝိဒံသကံ၊ ၍။ ဟသမာနေ န၊ လျက်။ န နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ရာ။
မှတ်ချက်။ ။ ဤ“ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ+နိသီဒိတဗ္ဗံ” ကိုကြည့်၍ အဋ္ဌကထာ၌ “အပိဓာယ ပိတ်၍၊ နိသီဒိတဗ္ဗံ - နေရာ၏” ဟု အနက်မပေးမိပါစေလင့်၊ သာရတ္ထသည် သဒ္ဒတ္ထကို ဖွင့်သည်မဟုတ်“အပိဓာယ+နနိသီဒိတဗ္ဗံ” ဝယ် “အနှင့်+န” ပဋိသေဓ ၂ခု၏ ပကတိ အနက် ကိုပြသော အဓိပ္ပာယတ္ထကို ဖွင့်သည်- ဟု မှတ်။
တစ်နည်း။ ။ အထဝါ-မုခံ အပိဓာယာတိ မုခံ ပိဒဟိတွာတိ အတ္ထော၊ ပဌမနည်း၌ ကဲ့သို့ “မပိတ်မူ၍” ဟုမပေးဘဲ “ပိတ်၍” ဟု ပေးပါ-ဟူလို၊ “ဗီ ဇကေန မုခံ ပိဒဟိတွာ ဟသမာ နေန န နိသီ ဒိတဗ္ဗတိ အဓိပ္ပာယော- ယပ်ဖြင့်ပိတ်၍ ပြုံးပြုံးကြီးလုပ်မနေပါနှင့်၊ ထိုသို့ နေလျှင် တရားကို မလေးစားရာ ရောက်ပါလိမ့်မည်”- ဟူလို၊ ဤနည်း၌လည်း ယပ်ဖြင့် မျက်နှာ ကွယ်ကာ မှုကိုမတားမြစ်ပါ၊ ပြုံးဖြဲဖြဲလုပ်ခြင်းကိုသာ တားမြစ်ပါသည်၊ ထို့ကြောင့် ၂ နည်းလုံးပင် အဓိပ္ပာယ် မှာ သဘောတူဟုမှတ်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။အပိဓာယကို သာရတ္ထ ၂ နည်းဖွင့်ရာဝယ် ပိဓာယ၌ အပိပုဗ္ဗ ဓာဓာတ်, တွာပစ္စည်း၏ ကာရိယ (ယ) တည်း၊ အပိ၌ (အ) ကို ချေလေ့ရှိသည်၊ ထိုအလေ့အတိုင်း ချေ၍ လက်ရှိအပ်၌ (အ)ကို ပဋိသေဓဟု ကြံပြီးလျှင် “အဘိဓာယ-မပိတ်မူ၍”ဟု ပဌမနည်းဖွင့်၏၊ တရံ တစ်ခါ အပိမှ (အ)ကို မချေဘဲလည်း ရှိတတ်ရကား “အပိဓာယ-ပိတ်၍”ဟု ဒုတိယနည်းဖွင့်သည်၊ ထို့ပြင်-စာအုပ်များ၌“န နိသီဒိတဗ္ဗံ”ဟု ရှိရမည်ဖြစ်လျက် (န)မပါဘဲရှိသည်ကိုပါဌ်ပျက်ဟု မှတ်။ ၊ မပိတ်မူ၍။ ဒန္တဝိဒံသကံ ဒန္တ ဝိဒံသကံ။ ။ ဒန္တေ +ဝိဒံသေတိ- ဖော်ပြတတ်၏၊ ဣတိ ဒန္တဝိဒံသကော၊ ကြိယာဝိသေသန အနက်၌ အံသက်၍ “ဒန္တဝိဝံသကံ” ဟု ဖြစ်သည်။ [ ဒန္တေ ဒဿေတွာ-ဋီကာ။] ၊ သွားတို့ကို ထင်ရှားပြ၍။ ဟသမာနေန၊ ပြုံးရယ်လျက်။ န နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ မထိုင်ရာ။ (တစ်နည်း) မုခံ၊ ကို။ အပိဓာယ၊ ပိတ်၍။ ဒန္တဝိဒံသကံ၊ ၍။ ဟသမာနေ န၊ လျက်။ န နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ရာ။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာပိ၊ သော်မှလည်း။
ဤဒိသံ၊ ဤကဲ့သို့ရှုအပ်သော စကားကို။
ကထိတံ၊ မိန့်တော်မူအပ်တုံသေး၏။
ဣတိ၊ သို့။
ပစ္စဝေက္ခိတွာ၊ ၍။
ဥဿာဟေန၊ အားတက်သရောရှိသည်။
ဂဗ္ဗိတေန
ဂဗ္ဗိတေန။ ။ မာန်မူခြင်းအနက်ဟော ဂဗ္ဗနောင် သာတအဿ အနက်၌ ဣတပစ္စည်း (မောဂ္ဂလ္လာန်)။ [ မာန်တက်ကြွသူကဲ့သို့ တက်တက်ကြွကြွရှိပါစေဟောပြောပို့ချရာ၌ တွန့်ဆုတ် တွန့်ဆုတ် လုပ်နေလျှင် အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှားအောင် မပြောနိုင်ဘဲရှိပါလိမ့်မည် - ဟူလို၊ ဂဗ္ဘိတေန-ဟု မူကွဲရှိ၏၊ မကောင်းလှ။]
၊ ဖြစ်သော တက်ကြွခြင်းရှိသည်။
ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္နေန၊ ဟိရီသြတ္တပ္ပနှင့် ပြည့်စုံသည်။
သတ္ထုပဋိဘာဂေန၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့် အလားတူသည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
ကထေတဗ္ဗံ၊ ပြောဟော ပို့ချရာ၏။
ဝါ၊ ပြောဟော ပို့ချပါလေ။
ဣတိ၊ ဤကား တိုက်တွန်းချက်တည်း။
မူလပညတ္တံ၊ မူလပညတ်တော်သည်။
နိဋ္ဌိတံ၊ ပြီ။
အနုပညတ္တိဝါရေ၊ ၌။
အန္တမသောတိ
အန္တ မသော။ ။ “အန္တေ +နိယုတ္တော အန္တိမော”ဟုပြီးသော ပုဒ်နောင် နာကို သောပြု၍ “အန္တိမသော” ဖြစ်သင့်လျက် ဣကို(အ)ပြု၍ “အန္တမသော” ဟု ပြီးရကား “သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေနဟု ဖွင့်သည်“အန္တ မသော-အလုံးစုံတို့၏ အဆုံး၌ယှဉ်သော အပိုင်းအခြားအားဖြင့်” ဟု သဒ္ဒတ္ထ, “အယုတ်သဖြင့်” ဟု ဝေါဟာရတ္ထပေး။
၊ ကား။
သဗ္ဗန္တ မေန၊ အလုံးစုံသော အပိုင်းအခြားတို့၏ အဆုံး၌ဖြစ်သော။
ပရိစ္ဆေဒေန၊ အပိုင်းအခြားအားဖြင့်။
တိရစ္ဆာန ဂတာယပီတိ
တိရစ္ဆာနဂတာယပိ။ ။ တိရစ္ဆာနေသု-တို့၌ဂတာ- ဖြစ်သော (ပါဝင်သော) အမတည်း၊ တိရစ္ဆာနဂတာ၊ ပိသည် ဂရဟာဇောတက၊ မေထုန်မှီဝဲကောင်းသော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနတ်မ, နိမ္မာနရတိနတ်မ- စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်အောက်သို့ရေတွက်လာလျှင် တိရစ္ဆာန်မသည် အောက်တန်း အကျဆုံးတည်း၊ ထိုတိရစ္ဆာန်မ၌ မှီဝဲသော်မှ ပါရာဇိကကျသေး၏ (ဂရဟာ)၊ အထက်တန်းကျသော လူမ စသည်၌ မှီဝဲရာဝယ်ဆိုဖွယ်မရှိ- ဟု သမ္ဘာဝနာကို ဆည်းသည်။
၊ ကား။
ပဋိသန္ဓေဝသေန၊ ဖြင့်။
တိရစ္ဆာနေသု၊ စ္ဆာန်တို့၌။
ဂတာယပိ၊ ဖြစ်သော အမ၌သော်လည်း။
( မေထုနံ ဓမ္မံ၊ ကို။
ပဋိသေဝိတွာ၊ ၍။
ဝါ၊ ကြောင့်။
အဿမဏော၊ သည်။
အသကျပုတ္တိယော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဤသို့ ပါဠိတော်၌စပ်။)
ပဂေဝ မနုဿိတ္ထိယာတိ
ပဂေဝ မနုဿိတ္ထိယာ။ ။ ဤစကားသည် ပိသဒ္ဒါအတွက်ရအပ်သော သမ္ဘာဝနာ အနက် တည်း၊ ပဂေသည် ပါတော အနက်ဟော နိပါတ်ပုဒ်ဖြစ်သောကြောင့်“ပထမတရံ”ဟု ဖွင့်သည်၊“ ပါတော-စောစော” ဟူသည် “ပဌမတရံနှင့် သဘောတူပင်တည်း၊ တိရစ္ဆာန်မကို မှီဝဲသူသော်မှ ပါရာဇိကကျသေးလျှင် လူမကို မှီဝဲသူမှာ အစောကြီးက ကျမှာပေါ့- ဟူလို၊ ဤစကားလည်း လောကပြောရိုးအတိုင်း ဟောတော်မူအပ်သော စကားသာတည်း၊ လူမကိုမှီဝဲရာ၌ တိရစ္ဆာန်မကို မှီဝဲခြင်းကြောင့်ထက် အထူးစော၍ ပါရာဇိက မကျပါ၊ ထို့ကြောင့် “ပဂေဝ-လူမကို မှီဝဲရာ၌ ပါရာဇိကကျ၏ဟု အဘယ်မှာ ဆိုဖွယ်ရှိတော့ အံ့နည်း, အထူးဆိုစရာပင် မလိုတော့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ဆိုလိုသည်ဟု မှတ်။
၊ ကား။
မနုဿဇာတိကာယ၊ လူဇာတ်ရှိသော။
ဣတ္ထိယာ၊ ၌။
(မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ) ပဌမတရံ၊ ရှေးဦးမဆွ အစကပင်။
(အဿမဏော အသကျပုတ္တိယော ဟောတိ)။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤအန္တ.မသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ ဟူသော ပါဌ်၌။
ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတာ ဧဝ၊ ပါရာဇိကဝတ္ထု ဖြစ်၍သာလျှင် ဖြစ်သော။
တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထီ၊ တိရစ္ဆာန်မကို။
တိရစ္ဆာနဂတာတိ၊ ဂတာဟူ၍။
ဂဟေတဗ္ဗာ၊ ၏။
သဗ္ဗာ၊ သော။
တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထီ၊ ကို။
တိရစ္ဆာနဂတာတိ၊ ဟူ၍။
နဂဟေတဗ္ဗာ၊ ထိုက်။
တတြ၊ ထို ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတာ ဧဝ အစရှိသော စကားရပ်၌။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။
ပရိစ္ဆေဒေါ၊ အောက်ထစ်ဆုံး အပိုင်းအခြားတည်း။
အပဒါနံ၊ အခြေမရှိသော သတ္တဝါတို့၏။
[ သတ္တဝါ သာမညကိုငဲ့၍ “အပဒါနံ”ကို ပုလ္လိင်ဟု မှတ်။ နောက်၌လည်း “တေသံ” ဟု ဆိုလတ္တံ့။]
အဟီ၊ မြွေမသည်လည်းကောင်း။
မစ္ဆာ၊ ငါးမသည်လည်းကောင်း။
[ဇာတ်ကိုငဲ့၍ “အဟီ၊ မစ္ဆာ”ဟု ဧကဝုစ်ထားသည်။]
ဒွိပဒါနံ၊ တို့၏။
ကုက္ကုဋီ စ၊ ကြက်မသည်လည်းကောင်း။
စတုပ္ပဒါနံ၊ တို့၏။
မဇ္ဇာရီ၊ ကြောင်မသည်လည်းကောင်း။
ဣမာ၊ ဤ တိရစ္ဆာန်မတို့သည်။
ပါရာဇိကဿ၊ ၏။
ဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုတည်း။
ဣတိ အယံ၊ ကား။
ပရိစ္ဆေဒေါ၊ တည်း။
တတ္ထ၊ ထိုဂါထာ၌။
အဟိဂ္ဂဟဏေန၊ အဟီသဒ္ဒါဖြင့်။
သဗ္ဗာပိ၊ သော။
အဇဂရ ဂေါနသာဒိဘေဒါ၊ စပါးကြီးမြွေ,ငန်းမြွေအစရှိသော အပြားရှိသော။
ဒီဃဇာတိ၊ ရှည်လျားသော သတ္တဝါတို့၏ ဇာတ်ကို။
သင်္ဂဟိတာ၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဒီဃဇာတီသု၊ ရှည်သော အမျိုးဇာတ်တို့တွင်။
ယတ္ထ၊ အကြင်ဇာတ်၌။
တိတ္တံ၊ န်သော။
မဂ္ဂါနံ၊ မဂ်တို့တွင်။
အညတရသ္မိံ၊ အမှတ်မထားတစ်ပါးပါးသောမဂ်၌။
တိလဖလမတ္တမ္ပိ၊ နှမ်းတစ်စေ့ခန့်ကိုလည်း။
ပဝေသေတုံ၊ သွင်းခြင်းငှာ။
သက္ကာ၊ တတ်ကောင်း၏။
သာ၊ ထိုဇာတ်သည်။
ပါရာဇိကဝတ္ထု၊ တည်း။
အဝသေသာ၊ ကြွင်းသော ဒီဃဇာတိ တိရစ္ဆာန်မကို။
ဒုက္ကဋဝတ္ထုတိ၊ ဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
မစ္ဆဂ္ဂဟဏေန၊ ဖြင့်။
သဗ္ဗာပိ၊ သော။
မစ္ဆကစ္ဆပမဏ္ဍုကာဒိဘေဒါ၊ ငါး, လိပ်, ဖား အစရှိသော အပြားရှိသော။
သြဒကဇာတိ၊ ရေ၌ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့၏ဇာတ်ကို။
သင်္ဂဟိတာ၊ ပြီ။
တတြာပိ၊ ထိုသြဒကဇာတ်၌လည်း။
ဒီဃဇာတိယံ၊ ၌။
ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။
ပါရာဇိကဝတ္ထု စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဒုက္ကဋဝတ္ထု စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ပန၊ ဆက်။
အယံ၊ ကား။
ဝိသေသော၊ တည်း။
ပတင်္ဂမုခမဏ္ဍုကာ နာမ၊ နှံကောင်၏ ပါးစပ်ကဲ့သို့သော ပါးစပ်ရှိသော ဖားတို့မည်သည်။
ဟောန္တိ၊ န်၏။
တေသံ၊ ထိုပတင်္ဂမုခဖားတို့၏။
မုခသဏ္ဌာနံ၊ နှုတ်ခမ်းရေသဏ္ဌာန်သည်။
[မုခသဏ္ဌာနန္တိ၊ သြဋ္ဌစမ္မသဏ္ဌာနံ။]
မဟန္တံ၊ ကျယ်၏။
ဆိဒ္ဒံ၊ ပါးစပ်ပေါက်သည်။
အပ္ပကံ၊ သေး၏။
တတ္ထ၊ ထိုပါးစပ်ပေါက်၌။
ပဝေသနံ၊ သွင်းခြင်းသည်။
နပ္ပဟောတိ၊ မလောက်။
ဥပလက္ခဏနည်း
ဥပလက္ခဏနည်း။ ။မစ္ဆာသဒ္ဒါသည် ရေသတ္တဝါ အားလုံး၏ ဥပလက္ခဏ, ကုက္ကုဋီ သဒ္ဒါလည်း အတောင်ရှိသော သတ္တဝါအားလုံး၏ ဥပလက္ခဏ, မဇ္ဇာရီသဒ္ဒါလည်း အခြေ၄ ချောင်း ရှိသော သတ္တဝါအားလုံး၏ ဥပလက္ခဏတည်း၊ ထို့ကြောင့် နောက်၌ “မစ္ဆဂ္ဂဟဏေန သဗ္ဗာပိ၊ ပေ၊ သြဒကဇာတိ သင်္ဂဟိတာ” စသည်ကို မိန့်လတ္တံ့။
မုခသဏ္ဌာနံပန၊ သည်ကား။
ဝဏသင်္ခေပမေဝ၊ အမာ၌သွင်းယူအပ်သည်၏အဖြစ်သို့သာ။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
[ဂဏသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိနဝသုဝဏမုခေသု သင်္ဂဟိ တတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော။]
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တံ၊ ထိုမုခသဏ္ဌာန်ကို။
ထုလ္လစ္စယဝတ္ထုတိ၊ ဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ကုက္ကုဋိဂ္ဂဟဏေန၊ ဖြင့်။
သဗ္ဗာပိ၊ သော။
ကာကကပေါတာ ဒိဘေဒါ၊ ကျီး, ခိုအစရှိသောအပြားရှိသော။
ပက္ခဇာတိ၊ အတောင်ရှိသောငှက်တို့၏ ဇာတ်ကို။
သင်္ဂဟိတာ၊ ပြီ။
တတြာပိ၊ ထိုပက္ခိဇာတ်၌လည်း။
ပေ။
မဇ္ဇာရိဂ္ဂဟဏေန၊ ဖြင့်။
သဗ္ဗာပိ၊ သော။
ရုက္ခသုနခ မင်္ဂသဂေါဓာဒိဘေဒါ၊ ရှည့်, မြွေပါ, ဖွတ် အစရှိ သော အပြားရှိသော။
စတုပ္ပဒဇာတိ၊ အခြေ ၄ ချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့၏ဇာတ်ကို။
သင်္ဂဟိတာ၊ ပြီ။
တတြာပိ၊ ထိုစတုပ္ပဒဇာတ်၌လည်း။ ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗံ= ၏။
ပါရာဇိကောတိ
ပါရာဇိကော။ ။ သိက္ခာပုဒ်နှင့် အာပတ်ကို ဟောရာ၌ “ပရာဇေတီတိ ပါရာဇိကံ (သိက္ခာပဒံ), ပါရာဇိကာ (အာပတ္တိ)” ဟု ဟေဟုကတ္တုသာခ်ပြု၊ [ပရာ+ဇိ+ဏွု ၊ ကာရိတ်ကျေ၊] ထို့ကြောင့်“ပရာဇေတိ တသ္မာ ပါရာဇိကံတိ (ပါရာဇိကာတိ) ဝုစ္စတိ" ဟု မိန့်သည်၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဟောရာ၌ “ပရာဇီယတေတိ ပါရာဇိကော"ဟု ဟေတုကမ္မသာဓ်ပြု၊ ထို့ကြောင့် “ပါရာဇိကောတိ - ပရာဇိတော” ဟုဖွင့်သည်၊ “ပရာဇိတော" ဟုပြီးပြီးမှ ပ၏ အကို အာဝုဒ္ဓိ, တကို ကပြု၍ “ပါရာဇိကော” ဟု ပြီးသည်၊ "ပရာဇယံ အာပန္နော”ကား အဓိပ္ပာယတ္ထတည်း။ [ ပရာဇိတသဒ္ဓေါ (ကို) ဥပသဂ္ဂဿ ဝုဒ္ဓိံ ကတွာ တကာရဿ စ ကာရံ ကတွာ ပါရာဇိကောတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ အာဟ- ပါရာဇိကောတိ ပရာဇိတောတိ၊-သာရတ္ထ။]
၊ ကား။
ပရာဇိတော၊ ဆုံးရှုံးစေအပ်သည်။
ပရာဇယံ၊ ဆုံးရှုံးခြင်း သို့။
အာပန္နော၊ ရောက်သည်။
(ဟောတိ)။
ဟိ၊ ချဲ့။
အယံ ပါရာဇိကသဒ္ဒေါ၊ ဤပါရာဇိက သဒ္ဒါသည်။
သိက္ခာပဒါပတ္တိပုဂ္ဂလေသု၊ သိက္ခာပုဒ်, အာပတ်,ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။
ဝတ္တတိ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်, အာပတ်, ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင်။
အဋ္ဌာနမေကံ အာနန္ဒ။
ပေ။
သမူဟနေယျာတိ၊ ယျ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
သိက္ခာပဒေ၊ သိက္ခာပုဒ် ဟူသောအနက်၌။
ဝတ္တမာနော၊ ဖြစ်သော ပါရာဇိက သဒ္ဒါကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
[ အာနန္ဒ၊ န္ဒာယံ အကြင် အကြောင်းကြောင့်။
ဝါ၊ အကြင်အခွင့်ကြောင့်။
တထာဂတော၊ သည်။
ဝဇ္ဇနံ ဝါ၊ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတို့၏သော်လည်းကောင်း။
ဝဇ္ဇပုတ္တကာနံ ဝါ၊ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားတို့၏ သားတို့၏ သော်လည်းကောင်း။
ကာရဏာ၊ အကြောင်းကြောင့်။
သာဝကာနံ၊ တို့ဖို့။
ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီးသော။
ပါရာဇိကံ သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမူဟနေယျ၊ ပယ်နုတ်ရာ၏။
ဧတံ၊ ဤအကြောင်းသည်။
အဋ္ဌာနံ၊ သင့်သောအကြောင်း မဟုတ်။
(ဧသော၊ ဤအခွင့်သည်။)
အနဝကာသော၊ သင့်သော အခွင့်မဟုတ်။
...ဤသိက္ခာပုဒ်၏ ဒုတိယ အနုပညတ်ပါဠိတော်]
အာပတ္တိ တွံ။
ပေ။
ပါရာဇိကန္တိ၊ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
အာပတ္တိယံ၊ အာပတ်ဟူသော အနက်၌။
(ဝတ္တမာနော၊ ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။)
[ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
တွံ၊ သည်။
ပါရာဇိကံ ပါရာဇိကာ မည်သောအာပတ္တိ၊ သို့။
အာပန္နော၊ ပြီ]
န မယံ။
ပေ။
ပါရာဇိကောတိ ဟူ၍ဧဝံ၊ သို့။
ပုဂ္ဂလေ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော အနက်၌
ဝတ္တမာနော၊ ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
[မယံ၊ တို့သည်။
န ပါရာဇိကာ၊ ပါရာဇိကမကျကုန်။
ယော၊ အကြင်ရဟန်းသည်။]
အဝဟဋာ၊ ခိုးယူပြီ။
သော၊ သည်။
ပါရာဇိကော၊ ပါရာဇိကကျ၏။
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။
ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုဒ္ဓံသေယျာတိ အာဒီသု၊ တို့၌။
ဓမ္မ၊ ဓမ္မဟူသောအနက်၌။
(ပါရာဇိကသဒ္ဒါ၊ သည်။)
ပဝတ္တတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ သို့။
ဝဒန္တိ၊ ဆိုကြကုန်သေး၏။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ဆိုကြပါကုန်သော်လည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
တတ္ထ၊ ထို ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုသေယျ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့တွင်။
ကတ္ထစိ၊ အချို့ ပါဠိရပ်၌။
အာပတ္တိ၊ ကို။
ဓမ္မောတိ၊ ဟူ၍။
(အဓိပ္ပတာ၊ ၏။)
ကတ္ထစိ၊ ၌။
သိက္ခာပဒမေဝ၊ ကို သာ။
ဓမ္မောတိ၊ ဟူ၍။
အဓိပ္ပေတံ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
သော၊ ထိုဓမ္မအနက်ကို။
ဝိသုံ၊ သီးခြား။
န ဝတ္တဗ္ဗော၊ ထိုက်။
တတ္ထ၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်, အာပတ်, ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင်။
သိက္ခာပဒံ၊ ကို။
(ဝုစ္စတိ၌စပ်။)
ယော၊ အကြင် ရဟန်းသည်။
တံ၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်ကို။
အတိက္ကမတိ၊ လွန်ကျူး၏။
တံ၊ ထိုလွန်ကျူးသော ရဟန်းကို။
ပရာဇေတိ၊ ဆုံးရှုံးစေတတ်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(လွန်ကျူးသော ရဟန်းကို ဆုံးရှုံးစေတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
ပါရာဇိကန္တိ၊ ကံဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပန၊ ကား။
အာပတ္တိ၊ ကို။
ယော၊ သည်။
နံ၊ ထိုအာပတ်သို့။
အဇ္ဈာပဇ္ဇတိ၊ လွှမ်းမိုး၍ရောက်၏။
တံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(ထိုအာပတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ ရောက်သော ရဟန်းကို)။
ပရာဇေတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(အာပတ်သို့ လွှမ်းမိုး၍ ရောက်သော ရဟန်းကို ဆုံးရှုံးစေတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။)
ပါရာဇိကာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပုဂ္ဂလော၊ ကို။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ပရာဇိတော၊ ဆုံးရှုံးစေအပ်ပြီ။
ပရာဇယံ၊ ဆုံးရှုံးခြင်းသို့။
အာပန္နော၊ ပြီ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(ဆုံးရှုံးစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
ပါရာဇိကောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
ဧတမေဝ အတ္တံ၊ ဤအနက်ကိုပင်။
(“ဤအာပတ်သင့်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရာဇိတ ပရာဇယမာပန္နဖြစ်၏” ဟူသော ဤအနက်ကိုပင်။)
သန္ဓာယ၊ ၍။ ပရိဝါရေပိ= ပရိဝါပါဠိတော်၌လည်း။
ပါရာဇိကန္တိ ယံ ဝုတ္တံ။
ပေ။
တေနေတံ ဣတိ ဝုစ္စတီတိ၊ ဟူ၍။
(သံဂီတိကာရေဟိ) ဝုတ္တံ။
[ ယံ၊ အကြင်အာပတ်ဟူသော ပါရာဇိကကို။
ပါရာဇိကန္တိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
တံ၊ ထိုအာပတ်ဟူသော ပါရာဇိကကို။
ယထာတထံ၊ မဖောက်မပြန်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ။
သုဏောဟိ၊ နားထောင်လော။
ဟိ၊ အကြင့်ကြောင့်။
(တံသိက္ခာပဒံ၊ ကို။
ဝီတိက္ကမန္တော၊ သော။
(တံ) အာပတ္တိံ စ၊ သို့လည်း။
အာပန္နော၊ သော။
ပုဂ္ဂလော၊ သည်။)
သဒ္ဓမ္မာ၊ သူတော်ကောင်းတရားဟူသော သာသနာတော်မှ။
စုတော၊ ရွေ့ရှားသည်လည်းကောင်း။
ပရဒ္ဓေါ၊ ချွတ်ချော်သည် လည်းကောင်း။
ဘဋ္ဌောစ၊ လျှောကျသည်လည်းကောင်း။
နိရာကတော၊ ကင်းကွာအောင် ပြုအပ်သည်လည်းကောင်း(ဟောတိ)။
[“နိ+အာ+ ကတော” ဟု သက္ကတ၌ရှိ၏။
“နိရင်္ကတော”ကား ပါဌ်ပျက်။)
တဟိံ၊ ထိုပါရာဇိက ကျသော ပုဂ္ဂိုလ်၌။
သံဝါသောပိ၊ သံဝါသသည်လည်း။
နတ္ထိတေန၊ ကြောင့်။
ဧတံ၊ ဤ အာပတ်ဟူသော ပါရာဇိကကို။
ဣတိ၊ ဤ ပါရာဇိကဟူ၍။
ဝုစ္စတိ။]
ဟိ၊ ဆက်။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ ကား။
ဧတ္ထ၊ ဤဂါထာ၌။
အတ္ထော။
တံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။
ဝီတိက္ကမန္တော၊ ကျူးလွန်သော။
(တံ) အာ ပတ္တိံစ။
ပေ။
ဣတိ၊ ဤသို့ အစရှိသော။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသောပုဒ်ကို။
ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ရာ၏။
တေန ဝုစ္စတီတိ၊ ကား။
[ပါဠိတော်၌ “တေန ဝုစ္စတိ ပါရာဇိကော ဟောတိ” မှ တေန ဝုစ္စတိကို ဆိုသည်]
ယေန ကာရဏေန၊ ကြောင့်။
အဿမဏော၊ သည်။
အသကျပုတ္တိယော၊ သည်။
သာသနတော၊ မှ။
ပရိဘဋ္ဌော၊ လျှောကျသည်။
ဆိန္နော၊ အကြား၌ ပြတ်သည်။
အန္တ ရာခဏ်တော၊ အသက်မကုန်မိအကြား၌ သာသနာ နှင့် အဆက်ပြတ်သည်။
ပရာဇိတော၊ ဆုံးရှုံးစေအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဧတဧမဝ ဟိ အတ္ထံ သန္ဓာယဧတဧမဝ ဟိ အတ္ထံ သန္ဓာယ။ ။ တံ အာပတ္တိ အာပန္နော ပုဂ္ဂလော ပရာဇိတော ဟောတိ ပရာဇယံ အာပန္နောတိ ဧတမတ္ထ သန္ဓာယ- အာပတ်သင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရာဇိတ ပရာဇယမာပန္န ဖြစ်၏ဟူသော ဤအနက်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရိဝါ ပါဠိတော်ဝယ်“ ပါရာဇိကန္တိ ယံ ဝုတ္တံ” စသောဂါထာကို မိန်တော်မူသည်ထိုဂါထာသည် အာပတ်၏ ပါရာဇိက အမည်ရပုံကို တိုက်ရိုက်ပြသော ဂါထာ ဖြစ်သော်လည်း သန္ဓာယ ဘာသိတအနက်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ပါရာဇိက အဖြစ်တည်းမှန်၏…“စုတောပရဒ္ဓေါ” စသော ပုဒ်တို့သည် ပါရာဇိကကျသောပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြသောပုဒ်များတည်းထိုပုဒ်များတွင် “သာသနာတော်မှ ရွေ့လျော့ရပြီ” စသည်ကိုဆိုသဖြင့် “သာသနာတော်မှ ဆုံးရှုံးစေအပ်ပြီဆုံးရှုံးခြင်းသို့ရောက်ပြီ” ဟူသော ပရာဇိတော ပရာဇယံ အာပန္နောအနက်ကို သိရသည်-ဟူလို။
ဂါထာဖွင့်။ ။ အယံ ဟိ ပရိဝါရဂါထာယ အတ္တော-ယဒိဒံ ပုဂ္ဂလာပတ္တိ သိက္ခာပဒ ပါရာဇိကေသု (တို့တွင်) အာပတ္တိပါရာဇိကံနာမ ဝုတ္တံ . .ဤအဖွင့်ကြည့်၍ “ယံ-အကြင်အာပတ် ဟူသော ပါရာဇိကကို" ဟု ပေးသည်ဝိမတိ၌ “အာပတ္တိရူပံ ပါရာဇိကံ”ဟု ဖွင့်၏အာပတ္တိပုဒ်က ဣတ္ထိလိင်ဖြစ်သောကြောင့် “ပါရာဇိကံ” ဟူသောနပုလ္လင်နှင့် လိုက်လျောအောင် “ရူပံ” ထည့်ခြင်းတည်း၊ ကြွင်းပုဒ်များကို နိဿယအတိုင်း သိနိုင်လောက်ပြီ၊ [ ယသ္မာ ပရာဇိတော ဟောတိတေန တသ္မာ ပါရာဇိကန္တိ ဝုစ္စတီတိ။- ပရိဝါအဋ္ဌကထာမှ ယူထားသော သာရတ္ထဋီကာ။]
ဂါထာဖွင့်။ ။ အယံ ဟိ ပရိဝါရဂါထာယ အတ္တော-ယဒိဒံ ပုဂ္ဂလာပတ္တိ သိက္ခာပဒ ပါရာဇိကေသု (တို့တွင်) အာပတ္တိပါရာဇိကံနာမ ဝုတ္တံ . .ဤအဖွင့်ကြည့်၍ “ယံ-အကြင်အာပတ် ဟူသော ပါရာဇိကကို" ဟု ပေးသည်ဝိမတိ၌ “အာပတ္တိရူပံ ပါရာဇိကံ”ဟု ဖွင့်၏အာပတ္တိပုဒ်က ဣတ္ထိလိင်ဖြစ်သောကြောင့် “ပါရာဇိကံ” ဟူသောနပုလ္လင်နှင့် လိုက်လျောအောင် “ရူပံ” ထည့်ခြင်းတည်း၊ ကြွင်းပုဒ်များကို နိဿယအတိုင်း သိနိုင်လောက်ပြီ၊ [ ယသ္မာ ပရာဇိတော ဟောတိတေန တသ္မာ ပါရာဇိကန္တိ ဝုစ္စတီတိ။- ပရိဝါအဋ္ဌကထာမှ ယူထားသော သာရတ္ထဋီကာ။]
ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့လျှင်။
(ဝုစ္စတိ၊ နည်း။) ပါရာဇိကော ဟောတီတိ= ၍။
(ဝုစ္စတိ၊ ၏ ။)
ဧတ္ထ၊ ဤဧကကမ္မအစရှိသည်၌။
(ဘိက္ခု၊ တို့သည်။)
သဟ၊ အတူတကွ။
ဝသန္တိ၊ နေကြရကုန်၏။
ဝါ၊ ဖြစ်ကြကုန်၏။
[သဟ ဝသန္တိ၊ သဟ ပဝတ္တန္တိ (ယောဇနာ)]
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ရဟန်းတို့ အတူတကွနေရာဖြစ်ရာ၏အဖြစ်ကြောင့်။)
(သော၊ ထိုဧကကမ္မအစရှိသည်သည်။)
သံဝါသော၊ သံဝါသမည်၏။
တံ၊ ထိုသံဝါသကို။
ဒတုံ၊ ငှာ။
သံဝါသော နာမာတိ၊ နာမဟူ၍။
ဝတွာ၊ ၍။
ဧကကမ္မန္တိအာဒိ၊ ကို။
အာဟ၊ မူပြီ။
တတြ၊ ထိုဧကကမ္မံ အစရှိသော စကားရပ်၌။
အယံ၊ ကား။
ယောဇနာယ၊ ပုဒ်တို့ကိုယှဉ်စေခြင်းနှင့်။
သဒ္ဓိ၊ ကွ။
ဝဏ္ဏနာ၊ အနက်အဖွင့်တည်း။
စတုဗ္ဗိဓမ္မိ၊ သော။
သံဃကမ္မံ၊ သံဃကံသည်။
သီမာပရိစ္ဆိန္နေဟိ၊ တစ်သိမ်တည်းဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်ကုန်သော။
ပကတတ္တေဟိ
ပကတတ္တေဟိ။ ။ ပကတော့ + အတ္တာ ယေသံတိ ပကတတ္တာ၊ ယေသံ-တို့၏၊ ပကတော-အစ၌ပြုအပ်သော+အတ္တာ-သဘောသည်၊ အတ္ထိ, ဣတိ တေ ပကတတ္တာ၊ ပါရာဇိက ကျသူနှင့် ဥက္ခိတ္တကပုဂ္ဂိုလ် ၃ယောက်သည် အစ ပထမ၌ ပြုအပ်သော သဘော (နဂို သဘော) မရှိကြတော့၊ ထို့ကြောင့် “ပကတတ္တ” အရ ပါရာဇိကျသူနှင့် ဥက္ခိတ္တက ၃ယောက်မဟုတ်သော ရဟန်းများကို ယူ၊ [ပကတတ္တာနာမ ပါရာဇိကံ အနာပန္နာ အနုက္ခိတ္တကာစ။]
၊ ပကတတ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ ပင်ကိုသဘောရှိကုန်သော။
ဘိက္ခုဟိ၊ တို့သည်။
ဧကတော
ဧကတော ကတ္တဗ္ဗတ္တာ။ ။ ဤဟိတ်မျိုးကို ဧကကမ္မနာမည်ရခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြသောကြောင့် “နာမလာဘဟိတ်" ဟု ရှေးဆရာတို့ ခေါ်ကြသည်၊ ဧကကမ္မသဒ္ဒါ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းကိုပြသော “သဒ္ဒပဝတ္တိနိမိတ်" လည်းဟုတ်၏၊ "ဧကတော+ကတ္တဗ္ဗတိ ဧကကမ္မံ” ဟု ပြုအပလောကန, ဉတ္တိ, ဉတ္တိဒုတိယ, ဉတ္တိစတုတ္ထဟူသော သံဃကံ ၄ မျိုးတည်း။ [ဧကကမ္မံပုဒ်သည် နိစ္စသမာသ်ဖြစ်၍ “ဧကတော+ကတ္တဗ္ဗ” ဟု ပရိယာယ်ပုဒ်ဖြင့် ဝိဂြိုဟ်လုပ်ရသတဲ့။] “ဧကကမ္မံ တစ်ပေါင်းတည်းပြုအပ်သည်”ဟု ကြိယာပဓာန ထင်မှတ်မည်စိုး၍ “ဧကကမ္မံ နာမ” ဟု နာမသဒ္ဒါ ထည့်၍ မိန့်သည်၊ ကြိယာပဓာန မဟုတ်, နာမည်ဒြဗ်ကို ဟောသော ဒဗ္ဗဝါစက သဒ္ဒါဖြစ်သည်ဟူလို။
[ဧကုဒ္ဒေသော နာမ၌လည်း နည်းတူ။]
၊ တစ်ပေါင်းတည်း။
ကတ္တဗ္ဗတ္တာ၊ ပြထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဧကကမ္မံ နာမ၊ မည်၏။
တထာ၊ တူ။
ပဉ္စဝိဓောပိ၊ သော။
ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော၊ သည်။
ဧကတော၊ တည်း။
ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တာ၊ ရွတ်ပြထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဧကုဒ္ဒေသော နာမ
တထာ။ ပေ။ ဧကုဒ္ဒေသော နာမ။ ။ တထာဖြင့် “သီမာ ပရိစ္ဆိန္နေဟိ ပကတတ္တေဟိ ဘိက္ခုဟိ” ကို ညွှန်ပြသည်၊ “တထာ-ထို့အတူ” ဟု ပေးသော်လည်း ဥပမာဇောတက မဟုတ်အတိဒေသတည်း၊ “ဧကတော+ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗောတိ ဧကုဒ္ဒေသော” ဟုပြု။
၊ မည်၏။
ပန၊ ကား။
ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီးသော။
သိက္ခာပဒံ၊ သည်။
သဗ္ဗေဟိပိ၊ န်သော။
လဇ္ဇီပုဂ္ဂလေဟိ၊ တို့သည်။
သမံသမံ သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝတော။ ။ ဤဟိတ်လည်း သမသိက္ခာ၏ နာမလာဘဟိတ် (သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိနိမိတ်) ပင်တည်း၊ ဤဟိတ်မျိုး၌သဒ္ဒပ္ပဝတ္တိနိမိတ်ကို ဟောသောတ္တ-တာ-တ္တန ပစ္စည်းဖြစ်စေ, ဘာဝဖြစ်စေ ပါရိုးဖြစ်၏၊ ရှေ့ ၂ ဝါကျ၌ တ္တ ပစ္စည်းပါ၍ ဤ၌ ဘာဝပုဒ် တိုက်ရိုက်ပါသည်ထိုဟိတ်ဖြင့် “သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ၊ သမံ+သိက္ခာ သမသိက္ခာ” ဟုပြုစေလိုသည်ယခု ပါဠိ အဋ္ဌကထာစာအုပ်များ၌“သမသိက္ခတာ” ဟုရှိသည်မှာ မကောင်းလှဋီကာတို့လည်း မဖွင့်ကြရှေးဆရာတို့ကမူ တာပစ္စည်းကို သွတ္ထဟု ကြံ၍ “သမသိက္ခာယေဝ+သမသိက္ခတာ” ဟု ပြုကြသည်။
သမံ သိက္ခိတဗ္ဗ။ ။ “သမံတိ သဒ္ဓိ၊ ဧကပ္ပကာရေန ဝါ”ဟု ဋီကာဖွင့်၏၊ လဇ္ဇီဟူသမျှတို့ အတူတကွတစ်နည်း- သူကတစ်မျိုး ငါကတစ်ဖုံမဟုတ်ဘဲ “ဧကပ္ပကာရ တစ်ခုတည်းသော အဖို့အားဖြင့်” ဟူလို“သဒ္ဓိံ- အတူတကွ” ဟူရာ၌ ကျင့်မှုသင်မှုအားဖြင့်တူမျှသည်ကို ဆိုလိုသည်သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝကိုလည်း “အနတိက္ကမနဝသေန ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒိနာစ” ဟု ဝိသေသန ၂ ခုထည့်၍ ဋီကာဖွင့်၏၊ အနတိက္ကမနဝသေနဖြင့် သိက္ခာပုဒ်ပညတ်တော်ကို မကျူးလွန်သောအားဖြင့် “ကျင့်ခြင်း”ဟူ သော သိက္ခဓာတ်၏ အာစရဏအနက်ကိုပြ၏၊ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒိနာဖြင့် “သိက္ခ ဝိဇ္ဇာပါဒါနေ” ဟူသော ဓာတ်နက်နှင့်အညီ“သင်ခြင်း”ဟူသော အနက်ကိုပြ၏“သမသိက္ခာ လဇ္ဇီဟူသမျှတို့ အတူတကွ (တစ်မျိုးတည်းအားဖြင့်) ကျင့်ထိုက် သင်ယူပို့ချထိုက်သော သိက္ခာပုဒ်ပညတ်တော်များ” ဟုဆိုလိုသည်။
မှတ်ချက်၊ ။ “ဧကတော ကတ္တဗ္ဗတ္တာ, ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တာ” တို့၌ တဗ္ဗပစ္စည်း၏ကတ္တားကို “ပကတတ္တေဟိ” ဟု ပါရာဇိက မကျသော ဥက္ခိတ္တကလည်း မဟုတ်သော ဘိက္ခုတို့ကို ပြခဲ့၏ထိုသို့ ပြခြင်းမှာ ဥပုသ်ကံစသော ကံနှင့်ဆိုင်ရာဖြစ်၍ ထိုကံများ၌ဝဇ္ဇနီယ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော ပါရာဇိက-ဥက္ခိတ္တကတို့ မပါရသောကြောင့်တည်း၊ ထိုကံများ၌ အလဇ္ဇီပါနေသော်လည်း ကံမပျက်ပေသိက္ခိတဗ္ဗ၏ ကတ္တားကိုးကား လဇ္ဇီပုဂ္ဂလေဟိ” ဟု ပြ၏ထိုသို့ပြခြင်းကား ထို သိက္ခာပုဒ်တော်များကို အလဇ္ဇီတို့ မကျင့်ကြသင်လည်း မသင်လိုကြတချို့ သိက္ခာပုဒ်များကို ဖျက်ပင်ဖျက်လိုကြသော ကြောင့် လည်းကောင်းလဇ္ဇီတို့သာ ကျင့်ကြ, သင်ယူပို့ချလိုကြသောကြောင့်တည်း။ [ အလဇ္ဇီ၏ လက္ခဏာကို “သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိအာပဇ္ဇတိ” စသည်ဖြင့် သိပါ။] ၊ အညီအမျှ။ ဝါ၊ တစ်ခုသော အဖို့အားဖြင့်။ သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝတော၊ ကောင်းစွာကျင့်ကြံသင်အံ မေးမြန်းထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမသိက္ခာ နာမ (သမသိက္ခတာ နာမ)၊ မည်၏။
သမံ သိက္ခိတဗ္ဗ။ ။ “သမံတိ သဒ္ဓိ၊ ဧကပ္ပကာရေန ဝါ”ဟု ဋီကာဖွင့်၏၊ လဇ္ဇီဟူသမျှတို့ အတူတကွတစ်နည်း- သူကတစ်မျိုး ငါကတစ်ဖုံမဟုတ်ဘဲ “ဧကပ္ပကာရ တစ်ခုတည်းသော အဖို့အားဖြင့်” ဟူလို“သဒ္ဓိံ- အတူတကွ” ဟူရာ၌ ကျင့်မှုသင်မှုအားဖြင့်တူမျှသည်ကို ဆိုလိုသည်သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝကိုလည်း “အနတိက္ကမနဝသေန ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒိနာစ” ဟု ဝိသေသန ၂ ခုထည့်၍ ဋီကာဖွင့်၏၊ အနတိက္ကမနဝသေနဖြင့် သိက္ခာပုဒ်ပညတ်တော်ကို မကျူးလွန်သောအားဖြင့် “ကျင့်ခြင်း”ဟူ သော သိက္ခဓာတ်၏ အာစရဏအနက်ကိုပြ၏၊ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒိနာဖြင့် “သိက္ခ ဝိဇ္ဇာပါဒါနေ” ဟူသော ဓာတ်နက်နှင့်အညီ“သင်ခြင်း”ဟူသော အနက်ကိုပြ၏“သမသိက္ခာ လဇ္ဇီဟူသမျှတို့ အတူတကွ (တစ်မျိုးတည်းအားဖြင့်) ကျင့်ထိုက် သင်ယူပို့ချထိုက်သော သိက္ခာပုဒ်ပညတ်တော်များ” ဟုဆိုလိုသည်။
မှတ်ချက်၊ ။ “ဧကတော ကတ္တဗ္ဗတ္တာ, ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တာ” တို့၌ တဗ္ဗပစ္စည်း၏ကတ္တားကို “ပကတတ္တေဟိ” ဟု ပါရာဇိက မကျသော ဥက္ခိတ္တကလည်း မဟုတ်သော ဘိက္ခုတို့ကို ပြခဲ့၏ထိုသို့ ပြခြင်းမှာ ဥပုသ်ကံစသော ကံနှင့်ဆိုင်ရာဖြစ်၍ ထိုကံများ၌ဝဇ္ဇနီယ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော ပါရာဇိက-ဥက္ခိတ္တကတို့ မပါရသောကြောင့်တည်း၊ ထိုကံများ၌ အလဇ္ဇီပါနေသော်လည်း ကံမပျက်ပေသိက္ခိတဗ္ဗ၏ ကတ္တားကိုးကား လဇ္ဇီပုဂ္ဂလေဟိ” ဟု ပြ၏ထိုသို့ပြခြင်းကား ထို သိက္ခာပုဒ်တော်များကို အလဇ္ဇီတို့ မကျင့်ကြသင်လည်း မသင်လိုကြတချို့ သိက္ခာပုဒ်များကို ဖျက်ပင်ဖျက်လိုကြသော ကြောင့် လည်းကောင်းလဇ္ဇီတို့သာ ကျင့်ကြ, သင်ယူပို့ချလိုကြသောကြောင့်တည်း။ [ အလဇ္ဇီ၏ လက္ခဏာကို “သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိအာပဇ္ဇတိ” စသည်ဖြင့် သိပါ။] ၊ အညီအမျှ။ ဝါ၊ တစ်ခုသော အဖို့အားဖြင့်။ သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝတော၊ ကောင်းစွာကျင့်ကြံသင်အံ မေးမြန်းထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမသိက္ခာ နာမ (သမသိက္ခတာ နာမ)၊ မည်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤ ပဒဘာဇနီ ပါဠိတော်၌။
[ဧတ္ထာတိ ပါဠိယံ(ဤ သိက္ခာပုဒ်၏ ပဒဘာဇနီပါဠိ၌) အာဟာတိပဒေ အာဓာရော။ (ယောဇနာ)။]
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
သဗ္ဗေပိ၊ န်သော။
လဇ္ဇနော၊ တို့သည်။
ဧတေသု ကမ္မာဒီသု၊ တို့၌။
သဟ၊ ကွ။
ဝသန္တိ၊ န်၏။
ဧကောပိ
န ဧကောပိ။ ။ သာမညသိက္ခာပဒေသု-အများနှင့် ဆက်ဆံ၍ သာမန်ဖြစ်သော သိက္ခာ ပုဒ်တို့၌၊ ဝါ- တို့တွင်၊ ဣဒံ- ဤသိက္ခာပုဒ်ကို၊ တယာ- သည်၊ န သိက္ခိတဗ္ဗံ- မကျင့်ထိုက်၊ ဣတိ ဧဝံ-သို့၊ အဗဟိကာတဗ္ဗတော-အပ၌မပြုထိုက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၊ န ဧကောပိ တတော ဗဟိ သန္ဒိဿတီတိ ဝုတ္တံ၊ (သာရတ္ထ)၊ ဧကောပိ၌ ပိသည် ဂရဟာဇောတက, သမ္ဘာဝနာ သမုစ္စည်းအများကို မဆိုထားဘိတစ်ပါးတလေမျှ အပြင်၌မတွေ့ ရ- ဟူလို၊ ယောဇနာ၌ “သမ္ဘာဝနာ” ဟု ဆို၏၊ တစ်ပါးတလေမျှ အပြင်၌ မတွေ့ရအောင် သိက္ခိတဗ္ဗဖြစ်သည် - ဟု သိက္ခာပုဒ်ကို မြှင့်တင်စေလိုဟန် တူသည်။
၊ တစ်ပါးသော လဇ္ဇီကိုလည်း။
ဗဟိဒ္ဓါ၊ ပြင်ပ၌။
နသန္ဒိဿတိ၊ မတွေ့မြင်အပ်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တာနိ သဗ္ဗာနိပိ၊ ထိုကံအစရှိသော အလုံးစုံတို့ကိုလည်း။
ဂဟေတွာ၊ တစ်ပေါင်းတည်းယူ၍။
ဧသော သံဝါသော နာမာတိ၊ နာမဟူ၍။
အာဟ၊ မူပြီ။
[လဇ္ဇီတို့၏ အတူဖြစ်ရာချင်းဇာတ်တူသောကြောင့် “ဧသော သံဝါသော နာမ” ဟု ဧကဝုစ် ဟောတော်မူသည်၊ ဟူလို။]
စ၊ ဆက်။
ဝုတ္တပ္ပကာရော၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသော။
သော သံဝါသော၊ သည်။
တေန ပုဂ္ဂလေန၊ ထိုပါရာဇိက ကပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
တေန ကာရဏေန၊ ကြောင့်။
ပါရာဇိကော၊ သာသနာတော်မှ ဆုံးရှုံးစေအပ်ပြီးသော။
ဝါ၊ ပါရာဇိက ကျပြီးသော။
သောပုဂ္ဂလော၊ ကို။
အသံဝါသောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
[ “နတ္ထိ သံဝါသောတေနာတိ အသံဝါသော” ဟုပြု။ “တေနနှင့် တကွ” ဟုပေး။]
ဣတိအယံ၊ ကား။
ယောဇနာယ၊ နှင့် ။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
ဝဏ္ဏနာ၊ တည်း။
[ရှေ့သို့ ပြန်စပ်။]
ဧဝံ၊ သို့။
ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ၊ အကျဉ်း ရွတ်ပြအပ်သော သိက္ခာပုဒ်ကို။
[ ယောပန ဘိက္ခု၊ စသော သိက္ခာပုဒ်ကို။]
ပဒါနုက္ကမေန၊ ပုဒ်စဉ်အားဖြင့်။
ဝိဘဇိတွာ၊ အကျယ် ဝေဖန်တော်မူပြီး၍။
[ “ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော” မှစ၍ အသံဝါသော တိုင် အောင် အကျယ်ဝေဖန်တော်မူပြီး၍။]
ဣဒါနိ၊ ၌။
ပဋိသေဝေယျာတိ ဧတ္ထ၊ ဤပါဌ်၌။
ယေန အာကာရေန၊ အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ပဋိသေဝန္တော၊ မှီဝဲသော ရဟန်း ကို။)
ပဋိသေဝေယျာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
တဿ အာကာရဿ၊ ကို။
ဒဿနတ္ထံ၊ ငှာ။
ပဋိသေဝတိ နာမာတိ၊ ဟူ၍။
ဣဒံ မာတိကာပဒံ၊ ကို။
ထပေတွာ၊ မူပြီး၍။
နိမိတ္တေန နိမိတ္တံ အင်္ဂဇာတေန အင်္ဂဇာတန္တိ၊ ဟူသော။
ယံတံ၊ အကြင်စကားတော်ကို။
(ဘဂဝတာ၊ သည်။)
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုနိမိတ္တေန နိမိတ္တံ အစရှိသော စကားရပ်၌။
[အာဟ၌စပ်။]
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ကေဝလံ
န ကေဝလံ။ ပေ။ မနုဿိတ္ထိယာ ဧဝ။ ။“န ကေဝလံ ဣတ္ထိယာ ဧဝ နိမိတ္တံ ပါရာဇိက ဝတ္ထု” ပါဌ်ဖြင့် “ဥဘတောဗျည်းပဏ္ဍုက်, ပုရိသတို့၏ နိမိတ်လည်း ပါရာဇိကဝတ္ထုဖြစ်၏” ဟု ပြ၏၊ န စ မနုဿိတ္ထိယာ ဧဝပါဌ်ဖြင့် “အမနုဿိတ္ထိ, တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိ, အမနုဿုဘတော ဗျဉ္ဇနကတို့၏ နိမိတ်လည်း ပါရာဇီကဝတ္ထုဖြစ်၏” ဟုပြ၏။
၊ သက်သက်။
ဣတ္ထိယာဧဝ၊ အမ၏သာလျှင်။
နိမိတ္တံ၊ သည်။
ပါရာဇိကဝတ္ထု၊ သည်။
န၊ မဟုတ်သေး။
မနုဿိတ္ထိယာ ဧဝ စ၊ လူမ၏ သာလျှင်လည်း။
(နိမိတ္တံ ပါရာဇိကဝတ္ထု) န၊ သေး။
စ၊ ဆက်။
သုဝဏ္ဏရဇတာဒိမယာနံ၊ ရွှေငွေ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်ကုန်သော။
ဣတ္ထီနမ္ပိ၊ အမတို့၏လည်း။
နိမိတ္တံ, ဝတ္ထုမေဝ
ဝတ္ထုမေဝ န ဟောတိ။ ။ရွှေမိန်းမရုပ် ငွေမိန်းမရုပ်တို့၏ နိမိတ်အရုပ်လည်း “နိမိတ္တ” ဟု အမည်ရသောကြောင့် ပါရာဇိကဝတ္ထုလားဟု ယုံမှားဖွယ်ရှိရကား “ဝတ္ထုမေဝ န ဟောတိ” ဟု ဧဝနှင့်တကွ မိန့်သည်၊ ထိုမိန်းမရုပ်တို့၏ နိမိတ်ကား “ပါရာဇိကဝတ္ထုလေလား” ဟု လျဉ်းပါးဖွယ် မရှိ-ဟူလို။
၊ ပါရာဇိကဝတ္ထုသည်ပင်။
န ဟောတိ၊ မဟုတ်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ယံ ယံ၊ အကြင်အကြင်နိမိတ်သည်။
ဝတ္ထု၊ ပါရာဇိကဝတ္ထုသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တံ တံ၊ ကို။
ဒဿတုံ၊ ငှာ။
တိဿာ ဣတ္ထိယောတိအာဒိနာ၊ သော။
နယေန၊ ဖြင့်။
ယေသံ၊ အကြင် သတ္တဝါတို့၏။
နိမိတ္တာနိ၊ တို့သည်။
ဝတ္ထုနိ၊ ပါရာဇိကဝတ္ထုတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ န်၏။
တေ သတ္တေ၊ တို့ကို။
ဝတွာ၊ ၍။
မနုဿိတ္တိယာ တယော မဂ္ဂတိအာဒိနာ၊ သော။
နယေန၊ ဖြင့်။
တာနိ ဝတ္ထုနိ၊ ထိုပါရာဇိကဝတ္ထုတို့ကို။
အာဟ၊ မူပြီ။
တတ္ထ၊ ထို မနုဿိတ္ထိယာ တယော မဂ္ဂေ အစရှိသော စကားရပ်၌။
တိဿော၊ ၃ယောက်ကုန်သော။
ဣတ္ထိယော၊ အမတို့လည်းကောင်း။
တယော၊ န်သော။
ပဏ္ဍကာ၊ ပဏ္ဍုက်တို့လည်းကောင်း။
တယော၊ ကုန်သော။
ပုရိသာ၊ အထီးတို့လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပါရာဇိကဝတ္ထုနံ၊ ဖြစ်ကုန်သော။
နိမိတ္တာနံ၊ တို့၏။
နိဿယာ၊ မှီရာဖြစ် ကုန်သော။
ဒွါဒသ၊ န်သော။
သတ္တာ၊ တို့သည်။
ဟောန္တိ၊ န်၏။
တေသု၊ ထို သတ္တဝါတို့တွင်။
ဣတ္ထိပုရိသာ၊ အမ အထီးတို့သည်။
ပါကဋာ ဧဝ၊ ထင်ရှားကုန်သည်သာ။
ပဏ္ဍက ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဘေဒေါ၊ ပဏ္ဍုက်အထူးအပြား, ဥဘတောဗျည်းအထူးအပြားသည်။
ပဗ္ဗဇ္ဇခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇခန္ဓကအဖွင့်၌။
[ဝိနည်းမဟာဝါ, ပဗ္ဗဇ္ဇခန္ဓကအဖွင့်၌။]
ပါကဋာ၊ ထင်ရှားသည်။
ဘဝိဿတိ၊ တ္တံ။
စ၊ ဆက်။
မနုဿိတ္ထိယာ။
ပေ။
ပဋိသေဝန္တ ဿာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
မနုဿိတ္ထိယာ၊ ၏။
တီသု မဂ္ဂေသု၊ တို့၌။
ဣတိ အတ္တော၊ ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
[တယော မဂ္ဂ၌ ဒုတိယာဝိဘတ်ကို ဘုမ္မတ္ထ၌ သက်ပါ၊ ဟူလို။]
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ဒွေ မဂ္ဂပုဒ် တို့၌။
ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။
စ၊ ဆက်။
သဗ္ဗေ ဧဝ၊ န်သော။
ဧတေ (မဂ္ဂါ)၊ ဤမဂ်တို့သည်။
[သမတ္တိံသ မဂ္ဂါ ဟောန္တိ၌ သာမညကတ္တားစပ်။]
မနုဿိတ္ထိယာ၊ ၏။
တယော မဂ္ဂါ၊ ၃ မဂ်တို့ လည်းကောင်း။
အမနုဿိတ္ထိယာ၊ လူနှင့်တူသော ဘီလူးမ, နတ်မ၏။
တယော မဂ္ဂါ၊ တို့ လည်းကောင်း။
တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ၊ ၏။
တယော မဂ္ဂါ၊ တို့လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
နဝ၊ ၉မဂ်တို့လည်းကောင်း။
မနုဿဥဘတောဗျဉ္ဇနကာဒီနံ၊ လူဥဘတောဗျည်း အစရှိသူတို့၏။
နဝ၊ တို့လည်းကောင်း။
မနုဿပဏ္ဍကာဒီနံ၊ တို့၏။
ဒွေဒွေ၊ တို့ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဆ၊ တို့လည်းကောင်း။
မနုဿပုရိသာဒီနံ၊ တို့၏။
တထာ၊ ထို့အတူ ၆ မဂ်တို့လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
သမတ္တိံသ၊ အမျှသုံးဆယ်သည်။
ဟောန္တိ၊ န်၏။
နိမိတ္တသင်္ခါတေသု၊ နိမိတ်ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။
ဧတေသု၊ ဤမဂ်တို့တွင်။
ယတ္ထကတ္ထစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော မဂ်၌။
အတ္တနော၊ ၏။
အင်္ဂဇာတံ၊ ကို။
တိလဖလမတ္တမ္ပိ၊ နှမ်းတစ်စေ့ခန့်ကိုလည်း။
ပဝေသေတွာ၊ သွင်း၍။
မေထုနံ ဓမ္မံ၊ ကို။
ပဋိသေဝန္တော၊ မှီဝဲသော ရဟန်းသည်။
ပါရာဇိကံ၊ သို့။
အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်။