Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Bimbisārasamāgamakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**လဋ္ဌိဝနေ** တိ၊ ကား။ တာလုယျာနေ၊ ထန်းဥယျာဥ်၌။
**သုပ္ပတိဋ္ဌေစေတိယေ** တိ၊ ကား။ အညတရသ္မိ့၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော။ ဝဋရုက္ခေ၊ ပညောင်ပင်၌။ (ဝိဟရတိ၌ စပ်။) ဧတံ၊ ဤသုပ္ပတိဋ္ဌဟူသော အမည်သည်။ တဿ၊ ထိုပညောင်ပင်၏။ နာမံ၊ အမည်သည်။ (ဟောတိ) ကိရ၊ ဖြစ်သတတ်။ [ပညောင်ပင်ကိုပင် လူတို့က နတ်သစ်ပင် (နတ်ကြီးနေရာ သစ်ပင်) ဟု ယူဆ၍ စေတီအမှတ် ဖြင့် ကိုးကွယ်ကြသည်။]
**ဒွါဒသနဟုတေဟီ** တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ဧကံနဟုတံ၊ တစ် နဟုတသည်။ ဒသသဟဿာနိ၊ ဆယ်ထောင်တို့တည်း။ (ဝါ၊ တစ်သောင်းတို့တည်း။)
**အဇ္ဈဘာသီ** တိ၊ ကား။ တေသံ၊ ထိုဗြာဟ္မဏ, ဂဟပတိတို့၏။ ကင်္ခါစ္ဆေဒနတ္ထံ၊ ယုံမှားသံသယကို ဖြတ်တောက်ခြင်းအကျိုးငှာ။ အဘာသိ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
**ကိသကောဝဒါနော** တိ၊ ကား။ တာပသစရိယာယ၊ ရသေ့တို့၏အကျင့်ဖြင့်။ ကိသသရီရတာ၊ ကြုံလှီသောကိုယ် ရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ကိသကောတိ၊ ကိသကဟူ၍။ လဒ္ဓနာမာနံ၊ ရအပ်သောအမည်ရှိကုန်သော။ တာပသာနံ၊ ရသေ့တို့ကို။ သြဝါဒကော၊ ဆုံးမတတ်သော ဆရာကြီးသည်။ အနုသာကကော၊ သွန်သင်တတ်သောဆရာကြီးသည်။ သမာနော၊ ဖြစ်ပါလျက်။ ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
အထ ဝါ၊ ထို့ပြင်တစ်နည်းကား။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။ ကိသကော၊ ကြုံလှီပိန်ချုံးသော။ တာပသော၊ သည်။ သမာနော၊ လျက်။ ဝဒါနော စ၊ သူတစ်ပါးတို့ကို ဆုံးမတတ်သူသည်လည်း။ (သမာနော၊ လျက်။) အညေ၊ အခြားသော ရသေ့တို့ကို။ သြဝဒန္တော၊ ဆုံးမတတ်သူသည်။ အနုသာသန္တော၊ သွန်သင်တတ်သူသည်။ (ဟုတွာ)ပိ၊ ဖြစ်ပါလျက်လည်း။ကိသကောဝဒါနော။ ။ "တာပသစရိယာယ၊ ပေ၊ လဒ္ဓနာမာနံ တာပသာနံ" ကိုကြည့်၍ "ကိသန္တိ (တစ်နည်း) ကိဿန္တီ တိ ကိသကာ" ဟုပြု၊ ရသေ့တို့၏အကျင့်ကိုကျင့်ကြရသဖြင့် ဝဝဖြိုးဖြိုး မရှိကြ၊ ကြုံလှီသော ကိုယ်ကာယရှိကြသော ရသေ့များကို "ကိသက" ဟု ခေါ်သည်၊ ကိသဓာတ်+ ဏွုပစ္စည်း၊ ယောဇနာ၌ကား "ကိသော+ ကော(အတ္တာ) ဧတေသန္တိ ကိသကာ" ဟု ဝိဂြိုလ်ပြု၍, ကသဒ္ဒါသည် "အတ္တ- သရီရ" အနက်ဟောဟု ကြံလေ၏၊ "သြဝဒတီတိ သြဝဒါနော" အဝပုဗ္ဗ+ ဝဒဓာတ်, အာနပစ္စည်း၊ ယောဇနာ၌ကား ယုပစ္စည်း ကြံ၍ ဂါထာဗန္ဓဖြစ်သည့်အတွက် အကို ဒီဃပြုဟုဆိုလေသည်၊ "ကိသကေ+ သြဝဒါနော ကိသကောဝဒါနော- ရသေ့တို့၏ သြဝါဒါစရိယဆရာကြီး" ။
အထ ဝါ။ ။ ဤဒုတိယနည်း၌ကား "ကိသတီတိ ကိသကော- ကြုံလှီပိန်ချုံးသောရသေ့၊ သြဝဒတီတိ သြဝဒါနော၊ ကိသကော+ ဟုတွာ သြဝဒါနော, ကိသကောဝဒါနော" ဟု ကမ္မဓာရည်းပြု၊ "မိမိက ရသေ့ဖြစ်၍ အခြားရသေ့တို့ကိုလည်း ဆုံးမသွန်သင်ရသောသြဝါဒါစရိယဆရာကြီး ဖြစ်ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် ရသေ့တို့၏ အလုပ်ဖြစ်သောမီးပူဇော်မှုကို ပယ်စွန့်ရသနည်း?" ဟူလို။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**ကထံ ပဟီန** န္တိ၊ ကား။ ကေန ကာရဏေန၊ ကြောင့်။ ပဟီနံ၊ ပယ်စွန့်အပ်သနည်း?။
ဣဒံ၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဟောတိ။ (ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ။)
ဥရုဝေလဝါသိ၊ ဥရုဝေလအရပ်၌ နေလေ့ရှိသောကဿပ။ တွံ၊ သည်။ အဂ္ဂိပရိစာရကာနံ၊ မီးကို လုပ်ကျွေးတတ်ကုန်သော။ တာပသာနံ၊ တို့၏။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။ သြဝါဒါစရိယော၊ သြဝါဒပေးတတ်သော ဆရာကြီး‌သည်။ ["သြဝါဒဒါဃကာစရိယော" ဟု ဆိုလိုလျက် ဒါယကပုဒ်ကို ချေထားသည်။] သမာနော၊ လျက်။ ကိံ၊ အဘယ်ကို။ ဒိသွာ၊ မြင်၍။ ဝါ၊ မြင်ခြင်းကြောင့်။ ပဟာသိ၊ ပယ်ရ စွန့်ရသနည်း?။ တံ၊ သင့်ကို။ ဧတမတ္တံ၊ ဤအကြောင်းကို။ ပုစ္ဆာမိ၊ မေး၏။ ကေန ကာရဏေန၊ ကြောင့်။ တဝ၊ ၏။ ဝါ၊ သည်။ အဂ္ဂိဟုတံ၊ မီးပူဇော်မှုကို။ ပဟီနံ၊ ပယ်စွန့်အပ်သနည်း။ ဣတိ (ဝုတ္တံ ဟောတိ)။
ဒုတိယဂါထာယ၊ ၏။ အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။ ရူပါဒိကေ၊ ရူပါရုံအစရှိကုန်သော။ ဧတေ ကာမေ၊ ဤကားမဂုဏ်တို့ကိုလည်းကောင်း။ ဣတ္ထိယော စ၊ မိန်းမတို့ကိုလည်းကောင်း။ ယညာ၊ ယဇ်တို့သည်။ အဘိဝဒန္တိ၊ ပြည့်စုံနိုင်၏ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ သွာဟံ(သော+ အဟံ)၊ ထို တပည့်တော်သည်။ သဗ္ဗမ္ပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။ ရူပါဒိကံ၊ ရူပါရုံအစရှိသော။ ဧတံ ကာမပ္ပဘေဒံ၊ ဤကာမအပြားကို။ ခန္ဓုပဓီသု၊ ခန္ဓာဟူသော ဥပဓိတို့၌။ မလန္တိ၊ အညစ်အကြေးဟူ၍။ယညာ အဘိဝဒန္တိ။ ။ ဋီကာ၌ "ယာဂဟေတု ဣဇ္ဈန္တီတိ ဝဒန္တိ" ဟု ဖွင့်၏၊ ထိုအဖွင့်ကို ထောက်၍ "ယညာ- ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်" ဟု ဟိတ်အနက်ပေးရမည်ကဲ့သို့ ထင်ရ၏၊ သို့သော် နောက်၌ "ယသ္မာ ၊ပေ၊ မလမေဝ ဝဒန္တိ" ဟုအနိယမဝါကျ ထည့်ရာဝယ် "ဣမေ ယညာ" ဟု ကတ္တားအဖြစ်ဖြင့် ထည့်ထားသောကြောင့် ဤနေရာ၌လည်း ယညာသည် "စဒန္တိ" ၏ ကတ္တားသာတည်း၊ "ယာဂဟေတုဣဇ္စျန္တိ" ဟု ဋီကာဖွင့်သည်ကား "ဝဒန္တိ" ၏ ဝဒနာကာရကို အပိုထည့်၍ ဖွင့်ခြင်းသာဟုမှတ်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။ "ယညာ အဘိဝဒန္တိ- ယဇ်တို့က ပြောကြသည်" ဟု ဆိုရာ၌ "ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကြောင့် ပြည့်စုံနိုင်၏" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို မပြောတတ်သော်လည်းပြောသကဲ့သို့ တင်စားသော တဒ္ဓမ္မူပစာတည်း၊ ယဇ်တို့က "ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကြောင့်ရူပ သဒ္ဒ, စသည့်အာရုံ, ကာမဂုဏ်ကို, ပြည့်စုံစေနိုင်ကြ၏" ဟု ပြောကြသည်- ဟူလို၊ ဤယဇ်ဟူသည်လည်း ဒါနပြုခြင်းမျိုးပင်တည်း၊ ဒါနကို တစ်ခါတရံ အကြိီးအကျယ်ပြုခြင်းမျိုးကို "ယိဋ္ဌ" ဟုခေါ်သည်၊ နေ့စဥ် ပြုခြင်းမျိုးကို "ဟုတ" ဟု ခေါ်သည်၊ "ဒါနတော ဘောဂဝါ" နှင့်အညီ ထို ယိဋ္ဌ, ဟုတတို့သည် ရူပ, သဒ္ဒ, စသည်အာရုံကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ကိုသာ ပြည့်စုံစေနိုင်ကြသည်။
ခန္ဓုပဓီသု။ ။ ပါဠိတော်လာ ဥပဓီသုကို "ခန္ဓုပဓီသု" ဟုဖွင့်၏၊ ဥပရှေးရှိသော "ဓာ" ဓာတ်သည် "တည်ရာ" ဟူသောအနက်ကို ဟော၏၊ "ဥပဓီယတိ ဧတ္ထာတိ ဥပဓိ" ဟုပြု၊ ထိုဥပဓိသည် "ကာမုပဓိ,ခန္ဓုပဓိ, ကိလေသုပဓိ, အဘိသင်္ခါရုပဓိ" ဟု လေးပါးရှိ၏၊ ထိုလေးပါးတို့တွင် ဝတ္ထုအာရုံ ကာမဂုဏ်နှင့်တကွ ကိလေသာကာမတို့သည် သုခ၏တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် "ကာမုပဓိ" မည်၏၊ ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော ဤကိုယ်သည်ဇာတိဒုက္ခ စသည်တို့၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် "ခန္ဓုပဓိ" မည်၏၊ ကိလေသာတို့သည်အပါယ်ဒုက္ခ၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် "ကိလေသုပဓိ" မည်၏၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ ဟူသော အဘိသင်္ခါရသည် ဘဝဒုက္ခ၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် "အဘိသင်္ခါရုပဓိ" မည်၏၊ ထိုလေးပါးတို့တွင် ဤနေရာ၌ "ခန္ဓုပဓိ" ကို ယူစေလို၍ "ခန္ဓုပဓီသု" ဟု ဖွင့်သည်။
ဉတွာ၊ ၍။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယိဋ္ဌဟုတပ္ပဘေဒါ၊ ယဇ်ကြီး ယဇ်ငယ်အပြားရှိကုန်သော။ ဣမေ ယညာ၊ ဤယဇ်တို့သည်။ မလမေဝ၊ ကာမစသော အညစ်အကြေးကိုသာ။ ဝဒန္တိ၊ ပြည့်စုံနိုင်၏ ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ [နောက်ဝါကျ၌ တသ္မာရှိ၍ ယသ္မာစသောဝါကျကို အပိုထည့်သည်။] တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယိဋ္ဌေ၊ ယဇ်ကြီးပူဇော်ခြင်း၌လည်း။ န အရဉ္ဇိံ၊ မမွေ့မလျော်တော့ပါ။ ဟုတေ၊ ယဇ်ငယ်ပူဇော်ခြင်း၌လည်း။ န အရဉ္ဇိံ။ ယိဋ္ဌေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဟုတေ ဝါ၌လည်းကောင်း။ နာဘိရမိံ၊ မမွေ့မလျော်တော့ပါ။ ဣတိ အတ္ထော။ [အရဉ္ဇိံ၌ ရဉ္ဇ ဓာတ်၏ တပ်မက်ခြင်းအနက်ကို ယူမည်စိုး၍ "အဘိရမိ" ဟု အဓိပ္မာယ်ဖွင့်သည်။]
တတိယဂါထာယ၊ ၌။ **အထ ကောစရဟီ** တိ၊ ကား။ အထ၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင်။ က္ခစရဟိ၊ အဘယ်၌။ (ရမိတ္ထ၊ မွေ့လျော်သနည်း?) [ကောကို "ကွ" ဟုဖွင့်သည်။ ကောသည် ကွအနက်ဟော နိပါတ်ပုဒ်ဟု ကြံပါ။]
သေသံ၊ ကြွင်းသောပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။
စတုတ္ထဂါထာယ၊ ၌။ **ပဒ** န္တိ၊ ကား။ နိဗ္ဗာနပဒံ၊ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ပဒကို။
သန္တသဘာဝတာယ၊ ငြိမ်သက်သည်၏အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သန္တံ၊ ငြိမ်သက်စွာထသော။
ဥပဓီနံ၊ ကာမုပဓိ အစရှိသော ဥပဓိတို့၏။ အဘာဝေန၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ အနုပဓိကံ၊ ဥပဓိလည်း မရှိထသော။
ရာဂကိဉ္စနာဒီနံ၊ ဖိစီးနှိပ်စက်တတ်သော ရာဂအစရှိသောတရားတို့၏။ အဘာဝေန၊ ကြောင့်။ **အကိဉ္စနံ**၊ ဖိစီးနှိပ်စက်တတ်သော ရာဂစသော တရားလည်း မရှိထသော။
တီသု ဘဝေသု၊ သုံးပါးသော ဘဝတို့၌။ အလဂ္ဂတာယ၊ မငြိကပ်သည်၏အဖြစ်ကြေင့်။ (အသတ္တံ၌စပ်။) ယံ ကာမဘဝံ၊ အကြင်ကာမဘဝကို။ ယညာ၊ တို့သည်။ ဝဒန္တိ၊ န်၏။ တသ္မိံပိ ကာမဘဝေ၊ ထိုကာမဘဝ၌လည်း။ အသတ္တ့၊ မငြိကပ်ထသော။
ဇရာမရဏာနံ၊ တို့၏။ အဘာဝေန၊ ကြောင့်။ အနုညထာဘာဝိံ၊ တစ်ပါးသောအပြားအားဖြင့် ဖြစ်လေ့မရှိထသော။ [အချို့စာအုပ်တို့၌ "ဇာတိဇရာမရဏာနံ" ဟုရှိ၏။ "အညာထာ" လာသမျှ၌ "ဇာတိ" မပါရဟု မှတ်ပါ။] (ယံ ပဒံ၊ အကြင်နိဗ္ဗာန်ကို။)
အတ္တနာ၊ ကိုယ်တိုင်။ ဘာဝိတေန၊ ဖြစ်စေအပ်သော။ ဝါ၊ ပွားစေအပ်သော‌။ မဂ္ဂေနေဝ၊ မဂ်ဖြင့်သာလျှင်။ အဓိဂန္တဗ္ဗံ၊ ‌ရောက်ထိုက်၏။ အညေန၊ အခြားသော။ ကေနစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သည်။ န အဓိဂမေတဗ္ဗံ၊ မရောက်စေထိုက်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အနညနေယျံ၊ ကိုယ်တိုင်သိအပ်သည်ဖြစ်၍ အခြားသူတို့ မသိအပ်ထသော။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဤဒိသံ၊ ဤကဲ့သို့ရှုအပ်သော။ ပဒံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။ အဒ္ဒသံ၊ မြင်ရပါပြီ။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယိဋ္ဌေ၊ ၌လည်း။ န အရဉ္ဇိံ။ ဟုတေ၊ ၌လည်း။ နအရဉ္ဇိံ။
တေန၊ ထိုစကားဖြင့်။ ကိံ၊ အဘယ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ပြသနည်း။
ယောအဟံ၊ သည်။ ဒေဝမနုဿလောကသမ္ပတ္တိသာဓကေ၊ နတ်ပြည် လူ့ပြည်၌ ပြည့်စုံခြင်းကို ပြီးစေတတ်သော။ ယိဋ္ဌေ၊ ၌လည်း။ န အရဉ္ဇိံ။ ဟုတေ၊ ၌လည်း။ နအရဉ္ဇိံ။ သော(အဟံ)၊ သည်။ ‌(ကိံ ဝက္ခာမိ၌ စပ်။) မေ၊ တပည့်တော်၏။ မနော၊ သည်။ ဧတ္ထ နာမ ဒေဝမနုဿလောကေ၊ ဤမည်သောနတ်လောက လူ့လောက၌။ ရတော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ကိံ ဝက္ခာမိ၊ အဘယ်မှာ လျှောက်နိုင်ပါတော့အံ့နည်း?။ (ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ။)
ဧဝံ၊ သို့။ သဗ္ဗလောကေ၊ ၌။ အနဘိရတိဘာဝံ၊ မွေ့လျော်ခြင်းမရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ ပကာသေတွာ၊ ထင်ရှားပြပြီး၍။ အထ ခေါ၊ ထင်ရှားပြပြီးရာ ထိုအခါ၌။ အာယသ္မာ ဥရုဝေလကဿပေါ၊ သည်။ သာဝကောဟမသ္မီတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဘဂဝတော၊ ၏။ သာဝကဘာဝံ၊ ကို။ ပကာသေသိ၊ ပြီး။
တဉ္စ၊ ထို သာဝကအဖြစ်ကိုလည်း။ အာကာသေ၊ ကောင်းကင်၌။ နာနာဝိဓာနိ၊ အထူးထူး အပြားပြား များကုန်သော။ ပါဋိဟာရိယာနိ၊ တန်ခိုးပြာဋိဟာတို့ကို။ ဒဿေတွာ၊ ၍။ (ပကာသေသိ၊ ပြီ။)
**ဓမ္မစက္ခု** န္တိ၊ ကား။ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏံ၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်သည်။ (ဥဒပါဒိ၌ စပ်။)
**အဿာသကာ** တိ၊ ကား။ အာသီသနာ၊ တောင့်တခြင်းတို့သည်။
ပတ္ထနာ၊ တောင့်တခြင်းတို့သည်။ (အဟေသုံ၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော။ [အာပုဗ္ဗ သာသဓာတ်သည် "အာသီသန" အနက်ကို ဟော၏။ ဏွုပစ္စည်းလည်း "ဘောဟော" ဟုသိစေလို၍ "အာသီသနာ" ဟု ဖွင့်သည်။ ထို "အာသီသနာ" ကိုလည်း "တောင့်တခြင်း" အနက်ဟုသိစေလို၍ "ပတ္ထနာ" ဟု ဖွင့်သည်။]
ပန၊ ဆက်။ **ဧသာဟံဘန္တေ** တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ မဂ္ဂပဋိဝေဓေနေဝ၊ သောတာပတ္တိမဂ်ကိုထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်ပင်။ အဿ၊ ထို**ဗိမ္ဗိသာရ** မင်း၏။ သရဏဂမနံ၊ သရဏဂုံသည်။ ကိဉ္စာပိ သိဒ္ဒံ၊ အကယ်၍ကားပြီးပါပေပြီ။ ပန၊ ထိုသို့ပင်ပြီးပါသော်လည်း။ တတ္ထ၊ ထိုမဂ်ဖြင့် သရဏဂုံကို ပြီးစေရာ၌။ [ယောဇနာ၌ "တတ္ထ ရတနာတ္ထယေ" ဟု စွဲလေ၏။] ကိဉ္စာပိ။ ပေ။ ကရောတိ။ ။ပါဠိတော်၌ ဗိမ္ဗိသာရ မင်း၏ သောတာပန်ဖြစ်ပုံကိုရှေး၌ ပြပြီးဖြစ်ပါလျက် "သောဟံ ဘန္ထေ" စသည်ဖြင့် သရဏဂုံကို နောက်၌ ပြပြန်ရာသောတပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ သရဏဂုံ မတည်သေးသလော? ဟု စောဒနာဖွယ်ရှိသောကြောင့် ကိဉ္စာပိ အစရှိသော ပါဌ်ကို မိန့်၊ သောတာပန်ဖြစ်သော ဗိမ္ဗိသာရ မင်းမှာသောတာပတ္တိမဂ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်ပင် သရဏဂုံ တည်ပြီးကား မှန်ပါ၏၊ သို့သော် ထိုသောတပန်ဖြစ်ချိန်၌ စိတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟု ဆုံးဖြတ်မှုသို့သာရောက်သေး၏, နှုတ်ဖြင့်ကား မလျှောက်ရသေး၊ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ နှုတ်ဖြင့်လျှောက်လိုသည်ဖြစ်၍ "ဧသာဟံ ဘန္တေ" စသည်ကို လျှောက်ရသည်၊ အတ္တသန္နိယျာတန ဟူသည် မိမိကို ရတနာသုံးပါးအား အပ်နှင်းကြောင်း သရဏဂုံတည်း၊ သရဏဂုံလေးမျိုး, အကျယ်ကို သာရတ္ထဋီကာ ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍ၌ ရှုပါ။ နိစ္ဆယဂမနမေဝ၊ ဆုံးဖြတ်သောအားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းသို့သာ။ ဂတော၊ ရောက်ပြီ။ ဣဒါနိ၊ ၌။ ("ဧသာဟံ ဘန္တေ" ဟု လျှောက်ထားရာ ယခုအခါ၌။) ဝါစာယ၊ နှုတ်ဖြင့်။ အတ္တသန္နိယျာတနံ၊ မိမိကိုယ်ကို အပ်နှင်းကြောင်းသရဏဂုံကို။ ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဝါ၊ တစ်နည်း။ မဂ္ဂဝသေန၊ သောတပတ္တိမဂ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယံ နိယတသရဏတံ၊ အကြင် မြဲသော သရဏဂုံရှိသူ၏အဖြစ်သို့။ (အမြဲသရဏဂုံတည်သူ၏ အဖြစ်သို့။) ပတ္တော၊ ‌ ရောက်ပြီ။ တံ၊ ထိုနိယတသရဏ၏ အဖြစ်ကို။ ပရေသံ၊ သူတစ်ပါးတို့အား။ ဝါစာယ၊ ဖြင့်။ ပါကဋံ၊ ထင်ရှားသည်ကို။ ကရောန္တော၊ ပြုလိုသည်။ (ဟုတွာ စ၊ ဖြစ်၍လည်းကောင်း။) ပဏိပါတဂမနံ၊ ပဏိပါတသရဏဂုံသို့။ ဂစ္ဆန္တော၊ ရောက်လိုသည်။ (ဟုတွာ စ၊ လည်းကောင်း။) ဧဝံ၊ ဤသို့ **"ဧသာဟံ ဘန္တေ"** အစရှိသည်ဟူ၍။ ဝဒတိ၊ လျှောက်၏။
**သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော** တိ၊ ကား။ သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏနိက္ခေန၊ တစ်နိက္ခ အတိုင်းအရှည်ရှိသော သိင်္ဂီရွှေအဆင်းနှင့်။ သမာနဝဏ္ဏော၊ တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော။
**ဒသဝါသော** တိ၊ ကား။ ဒသသု၊ ဆယ်ပါးကုန်သော။ အရိယဝါသေသု၊ ရဟန္တာ, အရိယာတို့၏ ကျင့်သုံးနေထိုင်ရာ အကျင့်တို့၌။မဂ္ဂဝသေန ဝါယံ။ ။ စာအုပ်တို့၌ "မဂ္ဂဝသေနေဝါယံ" ဟု တွေ့ရ၏၊ နောက်၌ 'ပဏိပါတဂမနံ ဂစ္ဆန္တော" ကိုထောက်၍ ဤနည်းသည် အတ္တသန္နိယျာတနသရဏဂုံကိုပြသောနည်းမှတစ်ပါး ပဏိပါတသရဏဂုံကို ပြသောနည်းဟု သိသာ၏၊ ထို့ကြောင့် "မဂ္ဂဝသေန ဝါယံ" ဟု ဝိကပ္ပနတ္တ ဝါသဒ္ဒါဖြင့် ရှိသင့်သည်၊ ဤ၌ ပဏိပါတဟူသည်ရှိခိုးဝပ်ချခြင်းတည်း၊ ပ- ရိုရိုသေသေ၊ နိပတနံ- ကျရောက်ခြင်း( ပျက်ဝပ်ခြင်း)+ ပနိပါတော- ရိုရိုသေသေ ပျပ်ဝပ်ရှိခိုးခြင်း၊ နိပုဗ္ဗ+ ပတဓာတ်+ဏပစ္စည်းဖြင့် "နိပါတ" ဟု ဖြစ်ပြီးနောက် ပ ဥပသာရကြောင့် နငယ်ကို ဏကြီးပြန်၍ "ပဏိပါတ" ဟု ဖြစ်ရသည်၊ သက္ကတ၌ "ပြနိပါတ" ဟု ရှိ၏၊ ယောဇနာ၌ "ပဏိ(ပါဏိ)- လက်" ဟု ဆိုလေသည်, စဥ်းစားပါ။
သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော။ ။ နိက္ခဟူသည် ရွှေကိုချိန်ရာ၌ အရေအတွက် တစ်မျိုးတည်း၊ ထိုအရေအတွက်ကို အဘိဓာန်၌ ရှုပါ၊ ထိုနိက္ခအရေအတွက်ရှိသော သိင်္ဂီ ရွှေကို "သိင်္ဂီနိက္ခ" ဟု ခေါ်၏၊ ထိုသိင်္ဂီနိက္ခဟု ခေါ်အပ်သော သိင်္ဂီနိတ်ရွှေသည် နတ်၌ဖြစ်သော ရွှေတို့တွင် အကောင်းဆုံးရွှေဖြစ်သတတ်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆင်းတော်သည် ထိုသိင်္ဂီနိက်ရွှေနှင့်တူသောကြောင့် "သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏ" ဟု ဆိုသည်၊ "သ" သည် သမာနအနက်ဟော၊[သိင်္ဂီနိက္ခန္တိ စ နိက္ခပရိမာဏနသိင်္ဂီသုဝဏ္ဏေန ကတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋံ၊- ဋီကာ။]
ဝုတ္တဝါသော၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသောအရိယာဝါသရှိတော်မူသော။
**ဒသဓမ္မဝိဒူ** တိ၊ ကား။ ဒသကမ္မပထဝိဒူ၊ ဆယ်ပါးသော ကမ္မပထတို့ကို သိတော်မူသော။
ဒသဘိ စုပေတောတိ၊ ကား။ ဒသဟိ၊ န်သော။ အသေက္ခေဟိ၊ ‌အသေကပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စဖြစ်ကုန်သော။ အင်္ဂေဟိ၊ အင်္ဂါတို့နှင့်။ ဥပေတော၊ ပြည့်စုံတော်မူသော။ ("ဘဂဝါ ရာဇာဝဟံ ပါဝိသိ" ၌စပ်။)
**သဗ္ဗဓိဒန္တော** တိ၊ ကား။ သဗ္ဗေသု၊ အလုံးစုံသော စက္ခုစသား ခြောက်ပါးသော ဣန္ဒြေတို့၌။ ဒန္တော၊ ယဉ်ကျေးတော်မူ၏။ ဟိ၊ မှန်။ ဘဂဝတော၊ ၏။ စက္ခုအာဒီသု၊ စက္ခုစသား, ခြောက်ပါးသော ဣန္ဒြေတို့တွင်း ကိဉ္စိ= တစ်စုံတစ်ခုသော။ အဒန္တံ နာမ၊ မယဉ်ကျေးသော ဣန္ဒြေမည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
**ဘဂဝန္တံ။ ပေ။ နိသီဒီ** တိ၊ ကား။ ဘဂဝန္တံ၊ ကို။ ဘုတ္တဝန္တံ၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးသည်ကို။ ပတ္တတော စ၊ သပိတ်တော်မူလည်း။ အပနီတပါဏိံ၊ ဖဲ့အပ်ပြီးသော လက်တော်ရှိသည်ကို။ သလ္လက္ခေတွာ၊ မှတ်သား၍။ **ဧကသ္မိံ ပဒေသေ**၊ တစ်ခုသောအရပ်၌။ နိသီဒိ၊ ထိုင်ပြီ။ ဣတိ အတ္ထော။
**အတ္ထိကာန** န္တိ၊ ကား။ ဗုဒ္ဓါဘိဂမနေန ဝါ၊ ဘုရားသို့ရှေးရှုသွားခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ဘုရားဖူးသွားခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း။ ဓမ္မဿဝနေန ဝါ၊ တရားနာခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း။ အတ္ထိကာနံ၊ အလိုရှိကုန်သော။ (မနုဿာနံ၌ စပ်။)
**အဘိက္ကမနီယ** န္တိ၊ ကား။ အဘိဂန္တုံ၊ သွားခြင်းငှာ။ သက္ကုဏေယျံ၊ တတ်ကောင်းသည်။ [အနီယပစ္စည်း၏သက္ကအနက်ကို ဖွင့်သည်။]
**အပ္ပာကိဏ္ဏ** န္တိ၊ ကား။ အနာကိဏ္ဏံ၊ လူတို့နှင့် မရောပြွမ်းသည်။ [အပ္ပသဒ္ဒါ၏ အဘာဝအနက်ကို ဖွင့်သည်။]
**အပ္ပသဒ္ဒ**န္တိ၊ ကား။ ဝစနသဒ္ဒေန၊ စကားပြောသံဖြင့်။ အပ္ပသဒ္ဒံ၊ အသံ မရှိသည်။
**အပ္ပနိဂ္ဃောသ** န္တိ၊ ကား။အတ္ထိကာနံ။ ။ အတ္ထိသဒ္ဒါသည် ကရိုဏ်းကိုငဲ့သောကြောင့် "ဗုဒ္ဓါဘိဂမနေန ဝါဓမ္မဿဝနေန ဝါ" ဟု ကရိုဏ်းထည့်၍ဖွင့်သည်၊ စာအုပ်တို့၌ "ဗုဒ္ဓါဘိဝါဒနဂမနေန" ဟုမူကွဲရှိ၏၊ ဓမ္မဿဝနေနကို ထောက်၍ ထိုမူသည်မကောင်း၊ "ဗုဒ္ဓါဘိဂမနေန" ဟုရှိသောမူသာ ကောင်းသည်၊ ဘုရားသို့ ရှေးရှုသွားခြင်း(ဘုရားဖူးသွားခြင်း) ဟူလို၊ ပါဠိတော်၌ "အတ္ထိကာနံ အတ္ထိကာနံ" ဟုရှိ၏၊ အဋ္ဌကထာ၌ အတ္ထိကာနံ တစ်ပုဒ်ကိုသာ ဖွင့်သောကြောင့် ပါဠိတော်၌လည်း တစ်ပုဒ်တည်းရှိလျှင် ပြီးနိုင်၏။
အပ္ပသဒ္ဒံ။ ။ အချို့အရပ်၌ ကျောင်းတိုက်အတွင်းဝယ် လူတို့နှင့် ရေပြွမ်းခြင်းမရှိသော်လည်း အာရာမ်၏ဥပစာဖြစ်သော လမ်း၌ လမ်သွားလမ်းလာတို့၏ အသံဖြင့်ရောပြွမ်း၍ နေတတ်သေး၏၊ ထိုကဲ့သို့သော အသံမျိုးလည်း မရှိ- ဟူလို။ [အပ္ပသဒ္ဒန္တိအာရာမူပစာရေန ဂစ္ဆတော အဒ္ဓိကဇနဿပိ ဝစနသဒ္ဒေန အပ္ပသဒ္ဒံ၊- ဋီကာ။]
အပ္ပနိဂ္ဃောသ။ ။ နဂရနိဂ္ဃောသသ‌ဒ္ဒေနာတိ အဝိဘာဝိတတ္ထေန နဂရေ မနုဿာနံ နိဂ္ဃောသသဒ္ဒေန၊ မနုဿေဟိ သမာဂမ္မ ဧကဇ္စျံ ပဝတ္တိတသဒ္ဒေါ ဟိ နိဂ္ဃောသော- ဋီကာ၊ နိဂ္ဃောသဟူသည် မည်သည့်အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုမျှ အထင်အရှား မသိရဘဲ မြို့တွင်းရွာတွင်းမှစုပေါင်း၍ထွက်လာသော အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် အသံမျိုးတည်း၊ အချို့နေရာသည်အပ္ပာကိဏ္ဏ, အပ္ပသဒ္ဒ ဖြစ်သော်လည်း မြို့တွင်း ရွာတွင်းနှင့် နီးနေလျှင် မြို့တွင်း ရွာတွင်းက အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် အသံများကို ကြားရတတ်သေး၏၊ ထိုအသံသည်ပရိယတ်, ပဋိပတ် အားထုတ်ရာ၌ အနှောက်အယှက် ဖြစ်သောကြောင့် ကျောင်းတိုက်၏ဂုဏ်အင်္ဂါဝယ် "အပ္ပနိဂ္ဃောသ" ကိုလည်း ထည့်ထားရသည်။
နဂရနိဂ္ဃောသသဒ္ဒေန၊ မြို့၏ စုပေါင်းဆူညံသော အသံဖြင့်။ အပ္ပနိဂ္ဃောသံ၊ မြို့ရွာတွန်သံလည်း မရှိသည်။
**ဝိဇနဝါတ** န္တိ၊ ကား။ အနုသဉ္စရဏဇနဿ၊ အစဉ်မပြတ်လှည့်လည်သွားလာသော လူအပေါင်း၏။ သရီရဝါ‌တေန၊ ကိုယ်တို့၏လေမှ။ ဝါ၊ ကိုယ်အနံ့မှ။ ဝိရဟိတံ၊ ကင်းသည်။
ဝိဇနဝါဒန္တိပိ၊ ဝိဇနဝါဒံဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ ပါဌ်ရှိသေး၏။ အန္တောဇနဝါဒေန၊ အတွင်းလူတို့၏ အသံမှ။ ရဟိတံ၊ ကင်းသည်။ ဣတိ အတ္ထော။
ဝိဇနပါ တန္တိပိ၊ ဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ သေး၏။ ဇနသဉ္စာရဝိရဟိတံ၊ လူတို့၏လှည့်လည်ခြင်းမှ ကင်းသည်။ ဣတိ အတ္ထော။
**မနုဿရာဟဿေယျက** န္တိ၊ ကား။ မနုဿာနံ၊ တို့၏။ ရဟဿကိရိယဋ္ဌာနီယံ၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ ဖြစ်သောအမှုကိုပြုခြင်းအား လျောက်ပတ်ရာဌာနသည်။
ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပန္တိ၊ ကား။ ဝိဝေကာနုရူပံ၊ ကာယဝိဝေက, စိတ္တဝိဝေကအား လျောက်ပတ်သည်။ (**"တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်းခြင်းငှာ လျောက်ပတ်သည်။ အဿ၊ ဖြစ်ရာ၏။"** ၌ စပ်။)ဝဇနဝါတံ။ ။ ဝိဇနာဝါတဟူသည် လူတို့၏ မွှေးမွှေးကြိုင်ကြိုင် အနံ့မျိုးမှကင်းသောအရပ်တည်း၊ ကျောင်းတိုက်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားလာကြသော လူတို့၏အနံ့မှလည်းကင်းသည်- ဟူလို။
ယောဇနာ။ ။ တီသု ပါဌေသု ပဌမေန ပါဌေန ဇနဿ ဝါတော ဇနဝါတော၊ ‌‌တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနဝါတန္တိ ဝိယပ္ပံ ဒဿေတိ၊ ဒုတိယေန ဇနဿ ဝါဒေါ ဇနဝါဒေါ၊ တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနဝါဒန္တိ ဝိကပ္ပံ ဒဿေတိ၊ တတိယေန ‌ဇနဿ ပါတော (သဉ္စရဏံ) ဇနပါတော၊ တေန ဝိရဟိတံ ဝိဇနပါတန္တိ ဝိကပ္ပံ ဒဿေတိ။