၂၀၀။ ဧဝံ၊ လျှင်။
ဈာနာဒီနိ၊ ဈာန်အစရှိကုန်သော။
ဒသ၊ န်သော။
မာတိကာပဒါနိ၊ မာတိကာပုဒ်တို့ကို။
ဝိတ္တာရေတွာ၊ မူပြီး၍။
ဣဒါနိ၊ ၌။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ၊ ကို။
ဥလ္လပန္တော၊ သီလအသက်ကို ကိုယ်မှထွက်အောင် ပြောသောရဟန်းသည်။
ယံ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒံ၊ ဝါဒကို။
ဘဏတိ၊ ၏။
တဿ၊ ထို သမ္ပဇာနမုသာဝါဒ၏။
အင်္ဂံ၊ အင်္ဂါကို။
ဒဿေတွာ၊ ၍။
တဿေဝ၊ ထိုသမ္ပဇာန မုသာဝါဒ၏ပင်။
ဝိတ္ထာရနယဝသေန၊ အကျယ်နည်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
စက္ကပေယျာလံ၊ စက္ကပေယျာလကို။
ဗန္ဓန္တော၊ ဖွဲ့တော်မူလျက်။
ဥလ္လပနာကာရဉ္စ၊ လွန်ကျူး၍ပြောပုံအခြင်းအရာကိုလည်းကောင်း။
[ထုလ္လစ္စဉ်းလည်း သင့်နိုင်သောကြောင့်အနက်တစ်မျိုးပေးသည်။]
အာပတ္တိဘေဒဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
**တီဟာကာရေဟီ**တိ အာဒိံ၊ ကို။
အာဟ၊ မူပြီ။
တတ္ထ၊ ထို တီဟာကာရေဟိအစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
သုဒ္ဓိကဝါရော၊ သုဒ္ဓိကဝါရလည်းကောင်း။
(ဝတ္ထုကာမ, ပစ္စယတို့နှင့် မဘက် သက်သက် သောဝါရ။)
ဝတ္ထုကာမဝါရော၊ လည်းကောင်း။
ပစ္စယပဋိသံယုတ္တဝါရော၊ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
တယော၊ န်သော။
မဟာဝါရာ၊ ဝါရကြီးတို့သည်။
(ဟောန္တိ၊ န်၏။)
တေသု၊ ထို ဝါရကြီးတို့တွင်။
သုဒ္ဓိကဝါရေ၊ ၌။
ပဌမဇ္ဈာနံ၊ ကို။
အာဒိံကတွာ၊ ၍။
ယာဝ၊ လောက်။
**မောဟစိတ္တံဝိနီဝရဏပဒံ**၊ မောဟစိတ္တံ ဝိနီဝရဏပုဒ်သည်။
(အတ္ထိ)၊ တာဝ၊ ထို မောဟစိတ္တံဝိနီဝရဏတိုင်အောင်။
ဧက မေကသ္မိံ၊ တစ်ပါးပါးသော။
ပဒေ၊ ၌။
**သမာပဇ္ဇိံ**၊ သမာပဇ္ဇိံ ပုဒ်လည်းကောင်း။
ပေယျာလံ။ ။ပီယတေ - စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ပေယျံ-ခြင်း၊ [ပါဓာတ်+ကျ၊] ပေယျံ-အကျယ်စကားကို စောင့်ရှောက်ခြင်းကို+အလံ-စွမ်းနိုင်သော အကျဉ်းစကားတည်း၊ ပေယျာလံ၊ [“ပေယျာလ” ပုဒ်ကိုကြည့်၍ ယခုအခါ၌ အပြည့်အစုံ အကျယ်မသုံးလိုရာ ဝယ် “ပေ” ဟုလည်းကောင်း, “လ”ဟုလည်းကောင်း သုံးစွဲကြသည်၊] စက္ကဿ- စက်ကို+ပေယျာလံ-အကျဉ်းချုံးကြောင်းစကားတည်း၊ စက္ကပေယျာလံ-ကား။
**သမာပဇ္ဇာမိ**၊ မိပုဒ်လည်းကောင်း။
**သမာပန္နော**၊ ပုဒ်လည်းကောင်း။
**လာဘိမှိ**၊ လည်းကောင်း။
**ဝသိမှိ**၊ လည်းကောင်း။
**သစ္ဆိကတံမယာ**၊ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဆသု၊ န်သော။
ဣမေသု ပဒေသု၊ တို့တွင်။
ဧကမေကံ၊ သော။
ပဒံ၊ ကို။
တီဟာကာရေဟိ၊ တီဟာကာရေဟိဟူသော အကြိမ်လည်းကောင်း။
ပေ၊ သတ္ထဟာကာရေဟိ၊ ဟူသောာ အကြိမ်လည်းကောင်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ပဉ္စက္ခတ္တုံ၊ ၅ ကြိမ်။
ယောဇေတွာ၊ ယှဉ်စေတော်မူ၍။
သုဒ္ဓိကနယောနာမ၊ ကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော၊ ပြီ။
တတော၊ ထို သုဒ္ဓိကနည်းမှ။
(ပရံ၊ ၌။)
**ပဌမဉ္စဈာနံ ဒုတိယဉ္စဈာနန္တိ**၊ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
ပဌမဇ္ဈာနေန၊ ပဌမဈာန်နှင့်။
ဝါ၊ မဌမံဈာနံဟူသောပုဒ်နှင့်။
သဒ္ဓိံ, ဧကမေကံ၊ တစ်ပါးတစ်ပါးသော။
ပဒံ၊ ပုဒ်ကို။
ဃဋေန္တေန၊ ဆက်စပ်တော်မူလျက်။
သဗ္ဗပဒါနိ၊ အလုံးစုံသောပုဒ်တို့ကို။
ဃဋေတွာ၊ ၍။
တေနေဝ ဝိတ္ထာရေန၊ ထိုအကျယ်အားဖြင့်သာလျှင်။
ခဏ္ဍစက္ကံနာမ၊ ခဏ္ဍစက် မည်သည်ကို။
ဝါ၊ အဆက်ပြတ်သောစက်မည်သည်ကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
ဟိ၊ မှန်။
[ခဏ္ဍစက္ကဟူသော အမည်သည်မှန်၏- ဟူလို။]တစ်နည်း
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
တံ၊ ထိုစက်ကို။
ဝါ၊ ထိုစက်တွင် ပါဝင်သောပုဒ်ကို။
ပုန အာနေတွာ, ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ၊ ပဌမဈာန် အစရှိသောပုဒ်တို့ဖြင့်။
ဝါ၊ ပဌမံဈာနံ အစရှိသော ပုဒ်တို့ဖြင့်။(တစ်နည်း)
ပဌမဇ္ဈာနေန၊ ဖြင့်။
န ယောဇိတံ၊ ယှဉ်စေတော်မမူအပ်။
တသ္မာ, ခဏ္ဍစက္ကန္တိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊
တတော၊ ထိုခဏ္ဍစက်မှ။
(ပရံ)၊ **ဒုတိယဉ္စဈာနံ တတိယဉ္စဈာနန္တိ**၊ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
ဒုတိယဇ္ဈာနေန၊ နှင့်။
သဒ္ဓိံ ဧကမေကံ ပဒံ၊ပေ၊ သမ္ဗန္ဓိတွာ၊ ဖွဲ့စပ်တော်မူ၍။
[ဒုတိယဉ္စဈာနံ၊ ပေ၊ သမ္ဗန္ဓိတွာဖြင့် ဗဒ္ဓစက္က(ဖွဲ့စပ်၍လှည့်ပတ်ပုံ)ကို ပြသည်။]
တေနေဝဝိတ္ထာရေန၊ အားဖြင့်သာလျှင်။
**ဗဒ္ဓစက္ကံ**နာမ၊ ဗဒ္ဓစက်မည်သည်ကို။
ဝါ၊ ဖွဲ့စပ်အပ်သောစက်မည်သည်ကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
တတော၊ ထို ဒုတိယဈာနမူမှ။
(ပရံ)၊ ဒုတိယဇ္ဈာနေန၊ နှင့်။
သဒ္ဓိံ (ဃဋိတံ)ယထာ၊ ဆက်စပ်အပ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
ပေ၊ အညာနိပိ၊ န်သော။
ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ။ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိဟူ သော ပါဌ်အရာဝယ် “ပဌမဇ္ဈာနေန”ဟု ဂဏ္ဌိပုဒ်တို့၌ဆို၏“ထိုပုဒ်သည် အသင့်”ဟု ဋီကာတို့မိန့်သည်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း- “မောဟာ မေ စိတ္တံ ဝိနီဝရဏတာ ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ”ဟု မူလပဌမဇ္ဈာနံတစ်ပုဒ်နှင့် ပြန်၍ဆက်လျက် လှည့်လိုက်လျှင် ခဏ္ဍစက်မဟုတ်တော့၊ ဗဒ္ဓစက်ဖြစ်နေလေပြီ၊ ထို့ကြောင့် “ပဌမဇ္ဈာနေန”ဟု (ပဌမံဈာနံ တစ်ပုဒ်နှင့်သာ ဆက်စပ်ပုံကိုပြသော) ဧကဝုဒ်ပါဌ်သာ သင့်သည်ဟု ဆိုသည်၊ ယောဇနာ၌ကား-“မောဟာ မေ စိတ္တံ ဝိနီဝရဏတာ”ကို မူတည်ပြီးလျှင် ဒုတိယံ ဈာနံ စသော ပုဒ်တို့ကိုလည်း မူလီသွတ်နိုင်သောကြောင့် “ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ” ဟူ သော ဗဟုဝုစ်ပါဌ်ကိုသာ အသင့်ဟု ဆိုသည်။
ဧကူနတိံသ၊ သော။
ဗဒ္ဓစက္ကာနိ၊ တို့ကို။
ဝတွာ၊ ၍။
**ဧကမူလကနယော**၊ ဧကမူလကနည်းကို။
နိဋ္ဌာပိတော၊ ပြီးဆုံးစေတော်မူအပ်ပြီ။
ပါဌော ပန၊ ပါဠိတော်ပါဌ်ကိုကား။
သင်္ခေပေန၊ အားဖြင့်။
ဒဿိတော၊ ပြီ။
သော၊ ထိုအကျဉ်းချူပ်အားဖြင့် ပြအပ်သောပါဠိတော်ပါဌ်ကို။
အသမ္မုယှန္တေန၊ မတွေဝေသည်။
(ဟုတွာ) ဝိတ္ထာရတော၊ အားဖြင့်။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
စ၊ ဆက်။
ဧကမူလကော၊ ဧကမူလကနည်းကို။
(ဝုတ္တော)ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဒုမူလကာဒယောပိ၊ ဒုမူလကအစရှိသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
သဗ္ဗမူလကပရိယောသာနာ၊ သဗ္ဗမူလက အဆုံးရှိကုန်သော။
စတုန္နံ သတာနံ၊ ၄ရာတို့၏။
ဥပရိ၊ ၌။
ပဉ္စတိံသနယာ၊ ၃၅ ပါးသော နည်းတို့ကို။
ဝုတ္တာ၊ န်ပြီ။
သေယျထိဒံ၊ ဤနည်းတို့ဟူသည် အဘယ်နည်း။
ဒွိနူလကာ၊ ၂ ပါးသော မူလရှိကုန်သော။
ဧကူနတိံသ၊ တစ်ခုယုတ်သုံးဆယ်သော။
(နယာ၊ နည်းတို့လည်းကောင်း။)
တိမူလကာ၊ န်သော။
အဋ္ဌဝီယ၊ သော။
(နယာ၊ တို့လည်းကောင်း။)
စတုမူလကာ၊ န်သော။
သတ္တဝီသ၊ သော။
(နယာ၊ တို့လည်းကောင်း။)
ဧဝံ၊ တူ။
ပဉ္စမူလကာဒယောပိ၊ တို့ကိုလည်း။
ဧကေတံ၊ တစ်ပါးတစ်းပါးကို။
ဦနံ၊ ယုတ်လျော့သည်ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ယာဝတိံ သမူလကာ၊ တိံ သမူလက တိုင်အောင်။ (တစ်နည်း)
ယာဝ၊ လောက်။
တိံ သမူလကော၊ သည်။
(အတ္ထိ)၊ တာဝ၊ ထို တိံသမူလကတိုင်အောင်။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ န်၏။
ပန၊ ဆက်။
ပါဌေ၊ ပါဠိတော်၌။
တေသံ၊ ထိုနည်းတို့၏။
နာမမ္ပိ၊ အမည်ကိုလည်း။
သင်္ခိပိတွာ၊ ချုံး၍။
**ဣဒံ သဗ္ဗမူလကန္တိ**၊ ဣဒံ သဗ္ဗမူလကံဟူ၍။
ဧကော၊ သော။
တိံသမူလကနယော၊ ကို။
ဒဿိတော၊ မူအပ်ပြီ။
စ၊ ဆက်။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
သုညာဂါရပဒံ၊ သုညာဂါရပုဒ််သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဈာနေန၊ နှင့်။
အဃဋိတံ၊ မဆက်စပ်အပ်သည်။
(သမာနံ၊ သော်။)
သီသံ၊ ပါရာဇိကဟူသော အထွတ်အထိပ်သို့။
န ဩတရတိ၊ မသက်ရောက်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တံ၊ ထိုသုညာဂါရပုဒ်ကို။
အနာမသိတွာ၊ ၍။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသောနည်းတို့၌။
မောဟာစိတ္တံ ဝိနီဝရဏပဒပရိယောသာနာယေဝ၊ မောဟာစိတ္တံ ဝိနီဝရဏ ပုဒ်အဆုံးရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။
ယောဇနာ၊ ပုဒ်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းကို။
ဒဿိတာ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
စပန၊ ထပ်၍ဆက်ဦးအံ့။
ဧဝံ၊ လျှင်။
ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိ၊ ပဌမံဈာနံအစရှိသောပုဒ်တို့ကို။
ပဋိပါဋိယာဝါ၊ အစဉ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ဥပ္ပဋိပါဋိယာဝါ၊ အစဉ်မဟုတ် ခုန်ကျော်သောအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီဟိ၊ ဒုတိယံဈာနံအစရှိသည်တို့နှင့်။
ဃဋေတွာဝါ၊ ၍လည်းကောင်း။
အဃဋေတွာဝါ၊ လည်းကောင်း။
သမာပဇ္ဇိန္တိအာဒိနာ၊ သော။
နယေန၊ ဖြင့်။
ဥလ္လပတော၊ သီလအသက် ကိုယ်မှထွက်အောင် ပြောသောရဟန်း၏။
မောက္ခော၊ လွတ်ခြင်းသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ပါရာဇိကံ၊ သို့။
အာပဇ္ဇတိယေဝ၊ သည်သာ။
[မောက္ခာ နတ္ထိကို ထပ်ဖွင့်သည်။]
ဣတိ ဣမဿ အတ္ထဿ၊ ကို။
ဒဿနဝသေန၊ ဖြင့်။
ဝုတ္တေ၊ သော်။
တသ္မိံ သုဒ္ဓိကမဟာဝါရေ၊ ထို သုဒ္ဓိကမဟာဝါရ၌။
အယံ၊ သည်ကား။
သင်္ခေပတော၊ အားဖြင့်။
အတ္ထဝဏ္ဏနာ၊ တည်း။
**တီဟာကာရေဟီ**တိ၊ ကား။
သမ္ပဇာနမုသာဝါဒဿ၊ ၏။
အင်္ဂဘူတေဟိ၊ အင်္ဂါဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။
တီဟိ၊ န်သော။
ကာရဏေဟိ၊ အကြောင်းတို့ဖြင့်။
["တီဟိ၊ န်သော။
အာကာရေဟိ၊ အကြောင်းအင်္ဂါတို့ဖြင့်"ဟု ပါဠိတော်၌ အနက်ပေး။]
**ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတီ**တိ၊ ကား။
ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ၊ မုသား မပြောမီ ရှေ့အဖို့၌ပင်လျှင်။
အဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ထိုမုသားပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့သော အသိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[သမ္ပဇာနမုသာဝါဒဿ၌ သမ္ပဇာန၏ အရာဖြစ်၍
"ဧဝံ၊ ဤသို့သောအသိသည်"ဟု ပေးသည်။]
(ကိံ)၊ (အဟံ)၊ မုသာ၊ ကို။
ဘဏိဿံ၊ ပြောအံ့။
ဣတိ၊ သည်။
(ဟောတိ)၊ **ဘဏန္တဿ ဟောတီ**တိ၊ ကား။
ဘဏမာနဿ၊ မုသားပြောဆဲရဟန်း၏။
(ဧဝံ၊ သည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
**ဘဏိတဿ ဟောတီ**တိ၊ ကား။
ဘဏိတေ၊ ပြောအပ်ပြီးသော်။
အဿ၊ ထိုမုသားပြောသောရဟန်း၏။
(ဧဝံ၊ ဤသို့သော အသိသည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
ယံ၊ အကြင်စကားကို။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပြောဆိုထိုက်၏။
တသ္မိံ၊ ထိုစကားကို။
ဝုတ္တေ၊ ပြောအပ်ပြီးသော်။
(ဧဝံ၊ သည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
[ဘဏိတေ၊ ၌ တပစ္စည်း၏ အတိတ်ကံဟော၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း, လက္ခဏအနက်ဟောသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း သိစေသည်။]
အထဝါ၊ ထို့ပြင်တစ်နည်းကား။
ဝုတ္တဝတော၊ ပြောအပ်ပြီးသော မုသားရှိသော ရဟန်း၏။ဧဝံ၊ပေ၊ အတ္ထတဝဏ္ဏနာ။ ။သုဒ္ဓိကမဟာဝါရ သက်သက်ကိုပြရခြင်းသည် “ပဌမံ ဈာနံ" စသောပုဒ်ကို ဒုတိယံဈာနံ, တတိယံဈာနံ, စသောပုဒ်နှင့် အစဉ်အတိုင်း တွဲ၍ ဖြစ်စေ, အစဉ်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲ ပဌမံဈာနံကို စတုတ္ထံ ဈာနံစသောပုဒ်နှင့် ခုန်ကျော်ကာ ကွဲ၍ဖြစ်စေ, တစ်စုံတစ်ခုသော မူလီနှင့်မျှ မတွဲဘဲ "ပဌမံဈာနံ”ဟု ဖြစ်စေ, “ဒုတိယံ ဈာနံ”ဟုဖြစ်စေ ဆိုပြီးနောက် သမာပဇ္ဇိံစသည်နှင့်တွဲ၍ပြောလျှင် ပါရာဇိကမှ မလွတ်-ဟု ပြရခြင်းအကျိုးရှိ၏။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓိကဝါရ၌ပါသော တီဟာကာရေဟိ စသော ပုဒ်တို့ကို ဖွင့်လိုက်လျှင် အားလုံးဝါရတို့၌ပါသော ပုဒ်တို့ကိုပါ သိနိုင်ရကား ဤ သုဒ္ဓိက ဝါရ၌ပါဝင်သော ပုဒ်များကို အကျဉ်းချုပ် ဖွင့်ပြမည်-ဟူလို။
အထဝါ ဘဏိတဿ။ ။ဝုတ္တဝတော"ဝုတ္တံယဿ အတ္ထီတိ ဝုတ္တဝါ”ဟု အဿတ္ထိ ဝစနတ္ထပြု၊ ထိုအဿတ္ထိပုဒ်ဖြင့် ဘဏိတဿ၌ တပစ္စည်း၏ ကတ္တားအနက်ကိုပြသည်၊ နိဋ္ဌိတဝစနဿဖြင့် “ဘဏိတံ-ဝုတ္တ”တို့၌ တပစ္စည်း၏အတိတ်အနက်ကိုလည်းပြသည်။ [ကတ္တုသာဓနောပိ ဘဏိတသဒ္ဒေါ ဟောတီတိအာဟ-အထဝါတိ အာဒိ-ဋီကာ။] ဝစနဿ၊ ပြီး ပြီးသော မုသားစကားရှိသောရဟန်း၏။ (ဧဝံ၊ သည်။) ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။ [ပုဗ္ဗေဝဿ-စသော ရှေ့ဝါကျတို့၏ ပိဏ္ဍတ္ထကိုပြလို၍ ယော ဧဝံ-စသည်မိန့်။]
အထဝါ ဘဏိတဿ။ ။ဝုတ္တဝတော"ဝုတ္တံယဿ အတ္ထီတိ ဝုတ္တဝါ”ဟု အဿတ္ထိ ဝစနတ္ထပြု၊ ထိုအဿတ္ထိပုဒ်ဖြင့် ဘဏိတဿ၌ တပစ္စည်း၏ ကတ္တားအနက်ကိုပြသည်၊ နိဋ္ဌိတဝစနဿဖြင့် “ဘဏိတံ-ဝုတ္တ”တို့၌ တပစ္စည်း၏အတိတ်အနက်ကိုလည်းပြသည်။ [ကတ္တုသာဓနောပိ ဘဏိတသဒ္ဒေါ ဟောတီတိအာဟ-အထဝါတိ အာဒိ-ဋီကာ။] ဝစနဿ၊ ပြီး ပြီးသော မုသားစကားရှိသောရဟန်း၏။ (ဧဝံ၊ သည်။) ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။ [ပုဗ္ဗေဝဿ-စသော ရှေ့ဝါကျတို့၏ ပိဏ္ဍတ္ထကိုပြလို၍ ယော ဧဝံ-စသည်မိန့်။]
ယော၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
ဧဝံ၊ ဤနည်းအားဖြင့်။
(ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော နည်းအားဖြင့်။)
ပုဗ္ဗဘာဂေပိ၊ မုသားမပြောမီ ရှေ့အဖို့၌လည်း။
ဇာနာတိ၊ သိ၏။
ဘဏန္တောပိ၊ ပြောဆိုစဉ်လည်း။
ဇာနာတိ၊ ၏။
ပစ္ဆာပိ၊ ပြောပြီးရာကာလမှ နောက်၌လည်း။
မယာ၊ သည်။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏိတံ၊ ပြောဆိုအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဇာနာတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုမပြောမီခဏ, ပြောဆဲခဏ, ပြောပြီးခဏ၌ သိသောရဟန်းသည်။
ပဌမံဈာနံ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ ဟူ၍။
ဘဏန္တော၊ ပြောလသော်။
ပါရာဇိကံ၊ သို့။
အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။
ဣတိအယံ အတ္ထော၊ ကို။
ဧတ္ထ၊ ဤ ပုဗ္ဗေဝဿအစရှိသောဝါကျ၌။
ဒဿိတော၊ ပြတော်မူအပ်ပြီ။
["အင်္ဂါ ၃ ပါးစုံမှ မုသားဖြစ်သည်"ဟုပြတော်မူသည်-ဟူလို။]
(အယံအတ္ထော၊ ကို။)
ကိဉ္စာပိ ဒဿိတော၊ ပေပြီ။
အထခေါ၊ သော်လည်း။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။
ဧတ္ထ၊ ဤပုဗ္ဗေဝဿ အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
တာဝ၊ စွာ။
ပုစ္ဆာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
(ကိံ)၊ မုသာ၊ ကို။
ဘဏိဿံ၊ အံ့။
ဣတိ၊ သို့။
ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ မုသားမပြောမီ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သောအသိသည်။
အတ္ထိ၊ ၏။
မယာ မုသာ, ဘဏိတံ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ပစ္ဆာဘာဂေါ၊ မုသားပြောပြီး နောက်အဖို့၌ဖြစ်သော အသိသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိအံ့။
[မပြောမီသာသိ၍ ပြောပြီးနောက် မသိအံ့-ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။
ဝုတ္တမတ္တေမေဝ၊ ပြောအပ်ပြီးမျှကိုပင်။
ဝါ၊ ပြောပြီးလျှင်ပြီးချင်းပင်။
ကောစိ၊ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ပမုဿတိ၊ ပျောက်ပျက်တတ်၏။
ဝါ၊ မေ့တတ်၏။
[မုသ-နဿနေ၊] တဿ၊ ထိုမပြောမီခဏ၌သာသိ၍ ပြောပြီးနောက်၌ မသိသောပုဂ္ဂိုလ်၏။
ပါရာဇိကံ၊ သည်။
ဟောတိကိံ၊ လော။
န ဟောတိကိံ၊ လော။
ဣတိ၊ ဤသို့သော။
(ပုစ္ဆာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။)
သာ၊ ထိုပုစ္ဆာကို။
ဧဝံ၊ သို့။
**အဋ္ဌကထာသု**၊ တို့၌။
ဝိသဇ္ဇိတာ၊ ပြောဆိုအပ်ပြီ။
(ကိံ)၊ ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ၌။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏိဿံ၊ ပြောဆိုအံ့။
ဣတိစ၊ ဤသို့လည်းကောင်း။
ဘဏန္တဿ၊ မုသားပြောဆဲပုဂ္ဂိုလ်၏။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏာမိ၊ ပြောနေ၏။
ဣတိစ၊ လည်းကောင်း။
ဇာနတော၊ သိသောပုဂ္ဂိုလ်၏။
ပစ္ဆာဘာဂေ၊ ၌။
မယာ မုသာ, ဘဏိတံ၊ အပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့သော သိခြင်း သည်။
န ဘဝိတုံ၊ မဖြစ်ခြင်းငှာ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
[မုသား မပြောခင်ကတည်းက "ငါ မုသားပြောတော့မည်"လို့ နှလုံးသွင်း၍ ပြောသောကြောင့် "ပြောပြီးနောက်မသိ"ဟုဆိုသည်မှာ မဖြစ်နိုင်-ဟူလို။]
(ဣတိ၊ ဤသို့သော သိခြင်းသည်။)
သစေပိ နဟောတိ၊ အကယ်၍ပင် မဖြစ်ဦးတော့။
(ဧဝံ သတိပိ)၊ ပါရာဇိကမေဝ (ဟောတိ)၊
ဟိ၊ မှန်။
ပုရိမမေဝ အင်္ဂဒွယံ၊ ရှေ့ဖြစ်သော အင်္ဂါနှစ်ပါးအပေါင်းသည်သာ။
(မပြောမီ သိခြင်း, ပြောဆဲ သိခြင်းဟူသော အင်္ဂါနှစ်ပါးအပေါင်းသည်သာ။)
ပမာဏံ၊ ပမာဏတည်း။
ဝါ၊ လိုရင်းတည်း။
ယဿာပိ၊ ၏လည်း။
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ၌။
မယာ မုသာ, ဘဏိဿံ၊ အံ့။
ဣတိ-အာဘောဂေါ၊ သည်။
နတ္ထိ၊ ဘဏန္တော ပန၊ ပြောနေသော်ကား။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏာမိ၊ ပြောနေ၏။
ဣတိ, ဇာနာတိ၊ ၏။
ဘဏိတေပိ၊ ပြောအပ်ပြီးပြန်သော်လည်း။
မယာ မုသာ ဘဏိတံ၊ ဣတိ, ဇာနာတိ၊ ၏။
သော၊ ထို (မုသားမပြောမီ ရှေ့အဖို့၌ မုသားပြောတော့အံ့ဟု နှလုံးသွင်းမရှိသော) ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
အာပတ္တိယာ၊ ဖြင့်။
န ကာရေတဗ္ဗော၊ [မုသားမပြောမီ ခဏ၌ "ငါ မုသားပြောအံ့"ဟု နှလုံးမသွင်းဘဲ အဆောတလျင်ပြောသူမှာ ပြေဆဲခဏ၌ "ငါ့စကားဟာ မုသား ဖြစ်နေပါပေါ့လား"ဟု သိသော်လည်း နောက်ပြန်ဆုတ်ဖို့ရာမတတ်နိုင်သည့်အတွက် အာပတ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ဖို့ရန် အရာမဟုတ်သောကြောင့် မဆုံးဖြတ်ရ။]
ဟိ၊ မှန်။(တစ်နည်း)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သော နှလုံးသွင်းသည်။
["ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ပေ၊ အာဘောဂေါ" ကို ထောက်၍ "ပုဗ္ဗာဘောဂေါ"ဟုရှိလျှင် သာ၍ကောင်းသည်။]
ပမာဏတရော၊ သာ၍ လိုရင်းကျ၏။
တသ္မိံ၊ ထို ရှေ့အဖို့၌ နှလုံးသွင်းသည်။
အသတိ၊ သော်။
ဒဝါ၊ အဆောတလျှင်။
ဘဏိတံဝါ၊ ပြောဆိုအပ်သော စကားသည်သော်လည်းကောင်း။
[ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ပြောရသည့်အတွက် "ဒဝါ"ကိုန "သဟသာ"ဟု ဋီကာဖွင့်သည်။
အခြားနေရာ၌ကား "ပရိဟာသော ဒဝေါ ခိဍ္ဍာ"အရ ပြက်ရယ်ပြောင်လှောင်ခြင်းကို "ဒဝါ"ဟုဆိုသည်။]
ရဝါ၊ ချွတ်ချော်သဖြင့်။
ဘဏိတံဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(သော အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော)၊ (ဣတိ၊ သို့။
အဋ္ဌကထာသု၊ တို့၌။
ဝိသဇ္ဇိတာ၊ ပြီ။)
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤပုဗ္ဗေဝဿအစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
တံဉာဏတာစ၊ ထိုသိသောစိတ်ကို သိနိုင်သူ၏ အဖြစ်ကိုလည်း။
(ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ၊ ပယ်စွန့်ထိုက်၏။)
ဉာဏသမောဓာနဉ္စ၊ တစ်ခုသောခဏ၌ ဉာဏ် ၃ ခုပေါင်းခြင်းကိုလည်း။
ပရိစ္စဇိတဗ္ဗံ၊ ၏။
**တံဉာဏတာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ**တိ၊ ကား။
ယေနစိတ္တေန၊ ဖြင့်။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏိဿံ၊ အံ့။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနာတိ၊ ၏။
တေနေဝ၊ ထိုမုသားပြောအံ့ဟုသိသောစိတ်ဖြင့်ပင်။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏာမိ၊ ၏။
ဣတိစ၊ သို့လည်းကောင်း။
မယာ၊ သည်။
မုသာ၊ ကို။
ဘဏိတံ၊ ပြီ။
ဣတိစ၊ လည်းကောင်း။
ဇာနာတိ၊ ၏။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ဧကစိတ္တေနေဝ၊ ဖြင့်သာလျှင်။
တီသု၊ ၃ ပါးကုန်သော။
ခဏေသု၊ တို့၌။
ဇာနာတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ သို့။
အယံ တံ ဉာဏတာ၊ ဤသို့သော တံဉာဏတာကို။
ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ၊ ပယ်စွန့်ထိုက်၏။
ဟိ၊ မှန်။(တစ်နည်း)
ဟိ ယသ္မာ, တေနေဝ စိတ္တေန၊ ဖြင့်ပင်။
တံ စိတ္တံ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဇာနိတုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
တေနေဝ အသိနာ၊ ထိုသန်လျက်ဖြင့်ပင်။
သော အသိ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဆိန္ဒိတုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာယထာ၊ ကဲ့သို့ တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(တံဉာဏတာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ)၊
ပန၊ အနွယကား။
ပုရိမံ ပုရိမံ၊ သော။
စိတ္တံ၊ သည်။
ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ၊ သော။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ဥပ္ပတ္တိပစ္စယော၊ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းသည်။
[အနန္တရသတ္တိဖြင့် နောက်နောက်စိတ်ဖြစ်ဖို့ရန် ကျေးဇူးပြုသည်။]
ဟုတွာ၊ ၍။
နိရုဇ္ဈတိ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။
ပမာဏံ၊ ပေ၊ တိဝင်္ဂီကာတိ၊ ဟူသော။
ဧတံ၊ ဤဂါထာစကားကို။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
[ပုဗ္ဗဘာဂေါဝ၊ မုသားမပြောမီ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သော အသိ သည်သာ။
ပမာဏံ၊ လိုရင်းပမာဏတည်း။
တသ္မိံ၊ ထိုပုဗ္ဗဘာဂအသိသည်။
သတိ၊ သော်။
သေသဒွယံ၊ ကြွင်းသော အလယ်အသိ, အဆုံးအသိ ၂ ပါးအပေါင်းသည်။
န ဟေဿတိ၊ မဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ သို့။
ဧတံ၊ ဤဆိုဖွယ်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝါစာ၊ မုသားစကားသည်။
တိဝင်္ဂိကာ၊ ၃ ပါးသောအင်္ဂါရှိ၏။]
ဉာဏသမောဓာနံ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။
တီဏိ၊ န်သော။
ဧတာနိစိတ္တာနိ၊ တို့သည်။
ဝါ၊ ဤစိတ်ဖြင့် သိခြင်းတို့သည်။
ဧကက္ခဏေ၊ တစ်ခုသောခဏ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န်၏။
ဣတိ၊ သို့။
န ဂဟေတဗ္ဗာနိ၊ မယူထိုက်ကုန်။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း)
ဟိ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဣဒံစိတ္တံနာမ၊ မည်သည်။
(ပဌမေ၊ ပဌမစိတ်သည်။
ဝါ၊ ရှေ့စိတ်သည်။
အနိရုဒ္ဓမှိ၊ မချုပ်သေးလသော်။
ဝါ၊ သေးလျှင်။
ပစ္ဆိမံ၊ နောက်၌ဖြစ်သောစိတ်သည်။
န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
နိရန္တရုပ္ပဇ္ဇနတော၊ အကြားမရှိအောင် ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ဝါ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ဧကံဝိယ၊ တစ်စိတ်တည်းကဲ့သို့။
ပကာသတိ၊ ထင်ရှား၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(န ဂဟေတဗ္ဗာနိ၊ န်)။
ဣတိ၊ ဤကားအပြီးတည်း။
(ပုဗ္ဗေဝဿ၊ စသော ပုဒ်တို့၏ အဖွင့် အပြီးတည်း-ဟူလို၊ ဣတိတစ်လုံး အကျေကြံ။)
တံဉာဏတာ၊ ပေ၊ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗံ။ ။တံ-ထို သိသောစိတ်ကို၊ ဇာနာတိ-သိတတ်၏၊ ဣတိ, တံဉာဏံ-မည်၏၊ (တဉာဏံ-ဟု ဖြစ်ပြီးနောက် တ နောက်၌ နိဂ္ဂဟိတ်လာ၊) တံဉာဏဿ+ဘာဝေါ တံဉာဏတာ၊ စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် ခဏသုံးပါး၌ဖြစ်သော စိတ်ကို သိခြင်း-ဟူလို၊ ဉာဏာနံ+သမောဓာနံ ဉာဏသမောဓာနံ၊ တစ်ခုတည်းသော ခဏ၌ မဆိုမီသိသောဉာဏ်, ဆိုဆဲသိသောဉာဏ်, ဆိုပြီးသိသောနဉာဏ်သုံးမျိုးပေါင်းမိခြင်း တည်း၊ အဓိပ္ပာယ်ကို “တံဉာဏတာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာတိ”စသော အကျယ်စကားရပ်ဖြင့် ပြသည်။ “တံဉာဏတာ”၌ ဉာဏ(သိခြင်း)ဟူသည် ဉာဏ်သိ-မဟုတ်, စိတ်သိတည်း၊ “ပရိစ္စဇိတဗ္ဗ” ဟူရာ၌ “ထိုအဓိပ္ပာယ်မျိုးကို မယူရ”ဟု ဆိုလိုသည်။
ပန၊ ကား။
ဣတော၊ ဤတီဟာကာရေဟိ အစရှိသောစကားရပ်မှ။
ပရံ၊ ၌။
("အင်္ဂဘေဒံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ"၌လှမ်းစပ်။)
ယွာယံ (ယော+အယံ)၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိန္တိ၊ ဟူ၍။
သမ္ပဇာနမုသာ၊ ကောင်းစွာအပြားအားဖြင့်သိလျက် မုသားကို။
ဘဏတိ၊ ၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
သော၊ ထိုမုသားပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
မေ၊ ငါ၏ (သန္တာန်၌)။
ပဌမံ ဈာနံ၊ သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိဧဝံဒိဋ္ဌိကော၊ ဤသို့ အယူရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
တဿ၊ ထိုမုသားပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။
အယံလဒ္ဓိ၊ ငါ့မှာ ပဌဈာန်မရှိ ဟူသော ဤအယူသည်။
အတ္ထေဝ၊ ရှိသည်သာ။
တထာ၊ ထိုမှတစ်ပါး။
မေ၊ ငါ၏သန္တာန်၌။
ပဌမံဈာနံ၊ သည်။
နတ္ထိ၊ ဣတိဧဝံ၊ သို့။
အဿ၊ ထိုမုသားပြောသောပုဂ္ဂိုလ်အား။
ခမတိစေဝ၊ အကြီးအကျယ်လည်း နှစ်သက်၏။
ရုစ္စတိစ၊ အနည်းငယ်လည်း နှစ်သက်၏။
စ၊ ဆက်။
မေ၊ ၌။
ပဌမံ ဈာနံ၊ သည်။
နတ္ထိ၊ ဣတိ၊ သို့။
အဿ၊ ထိုမုသားပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။
စိတ္တံ၊ သည်။
ဧဝံသဘာဝမေဝ၊ ဤသို့သဘောရှိသည်သာ။
[ဝိနိဓာယဘာဝံ-ပါဠိတော်၏အဖွင့်ဖြစ်၍
"ဧဝံ ဘာဝမေဝ၊ ဤသို့သော အလိုရှိသည်သာ"ဟု ရှိလျှင် သာ၍ကောင်းသည်။]
ပန၊ ထိုသို့ပင် ပင်ကိုယ်ရင်းက ဤသို့ ဒိဋ္ဌိ ခန္တိ ရုစိ ဘာဝရှိပါသော်လည်း။
ယဒါ၊ ၌။
မုသာ၊ မုသားကို။
ဝတ္တုကာမော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တဒါ၊ မုသားပြောလိုရာ ထိုအခါ၌။
တံ ဒိဋ္ဌိံ ဝါ၊ ထိုအယူကိုသော်လည်းကောင်း။
[စတူဟာကာရေဟိ-ဟူသော ပါဠိတော်မှ ဒိဋ္ဌိကိုရည်ရွယ်သည်။]
ဒိဋ္ဌိယာ၊ နှင့်။
သဟ၊ ကွ။
တံ ခန္တိံ ဝါ၊ ထိုနှစ်သက်ခြင်းကိုသော်လည်းကောင်း။
[ပဉ္စာဟာကာရေဟိ-မှ ဒိဋ္ဌိခန္တိ ကိုရည်ရွယ်သည်။]
ဒိဋ္ဌိခန္တီဟိ၊ တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
တံ ရုစိံဝါ၊ ထိုအကြိုက်ကိုသော်လည်းကောင်း။
[ဆဟာကာရေဟိ-မှ ဒိဋ္ဌိခန္တိ ရုစိတို့ကို ရည်ရွယ်သည်။]
ဒိဋ္ဌိခန္တိရုစီဟိ၊ တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
(တံ) ဘာဝံဝါ၊ ထိုအလိုကိုသော်လည်းကောင်း။
[သတ္တဟာကာရေဟိ-မှ ဒိဋ္ဌိ ခန္တိ ရုစိ ဘာဝတို့ကို ရည်ရွယ်သည်။]
ဝိနိဓာယ၊ ချထား၍။
နိက္ခိပိတွာ၊ ချထား၍။
ပဋိစ္ဆာဒေတွာ၊ ဖုံးထား၍။
အဘူတံ၊ မိမိ၌ထင်ရှားမရှိသည်ကို။
ဝိနိဓာယ။ ။ဝိ, နိပုဗ္ဗ ဓာဓာတ်သည် နိက္ခိပနအနက်ဟောတည်း၊ ထို့ကြောင့် “နိက္ခိပိတွာ”ဟု ဖွင့်၏၊ “နိက္ခိပန” ဟူသည်လည်း အောက်သို့ ချထားခြင်း မဟုတ်၊ မိမိမှာ နဂိုက ရှိနေသော ဒိဋ္ဌိ, ခန္တိ, ရုစိ, ဘာဝကို မုသားပြောသောအခါဝယ် မရှိလေ ဟန်ဆောင်၍ ဖုံးကွယ်ထားခြင်းတည်းဟု သိစေလို၍ “ပဋိစ္ဆာဒေတွာ”ဟု ဖွင့်၏၊ ထို ပဋိစ္ဆာဒနဟူသည်လည်း တစ်စုံတစ်ခုဖြင့် ဖုံးထားခြင်းမဟုတ်၊ အမှန်ရှိနေသော ဒိဋ္ဌိစသည်ကို အဘူတ-မရှိလေဟန် ပြုခြင်းတည်းဟု ပြလို၍ “အဘူတံ ကတွာ” ဟု အပြီးသတ် (သိခါပတ္တ) အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်သည်။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဘဏတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တေသမ္ပိ၊ ထို ဒိဋ္ဌိခန္တိ ရုစိဘာဝတို့၏လည်း။
ဝသေန၊ ဖြင့်။
အင်္ဂဘေဒံ၊ အင်္ဂါးအပြားကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
**စတူဟာကာရေဟီ**တိ အာဒိ၊ ကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
စ၊ ဆက်။
**ပရိဝါရေ**၊ ပရိဝါ ပါဠိတော်၌။
မုသာဝါဒေါ၊ သည်။
အဋ္ဌင်္ဂိကော၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ သို့။
ဝုတ္တတ္တာ၊ မိန့်ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
တတ္ထ၊ ထိုပရိဝါပါဠိတော်၌။
အဓိပ္ပေတာယ၊ အလိုရှိအပ်သော။
သညာယ၊ သညာနှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
အညောပိ၊ အခြားလည်းဖြစ်သော။
ဣဓ၊ ဤမုသာဝါဒအင်္ဂါကိုပြရာ၌။
အဋ္ဌဟာကာရေဟီတိ၊ ဟူသော။
ဧကော၊ သော။
နယော၊ ကို။
ယောဇေတဗ္ဗော၊ ၏။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိနိဓာယဒိဋ္ဌိံ အစရှိသော စကားတို့တွင်။
**ဝိနိဓာယဒိဋ္ဌိန္တိ**၊ ဟူသော။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
ဗလဝဓမ္မဝိနိဓာနဝသေန၊ အားရှိသော ဒိဋ္ဌိဓမ္မကို ချထားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
**ဝိနိဓာယ ခန္တိ**န္တိအာဒီနိ၊ တို့ကို။
တတော၊ ထို ဒိဋ္ဌိအောက်။
ဒုဗ္ဗလဒုဗ္ဗာလနံ၊ အားမရှိကုန်အားမရှိကုန်သော ခန္တိ ရုစိ ဘာဝတို့ကို။
ဝါ၊ အဆင့်ဆင့် အားနည်းကုန်သော ခန္တိ ရုစိ ဘာဝ တို့ကို။
ဝိနိဓာနဝသေန၊ ချထားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
(ဝုတ္တာနိ၊ န်ပြီ။)
ပန၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ အစရှိသည်တို့တွင်။
**ဝိနိဓာယသညန္တိ**၊ ဟူသော။
ဣဒံ၊ ဤစကားသည်။
သဗ္ဗဒုဗ္ဗလဓမ္မဝိနိဓာနံ၊ အလုံးစုံသောတရားတို့ အောက် အားနည်းသော သညာဓမ္မ ချထားပုံကို ပြကြောင်းစကားတည်း။
သညာမတ္တမ္ပိ နာမ၊ သညာမျှ မည်သည်ကိုလည်း။
အဝိနိဓာယ၊ မချထားမူ၍။
သမ္ပဇာနမုသာ၊ ကို။
ဘာသိဿတိ၊ တံ့။
ဣတိ ဧတံ ဌာနံ၊ ဤအကြောင်းသည်။
န ဝိဇ္ဇတိ၊ မရှိနိုင်။
ပန၊ ဆက်။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
သမာပဇ္ဇိဿာမီတိအာဒိနာ၊ မိ အစရှိသော။
အာဒိဖြင့် သမာပန္နော ဘဝိဿာမိ-စသည်ကိုယူ။
အနာဂတဝစနေန၊ အနာဂတ် စကားဖြင့်။
ပါရာဇိကံ၊ သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
သမာပဇ္ဇိန္တိ အာဒီနိ၊ န်သော။
အာဒိဖြင့် သမာပဇ္ဇာမိ, သမာပန္နောကိုယူ။
အတီတဝတ္တမာနပဒါနေဝ၊ အတိတ်, ဝတ္တမာန်ပုဒ်တို့ကိုသာ။
ပါဌေ၊ ပါဠိတော်ပါဌ်၌။
ဝုတ္တာနိ၊ န်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗာနိ၊ န်၏။
၂၀၇။ ဣတော၊ ဤသမာပဇ္ဇိံ အစရှိသော ပုဒ်မှ။
ပရံ၊ ၌။
သဗ္ဗမ္ပိ၊ အလုံးစုံသော ပုဒ်သည်လည်း။
ဣမသ္မိံ သုဒ္ဓိကမဟာဝါရေ၊ ဤသုဒ္ဓိကမဟာဝါရေ၌။
ဥတ္တာနတ္ထမေဝ၊ သည်သာ။
ဟိ၊ မှန်။
ကိလေသပ္ပဟာနပဒဿ၊ ကိလေသပ္ပဟာနပုဒ်၏။
ပဒဘာဇနေ၊ ၌။
ရာဂေါ မေ စတ္တော ဝန္တောတိ အာဒီနံ၊ န်သော။
ပဒါနံ၊ တို့၏။
အတ္ထံ၊ ကို။
ထပေတွာ၊ ၍။
ယံ၊ အကြင်ပုဒ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဣမိနာ ဝိနိစ္ဆယေန၊ ဖြင့်။
ဝိညာတုံ၊ ငှာ။
သက္ကာ၊ သည်။
န ဘဝေယျ၊ ရာ။
တံ၊ ထိုပုဒ်သည်။
ဧတ္ထ၊ ဤသုဒ္ဓိကမဟာဝါရ၌။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
သွာယံ၊ ထို ရောဂါ မေ စတ္တော ဝန္တော အစရှိသောပုဒ်တို့၏ အနက်ကို။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဝါ၊ ဆိုဦးအံ့။
ဟိ၊ ချဲ့။
ဧတ္ထ၊ ဤရာဂေါ မေ စတ္တော အစရှိသော ပုဒ်တို့တွင်။
**စတ္တော**တိ ဣဒံ၊ စတ္တောဟူသော ဤပုဒ်ကို။
သကဘာဝပရိစ္စဇနဝသေန၊ မိမိ၏ဥစ္စာအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
**ဝန္တော**တိဣဒံ၊ ကို။
ပုန၊ ဖန်။
အနာဒိယနဘာဝဒဿနဝသေန၊ ယူခြင်းမရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပြခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။
(ဝုတ္တံ၊ ပြီ။)
**မုတ္တော**တိ ဣဒံ၊ မုတ္တောဟူသော ဤပုဒ်ကို။
သန္တတိတော၊ စိတ်အစဉ်မှ။
ဝိမောစနဝသေန၊ လွတ်စေခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။
(ဝုတ္တံ)၊
**ပဟီနော**တိ ဣဒံ၊ ကို။
မုတ္တဿာပိ၊ လွှတ်အပ်ပြီးသော ရာဂစသည်၏လည်း။
ကွစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အရပ်၌။
အနဝဋ္ဌာနဒဿဝသေန၊ တည်ခြင်းမရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။စတ္တော။ ။သကဘာဝပရိစ္စဇနကို "အတ္တနော သန္တကဘာဝဿ ပရိစ္စဇန (ရာဂစသည်၏) ကိုယ့်ဥစ္စာအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း” ဟုဋီကာဖွင့်၏ ၊ ပါဠိတော်၌ကား "စတ္တော- စွန့်အပ်ပြီ" ဟု သာပေး။
ဝန္တော။ ။၀မီယိတ္ထ -ထွေးအန်အပ်ပြီ၊ ဣတိ ဝန္တော၊ သလိပ်တံတွေးစသည်ကို ထွေးအန်ပြီးသောအခါ ပြန်၍မယူတော့သကဲ့သို့ စွန့်အပ်ပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်၍မယူ အပ်သော ရာဂ စသည်ကို "ဝန္တ"ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် “ပုန အနာဒိယနဘာဝဒဿန ပသေန"ဟုဖွင့်သည်၊ [မဂ္ဂုပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေဝိယ သရာဂေါ သဒေါသောတိ ဝတ္ထဗ္ဗဘာဝတော စတ္တမ္ပိ-မဂ်မဥပါဒ်မီ ရှေ့အဖို့၌ ဝိပဿနာဖြင့် ရာဂဒေါသတို့ကို စွန့်အပ်သော်လည်း၊ ကေစိ ဂဏှန္တိ-တချို့ က ထိုရာဂ ဒေါသတို့ကို ပြန်၍ယူတတ်ကြသေး၏၊ ထိုသို့ ပြန်၍ မယူသောအားဖြင့် စွန့်ပုံကိုပြလို၍ “ဝန္တော” ဟု မိန့်တော်မူသည်-ဟူလို။]
မုတ္တော။ ။သလိပ်ကို ထွေးအန်လိုက်သော်လည်း ပါး စသော ကိုယ်အရပ်မှ မလွတ်ဘဲ ကပ်နေတတ်သေး၏၊ ထိုသို့ မကပ်တော့ဘဲ “စိတ်အစဉ်မှ ရာဂစသည်ကိုလွှတ် အပ်ပြီ” ဟု ပြလို၍ မုတ္တောကို “သန္တတိတော ဝိမောစနဝသေန”ဟုဖွင့်သည်။[ ဝန္တံပိကိဉ္စိသသန္တ တိလဂ္ဂံ သိယာ-ထွေးအန်အပ်ပြီးသောအချို့ ဝတ္ထုသည် မိမိသန္တာန်၌ ကပ်ငြိလျက် ရှိသေး၏၊ “နယိဒမေဝံ-ရာဂစသည်ကို ထွေးအန်ခြင်းမှာ ဤသို့မငြိကပ်" ဣတိ ဒဿနတ္ထံ မုတ္တောတိ ဝုတ္တံ။]
ပဟီနော။ ။“မုတ္တံပိ ကိဉ္စိ-လွတ်ပြီးသော်လည်း အချို့ အရာဝတ္ထုသည်၊ မုတ္တ ဗန္ဓနံဝိယ ဖလံ-အညှာမှလွတ်သော အသီးကဲ့သို့၊ ကုဟိဉ္စိ တိဋ္ဌတိ-အခြားတစ်နေရာ၌ တည်ရှိနေတတ်သေး၏၊ နယိဒမိဒန္တိ ဒဿနတ္ထံ-ဤလွှတ်အပ်သော ရာဂ စသည်ကား ထိုသို့ အခြားနေရာ၌ မတည်ရှိတော့”ဟု ပြခြင်းငှာ ပဟီနောကို “မုတဿာပိ စိ အနဝဠာနဒဿနဝန” ဟု ဖွင့်သည်။
ဝန္တော။ ။၀မီယိတ္ထ -ထွေးအန်အပ်ပြီ၊ ဣတိ ဝန္တော၊ သလိပ်တံတွေးစသည်ကို ထွေးအန်ပြီးသောအခါ ပြန်၍မယူတော့သကဲ့သို့ စွန့်အပ်ပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်၍မယူ အပ်သော ရာဂ စသည်ကို "ဝန္တ"ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် “ပုန အနာဒိယနဘာဝဒဿန ပသေန"ဟုဖွင့်သည်၊ [မဂ္ဂုပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေဝိယ သရာဂေါ သဒေါသောတိ ဝတ္ထဗ္ဗဘာဝတော စတ္တမ္ပိ-မဂ်မဥပါဒ်မီ ရှေ့အဖို့၌ ဝိပဿနာဖြင့် ရာဂဒေါသတို့ကို စွန့်အပ်သော်လည်း၊ ကေစိ ဂဏှန္တိ-တချို့ က ထိုရာဂ ဒေါသတို့ကို ပြန်၍ယူတတ်ကြသေး၏၊ ထိုသို့ ပြန်၍ မယူသောအားဖြင့် စွန့်ပုံကိုပြလို၍ “ဝန္တော” ဟု မိန့်တော်မူသည်-ဟူလို။]
မုတ္တော။ ။သလိပ်ကို ထွေးအန်လိုက်သော်လည်း ပါး စသော ကိုယ်အရပ်မှ မလွတ်ဘဲ ကပ်နေတတ်သေး၏၊ ထိုသို့ မကပ်တော့ဘဲ “စိတ်အစဉ်မှ ရာဂစသည်ကိုလွှတ် အပ်ပြီ” ဟု ပြလို၍ မုတ္တောကို “သန္တတိတော ဝိမောစနဝသေန”ဟုဖွင့်သည်။[ ဝန္တံပိကိဉ္စိသသန္တ တိလဂ္ဂံ သိယာ-ထွေးအန်အပ်ပြီးသောအချို့ ဝတ္ထုသည် မိမိသန္တာန်၌ ကပ်ငြိလျက် ရှိသေး၏၊ “နယိဒမေဝံ-ရာဂစသည်ကို ထွေးအန်ခြင်းမှာ ဤသို့မငြိကပ်" ဣတိ ဒဿနတ္ထံ မုတ္တောတိ ဝုတ္တံ။]
ပဟီနော။ ။“မုတ္တံပိ ကိဉ္စိ-လွတ်ပြီးသော်လည်း အချို့ အရာဝတ္ထုသည်၊ မုတ္တ ဗန္ဓနံဝိယ ဖလံ-အညှာမှလွတ်သော အသီးကဲ့သို့၊ ကုဟိဉ္စိ တိဋ္ဌတိ-အခြားတစ်နေရာ၌ တည်ရှိနေတတ်သေး၏၊ နယိဒမိဒန္တိ ဒဿနတ္ထံ-ဤလွှတ်အပ်သော ရာဂ စသည်ကား ထိုသို့ အခြားနေရာ၌ မတည်ရှိတော့”ဟု ပြခြင်းငှာ ပဟီနောကို “မုတဿာပိ စိ အနဝဠာနဒဿနဝန” ဟု ဖွင့်သည်။
**ပဋိနိဿဋ္ဌော**တိ ဣဒံ၊ ကို။
ပုဗ္ဗေ၊ ၌။
အာဒိန္နပုဗ္ဗဿ၊ ယူအပ်ဖူးသော ရာဂအစရှိသည်ကို။
ပဋိနိသဂ္ဂဒဿန ဝသေန၊ တစ်ဖန် ပယ်စွန့်ခြင်းကို ပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
(ဝုတ္တံ၊)
**ဥက္ခေဋိတော**တိ ဣဒံ၊ ကို။
အရိယမဂ္ဂေန၊ ဖြင့်။
ဥတ္တာသိတတ္တာ၊ ထိတ်လန့်စေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပုန၊ ဖန်။
အနာလိယနဘာဝဒဿနဝသေန၊ ကပ်ငြိခြင်း မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
(ဝုတ္တံ)၊
သွာယံအတ္ထော၊ ထိုခိဋဓာတ်၏ ဥတ္တာသအနက်ကို။
သဒ္ဒသတ္ထတော၊ သဒ္ဒါကျမ်းမှ။
[ဓာတ်ကျမ်းမှ- ဟူလို၊]
ပရိယေသိတဗ္ဗော၊ ၏။
**သမုက္ခေဋိတော**တိ ဣဒံ၊ ကို။
သုဋ္ဌု၊ ကောင်းစွာ။
ဥတ္တာသေတွာ၊ ၍။
အဏုသဟဂတဿာပိ၊ အဏုမြူသဖွယ်သေးငယ်သော ရာဂစသည်၏လည်း။
ပုန၊ ဖန်။
အနာလိယနဘာဝဒဿဝသေန၊ ဖြင့်။
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(ဝုစ္စတိ၊ ၏။)
(ဣတိ၊ အပြီးတည်း။)
...သုဒ္ဓိက ဝါရကထာသည်၊ နိဋ္ဌိတာ၊ ပဋိနိသဋ္ဌော။ [ပဋိ-တစ်ဖန်၊ ဝါ-ထပ်၍+နိသဋ္ဌ-စွန့်အပ်”ဟုဆိုရာ၌ “ပဌမ စွန့်ပုံက နေရာမကျသဖြင့် နောက်ထပ် စွန့်ရသည်”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏၊ ဤရာဂစသည် ကို စွန့်ရာ၌လည်း မဂ်မရမီ ဝိပဿနာဖြင့် စွန့်ခြင်းသည် အပြီးအပြတ် မဟုတ်သေး၊ ဝါ- နေရာတကျမရှိသေး၊ ထိုကြောင့် မဂ်ဖြင့်ထပ်၍ အပြီးအပြတ် စွန့်အပ်သည်ကို “ပဋိနိသဋ္ဌ”ဟု ခေါ်သည်၊ [ကိဉ္စိ ဒုန္နိသဋ္ဌံ ပုန အာဒါယ သမ္မဒေဝ နိသဋ္ဌံ-ပဌမ မကောင်းသဖြင့် စွန့်အပ်သော အချို့ ဝတ္ထုကို တစ်ဖန်ယူ၍ ကောင်းစွာ စွန့်အပ်လျှင်၊ ပဋိနိသဋ္ဌန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ဝိပဿနယ နိသဋ္ဌံ အာဒိန္နသဒိသံ မဂ္ဂေန ပဟီနံ ပဋိနိသဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ။]
ဥက္ခေဋိတော။ ။ခြောက်လှန့်၍ ထွက်ပြေးစေအပ်သော မကောင်းဆိုဝါးအကောင်သည် တစ်ဖန် မကပ်လာဝံ့သကဲ့သို, မဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော ရာဂစသည်၏တစ်ဖန် မငြိ ကပ်နိုင်ပုံကိုပြလို၍ ဥက္ခေဋိတောကို “အရိယမဂ္ဂေန ဥတ္တာသိတတ္တာ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်သည်၊ ခိဋဓာတ်ကို “ဥတ္တာသအနက်ရှိ၏” ဟု ဓာတ်ကျမ်း၌ဆိုသည်ကို ရည်ရွယ်၍ “သွာယမတ္တော၊ ပေ၊ ပရိယေသိတဗ္ဗော"ဟု မိန့်သည်။
သမုက္ခေဋိတော။ ။သံကို သုဋ္ဌု-ဟု ဖွင့်၍ ထိုသုဋ္ဌုကိုပင် “အဏုသဟဂတဿာပိ ပုနအနာလိယနဘာဝဒဿနဝသေန” ဟုထပ်၍ဖွင့်သည်၊ အဏုမြူမျှလောက်သော ရာဂ စသည်၏လည်း နောက်ထပ်မငြိကပ်လောက်အောင် ထိတ်လန့်စေခြင်းကို “သုဋ္ဌု+ဥက္ခေဋိတ” ခေါ်သည်-ဟူလို၊ [အဏုယေဝ အကုသဟဂတံ၊ သဟဂတအနက် သီးခြားမရှိ၊ အဏုမြူတမျှ အလွန်သေးငယ်သော ရာဂစသည်-ဟူလို၊ တစ်နည်း-[အဏုတ္တေနဝါ ယုတ္တံ ဟိ အတ္တော" ဟု ဝိမတိ၌ တစ်နည်းဖွင့်၏၊ အဏုကို ဘာဝပ္ပဓာန ကြံ၍ သဟဂတံကို ယုတ္တံဟုဖွင့်သည်၊ အဏုနာ-အဏုမြူသဖွယ် သေးငယ်သည်၏ အဖြစ်နှင့်+ သဟဂတံ-တကွဖြစ်သော ရာဂစသည်သည်၊ အဏုသဟဂတံ-မည်၏၊ အနာလိယန၌ လီဓာတ်မှ ဤကို ဣယပြု၍ “လိယန”” ဟု ရှိစေ။]
ဥက္ခေဋိတော။ ။ခြောက်လှန့်၍ ထွက်ပြေးစေအပ်သော မကောင်းဆိုဝါးအကောင်သည် တစ်ဖန် မကပ်လာဝံ့သကဲ့သို, မဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော ရာဂစသည်၏တစ်ဖန် မငြိ ကပ်နိုင်ပုံကိုပြလို၍ ဥက္ခေဋိတောကို “အရိယမဂ္ဂေန ဥတ္တာသိတတ္တာ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်သည်၊ ခိဋဓာတ်ကို “ဥတ္တာသအနက်ရှိ၏” ဟု ဓာတ်ကျမ်း၌ဆိုသည်ကို ရည်ရွယ်၍ “သွာယမတ္တော၊ ပေ၊ ပရိယေသိတဗ္ဗော"ဟု မိန့်သည်။
သမုက္ခေဋိတော။ ။သံကို သုဋ္ဌု-ဟု ဖွင့်၍ ထိုသုဋ္ဌုကိုပင် “အဏုသဟဂတဿာပိ ပုနအနာလိယနဘာဝဒဿနဝသေန” ဟုထပ်၍ဖွင့်သည်၊ အဏုမြူမျှလောက်သော ရာဂ စသည်၏လည်း နောက်ထပ်မငြိကပ်လောက်အောင် ထိတ်လန့်စေခြင်းကို “သုဋ္ဌု+ဥက္ခေဋိတ” ခေါ်သည်-ဟူလို၊ [အဏုယေဝ အကုသဟဂတံ၊ သဟဂတအနက် သီးခြားမရှိ၊ အဏုမြူတမျှ အလွန်သေးငယ်သော ရာဂစသည်-ဟူလို၊ တစ်နည်း-[အဏုတ္တေနဝါ ယုတ္တံ ဟိ အတ္တော" ဟု ဝိမတိ၌ တစ်နည်းဖွင့်၏၊ အဏုကို ဘာဝပ္ပဓာန ကြံ၍ သဟဂတံကို ယုတ္တံဟုဖွင့်သည်၊ အဏုနာ-အဏုမြူသဖွယ် သေးငယ်သည်၏ အဖြစ်နှင့်+ သဟဂတံ-တကွဖြစ်သော ရာဂစသည်သည်၊ အဏုသဟဂတံ-မည်၏၊ အနာလိယန၌ လီဓာတ်မှ ဤကို ဣယပြု၍ “လိယန”” ဟု ရှိစေ။]