Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Liṅgādidassanakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**အာဝါသိကာကာရ** န္တိ၊ ကား။ အာဝါသိကာနံ၊ အာဝါသိကရဟန်းတို့၏။ အာကာရံ၊ အခြင်းအရာဖြစ်သော။ (သုပညတ္တံ မဉ္စမီဌံတို့၌ စပ်။)
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော အာဝါသိကလိင်္ဂ, အာဝါသိကနိမိတ္တ, အာဝါသိကုဒ္ဒေသပုဒ်တို့၌။ ဧသ(ဧသော)၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်သည်။ နယော၊ သိကြောင်းအစီအရင်တည်း။ (**"အာဝါသိကာနံ+ လိင်္ဂံ"** စသည်ဖြင့် ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ်သမာသ် မှတ်ပါ၊ ဟူလို။)
ယေန၊ အကြင်အခြင်းအရာဖြင့်။ တေသံ၊ ထို အာဝါသိကရဟန်းတို့၏။ (ဣမေ၊ ဤအာဝါသိကရဟန်းတို့သည်။) ဝတ္တသမ္ပန္နာ၊ ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံသူတို့တည်း။ ဣတိ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ (န(ဝတ္တသမ္ပန္နာ)၊ ဝတ်နှင့် မပြည့်စုံသူတို့တည်း။ ဣတိ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ အာစာရသဏ္ဌာနံ၊ အကျင့်၏ ကောင်းစွာတည်ပုံကို။ ဂယှတိ၊ စိတ်ဖြင့် ယူအပ်၏။ ဝါ၊ သိနိုင်၏။ (သော၊ ထိုအခြင်းအရာသည်။) **အာကာရော** နာမ၊ ရမည်၏။
ယံ၊ အကြင် သုပညတ္တ မဉ္စပီဌစသော အသွင်အပြင်သည်။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုသို အရပ်၌။ လီနေ၊ လျှို့ဝှက်နေကုန်သော။ တေ၊ ထိုအာဝါသိကရဟန်းတို့ကို။ ဂမယတိ၊ သိစေတတ်၏။ အဒိဿမာနေပိ၊ မတွေ့မြင်အပ်သော အာဝါသိကရဟန်းတို့ကိုသော်လည်း။ ဇာနာပေတိ၊ သိစေတတ်၏။ ဣတိ အတ္ထော။ (တံ၊ ထိုသုပညတ္တ မဉ္စပီဌစသော အသွင်အပြင်သည်။) **လိင်္ဂံ** နာမ၊ င်္ဂမည်၏။
ယံ၊ အကြင်အမှတ်အသားကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ တေ၊ ထိုအာဝါသိကရဟန်းတို့ကို။ ဝါ၊ တို့သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဉာယန္တိ၊ သိအပ်ကုန်၏။ (တံ၊ ထိုသိကြောင်း အမှတ်အသားသည်။) **နိမိတ္တံ** နာမ၊ တ္တမည်၏။
ယေန၊ အကြင် သုပညတ္တ မဉ္စပီဌ စသည်ဖြင့်။အာကာရ။ ။ အာကရီယတိ ပကာသီယတိ ဧတေနာတိ အာကာရော၊ ဧတေန- ဤ ညောင်စောင်း အင်းပျဥ်ကို ကောင်းစွာ ခင်းထားခြင်းစသော အခြင်းအရာဖြင့်၊ အာကရီယတိ ပကာသီယတိ- "ဝတ်နှင့် ပြည့်စုံသော အာဝါသိကများ" ဟု ထင်းရှားပြအပ်၏၊ ဣတိ- ကြောင့်၊ (သော- ထို အခြင်းအရာသည်၊) အာကာရော- ရ မည်၏၊ ညောင်းစောင်း အင်းပျဥ် ခုတင် ကုလားထိုင်များကို ကောင်းစွာ ခင်းထားပုံ မြင်ရလျှင်လည်းကောင်း, သောက်ရေ သုံးရေများကို ကောင်းစွာ တည်ထားပုံ မြင်ရလျှင်လည်းကောင်း အာဝါသိကတို့ကို ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းများဟု သိနိုင်၏၊ ထိုကြောင့် သုပညတ္တ မဉ္စပီဌစသည်ကို "အာကာရ" ဟု ဆိုရသည်၊ ထို့ကြောင့်ပင် ရှေးဆရာတို့သည် ကျောင်းတိုက်တစ်တိုက်သို့ရောက်လျှင် ဤကျောင်းတိုက်က ကိုယ်တော်များ၏ ဝတ္တသမ္ပန္န ဟုတ်- မဟုတ်ကို စုံစမ်းလိုသောအားဖြင့် ဆွမ်းစားကျောင်း, ကုဋီစသော အများဆက်ဆံရာအရပ်များကို ကြည့်၍ သန့်ရှင်းလျှင် "ဝတ္တသမ္ပန္နပုဂ္ဂိုလ်များ" ဟုလည်းကောင်း, မသန့်ရှင်းလျှင် "ဝတ္တသမ္ပန္နမဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ" ဟုလည်းကောင်း အကဲအခတ်လေ့ရှိကြသည်။ တေ၊ ထိုအာဝါသိကရဟန်းတို့ကို။ ဝါ၊ တို့သည်။ ဧဝရူပပရိက္ခာရာ၊ ဤသို့ သဘောရှိသော ပရိက္ခရာရှိသူတို့တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဥဒ္ဒိဿန္တိ၊ ညွှန်ပြအပ်ကုန်၏။ အပဒေသံ၊ ညွှန်ပြအပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ လဘန္တိ၊ ရကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော။ (သော၊ ထိုသုပညတ္တမဉ္စပီဌစသည်သည်။) **ဥဒ္ဒေသော နာမ**၊ သမည်၏။
သဗ္ဗံ၊ သော။ ဧတံ၊ ဤအာဝါသိကာကာရံ အစရှိသောသဒ္ဒါသည်။ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒီန‌ဉ္စေဝ၊ ကောင်းစွာခင်းထားအပ်သော ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်အစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း။ ပဒသဒ္ဒါဒီနဉ္စ၊ ခြေသံအစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း။ အဓိဝစနံ၊ ဟောသောသဒ္ဒါတည်း။ ပန၊ ထိုသို့ပင် သုပညတ္တမဉ္စပီဌ စသည်တို့ကိုဟောသော သဒ္ဒါဖြစ်ပါသော်လည်း။ ယထာယောဂံ၊ ယှဉ်ထိုက်သည်အားလျော်စွာ။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။ [ပဒသဒ္ဒစသည်ကြားရာ၌ ပဒသဒ္ဒစသည်ပါ ယှဉ်စေ, မကြားရာ၌ မဉ္စာဒိကိုသာ ယှဉ်ပါစေ။]
**အာဂန္တုကာကာရာ** ဒီသုပိ၊ အစရှိသည်တို့၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
တတ္ထ၊ ထိုအာဂန္တုကာကာရံ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ **အညာတက** န္တိ၊ ကား။ အညေသံ၊ အခြားသူတို့၏။ သန္တကံ၊ ဥစ္စဖြစ်သော။ (ပတ္တံ စသည်တို့၌ စပ်။)
**ပါဒါနံဓောတံ ဥဒကနိဿေက** န္တိ၊ ကား။ ဓောတာနံ၊ ဆေးအပ်ကုန်သော။ ပါဒါနံ၊ ခြေတို့၏။ ဥဒကနဿေကံ၊ မသွန်အပ်သော ရေကြွင်းကိုလည်းကောင်း။ (ပဿန္တိ၌ စပ်။)
ဗဟုဝစနဿ၊ ဓောတာနံဟူသော ဗဟုဝုစ်၏။ ဧကဝစနံ၊ ဓောတ်တံဟူသော ဧကဝုစ်ကို။**လိင်္ဂစသည်**။ ။ လီနေ ဂမယတိ ဗောဓေတီတိ လိင်္ဂံ၊ လီနေ- လျှိ့ဝှက်နေသောအာဝါသိကတို့ကို၊ (မမြင်ရသော အာဝတါသိကတို့ကို၊) ဂမယတိ ဗောဓေတိ- သိစေတတ်၏၊ ဣတိ- ကြောင့်၊ လိင်္ဂံ- လိင်္ဂမည်၏၊ နိမီယန္တိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇဉာယန္တိ ဧတေနာတိ နိမိတ္တံ၊ ဧတေန- ဤသုပညတ္တမဉ္စပီဌ စသည်ဖြင့်၊ နိမီယန္တိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇဉာယန္တိ- (မရှိခြင်းမှ ပိုင်းခြား၍) ရှိ၏ဟု သိအပ်ကုန်၏၊ ဣတိ- ကြောင့်၊ တံ- ထို သုပညတ္တမဉ္စပီဌ စသည်သည်၊)နိမိတ္တံ- နိမိတ္တမည်၏၊ ဥဒ္ဒိသီယန္တိ အပဒိသီယန္တိ ဧတေနာတိ ဥဒ္ဒေသော၊ ဧတေန- ဤ သုပညတ္တမဉ္စပီဌ စသည်ဖြင့်၊ ဥဒ္ဒိသီယန္တိ အပဒိသီယန္တိ- ဤသို့သဘောရှိသောပရိက္ခရာရှိသူတို့ဟု ညွှန်ပြအပ်ကုန်၏၊ ဣတိ၊ ကြောင့်၊ (သော- ထို သုပညတ္တမဉ္စပီဌစသည်သည်၊) ဥဒ္ဒေသော- မည်၏။
အညတကံ။ ။ န ဉာယတီတိ အညာတံ၊ ကျောင်းတိုက်တွင်းနေသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်သော ပတ္တ စီဝရ နိသီဒန စသောပရိက္ခရာတည်း၊ အညာတံယေဝအညာတကံ၊ "အညေသံ သန္တကံ" ကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တည်း၊ "အညေသံ" အရ မိမိမှ တစ်ပါး အခြားသူအားလုံးကို မယူရ၊ ဤကျောင်းတိုက်၌ နေဆဲမဟုတ်သူကိုသာယူရမည်၊ [အမှာကံ ဣဒန္တိ အညာတံ အဝိဒိတန္တိ အညာတကံ၊ တဉ္စ အတ္ထတောပရသန္တကံ ယေ ဝါတိ အဟ "အညေသံ သန္တက" န္တိ၊- သာရတ္ထ၊] ဝိမတိ၌ အညေသံ အရ "အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနံ" ဟု သရုပ်ဖော်၏၊ ရှေးရှေးက မြင်ဖူးသော်လည်း ယခုနေဆဲမဟုတ်သောအာဂန္တုကဖြစ်လျှင် "အညေသံ" အရတွင် ပါဝင်နိုင်သည်သာ။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။ [နိဿိဉ္စီယတေ၊ မသွန်ဘဲ ချန်ထားအပ်၏။ ဣတိ နိဿေကော။ ဥဒကံ စ+ တံ+ နိဿေကောစာတိ ဥဒကနိဿေကော။ တံ ဥဒကနိဿေကံ၊ ဟုဝိဘတျန္တခံ။]
ဝါ၊ တစ်နည်း။ ပါဒါနံ ဓောတဥဒကနိဿေကန္တိ၊ ကံဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်သည်။ (အတ္ထိ၊ ရှိသေး၏။) ပါဒါနံ၊ တို့၏။ ဓောဝနဥဒကနိဿကံ၊ ခြေဆေးကြောင်းဖြစ်သော မသွန်အပ်သော ရေကြွင်းကို။ ဣတိ အတ္ထော။ [ဤနည်း၌ **"ဓောဝိယန္တိ ဧတေနာတိ ဓောတံ၊ ခြေတို့ကို ဆေးကြောင်း။ ‌ဓောတံစ+ တံ+ ဥဒကံ စာတိ ဓောတဥဒကံ။ ဓောတဥဒကံ+ နိဿေကော= မသွန်အပ်သောအကြွင်း။ ဓောတဥဒကနိဿေကော။ တံ ဓောတဥဒကနိဿေကံ"** ဟု တစ်သမာသ်တည်းပြု။]
နာနာသံဝါသကာဒိဝတ္ထူသု၊ အစရှိသော ဝတ္ထုတို့၌။ (အာဒိဖြင့်သမာနသံဝါသကကို ယူ။) **သမာနသံဝါသကဒိဋ္ဌိ** န္တိ၊ ကား။ ဧတေ၊ ဤရဟန်းတို့သည်။ သမာနသံဝါသကာ၊ တူသော ကံကြီးကံငယ်ဟူသော သံဝါသရှိသူတို့တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒိဋ္ဌိံ၊ အယူကို။ (ပဋိလဘန္တိ၌ စပ်။)
**န ပုစ္ဆန္တီ** တိ၊ ကား။ တေသံ၊ ထိုရဟန်းတို့၏။ လဒ္ဓိံ၊ အယူကို။ န ပုစ္ဆန္တိ၊ မမေးကြကုန်။ အပုစ္ဆိတွာဝ၊ မမေးမူ၍သာလျှင်။ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ၊ ဝတ်အကျင့်ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ ကရောန္တိ၊ န်၏။
**နာဘိဝိတရန္တီ** တိ၊ ကား။ နာနာသံဝါသကဘဝံ၊ နာနာသံဝါသက၏အဖြစ်ကို။ မဒ္ဒိတုံ၊ နှိမ်နင်းခြင်းငှာ။ အဘိဘဝိတုံ၊ လွှမ်းမိုးခြင်းငှာ။ န သက္ကောန္တိ၊ မစွန်းနိုင်ကြကုန်။ တံ ဒိဋ္ဌိံ၊ ထိုအယူကို။ န နိသဇ္ဇာပေန္တိ၊ မစွန့်လွှတ်စေနိုင်ကြကုန်။ ဣတိ အတ္ထော။နာဘိဝိတရန္တိ။ ။ အဘိရှေ့ ဝိရှေ့ရှိသော တရဓာတ်၊ "လွှမ်းမိုး၍ လွန်နိုင်ကြကုန်၏" ဟု သဒ္ဒတ္ထဖြစ်၏၊ "အဘိဘဝိတုံ န သက္ကောန္တိ" ကား ဝေါဟာရတ္ထတည်း၊ "တံ ဒိဋ္ဌိံ န နိသဇ္ဇာပေန္တိ" ကား အဓိပ္ပာယတ္ထတည်း၊ "မလွှမ်းမိုးနိုင်" ဟူသည်မှာ "ထိုအယူကို မစွန့်စေနိုင်ခြင်း" ဟူလို၊ ထိုကြောင့် "နာဘိဝိတရန္တိ- လွှမ်းမိုး၍ မလွန်နိုင်ကြကုန်၊ ဝါ- မလွှမ်းမိုးနိုင်ကြကုန်" ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ၊ အဘိဝိတရန္တိ၌ကား "သမာနသံဝါသက အဖြစ်ကို လွှမ်းမိုး၍ လွန်မြောက်နိုင်ကြကုန်၏" ဟု သဒ္ဒတ္ထလည်းကောင်း, "ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြကုန်၏" ဟု အဓိပ္ပာယတ္ထလည်းကောင်း ပေးပါ။ [အဘိဝိတရန္တီတိ သမာနသံဝါသကဘာဝံ နိစ္ဆိနန္တိ၊ ဝိမတိ။]
မှတ်ချက်။ ။ "နာနာသံဝါသက" ဟူရာ၌ အယူဝါဒချင်း မတူမျှသော လဒ္ဓိနာနသံဝါသက, ဥက္ခေပနီယကံ စသည် ပြုထားသောကြောင့် သံဝါသ မတူသော ကမ္မနာနသံဝါသက ဟု နှစ်မျိုးရှိ၏၊ ထိုတွင် ဤနေရာ၌ လိဒ္ဓိနာနာသံဝါသကကို ယူပါ၊ [နာနသံဝါသကဘာဝန္တိ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝံ၊- သာရတ္ထ၊] ထို နှစ်မျိုးတို့၏အကျယ်ကို စမ္ပေယျက္ခန္ဓကနှင့် ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကတို့၌ ပြလတ္တံ့။