Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā

Khettaṭṭhakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ခေတ္တဋ္ဌေပိ၊ ခေတ္တဋ္ဌဘဏ္ဍာ၌လည်း။ တာဝ၊ ခေတ္တဋ္ဌမှ ရှေးဦးစွာ။ ခေတ္တံ၊ လယ်ယာကို။ ဒဿေန္တော(ဟုတွာ။) **ခေတ္တံနာမ၊ ပေ၊ ဇာယတီ**တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊
တတ္ထ၊ ထိုခေတ္တံ နာမအစရှိသော ပါဠိရပ်၌။ **ပုဗ္ဗဏ္ဏန္တိ**၊ ကား။ သာလိ အာဒီနိ၊ သလေး အစရှိကုန်သော။ သတ္တ၊ ကုန်သော။ ဓညာနိ၊ စပါးတို့တည်း။
**အပရဏ္ဏန္တိ**၊ ကား။ မုဂ္ဂမာသာဒီနိ၊ ပဲနောက်ပဲကြီး အစရှိကုန်သော ပဲတို့တည်း။
ဥစ္ဆုခေတ္တာဒိကမ္ပိ၊ ကြံခင်း အစရှိသည်ကိုလည်း။ ဧတ္ထေဝ၊ ဤ ခေတ္တ၌ပင်။ သင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်၏။
ဣဓာပိ၊ ဤ ခေတ္တဋ္ဌဘဏ္ဍာ၌လည်း။ ပေ၊ ပန၊ ဆက်။
တတ္ထဇာတကေ၊ ထိုလယ်ယာ၌ပေါက်သော ဘဏ္ဍတွင်။ သာလိသီသာဒီနိ၊ သလေးနှံ အစရှိသည်တို့ကို။ နိရမ္ဗိတွာ ဝါ၊ မဖြတ်မူ၍သော်လည်းကောင်း။ ဧကမေကံ၊ တစ်နှံစီ တစ်နှံစီကို။ ဟတ္ထေနေဝ၊ ဖြင့်သာလျှင်။ [ဧဝဖြင့် တံစဉ်ကိုကန့်။] ဆိန္ဒိတွာ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ အသိတေန၊ တံစဉ်ဖြင့်။ လာယိတွာ ဝါ၊ ရိတ်၍သော်လည်းကောင်း။ ဗဟူနိ၊ များစွာသော ပဲပင်တို့ကို။ ဧကတော၊ တစ်ပေါင်းတည်း။ ဥပ္ပာဋေတွာဝါ၊ နုတ်၍သော်လည်းကောင်း။ ဂဏှန္တဿ၊ ၏။ နိရမ္ဗိတွာဝါ။ ပေ။ ဂဏှန္တဿ။။ ။ ဝါ ပါသော ကြိယာဝိသေသန ပုဒ်များကို ဂဏှန္တဿ၌စပ်၊ နိရမ္ဗိတွာဂဟဏ-ဟူသည် ကောက်ပင်အနှံကို မဖြတ်ဘဲ ကောက်သီးကလေးများကို ခြွေ၍ ယူခြင်းတည်း၊ [အဗ္ဗဓာတ်သာ ဟိံသာ အနက်ရှိသောကြောင့် "နိရဗ္ဗိတွာ"ဟု ရှိမှ ကောင်းမည်ထင်သည်၊ ရုဘိဓာတ်ကြံ၍ "နိရုမ္ဘိတွာ" ဟု ပြင်ကြ၏၊ ရှေ့က ပတိသေဓ နိ အက္ခရာရှိ၍ နောက်၌ သရရှိလျှင် (ရ်) လာရိုးတည်း၊ မလာနိုင်လျှင် "နီ"ဟု ဒီဃ ရှိရိုးတည်း၊ ထို ရုဘိဓာတယ် မှန်လျှင် "နိ" မရှိနိုင်] ဧကမေကံတိ- ဧကမေကံ ဝီဟိသီသံ- ဥပ္ပာဋေတွာဝါဟိ မုဂ္ဂမာသာဒီနိ ဥဒ္ဓရိတွာဝါ၊[ရှေ့ဝါ ၄ ချက်နှင့် ယသ္မိံဗီဇေဝါ- စသည်၌ ဝါ ၄ချက်ကို အစဉ်အတိုင်း အဓိပ္ပာယ်စပ်ပါ၊] ယသ္မိံဗီဇေ ဝါ၊ အကြင် အစေ့၌သော်လည်းကောင်း။ (ယသ္မိံ) သီသေ ဝါ၊ အကြင် အနှံ၌ သော်လည်းကောင်း။ (ယဿံ) မုဋ္ဌိယံ ဝါ၊ အကြင် လက်ဆုပ်၌ သော်လည်းကောင်း။ (ယသ္မိံ) မုဂ္ဂမာသာဒိဖလေ ဝါ၊ အကြင် ပဲနောက်ပဲကြီးအစရှိသော အသီး၌သော်လည်းကောင်း။ ဝတ္ထု၊ ပါရာဇိကဝတ္ထုသည်။ ပူရတိ၊ ပြည့်၏။ တသ္မိံ(ဗီဇေ ဝါ)၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။ (တသ္မိံ သီသေ၊ ဝါ,တဿံမူဋ္ဌိယံ ဝါ,တသ္မိံ မုဂ္ဂမာသာဒိဖလေ ဝါ= ကိုသော်လည်းကောင်း။) ဗန္ဒနာ၊ အဖွဲ့အညှာမှ။ မောစိတမတ္တေ၊ လွတ်စေအပ်ပြီးကာမျှ ဖြစ်လတ်သော်။ ပါရာဇိကံ (ဟောတိ။)
ပန၊ ကား။ အစ္ဆိဇ္ဇမာနော၊ မပြတ်သေးသော။ ဒဏ္ဍကော ဝါ၊ ရိုးတံသည်သော်လည်းကောင်း။ ဝါကော ဝါ၊ ‌ ‌လျှော်မျှင်သည် သော်လည်းကောင်း။ တစော ဝါ၊ အခေါက်အခွံသည် သော်လည်းကောင်း။ အပ္ပမတ္တကောပိ၊ အနည်းငယ်သည်လည်း။ ရက္ခတိ၊
ဝီဟိနာဠံ၊ ကောက်ရိုးသည်။ ဒိဃမ္ပိ၊ အရှည်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ရှိ၏။ ယာဝ၊ ‌ လောက်။ အန္တောနာဠတော၊ ကောက်ရိုးအတွင်းမှ။ ဝီဟိသီသဒဏ္ဍကော၊ ကောက်နှံတံ သည်။ န နိက္ခမတိ၊ သေး။ တာ၀၊ လောက်။ ရက္ခတိ၊
ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ, နာဠတော၊ ‌ကောက်ရိုးမှ။ ဒဏ္ဍကဿ၊ ရိုးတံ၏။‌ ‌ဟေဋ္ဌိမတလေ၊ သည်။ နိက္ခန္တေ၊ သော်။ ဘဏ္ဍဂ္ဃေန ကာရေတဗ္ဗော၊ ပန၊ ကား။
အသိတေန လာယိတွာ, ဂဏှတော၊ ၏။ မုဋ္ဌိဂတေသု၊ လက်ဆုပ်၌ ရောက်ကုန်သော ကောက်ပင်တို့သည်။ ‌‌ဟေဋ္ဌာ၊ ၌။ ဆိန္နေသုပိ၊ ပြတ်ပြီးပါကုန် သော်လည်း။ သီသာနိ၊ အနှံတို့သည်။ ဇဋိတာနိ၊ ရှုပ်ထွေးနေကုန်သည်။ [ပြတ်ပြီးနှင့်မပြတ်သေးတို့ ရှုပ်ထွေးနေကြသည်။] သစေ (ဟောန္တိ။) (ဧဝံသတိ။) တာဝ ရက္ခန္တိ ပန၊ ကား။
ဝိဇ‌‌ဋေတွာ၊ ဖြေရှင်းပြီး၍။ ကေသဂ္ဂမတ္တံပိ, ဥက္ခိပတော၊ ၏။ ဝတ္ထု သစေ ပူရတိ၊ (ဧဝံသတိ)၊ပါရာဇိကံ(ဟောတိ)၊ ပန၊ ဆက်။
သာမိကေဟိ လာယိတွာ, ထပိတံ၊ ထားအပ်သောကောက်ကို။ သဘုသံဝါ၊ ဖွဲနှင့်တကွကို‌ သော်လည်းကောင်း။ အဘုသံ ဝါ၊ ဖွဲ့မရှိသည်ကို သော်လည်းကောင်း။ ကတွာ ဂဏှတော၊ ၏။ ယေန၊ အကြင် ကောက်ဖြင့်။ ဝတ္ထု ပူရတိ၊ တသ္မိံ၊ ထို ကောက်ကို။ ဂဟေတိ၊ ယူအပ်ပြီးသော်။ ပါရာဇိကံ၊
သစေ ပရိကပ္ပေတိ၊ အကယ်၍ ကြံအံ့။ (ကိံ။) ဣဒံ၊ ဤကောက်ကို။ မဒ္ဒိတွာ၊ နယ်၍။ ပပ္ဖောဋေတွာ၊ ခါ၍(လှေ့၍။) သာရမေဝတ၊ အနှစ်ကိုသာ။ ဂဏှိဿာမိ, ဣတိ၊ သို့။ (သစေ ပရိကပ္ပေတိ။) (ဧဝံသတိ။) တာဝရက္ခတိ၊ ပေ၊
ပစ္ဆာ၊ ၌။ ဘာဇနဂတေ၊ တောင်း၌ ရောက်သည်ကို။ ကတမတ္တေ၊ ပြုအပ်ပြီးကာမျှ ဖြစ်လတ်သော်။ ပါရာဇိကံ(ဟောတိ။) ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤခေတ္တဋ္ဌဘဏ္ဍာ၌။
အဘိယောဂေါ၊ သည်။ ဝုတ္တနယော ဧဝ၊
ခိလသင်္ကာမနာဒီသု၊ ငုတ်တိုင်ကို ပြောင်းရွေ့ခြင်း အစရှိသည်တို့၌။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။) ပထဝီ နာမ၊ မြေမည်သည်။ အနဂ္ဃါ၊ မပိုင်းဖြတ်အပ်သော အဖိုးရှိ၏။ ဝါ၊ အဖိုးတန်၏။
တသ္မာ, ဧကေနေဝ၊ တစ်ခုသာလျှင်ဖြစ်သော။ ခိလေန၊ ငုတ်တိိုင်ဖြင့်။ ဣတော၊ ဤဘက်မှ။ ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ၊ ဖြစ်သော။ ပထဝိပ္ပဒေသံ၊ မြေအရပ်ကို။ သာမိကာနံ၊ တို့၏။ ပဿန္တာနံဝါ၊ မြင်ကုန်စဉ်သော်လည်းကောင်း။ အပဿန္တာနံ ဝါ၊ လည်းကောင်း။ အတ္တနော၊ ၏။ သန္တ ကံ သစေ ကရောတိ၊ (ဧဝံသတိ။) တသ္မိံ ခိလေ၊ ကို။ နာမံံ၊ ကို။ ဆိန္ဒိတွာ ဝါ၊ ဖြတ်၍သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ထွင်း၍သော်လည်းကောင်း။ အဆိန္ဒိတွာ ဝါ၊ မဖြတ်မူ၍သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ မထွင်းမူ၍သော်လည်းကောင်း။ သင်္ကာမိတမတ္တေ၊ ပြောင်းရွှေ့စေအပ်ပြီးကာမျှ ဖြစ်လတ်သော်။ တဿစ၊ ထိုပြောင်းရွှေ့သော ရဟန်း၏။ ယေ၊ အကြင် ရဟန်းတို့သည်။ အဿ၊ ထိုရွေ့ပြောင်းသော ရဟန်း၏။ ဝါ၊ နှင့်။ ဧကစ္ဆန္ဒာ၊ တူသောဆန္ဒ ရှိကုန်၏။ (တေသံ) စ၊ ထိုရဟန်းတို့၏လည်းကောင်း။ သဗ္ဗေသံ၊ တို့၏။ ပါရာဇိကံ၊ (ဟောတိ)။
ပန၊ ဆက်။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ခိလေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ယူထိုက်သည်။ သစေ(ဟောတိ၊ ဧဝံသတိ။) ပဌမေခိလေ၊ ကို။ (သင်္ကာမိတေ၊ သော်။) ထုလ္လစ္စယံ၊ (ဟောတိ။)
ဒုတိယေ၊ သော။ ခိလေ၊ ကို။ (သင်္ကာမိတေ) ပါရာဇိကံ၊ (ဟောတိ)။
တီဟိ၊ ၃ခုသောငုတ်တိုင်တို့ဖြင့်။ ဂဟေတဗ္ဗံ သစေ(ဟောတိ။ ဧဝံသတိ။ ) ပဌမေ၊ ပထမငုတ်တိုင်ကို။ (သင်္ကာမိတေ၊ သော်။) ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ။) ဒုတိယေ၊ ကို။ (သင်္ကာမိတေ) ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ။) တတိယေ၊ ကို။ (သင်္ကာမိတေ) ပါရာဇိကံ (ဟောတိ။)
ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ဗဟုကေသုပိ၊ များစွာသော ငုတ်တိုင်တို့တွင်လည်း။ အဝသာနေ၊ အဆုံး၌။ ဒွေ၊ ၂ခုသော ငုတ်တိုင်တို့ကို။ ထပေတွာ၊ ချန်ထား၍။ ပုရိမေဟိ၊ ရှေ့ဖြစ်သောငုတ််တိုင်တို့ကြောင့်။ ဝါ၊ ရှေ့ဖြစ်သောငုတ်တိုင်တို့ကို ပြောင်းရွှေ့စေခြင်းတို့ကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ၊ ကိုလည်းကောင်း။ အဝသာနေ၊ ၌။ ဒွိန္နံ၊ ၂ခုတို့တွင်။ ဧကေန၊ တစ်ခုသော ငုတ်တိုင်ကြောင့်။ ဝါ၊ ကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဣတရေန၊ အခြားသော နောက်ဆုံးငုတ်တိုင်ကြောင့်။ ဝါ၊ အခြားသော နောက်ဆုံးငုတ်တိုင်ကို ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကြောင့်။ ပါရာဇိကံ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊
တဉ္စ၊ ထို ပါရာဇိကကိုလည်း။ သာမိကာနံ၊ တို့၏။ ဓုရနိက္ခေပေန၊ ကြောင့်။ (ဝေဒိတဗ္ဗံ။)
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ကြိုးရွှေ့စေခြင်း စသည်တို့၌။ ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။
**ရဇ္ဇုံဝါတိ**၊ ကား။ ဣဒံ၊ ဤအရပ်သည်။ မမ၊ ၏။ သန္တကံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဉာပေတုကာမော၊ သိစေလိုသည်။ (ဟုတွာ။) ရဇ္ဇုံ ဝါ၊ ကြိုးကို သော်လည်း။ ပသာရေတိ၊ ဆန့်တန်းအံ့။ ယဋ္ဌိံ ဝါ၊ တားဝါးကိုသော်လည်း။ ပါတေတိ၊ ကျစေအံ့။ ဒုက္ကဋံ၊ (ဟောတိ။)
ဣဒါနိ၊ ၌။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ပယောဂေဟိ၊ ပယောဂတို့ဖြင့်။ အတ္တနော သန္တကံ, ကရိဿာမိ၊ အံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ဆိုက်ထိုက်ရာ အခါ၌။ တေသံ၊ ထို၂ခုသော ပယောဂတို့တွင်။ ပဌမေ၊ ပထမယောဂကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ။) ဒုတိယေ၊ ကြောင့်။ ပါရာဇိကံ(ဟောတိ။)
**ဝတိံ ဝါတိ**၊ ကား။ ပရဿ၊ ၏။ ခေတ္တံ၊ ကို။ (ကာတုကာမော၌စပ်, ပရိက္ခေပဝသေန၌ မစပ်နှင့်။) ပရိက္ခေပဝသေန၊ ကာရံခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အတ္တနော၊ မိမိ၏ဥစ္စာကို။ ကာတုကာမော၊ (ဟုတွာ)။ ဒါရူနိ၊ သစ်သားတို့ကို။ နိခဏတိ၊ တူးစိုက်အံ့။ ပေ၊
ဧကသ္မိံ၊ တစ်ခုသောနောက်ဆုံးပယောဂသည်။ အနာဂတေ၊ မရောက်သေးမီ။ ထုလ္လစ္စယံ၊ (ဟောတိ)။ ပေ၊ တတ္တကေန၊ ထိုမျှလောက်အတိုင်းအတာအရှည်ရှိသော တိုင်စိုက်ရုံဖြင့်။ အသက္ကောန္တော၊ မိမိ၏ဥစ္စာဖြစ်အောင် မစွမ်းနိုင်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။) သာခါပရိဝါရေနေဝ၊ သစ်ခက်အကာအရံဖြင့်သာလျှင်။ အတ္တနော၊ မိမိ၏ ဥစ္စာကို။
ကာတုံ, သစေ သက္ကောတိ၊ (ဧဝံသတိ။) သာခါပါတနေပိ၊ သစ်ခက်တို့ကို ကျစေခြင်း၌လည်း။ ဧသေဝနယော၊
ဧဝံ၊ လျှင်။ ယေန ယေန၊ အကြင်အကြင်ဝတ္ထုဖြင့်။ ပရိက္ခိပိတွာ၊ ၍။ အတ္တေနော၊ မိမိဥစ္စာကို။ ကာတုံ သက္ကောတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုဝတ္ထု၌။ ပဌမပယောဂေဟိ၊ ရှေးပယောဂတို့ကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
အဝသာနေ၊ ၌။ ဒွိန္နံ၊ ၂ခုသော ပယောဂတို့တွင်။ ဧကေန၊ ကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဣတရေန၊ အခြားသော နောက်ဆုံး ပယောဂကြောင့်။ ပါရာဇိကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊
**မရိယာဒံ ဝါ**တိ၊ ကား။ ပရဿ၊ ၏။ ခေတ္တံ၊ ကို။ ဣဒံ၊ ဤအရပ်သည်။ မမံ၊ ငါ့ဥစ္စာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဉာပေတုကာမော (ဟုတွာ)။ အတ္တနော၊ ၏။ ခေတ္တမရိယာဒံ၊ လယ်ယာအပိုင်းအခြားကို။
ကေဒါရပါဠိံ၊ လယ်ကန်သင်းကို။ [ခေတ္တမရိယာဒံကိုပင် ကေဒါရပါဠိံ၊ ဟု ထပ်ဖွင့်သည်။] ယထာ၊ အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြောင်း‌ရွှေ့စေလတ်သော်။ ပရဿ၊ ၏။ ခေတ္တံ၊ ကို။ အတိက္ကမတိ၊ လွှမ်းမိုး‌၏။ ဧဝံ၊ ဤ လွှမ်းမိုးနိုင်လောက်အောင်သော အခြင်းအရာဖြင့်။ သင်္ကာမေတိ၊ အံ့။ ပံသုမတ္တိကာဒီဟိ ဝါ၊ မြေမှုန့် မြေညက် အစရှိသည်တို့ဖြင့်မူလည်း။ ဝဍ္ဎေတွာ၊ တိုးပွားစေ၍။ ဝိတ္ထတံ၊ ကျယ်ပြန့်သော ကန်သင်းကို။ ကရောတိ၊ အံ့။ အကတံ ဝါ၊ မပြုအပ်သေးသော ကန်သင်းကိုမူလည်း။ ပတိဋ္ဌာပေတိ၊ တည်စေအံ့။
ပေ၊
ဣတိ၊ တည်း။ ခေတ္တဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ၊