**ပဏ္ဍိတော** တိ၊ ကား။
ပဏ္ဍိစ္စေန၊ ကြောင်းကျိုးမြင်သိ သဘာဝပညာရှိသူ၏ အဖြစ်နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ၏။
**ဗျတ္တော** တိ၊ ကား။
ဝေယျတ္တိယေန၊ ထက်မြက်သူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဉာဏ်ပညာနှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ၏။
**မေဓာဝီ** တိ၊ ကား။
ဌာနုပ္ပတ္တိယာ၊ အကြောင်းအားလျော်စွာ တစ်ခဏချင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော။
ပညာယ၊ နှင့်။
သမန္နာဂတော။
[ပဏ္ဍိတ, ဗျတ္တ, မေဓာဝီပုဒ်တို့၏ အနက်ကို သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပုဒ် အဖွင့်၌ပြခဲ့ပြီး။
ထို၌ ဣတ္ထိလိင်ဖြစ်ခြင်း, ဤ၌ ပုလ္လိင်ဖြစ်ခြင်းသာထူး၏။]
**အပ္ပရဇက္ခဇာတိကော** တိ၊ ကား။
သမာပတ္တိယာ၊ စျာန်သမာပတ်ဖြင့်။
ဝိက္ခမ္ဘတတ္တာ၊ ခွာအပ်ပြီး၏အဖြစ်ကြောင့်။
နိက္ကိလေသဇာတိကော၊ ကိလေသာမရှိသူ၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိ၏။
ဝိသုဒ္ဓသတ္တော၊ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်ဖြင့်ကိလေသာတို့မှ စင်ကြယ်သောသတ္တဝါတည်း။
**အာဇာနိဿတီ** တိ၊ ကား။
သလ္လက္ခေဿတိ၊ မှတ်သားနိုင်လတ္တံ့။
ပဋိဝိဇ္ဈိဿတိ၊ ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်လတ္တံ့။
**ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒီ** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗညုတဉာဏံ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ပြီ။
(ကိံ) ဣတော၊ ဤနေ့မှ။
သတ္တမဒိဝသတ္ထကေ၊ ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၏အထက်၌။
ကာလံ၊ သေခြင်းကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
အာကိဉ္စညာယတနေ၊ အာကိဉ္စညာယတနဘုံ၌။
နိဗ္ဗတ္တော၊ ဖြစ်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
(သဗ္ဗညုတညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇိ)။
**မဟာဇာနိယော** တိ၊ ကား။
သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ၊ ခုနစ်ရက်အတွင်း၌။
ပတ္တဗ္ဗမဂ္ဂဖလတော၊ ရောက်ထိုက် ရထိုက်သောမဂ်ဖိုလ်မှ။
ပရိဟီနတ္တာ၊ ဆုတ်ယုတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
အဿ၊ ထို**အာဠာရ** ရသေ့၏။
မဟတီ၊ ကြီးစွာသော။
ဇနိ၊ ဆုံးရှုံးခြင်းသည်။
(အတ္ထိ) ဣတိ, **မဟာဇာနိယော**၊ မည်၏။
(ကသ္မာ) အက္ခဏေ၊ အခွင့်ကောင်းမဟုတ်သော အရပ်၌။
နိဗ္ဗတ္တတ္တာ၊ ဖြစ်ရသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
**အဘိဒေါသကာလံကတော** တိ၊ ကား။
ဟိယျော၊ ယမန်နေ့ညဥ့်သန်းခေါင်ယာမ်က။
ကာလင်္ကတော၊ ကွယ်လွန်ပါပြီ။
သောပိ၊ ထို**ဥဒက**ရသေ့သည်လည်း။
နေဝသညာနာသညာယတနေ၊ ဘုံ၌။
နိဗ္ဗတ္တော၊ ဖြစ်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
အဒ္ဒသ၊ မြင်တော်မူရပြီ။
**ဗဟုကာရာ** တိ၊ ကား။
ဗဟူပကာရာ၊ များသော လျော်သော ကျေးဇူးကိုပြုတတ်ကြကုန်၏။
**ပဓာနပတိတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသူ** တိ၊ ကား။
ပဓာနတ္ထာယ၊ ပမ္မဋ္ဌာန်းအကျိုးငှာ။
ပေတိတတ္တဘာဝံ၊ စေလွှတ်အပ်သော အတ္တဘောရှိသော။
(မံ၊ ကို။)
မုခေါဒကာဒါနာဒိနာ၊ မျက်နှာသစ်ပေးခြင်းအစရှိသော ကျင့်ဝတ်ဖြင့်။
ဥပဋ္ဌဟိံသု၊ ပြုစုကုန်ပြီ။မဟာဇာနိယော။ ။သက္ကတ၌ ဇျာနိသည် ပါဠိ၌ "ဇာနိ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဇာဓာတ်(ဆွေးမြ့, ဆုတ်ယုတ်ခြင်း, ဆုံးရှုံးခြင်း အနက်ဟော) တိပစ္စည်းကို သုတ်ကြီးဖြင့်နိပြု၊ "မဟတီ+ ဇာနိ မဟာာဇာနိ" ပြုပြီးမှအဿတ္ထိဆင့်, ဏိကပစ္စည်းမှ ကကို ယပြု။
အဘိဒေါသကာလင်္ကတော။ ။ အဘိဓာန်၌ အဘိဒေါသသဒ္ဒါသည် "ညဥ့်ဦး" အနက်ဟောဟု ဆို၏၊ ထိုညဥ့်ဦးဟူသည် ဘုရားရှင်၏ အကြံတော်ဖြစ်ရာ ကာလကိုထောက်လျှင် "ဟိယျော" ဖြစ်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် "ဟိယျော ကာလင်္ကတော" ဟု ဖွင့်ဟန်တူသည်၊ ဋီကာ၌ကား "အဎုရတ္တေ ကာလင်္ကတော" ဟု ဆို၏၊ မနေ့ည သန်းခေါင်လောက်က သေလွန်ခဲ့ပြီ- ဟူလို။
ဗဟုကာရာ။ ။ ဥပ မပါသော ကာရသဒ္ဒါလည်း ဥပကာရအနက်ကိုဟောနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် ဗဟုကာရာကို "ဗဟူပကာရာ" ဟု ဥပထည့်၍ ပွင့်သည်၊[ဘုရားရှင်တို့မည်သည် ကျေးဇူးများသူအားသာ တရားဟောတော်မူကြသည် မဟုတ်၊ ဤနေရာ၌ကားကျေးဇူးများရုံတင်မက တရားကိုလည်း သိနိုင်သောကြောင့် ကျေးဇူးများပုံကိုပါ သတိရတော်မူ၍ "ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ" ဟု ကြံတော်မူခြင်း ဖြစ်ပါသည်။]
ပဓာနပဟိတ္တံ။ ။ပဟိတ၌ ပဟဓာတ်သည်(တစ်နည်း) ပပုဗ္ဗ ဟိ(ဂတိမှိ) ဟူသော ဓာတ်သည် ပေသန အနက်ကို ဟော၏၊ ဤနေရာ၌ အတ္တသဒ္ဒါသည်ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောဟူသော အနက်ကိုဟော၏ ဟုသိစေလို၍ "ပေသိတ္တဘာဝံ" ဟုဖွင့်သည်။
အဘိဒေါသကာလင်္ကတော။ ။ အဘိဓာန်၌ အဘိဒေါသသဒ္ဒါသည် "ညဥ့်ဦး" အနက်ဟောဟု ဆို၏၊ ထိုညဥ့်ဦးဟူသည် ဘုရားရှင်၏ အကြံတော်ဖြစ်ရာ ကာလကိုထောက်လျှင် "ဟိယျော" ဖြစ်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် "ဟိယျော ကာလင်္ကတော" ဟု ဖွင့်ဟန်တူသည်၊ ဋီကာ၌ကား "အဎုရတ္တေ ကာလင်္ကတော" ဟု ဆို၏၊ မနေ့ည သန်းခေါင်လောက်က သေလွန်ခဲ့ပြီ- ဟူလို။
ဗဟုကာရာ။ ။ ဥပ မပါသော ကာရသဒ္ဒါလည်း ဥပကာရအနက်ကိုဟောနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် ဗဟုကာရာကို "ဗဟူပကာရာ" ဟု ဥပထည့်၍ ပွင့်သည်၊[ဘုရားရှင်တို့မည်သည် ကျေးဇူးများသူအားသာ တရားဟောတော်မူကြသည် မဟုတ်၊ ဤနေရာ၌ကားကျေးဇူးများရုံတင်မက တရားကိုလည်း သိနိုင်သောကြောင့် ကျေးဇူးများပုံကိုပါ သတိရတော်မူ၍ "ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ" ဟု ကြံတော်မူခြင်း ဖြစ်ပါသည်။]
ပဓာနပဟိတ္တံ။ ။ပဟိတ၌ ပဟဓာတ်သည်(တစ်နည်း) ပပုဗ္ဗ ဟိ(ဂတိမှိ) ဟူသော ဓာတ်သည် ပေသန အနက်ကို ဟော၏၊ ဤနေရာ၌ အတ္တသဒ္ဒါသည်ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောဟူသော အနက်ကိုဟော၏ ဟုသိစေလို၍ "ပေသိတ္တဘာဝံ" ဟုဖွင့်သည်။
**အန္တရာ စ၊ ပေ၊ ဗောဓိ** န္တိ၊ ကား။
ဥပကော၊ **ဥပကေ** သည်။
ဗောဓိမဏ္ဍဿစ၊ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၏ လည်းကောင်း။
ဂယာယ စ၊ ဂယာရွာ၏လည်းကောင်း။
အန္တရေ၊ အကြား၌။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
အဒ္ဒသ၊ တွေ့ရပြီ။
**အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္န** န္တိ၊ ကား။
အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ၊ အဓွန့်ရှည်သောခရီးကို။
ပဋိပန္နံ၊ ကြွတော်မူနေသည်ကို။
(အဒ္ဒသ)
**သဗ္ဗာဘုဘူ** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော။
တေဘူမကဓမ္မံ၊ တေဘူမကတရားကို။
အဘိဘဝိတွာ၊ လွှမ်းမိုး၍။
ဌိတော၊ တည်သည်။
(အသ္မိ)။
**သဗ္ဗဝိဒူ** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗံ၊ သောစတုဘူမကဓမ္မံ= ကို။
အဝေဒိံ အညာသိံ၊ သိတော်မူပြီ။
**သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနုပလိတ္တော** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗေသု၊ ကုန်သော။
တေဘူမကဓမ္မေသု၊ တို့၌။
ကိလေသလေပေန၊ လိမ့်ကျံကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာသည်။
အလိတ္တော၊ လိမ်ကျံတော်မမူအပ်သည်။
(အသ္မိ)။
**သဗ္ဗဉ္ဇဟော** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗံ, တေဘူမကဓမ္မံ၊ ကို။
ဇဟိတွာ၊ စွန့်၍။
ဌိတော၊ တည်းသည်။
(အသ္မိ)
**တဏှက္ခယေ ဝိမုတ္တော** တိ၊ ကား။
တဏှက္ခယေ၊ တဏှာ၏ကုန်ရာဖြစ်သော။
နိဗ္ဗာနေ၊ ၌။
အာရမဏတော၊ အာရုံပြုခြင်းအားဖြင့်။
ဝိမုတ္တော၊ လွတ်လွတ်ကျွတ်ကျွတ် သက်ဝင်ပြီးသည်။
(အသ္မိ)။
**သယံအဘိညာယာ** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မံ, အတ္တနာဝ၊ ကိုယ်တော်တိုင်သာလျှင်။
ဇာနိတွာ၊ သိတော်မူ၍။
ဝါ၊ သိတော်မူခြင်းကြောင့်။
**ကမုဒ္ဒိသေယျ** န္တိ၊ ကား။
အညံ၊ မိမိမှတစ်ပါးသော။
ကံ၊ အဘယ်သူ့ကို။
အယံ၊ ဤသူသည်။
မေ၊ ငါ၏။
အာစရိယော၊ ဆရာတည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဥဒ္ဒိသေယျံ၊ ညွှန်ပြရတော့အံ့နည်း?။
**နမေ အာစရိယာ အတ္ထီ** တိ၊ ကား။
လောကုတ္ထရဓမ္မေ၊ လောကုတ္တရာတရား၌။
မယုံ၊ ၏။
ဝါ၊ ငါ့မှာ။
အာစရိယော နာမ၊ မည်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
**နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော** တိ၊ ကား။
မယှံ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
မဋိဘာဂပုဂ္ဂလော နာမ၊ အတူဖြစ်သောပုဂ္ဂိလ်မည်သည်။
နတ္ထိ။
**သီတိဘူတော** တိ၊ ကား။
သဗ္ဗကိလေသဂ္ဂိနိဗ္ဗာပနေန၊ အလုံးစုံသော ကိလေသာမီးတို့ကို ငြိမ်းစေခြင်းအားဖြင့်။
သီတိဘူတော၊ အေးမြသည်ဖြစ်၍ဖြစ်သည်။
(အသ္မိ)။
["သီတော+ ဟုတွာ+ ဘူတောသီတဘူတော" ဟု ဆိုလိုလျက်အန္ဓီဘူတောကဲ့သို့ စီပစ္စည်း။ (တစ်နည်း) ဤပစ္စည်းသက်ထားသည်။]
ကိလေသာနံယေဝ၊ ကိလေသာတို့၏ပင်။
နိဗ္ဗုတတ္တာ၊ ငြိမ်းကုန်ပြီး၏အဖြစ်ကြောင့်။
**နိဗ္ဗုတော**၊ ငြိမ်းအေးပြီးသည်။
(အသ္မိ)။
**ကာသီနံ ပုရ** န္တိ၊ ကား။
ကာသိရဋ္ဌေ၊ ကာသိတိုင်း၌။
ပုရံ၊ ဗာရာဏသီမြို့သို့။
(**"ဂစ္ဆာမိ၊ သွားပေးအံ့။
ဝါ၊ သွားမည်လို့"** ၌စပ်။)
[ကာသီပုဒ်သည် ဇနပုဒ် အနက်ဟောဖြစ်သောကြောင့် ဗဟုဝုစ် ရှိရသော်လည်း။
ဒေသအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်သောကြောင့်။
"ကာသိရဋ္ဌေ" ဟု ဧကဝုစ်ဖြင့်ဖွင့်သည်။]
**အာဟိဉ္ဆံ အမတဒုန္ဒုဘိ** န္တိ၊ ကား။
ဓမ္မစက္ကပ္ပဋိလာဘာယ၊ ဓမ္မစကြာကိုရခြင်းငှာ။
အမတဘေရိံ၊ အမြိုက်စည်ကို။
ပဟရိဿာမိ၊ ရိုက်တီးဆော်ရွမ်းတော်မူအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။
ဂစ္ဆမိ၊ အံ့။
ဝါ၊ လို့။
["အာဟိဉ္ဆံ" မှန်ကြောင်းကို မောဂ္ဂလ္လာန် တျာဒိ (၆၇) နိဿယ ကြည့်ပါ။]
**အရဟသိ အနန္တဇိနော** တိ၊ ကား။
အနန္တဇိနော၊ အနန္တဇိနသည်။
ဝါ၊ အဆုံးမရှိအောင်နိုင်သူသည်။
ဘဝိတုံ၊ ငှာ။
ယုတ္တော၊ သင့်ပါပေ၏။
**ဟုဝေယျပါဝုသော** တိ၊ ကား။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။
ဧဝမ္ပိ နာမ၊ ဤသို့လည်း မည်သည်။
(ဒီလိုဆိုတာလဲ။)
ဘဝေယျ၊ ဖြစ်နိုင်လောက်ပါပေ၏။
**သီသံ သြကမွေတွာ** တိ၊ ကား။
သီသံ၊ ဦးခေါင်းကို။
စာလေတွာ၊ လှုပ်စေ၍။
(တစ်နည်း) သီသံ စာလေတွာ၊ ခေါင်းငြိမ့်၍။
(ပက္ကမိ)။
**သဏ္ဌပေသု** န္တိ၊ ကား။
ကတိကံ၊ ကတိကဝတ်ကို။
အကံသု၊ ကုန်ပြီ။
**ဗာဟုလ္လိကော** တိ၊ ကား။
စီဝရဗာဟုလ္လာဒီနံ၊ သင်္ကန်းတို့၏ များကုန်သည်၏အဖြစ်အစရှိသည်တို့၏။
အတ္ထာယ၊ ငှာ။
ပဋိပန္နော၊ ကျင့်၏။
[ဗဟလာနံ+ ဘာဝေါဗာဟုလ္လာယ+ ပဋိပန္နော ဗာဟုလ္လိကော"** ဟုပြု။]
**ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော** တိ၊ ကား။
ပဓာနတော၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ကြောင်း အကျင့်မှ။
ဝိဗ္ဘန္တော၊ မရပ်မတည်ပြန်လည်ခဲ့ပြီ။
ဘဋ္ဌော၊ လျှောကျခဲ့ပြီ။
ပရိဟီနော၊ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ပြီ။
[ဝိပုဗ္ဗ ဘမု(အနဝဋ္ဌာနေ) ဟူသော ဓာတ်, တပစ္စည်း။
ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်မှု၌ တည်မနေဘဲကမ္မဋ္ဌာန်းမှ လျှောကျခဲ့ပြီ၊ ဟူလို။]
**အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ** တိ၊ ကား။
စီဝရာဒိဗဟုလဘာဝတ္ထာယ၊ သင်္ကန်း အစရှိသည်တို့၏ များကုန်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အကျိုးငှာ။
အာဝတ္တော၊ ပြန်လည်ခဲ့ပြီ။
[ဟိုဟိုဒီဒီ လှည့်လည်သွားလာနေခြင်းမျိုးကို မဆိုလို။
"ဟီနာယာဝတ္တိတွာ" ကဲ့သို့ ပြန်၍ ဆုတ်လာခြင်းကိုဆိုလိုသည်။]
**သြဒဟတ ဘိက္ခဝေ သောတ** န္တိ၊ ကား။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သောတံ၊ နားကို။
ဥပနေထ၊ ကပ်ဆောင်ကြကုန်လော။
သောတိန္ဒြေယံ၊ သောတိန္ဒြေကို။
ဓမ္မဿဝနတ္ထံ၊ တရားနာခြင်း အကျိုးငှာ။
အဘိမုခံ၊ ရှေ့ရှု။
ကရောထ၊ ပြုကြကုန်သော။
ဣတိအတ္ထော၊ ဤကား အဓိပ္ပာယ်နက်။
**အမတမဓိဂတ** န္တိ၊ ကား။
မယာ၊ ငါသည်။
အမတံ၊ မသေရာဖြစ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ ကို။
အဓိဂတံ၊ သိအပ်ရအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
**ဣရိယာယာ**တိ၊ ကား။
ဒုက္ကရဣရိယာယ၊ ဒုက္ကရကိုကျင့်ခြင်းဟူသော အမူအရာဖြင့်။ဟုဝေယျပါဝုသော။ ။ ဟုဝေယျကို "ဘဝေယျ" ဟုဖွင့်သည်၊ ထို့ကြောင့်ဟူဓာတ် ဧယျဝိဘတ်၊ ဟူ၏ ဥုကို ဥဝပြု၍ "ဟုဝေယျ" ဟု ပါဠိရင်းတည်း၊ ဝကိုပပြု၍ "ဟုပေယျ" ဟုလည်း ရွတ်ဖတ်ကြသည်၊ ပိကို "ဧဝမ္ပိ နာမ" ဟု ဖွင့်သည်၊ "ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ဇိနာမီတိ ဇိနော" အရ ဤမျှလောက် သပ္ပာယ်သောရုပ်ပုံတော် ရတနာဝယ် အကုသိုလ်အားလုံးကို အောင်နိုင်ပြီး ဖြစ်စရာရှိရကား ဇိနဟူသော အမည်သည် ဖြစ်နိုင်လောက်ပါပေ၏- ဟူလို။
သြဒဟထ။ ။ အဝပုဗ္ဗ, ဓာဓာတ်, အပစ္စည်း၊ ထဝိဘတ်၊ ဓာ ဓာဟုဒွေဘော်ပြု၍ ရှေ့ဓာ၌ဓကိုဒပြု၊ အာကို ရဿပြု, နောက်ဓကိုလည်း ဟပြု၊ သောတံဥပနေထကား အဓိပ္ပာယတ္ထတည်း၊ သဒ္ဒတ္ထမှာ "ရှေ့ရှုထားကြကုန်" ဟု ဖြစ်၏။
သြဒဟထ။ ။ အဝပုဗ္ဗ, ဓာဓာတ်, အပစ္စည်း၊ ထဝိဘတ်၊ ဓာ ဓာဟုဒွေဘော်ပြု၍ ရှေ့ဓာ၌ဓကိုဒပြု၊ အာကို ရဿပြု, နောက်ဓကိုလည်း ဟပြု၊ သောတံဥပနေထကား အဓိပ္ပာယတ္ထတည်း၊ သဒ္ဒတ္ထမှာ "ရှေ့ရှုထားကြကုန်" ဟု ဖြစ်၏။
**ပဋိပဒါယာ**၊ ကား။
ဒုက္ကရပဋိပဒါယ၊ ဒုက္ကရကို ကျင့်ခြင်းဖြင့်။
**အဘိဇာနာထ နော** တိ၊ ကား။
အဘိဇာနာထ နု၊ သိကြကုန်သလော။
သမနုပဿထ၊ မြင်ကြကုန်သလော။
**ဧဝရူပံ ဘာသိတမေတ** န္တိ၊ ကား။
ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။
ဧတံ ဝါကျံ၊ ဝါကျကို။
ဝါ၊ ဤစကားကို။
ဘာသိတံ၊ ပြောဆိုအပ်ဖူး၏ဟူ၍။
(အဘိဇာနာထ နု၊ သိကြကုန်သလော။)
ဣတိ အတ္ထော။
**အသက္ခိ။ ပေ။ သညာပေတု** န္တိ၊ ကား။
အဟံ၊ ငါသည်။
ဗုဒ္ဓေါ၊ ဘုရားတည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနာပေတုံ၊ သိစေခြင်းငှာ။
အသက္ခိ၊ စွမ်းနိုင်တော်မူပြီ။
**စက္ခုကရဏီ** တိ၊ ဟူသော စကားတော်ကို။
ပညာစက္ခုံ၊ ပညာစက္ခုကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။
အာဟ၊ မိန့်တော်နူပြီ။
ဣတော၊ ဤစက္ခုကရဏီဟူသောပုဒ်မှ။
ပရံ၊ နောက်ဖြစ်သော။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသောပုဒ်သည်။
ပဒတ္ထတော၊ ပုဒ်နက်အားဖြင့်။အဘိဇာနာထ နော။ ။ ပါဠိတော်၌ "အဘိဇာနာထ မေ နော" ဟု ရှိသော်လည်းအဋ္ဌကထာ၌ နော သဒ္ဒါ၏ ပုစ္ဆာဇောတက အဖြစ်ကို ဖွင့်လိုရင်း ဖြစ်သောကြောင့် "အဘိဇာနာထ မေ နော" ဟု မေသဒ္ဒါမပါ သင့်၊ "အဘိဇာနာထ နော" ဟုသာရှိသင့်သည်။ သမနုပဿထ ပါသည်က အပို၊ ဋီကာ၌လည်း မပါ။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ။ ။ "မနုဿဓမ္မတော + ဥပရိ" ဟုဋီကာဖွင့်သောကြောင့် "ဥတ္တရိ+ မနုဿဓမ္မာ" ဟု ပါဠိတော်၌ ဝါကျ ရှိသင့်၏၊ အခြားနေရာ၌ကား "ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ" စသည်ဖြင့် သမာသ်ရှိသည်။
အလမရိယဥာဏဒဿနဝိသေသံ။ ။ "အလံ+ အရိယံ(ကာတုံ)တိ အလမရိယော" ဟုဋီကာဖွင့်၏၊ အရိယာယ- အရိယာအကျိုးငှာ၊(အရိယာဖြစ်ဖို့ရာ)၊ အလံ- စွမ်းနိုင်သော ဉာဏ်အထူးတည်း၊ "အလမရိယော- ထူး" ဟု ပြု၊ "ဉာဏဒဿနမေဝ- သည်ပင်+ ဝိသေသော- တရားအထူးတည်း၊ ဉာဏဒဿနဝိသေသော" ဟု ကမ္မဓာရဲပြု၊ အခြားနေရာ၌ဗဟုဗ္ဗီဟိပြု၍ စျာန်မဂ်ဖိုလ်အားလုံးကို ယူရသည်၊ ဤ၌ကားဉာဏ်ဟူသော တရားထူးကိုသာ ယူပါ၊ ဤဉာဏဒဿနဝိသေသဟူသည်လည်း သဗ္ဗညုတဉာဏ်, တစ်နည်း- သဗ္ဗညုတ၏ အခြေခံဖြစ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်တည်း၊ဤ သို့ သဗ္ဗညု တဉာဏ်(အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်) ကိုသာ အရကောက်ရသောကြောင့် အခြားနေရာ၌ ဝိဂြိုလ်ပြုပုံနှင့်မတူအောင် ပြုရသည်။ [ပါဠိတော်၏အဖွင့် ဋီကာစကားများတည်း။]
ဘာသိတမေတံ။ ။ ဧဝရူပံနှင့် ဧတံကိုတွဲ၍ အနက်ပေးစေလိုသောကြောင့် " ဧတံဧဝရူပံ ဝါကျံ" ဟုလည်းကောင်း, ဘာသိတံနောက်၌လည်း ဣတိ အကျေကြံ၍လည်းကောင်း, ဧဝရူပံ- သော၊ ဧတံ ဝါကျံ- ဤစကားမျိုးကို၊ ဘာသိတံ- ပြောဆိုအပ်ဖူး၏ ဟူ၍၊ အဘိဇာနာထနော- သိကြကုန်၏လော၊ ဤသို့ ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။
မူကွဲ။ ။ "ဘာသိတမေတံ" နေရာ၌ "ပဘာဝိတမေတံ" ဟု မူကွဲရှိ၏၊ "ပဘာဝိတံ- ထင်ရှားပြအပ်၏ ဟူ၍" ဟုပေး၊ "ဝိဘာဝိတမေတံ" ဟုလည်း ရှိ၏၊ ဝိဘာဝိတံနှင့်ပဘာဝိတံသည် အနက်တူပင်၊["ဝိဗ္ဘာဝိတံ" ဟု ဒွေဘောရှိသည်ကား ဝိနှောက်၌ဒွေဘော်ရောက်ရိုး မဟုတ်သောကြောင့် မသင့်ဟု ထင်သည်။] ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ။ ။ "မနုဿဓမ္မတော + ဥပရိ" ဟုဋီကာဖွင့်သောကြောင့် "ဥတ္တရိ+ မနုဿဓမ္မာ" ဟု ပါဠိတော်၌ ဝါကျ ရှိသင့်၏၊ အခြားနေရာ၌ကား "ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ" စသည်ဖြင့် သမာသ်ရှိသည်။
အလမရိယဥာဏဒဿနဝိသေသံ။ ။ "အလံ+ အရိယံ(ကာတုံ)တိ အလမရိယော" ဟုဋီကာဖွင့်၏၊ အရိယာယ- အရိယာအကျိုးငှာ၊(အရိယာဖြစ်ဖို့ရာ)၊ အလံ- စွမ်းနိုင်သော ဉာဏ်အထူးတည်း၊ "အလမရိယော- ထူး" ဟု ပြု၊ "ဉာဏဒဿနမေဝ- သည်ပင်+ ဝိသေသော- တရားအထူးတည်း၊ ဉာဏဒဿနဝိသေသော" ဟု ကမ္မဓာရဲပြု၊ အခြားနေရာ၌ဗဟုဗ္ဗီဟိပြု၍ စျာန်မဂ်ဖိုလ်အားလုံးကို ယူရသည်၊ ဤ၌ကားဉာဏ်ဟူသော တရားထူးကိုသာ ယူပါ၊ ဤဉာဏဒဿနဝိသေသဟူသည်လည်း သဗ္ဗညုတဉာဏ်, တစ်နည်း- သဗ္ဗညုတ၏ အခြေခံဖြစ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်တည်း၊ဤ သို့ သဗ္ဗညု တဉာဏ်(အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်) ကိုသာ အရကောက်ရသောကြောင့် အခြားနေရာ၌ ဝိဂြိုလ်ပြုပုံနှင့်မတူအောင် ပြုရသည်။ [ပါဠိတော်၏အဖွင့် ဋီကာစကားများတည်း။]
ဘာသိတမေတံ။ ။ ဧဝရူပံနှင့် ဧတံကိုတွဲ၍ အနက်ပေးစေလိုသောကြောင့် " ဧတံဧဝရူပံ ဝါကျံ" ဟုလည်းကောင်း, ဘာသိတံနောက်၌လည်း ဣတိ အကျေကြံ၍လည်းကောင်း, ဧဝရူပံ- သော၊ ဧတံ ဝါကျံ- ဤစကားမျိုးကို၊ ဘာသိတံ- ပြောဆိုအပ်ဖူး၏ ဟူ၍၊ အဘိဇာနာထနော- သိကြကုန်၏လော၊ ဤသို့ ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။
မူကွဲ။ ။ "ဘာသိတမေတံ" နေရာ၌ "ပဘာဝိတမေတံ" ဟု မူကွဲရှိ၏၊ "ပဘာဝိတံ- ထင်ရှားပြအပ်၏ ဟူ၍" ဟုပေး၊ "ဝိဘာဝိတမေတံ" ဟုလည်း ရှိ၏၊ ဝိဘာဝိတံနှင့်ပဘာဝိတံသည် အနက်တူပင်၊["ဝိဗ္ဘာဝိတံ" ဟု ဒွေဘောရှိသည်ကား ဝိနှောက်၌ဒွေဘော်ရောက်ရိုး မဟုတ်သောကြောင့် မသင့်ဟု ထင်သည်။] ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။
ပန၊ အဖို့တစ်ပါးကား။
အဓိပ္ပာယာနုသန္ဓိယောဇနာဒိဘေဒတော၊ အဓိပ္ပာယ်, အနုသန္ဓေ,ယောဇနာအစရှိသောအပြားအားဖြင့်။
ပပဉ္စသူဒနိယာ၊ ပပဉ္စသူဒနီမည်သော။
မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် အဋ္ဌကထာ၌။
ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။
ဟိ၊ မှန်။
ဣတော၊ ဤ စက္ခုကရဏီဟူသော ပုဒ်မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
အတိဝိတ္ထာရဘီရုကဿ၊ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော စကားကို ကြောက်သော။
ဝါ၊ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော စကားမှ ကြောက်သော။
မဟာဇနဿ၊ များစွာသောရဟန်းအပေါင်း၏။
စိတ္တံ၊ ကို။
အနုရက္ခန္တာ၊ စောင့်ရှောက်လိုကုန်သည်။
(ဟုတွာ)သုတ္တန္တကထံ၊ သုတ္တန်စကားကို။
အဝဏ္ဏယိတွာ၊ မဖွင့်မူ၍။
ဝိနယကထံယေဝ၊ ဝိနည်းစကားကိုသာလျှင်။
ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ ဖွင့်ကုန်အံ့။
**သာဝ။ ပေ။ အဟောသီ** တိ၊ ကား။
အာသဠှီပုဏ္ဏမာယ၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့၌။
အဋ္ဌာရသဟိ ဒေဝတာကောဋီဟိ၊ တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ တကွ။
သောတာပတ္တိဖလေ၊ ၌။
ပတိဋ္ဌိတဿ၊ တည်ပြီးသော။
တဿအာယသ္မတော၊ ထို **အရှင်ကောဏ္ဍည**၏။
ဧဟိ ဘိက္ခူတိ၊ ဧဟိဘိက္ခု ဟူ၍။
ဘဂဝတော၊ ၏။
ဝစနေန၊ စကားတော်ကြောင့်။
အဘိနိပ္ဖန္နာ၊ ပြီးသော။
သာဝ၊ ထိုဥပသမ္ပဒါသည်ပင်။
**ဧဟိဘိက္ခုပသမ္ပဒါ**၊ သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
(ဥပသမ္ပဒါရှစ်ပါးတွင် ဧဟိဘိက္ခုပသမ္ပဒါဖြင့် ရဟန်းဖြစ်သည်၊ ဟူလို)။
**အထ ခေါ အာယသ္မတော စ ဝပ္ပဿာ** တိ အာဒိမှိ၊ အစရှိသောစကား၌။
(ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။)
ဝပ္ပတ္ထေရဿ၊ ဝပ္ပထေရ်၏။
ပါဋိပဒဒိဝသေ၊ အထွက်တစ်ရက်နေ့၌။
ဝါ၊ လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့၌။
ဓမ္မက္ခု၊ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်တတ်သော သောတာပတ္တိဉာဏ်စက္ခုသည်။
ဥဒပါဒိ၊ ပြီ။
ဘဒ္ဒိယဝတ္ထရဿ၊ ၏။
ဒုတိယဒိဝသေ၊ ၌။
(ဓမ္မစက္ခု ဥဒပါဒိ။)
မဟာနာမတ္ထေရဿတတိယဒိဝသေ (ဓမ္မစက္ခု ဥဒပါဒိ။)
အဿဇိတ္ထေရဿ စတုတ္ထိယံ (ဓမ္မစက္ခုဥဒပါဒိ။)
ဣတိ၊ ဤသို့သိထိုက်၏။
["တိထီ" ဟူသော ပါဠိကိုငဲ့၍ "စတုတ္ထိယံ" ဟုဣတ္ထိလိင်ဖြင့် ဆိုသည်။]
စ ပန၊ ထပ်၍ ဆက်ဦးအံ့။
ဣမေသံ ဘိက္ခူနံ၊ ဤရဟန်းတော်တို့၏။
ကမ္မဋ္ဌာနေသု၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌။
ဥပ္ပန္နမလဝိသောဓနတ္ထံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော အညစ်အကြေးတို့ကို သုတ်သင်တော်မူခြင်းအကျိုငှာ။
ဘဂဝါ၊ သည်။
အန္တောဝိဟာရေယေဝ၊ ကျောင်းတော်၏ အတွင်း၌သာလျှင်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်တော်မူပြီ။
ဝါ၊ သီတင်းသုံးတော်မူပြီ။
ကမ္မဋ္ဌာနမလေ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အညစ်အကြေးသည်။
ဥပ္ပန္နေ ဥပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်ပေါ်လာ, ဖြစ်ပေါ်လာလသော်။
ဝါ၊ ဖြစ်ပေါ်တိုင်း, ဖြစ်ပေါ်တိုင်း။
အာကာသေန၊ ကောင်းကင်ဖြင့်။
ဂန္ထာ၊ ကြွတော်မူ၍။
မလံ၊ ကို။
ဝိနောဒေသိ၊ ပယ်ဖျောက်တော်မူပြီ။
ပန၊ ကား။
ပက္ခဿ၊ လဆုတ်ပက္ခ၏။
ပဉ္စမိယံ၊ ငါးရက်မြောက် နေ့၌။
သဗ္ဗေ၊ ကုန်သော။
တေ၊ ထို ရဟန်းတော်တို့ကို။
ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။
သန္နိပါတေတွာ၊ စည်းဝေးနေစေတော်မူပြီ၍။
အနတ္တသုတ္တေန၊ အနတ္တလက္ခဏသုတ်တော်ဖြင့်။
သြဝဒိ၊ ဆုံးမတော်မူပြီ။
တေန၊ ကြောင့်။
**အထ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ** တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။
(သံဂီတိကာရေဟိ)
ဝတ္တံ။
**တေန ခေါ ပန သမယေန။ ပေ။ ဟောန္တီ**တိ၊ ကား။
ပက္ခဿ၊ လဆုတ်ပက္ခ၏။
ပဉ္စမိယာ၊ ငါးရက်မြောက်နေ့၌။
လောကသ္မိံ၊ သတ္တလောက၌။
ဆ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။
အနုဿာ၊ လူဖြစ်ကုန်သော။
အရဟန္တော၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဣတိ အတ္ထော။