**အန္ဓကဝိန္ဒာ** တိ၊ ကား။
ရာဇဂဟတော၊ ရာဇဂြိုလ်မြို့မှ။
ဂါဝုတတ္တယေ၊ သုံးဂါဝုတ်တို့၏ အပေါင်းရှိသော အရပ်၌။
(သုံးဂါဝုတ်ရှိရာအရပ်၌။)
အန္ဓကဝိန္ဒံနာမ၊ အန္ဓကဝိန္ဒမည်သော ရွာသည်။
(အတ္ထိ)။
တံ၊ ထိုအန္ဓကဝိန္ဒရွာကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
ထေရော၊ ထေရ်သည်။
ဝသတိ၊ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။
တတော၊ ထိုအန္ဓကဝိန္ဒကျောင်းမှ။
ရာဇဂဟံ၊ သို့။
ဥပေါသထံ၊ ဥပုသ်ပြုရာအရပ်သို့။
အာဂစ္ဆန္တော၊ လာလသော်။
(နဒိံ တရန္တော မနံ ဝူဠှော အဟောသိ၌ စပ်။)
ဟိ၊ မှန်။
ရာဇဂဟံ၊ ကို။
ပရိက္ခိပိတွာ၊ ဝန်းရံ၍။
အဋ္ဌာရဿ၊ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရပ်ကုန်သော။
မဟာဝိဟာရာ၊ ကျောင်းတိုက်ကြီးတို့သည်။
(အတ္ထိ)။
သဗ္ဗေ၊ အလုံးစုံသော ကျောင်းတိုက်ကြီးတို့သည်။
(အန္ဓကဝိန္ဒကျောင်းနှင့်တကွ။)
ဧကသီမာ၊ တစ်ခုတည်းသော မဟာသိမ်ရှိကုန်သည်။
(ဟောန္တိ)။
ဓမ္မသေနာပတိနာ၊ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော **အရှင်သာရိပုတ္တရာ** သည်။
နေသံ၊ ထို(၁၈)ရပ်သော ကျောင်းတိုက်ကြီးတို့၏။
သီမာ၊ မဟာသိမ်ကို။
ဗဒ္ဓါ၊ ဖွဲ့အပ်ပြီ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဝေဠုဝနေ၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတိုက်၌။
သံဃဿ၊ အား။
သာမဂ္ဂီဒါနတ္ထံ၊ သာမဂ္ဂီကို ပေးခြင်းအကျိုးငှာ။
အာဂစ္ဆန္တော၊ လာလသော်။
(မနံ ဝူဠှော အဟောသိ၌ စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော။
**နဒိံ တရန္တော** တိ၊ ကား။
သိပ္ပိနိယံ၊ သိပ္ပိနီမည်သော။
နဒိံ၊ ကို။
အတိက္ကမန္တော၊ ဖြတ်ကျော်လသော်။
[တရန္တော အရ ရေကူးသကဲ့သို့ ကူးရခြင်းကို ယူမည်စိုး၍ "အတိက္ကမန္တော" ဟု ဖွင့်သည်။]
**မနံ ဝူဠော အဟောသီ** တိ၊ ကား။
ဤသကံ၊ စဉ်းငယ်။
(ဝူဠှော၊ မျှောအပ်သည်။)
အပ္ပတ္တဝူဠှဘာဝေါ၊ မရောက်အပ်သော မျှောအပ်သည်၏ အဖြစ်ရှိသည်။
(မျှောအပ်သည်၏အဖြစ်သို့ မရောက်တတ်သည်။)
အဟောသိ၊ ပြီ။
သာ နဒီ၊ ထို သိပ္ပိနီမြစ်သည်။
ဂိဇ္ဈကူဋတော၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ။
ဩတရိတွာ၊ သက်ဆင်း၍။
(ကျ၍။)
စဏ္ဍေန၊ ကြမ်းတမ်းသော။
သောတေန၊ ရေအယဉ်ဖြင့်။
(ထေရံ၊ ထေရ်ကို။)
ဝဟတိ ကိရ၊ ဆောင်ယူသတတ်။
တတ္ထ၊ ထိုသို့ဆောင်ယူရာ၌။
ဝေဂေန၊ လျင်သောအဟုန်ဖြင့်။
အာဂစ္ဆန္တံ၊ လာသော။
ဥဒကံ၊ ကို။
အမနသိကရောန္တော၊ နှလုံးမသွင်းမိသည်။
(ဟုတွာ)။
ထေရော၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
မနံ၊ စဉ်းငယ်။
ဝူဠှော၊ မျှောအပ်သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
ပန၊ စင်စစ်ကား။
ဝူဠှော၊ တကယ်မျှောအပ်သည်။
(တကယ် မျောသွားသည်။)
န (အဟောသိ)၊ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
အဿ၊ ထို **အရှင်မဟာကဿပ** ထေရ်၏။
ဥဒကဗ္ဘာဟတာနိ၊ (ဥဒက+အဘိ+အာဟတာနိ)= ရေသည် ရှေးရှုတိုက်ခတ်အပ်ကုန်သော။
စီဝရာနိ၊ တို့သည်။
အလ္လာနိ၊ စိုစွတ်ကုန်သည်။
ဇာတာနိ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီ။
**သမ္မတာ။ပေ။ဂါမူပစာရဉ္စာ** တိ၊ ဟူသော။
ဣမိဿာ ကမ္မဝါစာယ၊ ဤကမ္မဝါစာ၏။
ဥပ္ပန္နကာလတော၊ ဖြစ်ရာအခါမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။
ပုရိမကမ္မဝါစာ၊ ရှေးကမ္မဝါစာသည်။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်တော့။
["ဌပေတွာ ဂါမံစ ဂါမူပစာရံ စ" မပါသော ကမ္မဝါစာကို "ပုရိကမ္မဝါစာ" ဟု ဆိုသည်။]
ဟိ၊ မှန်။
အယမေဝ၊ ဤနောက် ကမ္မဝါစာသည်သာ။
ထာဝရာ၊ ခိုင်မြဲသည်။
ဟောတိ။
ပန၊ ဆက်။
ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့အား။
အယံ၊ ဤ နောက်ကမ္မဝါစာသည်။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ပုရိမာယေဝ၊ ရှေး ကမ္မဝါစာသည်သာ။
ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။မနံ ဝူဠှော။ ။ ဤသံ ကိဉ္စိ မနံ အပ္ပေ၊ အဘိဓာန် (၁၁၄၈) ၌ "မနံ" သဒ္ဒါသည်ဤသံ, ဤသကံပုဒ်တို့၏ ပရိယာယ်ဖြစ်သော နိပါတ်ဟု ဆို၏၊ ထို့ကြောင့် "ဤသကံ" ဟု ဖွင့်သည်၊ ဝုယှတေတိ ဝူဠှော၊ "သာ နဒီ ထေရံ ဝဟတိ" မြစ်က ကတ္တားဖြစ်ပုံကိုကြည့်၍ "ဝူဠှော- မျှောအပ်သည်" ဟု ပေး၊ "မြစ်ရေသည် မျှောအပ်၏" ဟူလို၊ "မျှောအပ်" ဆိုသော်လည်း အစဥ်အတိုင်း မျောသွားအောင် မျှောအပ်သည်မဟုတ်၊ အနည်းငယ် ယိုင်တိုင်တိုင် ဖြစ်ရုံလောက်သာ မျှောအပ်သောကြောင့် "အပ္ပတ္တဝူဠှဘာဝေါ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်၊ ဝူဠှဿ+ ဘာဝေါ ဝူဠှဘာဝေါ၊ အပ္ပတ္တော+ ဝူဠှဘာဝေါ ယဿာတိအပ္ပတ္တဝူဠှဘာဝေါ၊ ယောဇနာ၌ အပ္ပတ္တ နေရာဝယ် "အပ္ပမတ္တ" ဟု တွေ့ရ၏၊ ["အမနသိကရေန္တော" ဖြင့် တန်ခိုးဖြင့် မကျော်လွန်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြ၏၊- ဝိမတိ၊ ဝူဠှော၌ဝဟဓာတ် တပစ္စည်း, ဝ၏ အ ကို ဥပြု, ဥကို ဒီဃပြု၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ၅ ကဏ္ဍ ၁၀၇သုတ်။] (ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့အား။
ပုရီမာယေဝ၊ သည်သာ။
ဝဋ္ဋတိ၊ နည်း?။)
ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ဘိက္ခုနိသံဃော၊ သည်။
အန္တောဂါမေ၊ ရွာတွင်း၌။
ဝသတိ၊ နေရ၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဘိက္ခုနီတို့အား နောက်ကမ္မဝါစာ၏ အပ်ခြင်းသည်။
ယဒိ သိယာ၊ အကယ်၍ဖြစ်အံ့။
(ဧဝံသတိ)။
သော၊ ထိုဘိက္ခုနီသံဃာသည်။
ဧတာယ ကမ္မဝါစာယ၊ ဤကမ္မဝါစာကြောင့်။
တိစီဝရပရိဟာရံ၊ တိစီဝရိတ် အစောင့်အရှောက် ကို။
နလဘေယျ၊ မရတော့ရာ။
စ၊ စင်စစ်ကား။
အဿ၊ ထိုဘိက္ခုနီသံဃာ၏။
ပရိဟာရော၊ တိစီဝရိက် အစောင့်အရှောက်သည်။
အတ္ထိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ပုရိမာယေဝ၊ ရှေးကမ္မဝါစာသည်သာ။
ဝဋ္ဋတိ။
ဟိ၊ မှန်။
ဘိက္ခုနိသံဃဿ၊ သည်။
ဝါ၊ ၏(အတွက်)။
ဒွေပိ၊ နှစ်လုံးလည်းဖြစ်ကုန်သော။
သီမာယော၊ သိမ်တို့ကို။
(သမာနသံဝါသကသိမ်, အဝိပ္ပဝါသသိမ်တို့ကို။)
လဗ္ဘန္တိ၊ ရအပ်ကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထို ဘိက္ခုသိမ်, ဘိက္ခုနီသိမ် နှစ်မျိုးတို့တွင်။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။
သီမံ၊ ကို။
အဇ္ဈောတ္ထရိတွာပိ၊ လွှမ်းမိုး၍လည်းကောင်း။
တဿာ၊ ထိုဘိက္ခုသိမ်၏။
အန္တောပိ၊ အတွင်း၌လည်းကောင်း။
ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့၏။
သီမံ၊ ကို။
သမ္မနိတုံ၊ ငှာ။
ဝဋ္ဋတိ။
ဘိက္ခူနမ္ပိ၊ တို့၏လည်း။
ဘိက္ခုနိသီမာယ၊ ၌။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
[လွှမ်းမိုး၍ လည်း သမုတ်နိုင်သည်, အတွင်း၌လည်းသမုတ်နိုင်သည်၊ ဟူလို။]
ဟိ၊ မှန်။
တေ၊ ထို ဘိက္ခုနီတို့သည်။
အညမညဿ၊ အချင်းချင်း၏။
ကမ္မေ၊ ကံ၌။
ဂဏပူရကာ၊ ဂိုဏ်းကို ပြည့်စေတတ်ကုန်သည်။
န ဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။
ကမ္မဝါစံ၊ ကို။
ဝဂ္ဂံ၊ ဝဂ်ဖြစ်အောင်။
(ဝဂ္ဂကံဖြစ်အောင်။)
န ကရောန္တိ၊ မပြုနိုင်ကုန်။
စ၊ ဆက်။
ဧတ်ထ၊ ဤ ဌပေတွာ ဂါမံ စဂါမူပစာရံ စ ဟူသောပါဌ်၌။
နိဂမနဂရာနမ္ပိ၊ နိဂုံး, မြို့တို့ကိုလည်း။
ဂါမေနေဝ၊ ဂါမသဒ္ဒါဖြင့်ပင်။
သင်္ဂဟော၊ သိမ်းယူခြင်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။အဝိပ္ပဝါသာ။ ။ ပါဠိတော်၌ "သာ သီမာ" နှင့် "အဝိပ္ပဝါသာ" သည် အရတူ၏၊ ထို့ကြောင့် ဝိပ္ပဝသနံ- ကင်း၍နေခြင်း၊ ဝိပ္ပဝါသော- ခြင်း၊ ဝိပ္ပဝါသဖြင့် စီဝရဝိပ္ပဝါသကြောင့် သင့်ရောက်အပ်သော နိသဂ္ဂိပါစိတ်တိုင်အောင် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ယူပါ၊ နတ္ထိ+ ဝိပ္ပဝါသော ဧတာယာတိ အဝိပ္ပဝါသာ- တိစီဝရိက်နှင့် ကင်း၍နေခြင်းကြောင့်သင့်ရောက်အပ်သော အာပတ်မရှိကြောင်း သိမ်၊ ["တံ သီမံ- ထိုသမာနသံဝါသကသိမ်ကို၊ အဝိပ္ပဝါသံ- ကင်း၍နေခြင်းကြောင့် သင့်ရောက်အပ်သော အာပတ်မရှိကြောင်းသိမ်ဟူ၍၊ သမ္မနေယျ- သမုတ်ရာ၏" ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။]
ယဒိ ဧဝံ သိယာ။ ။ "ဧဝံ" ကို ဘိက္ခုနီနံ အယံ န ဝဋ္ဋတိ မှ "န" ကိုဖြုတ်၍စွဲပါ၊ ဘိက္ခုနီတို့မှာ "ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ" ပါသော ဤနောက်ကမ္မဝါစာအပ်လျှင်ရွာနှင့်ရွာ၏ဥပစာကို ချန်၍သမုတ်ရသော ဤ နောက်ကမ္မဝါစာအတွက် ရွာတွင်း၌နေသော ဘိက္ခုနီတို့မှာ တိစီဝရိက်သင်္ကန်းနှင့် ညဥ့်ကင်း၍ နေနိုင်ခြင်းဟူသော အစောင့်အရှောက်ကို မရဘဲ ရှိပေလိမ့်မည်၊ အမှန်အားဖြင့်ကား ထိုအစောင့်အရှောက်ကိုလည်းရသည်သာ၊ ထို့ကြောင့် ဘိက္ခုနီတို့အတွက် "ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ" မပါသောရှေးကမ္မဝါစာသာ အပ်သည်- ဟူလို။
ယဒိ ဧဝံ သိယာ။ ။ "ဧဝံ" ကို ဘိက္ခုနီနံ အယံ န ဝဋ္ဋတိ မှ "န" ကိုဖြုတ်၍စွဲပါ၊ ဘိက္ခုနီတို့မှာ "ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ" ပါသော ဤနောက်ကမ္မဝါစာအပ်လျှင်ရွာနှင့်ရွာ၏ဥပစာကို ချန်၍သမုတ်ရသော ဤ နောက်ကမ္မဝါစာအတွက် ရွာတွင်း၌နေသော ဘိက္ခုနီတို့မှာ တိစီဝရိက်သင်္ကန်းနှင့် ညဥ့်ကင်း၍ နေနိုင်ခြင်းဟူသော အစောင့်အရှောက်ကို မရဘဲ ရှိပေလိမ့်မည်၊ အမှန်အားဖြင့်ကား ထိုအစောင့်အရှောက်ကိုလည်းရသည်သာ၊ ထို့ကြောင့် ဘိက္ခုနီတို့အတွက် "ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ" မပါသောရှေးကမ္မဝါစာသာ အပ်သည်- ဟူလို။
**ဂါမူပစာရော** တိ၊ ကား။
ပရိက္ခိတ္တဿ၊ ကာရံအပ်သော ရွာ၏။
ပရိက္ခေပေါ၊ အကာအရံသည် လည်းကောင်း။
အပရိက္ခိတ္တဿ၊ မကာရံအပ်သော ရွာ၏။
ပရိက္ခေပေါကာသော၊ အကာအရံကို ထိုက်ရာအရပ်သည်လည်းကောင်းတည်း။
တေသု၊ ထိုဂါမ, ဂါမူပစာရတို့၌။
အဓိဋ္ဌိတတေစီဝရိကော၊ အဓိဋ္ဌာန် တင်အပ်ပြီးသော တိစီဝရိက်သင်္ကန်းရှိသော။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပရိဟာရံ၊ အာပတ်မသင့်အောင်ရှောင်လွှဲကြောင်း အစောင့်အရှောက်ကုန်။
န လဘတိ၊ မရ။
ဣတိ၊ ဤသို့လျှင်။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။
အဝိပ္ပဝါသသီမာ၊ သည်။
ဂါမံ စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဂါမူပစာရံ စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
န ဩတ္ထရတိ၊ မလွှမ်းမိုး။
သမာနသံဝါသကသီမာဝ၊ သည်သာ။
ဩတ္ထရတိ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤနှစ်မျိုးသော သိမ်တို့တွင်။
သမာနသံဝါသကသီမာ၊ သည်။
အတ္တနော၊ ၏။
ဓမ္မတာယ၊ သဘောအားဖြင့်။
ဂစ္ဆတိ၊ သွား၏။
(ကျယ်ပြန့်သွား၏၊ ဟူလို။)
အဝိပ္ပဝါသသီမာ ပန၊ သည်ကား။
ယတ္ထ၊ အကြင်အရပ်၌။
သမာနသံဝါသကသီမာ၊ သည်း။
(အတ္ထိ)။
တတ္ထေဝ၊ ထိုသမာနသံဝါသကသိမ်ရှိရာ အရပ်၌သာ။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
တဿာ၊ ထိုအဝိပ္ပဝါသသိမ်၏။
ဝိသုံ၊ သီးခြား။
နိမိတ္တကိတ္တနံ၊ နိမိတ်ပြောပြရခြင်းသည်။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
[သမာနသံဝါသကသိမ်၏ နိမိတ်သည်ပင် ဤအဝိပ္ပဝါသသိမ်၏ နိမိတ်ဖြစ်သည်၊ ဟူလို။]
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်မျိုးသောသိမ်တို့တွင်။
အဝိပ္ပဝါသာယ၊ အဝိပ္ပဝါသသိမ်ကို။
သမ္မုတိကာလေ၊ သမုတ်ရာအခါ၌။
ဂါမော၊ သည်။
သစေ အတ္ထိ၊ အကယ်၍ရှိအံ့။
(ဧဝံသတိ)။
တံ၊ ထိုရွာကို။
သာ၊ ထိုအဝိပ္ပဝါသသိမ်သည်။
န ဩတ္ထရတိ၊ မလွှမ်းမိုး။
ပန၊ သို့မဟုတ်။
သီမာယ၊ ကို။
သမ္မတာယ၊ သမုတ်အပ်ပြီးသော်။
ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။
ဂါမော၊ သည်။
သစေ နိဝိသတိ၊ အကယ်၍ တည်နေအံ့။
(ဧဝံသတိ)။
သောပိ၊ ထိုနောက်မှတည်သောရွာသည်လည်း။
သီမာသင်္ချမေဝ၊ သိမ်ဟူသော အရေအတွက်သို့သာ။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။
ပစ္ဆ၊ ၌။
နိဝိဋ္ဌော၊ တည်သော ရွာသည်။
(သီမာသင်္ချမေဝ၊ သို့သာ။ ဂစ္ဆတိ)
ယထာ၊ ရောက်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ပဌမံ၊ စွာ။
နိဝိဋ္ဌဿ၊ တည်ပြီးသောရွာ၏။
ပစ္ဆာ၊ ၌။
(သိမ်သမုတ်ပြီးရာ ကာလ၏နောက်၌။)
ဝဍ္ဎိတပ္ပဒေသောပိ၊ တိုးချဲ့အပ်သော အရပ်သည်လည်း။
သီမာသင်္ချမေဝ၊ သို့သာ။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
သီမာသမ္မုတိကာလေ၊ ၌။
ဂေဟာနိ၊ အိမ်တို့ကို။
သစေပိ ကတာနိ၊ အကယ်၍မူလည်းဆောက်လုပ်အပ်ပြီးကုန်အံ့။
ပဝိသိဿာမ၊ အိမ်သို့ ဝင်ကုန်အံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာလယောပိ၊ အလိုဆန္ဒသည်လည်း။
(သစေပိ)
အတ္ထိ၊ အကယ်၍မူလည်း ရှိအံ့။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါသော်လည်း။
မနုဿာ၊ တို့သည်။
အပ္ပဝိဋ္ဌာ၊ မဝင်ရကုန်သေးသည်။
(သစေ)
ဟောန္တိ၊ ကုန်အံ့။
(ဧဝံသတိ၊ သော်။)
ဧသ(ဧသော)၊ ဤရွာသစ်သည်။
အဂါမောယေဝ၊ ရွာမဟုတ်သေးသည်သာ။
(ဤသို့ လှမ်းစပ်။)
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ပေါရာဏကဂါမံ၊ ရှေး၌ဖြစ်သော ရွာကို။
ဝါ၊ ရွာဟောင်းကို။
(သာမညကံ)။
သဂေဟမေဝ၊ အိမ်နှင့်တကွဖြစ်သော ရွာကိုပင်။
(ဝိသေသကံ)။
ဆဋ္ဋေတွာ၊ စွန့်ပစ်၍။
အညတ္ထ၊ အခြားအရပ်သို့။
ဂတာ၊ သွားကုန်သည်။
(သစေ ဟောန္တိ။ ဧဝံသတိ။)
ဧသ(ဧသော)၊ ဤရွာဟောင်းသည်။
အဂါမောယေဝ၊ ရွာမဟုတ်တော့သည်သာ။
သီမာ၊ သည်။
ဩတ္ထရတိ၊ လွှမ်းမိုး၏။
[ရွာမဟုတ်သောကြောင့် ထိုအရပ်၌ အဝိပ္ပဝါသသိမ်သည် လွှမ်းမိုးနိုင်၏။]
ပန၊ ဆက်။
ဧကမ္ပိ၊ တစ်မျိုးလည်းဖြစ်သော။
ပဝိဋ္ဌံ၊ ဝင်ပြီးသော။
ကုလံ ဝါ၊ အမျိုးသည်သော်လည်းကောင်း။
အဂတံ၊ မထွက်သွားသေးသော။
(ကုလံ) ဝါ၊ အမျိုးသည်သော်လည်းကောင်း။
သစေ အတ္ထိ။
(ဧဝံသတိ)။
ဂါမောယေဝ၊ ရွာပင်တည်း။
သီမာ၊ သည်။
န ဩတ္ထရတိ၊ မလွှမ်းမိုး။
**ဧဝဉ္စ ပန။ပေ။သမူဟန္တဗ္ဗော** တိ ဧတ္ထ၊ ၌။
(ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။)
သမူဟနန္တေန၊ ပယ်နုတ်လိုသော။
ဘိက္ခုနာ၊ သည်။
ဝတ္တံ၊ ဝတ္တရားကို။
ဇာနိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။
တတြ၊ ထို ဝတ္တံ ဇာနိတဗ္ဗံဟူသော စကားရပ်၌။
ဣဒံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံကား။
ဝတ္တံ၊ ဝတ္တရားတည်း။
ခဏ္ဍသီမာယံ၊ ၌။
ဌတွာ၊ တည်၍။
အဝိပ္ပဝါသသီမာ၊ ကို။
န သမူဟန္တဗ္ဗာ၊ မပယ်နုတ်ထိုက်။
တထာ၊ တူ။
အဝိပ္ပဝါသသီမာယံ၊ ၌။
ဌတွာ၊ ၍။
ခဏ္ဍသီမာပိ၊ ကိုလည်း။
(န သမူဟန္တဗ္ဗာ၊ ထိုက်။)
ပန၊ အနွယ။
ခဏ္ဍသီမာယံ၊ ၌။
ဌိတေန၊ တည်သော ရဟန်းသည်။
ခဏ္ဍသီမာဝ၊ ကိုသာ။
သမူဟနိတဗ္ဗာ၊ ၏။
တထာ၊ တူ။
ဣတရာယ၊ အခြားသော အဝိပ္ပဝါသသိမ်၌။
ဌိတေန၊ တည်သောရဟန်းသည်။
ဣတရာ၊ အခြားသော အဝိပ္ပဝါသသိမ်ကို။
(သမူဟနိတဗ္ဗာ)။
သီမံ နာမ၊ သိမ်မည်သည်ကို။
(ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။)
ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
ကာရဏေဟိ၊ အကြောင်းတို့ကြောင့်။
သမူဟနန္တိ၊ ပယ်နုတ်ကြကုန်၏။
ပကတိယာ၊ ပင်ကိုအားဖြင့်။
ခုဒ္ဒကံ၊ ငယ်နေသော သိမ်ကို။
ပုန၊ ဖန်။
အာဝါသဝဍ္ဎနတ္ထာယ၊ ကျောင်းတိုက်ကို တိုးချဲ့ခြင်းအကျိုးငှာ။
မဟတိံ၊ ကြီးသောသိမ်ကို။
ကာတုံ ဝါ၊ ပြုခြင်းငှာသော်လည်းကောင်း။ပေါရာဏကဂါမံ၊ပေ၊ဂတာ။ ။ ရွာသစ် အိမ်သစ်၏ အဂါမက အမည်ရခိုက်မှတစ်ပါး ရွာဟောင်း အိမ်ဟောင်း၏ အဂါမက အမည်ရခိုက်ကိုလည်း တစ်နည်းပြလို၍ "ပေါရာဏကဂါမံ" စသည် မိန့်၊ "ရွာဟောင်းကို အိမ်ပါစွန့်၍ သွားကြလျှင်လည်းရွာမဟုတ်တော့" ဟူလို၊ အိမ်ကို မစွန့်သေးလျှင်ကား ရွာအမည် မပျက်သေး။
ပဝိဋ္ဌံ ဝါ အဂတံ ဝါ။ ။ ပဝိဋ္ဌံဖြင့် ရွာအသစ်ကို ပြ၏၊ ရွာအသစ်၌ တစ်အိမ်လောက်က လူနေဖြစ်လျှင် ဂါမအမည်ရတော့၏၊ အဂတံ ဝါဖြင့် ရွာဟောင်းကို ပြ၏၊ ရွာဟောင်း၌ (ဘေးတစ်ခုခုကြောင့် များစွာသော အိမ်သားတွေ အိမ်ကိုစွန့်ပစ်၍ ထွက်သွားကြသော်လည်း) တစ်အိမ်သားတို့က မထွက်သေးလျှင် ရွာအမည် မပျက်သေးဟု ပြ၏။
အဝိပ္ပဝါသသီမာ န သမူဟန္တဗ္ဗာ။ ။ မဟာသိမ်ကို "အဝိပ္ပဝါသသီမာ" ဟုဆိုသည်၊ ရှေးခေတ်က မဟာသိမ်ကိုသာ များသောအားဖြင့် အဝိပ္ပဝါသသိမ်အဖြစ်ဖြင့်သမုတ်လေ့ ရှိကြသည်၊ ထို မဟာသိမ်၌သာ တစ်ယူဇနာမက ကျယ်သောကြောင့်တိစီဝရအဝိပ္ပဝါသအကျိုးကို ရနိုင်သည်။ [အဝိပ္ပဝါသသီမာတိ မဟာသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္ထံ၊ တတ္ထေဝ ယေဘုယျေန အဝိပ္ပဝါသာတိ။- ဝိမတိ။]
ပဝိဋ္ဌံ ဝါ အဂတံ ဝါ။ ။ ပဝိဋ္ဌံဖြင့် ရွာအသစ်ကို ပြ၏၊ ရွာအသစ်၌ တစ်အိမ်လောက်က လူနေဖြစ်လျှင် ဂါမအမည်ရတော့၏၊ အဂတံ ဝါဖြင့် ရွာဟောင်းကို ပြ၏၊ ရွာဟောင်း၌ (ဘေးတစ်ခုခုကြောင့် များစွာသော အိမ်သားတွေ အိမ်ကိုစွန့်ပစ်၍ ထွက်သွားကြသော်လည်း) တစ်အိမ်သားတို့က မထွက်သေးလျှင် ရွာအမည် မပျက်သေးဟု ပြ၏။
အဝိပ္ပဝါသသီမာ န သမူဟန္တဗ္ဗာ။ ။ မဟာသိမ်ကို "အဝိပ္ပဝါသသီမာ" ဟုဆိုသည်၊ ရှေးခေတ်က မဟာသိမ်ကိုသာ များသောအားဖြင့် အဝိပ္ပဝါသသိမ်အဖြစ်ဖြင့်သမုတ်လေ့ ရှိကြသည်၊ ထို မဟာသိမ်၌သာ တစ်ယူဇနာမက ကျယ်သောကြောင့်တိစီဝရအဝိပ္ပဝါသအကျိုးကို ရနိုင်သည်။ [အဝိပ္ပဝါသသီမာတိ မဟာသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္ထံ၊ တတ္ထေဝ ယေဘုယျေန အဝိပ္ပဝါသာတိ။- ဝိမတိ။]
ပကတိယာ၊ အားဖြင့်။
မဟတိံ၊ ကြီးနေသောသိမ်ကို။
ပုန၊ ဖန်။
အညေသံ၊ အခြားပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။
ဝါ၊ တို့၏။
ဝိဟာရောကာသဒါနတ္ထာယ၊ ကျောင်းတိုက်နေရာကို ပေးခြင်းအကျိုးငှာ။
ခုဒ္ဒကံ၊ ငယ်သော သိမ်ကို။
ကာတုံဝါ၊ ငှာလည်းကောင်း။
(သမူဟနန္တိ။)
တတ္ထ၊ ထိုသိမ်နုတ်ရာ၌။
ခဏ္ဍသီမဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
အဝိပ္ပဝါသသီမဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
သစေ ဇာနန္တိ၊ အကယ်၍သိကုန်အံ့။
(ဧဝံသတိ)။
သမူဟနိတုဉ္စေဝ၊ ပယ်နုတ်ခြင်းငှာလည်းကောင်း။
ဗန္ဓိတုဉ္စ၊ အသစ်ပြန်ဖွဲ့ခြင်းငှာလည်းကောင်း။
သက္ခိဿန္တိ၊ စွမ်းနိုင်ကုန်လတ္တံ့။
ပန၊ ဆက်။
ခဏ္ဍသီမံ၊ ကို။
ဇာနန္တာ၊ သိကုန်သော ရဟန်းတို့သည်။
အဝိပ္ပဝါသံ၊ ကို။
အဇာနန္တာပိ၊ မသိပါကုန်သောလည်း။
သမူဟနိတုဉ္စေဝ၊ ငှာလည်းကောင်း။
ဗန္ဓိတုဉ္စ၊ ငှာလည်းကောင်း။
သက္ခိဿန္တိ၊ န်လတ္တံ့။
ခဏ္ဍသီမံ၊ ကို။
အဇာနန္တာ၊ မသိကုန်သော ရဟန်းတို့သည်။
အဝိပ္ပဝါသံယေဝ၊ ကိုသာ။
ဇာနန္တ၊ သိကုန်လသော်။
စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏဥပေါသထာဂါရာဒီသု၊ စေတီရင်ပြင်,ဗောဓိရင်ပြင်,ဥပုသ်ကျောင်းဆောင် အစရှိကုန်သသော။
နိရာသင်္ကဋ္ဌာနေသု၊ ယုံမှားဖွယ်မရှိရာ အရပ်တို့၌။
ဌတွာ၊ ၍။
သမူဟနိတုံ၊ ငှာ။
အပ္ပေဝ နာမ သက္ခိဿန္တိ၊ စွမ်းနိုင်ကုန်တန်ရာ၏။
ပန၊ ထိုသို့ပင် စွမ်းနိုင်ကုန်တန်ရာပါသော်လည်း။
ပဋိဗန္ဓိတုံ၊ တစ်ဖန်ဖွဲ့ခြင်းငှာ။
န သက္ခိဿန္တေယေဝ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်လတ္တံ့သာ။
သစေ ဗန္ဓေယျုံ၊ အကယ်၍ဖွဲ့ကုန်အံ့။ပကတိယာ ခုဒ္ဒကံ၊ပေ၊မဟတိံ ဝါ ကာတုံ။ ။ နဂိုက ကျောင်းတိုက်ငယ်သဖြင့်ငယ်ငယ် သမုတ်ထားသောကြောင့် ကျဥ်းနေသော အဝိပ္ပဝါသ မဟာသိမ်ကို (ကျောင်းတိုက်ကို တိုးချဲ့လို၍) မဟာသိမ်ကိုလည်း ကြီးကျယ်အောင် သမုတ်ခြင်းငှာ မူလမဟာသိမ်ကို နုတ်နိုင်၏၊ [ဤစကားကို ထောက်၍ "နဂိုက ကျဥ်းနေသော ခဏ္ဍသိမ်ကို(သိမ်ကျောင်းကြီးကြီး ဆောက်လို၍) သိမ်ကိုလည်း ထပ်၍ ကျယ်ကျယ် သမုတ်ဖို့ရန်နုတ်နိုင်၏" ဟု သိသာ၏၊ ဝိသုံဂါမအမိန့်ခံ၍ သမုတ်ထားသော်လည်း အစိုးရအဆက်ဆက်က ပြန်၍ မရုတ်သိမ်းလျှင် ဝိသုံဂါမ မပျက်ပါ၊ ကျောင်းကြီးကိုကား ခဏ္ဍသိမ်ကိုမတိုးချဲ့ဘဲလည်း ဂါမခေတ်ကို နင်း၍ ဆောက်ကောင်းကြောင်းကို ရှေး၌ ပြခဲ့ပြီ။]
ခဏ္ဍသီမံ အဇာနန္တာ၊ပေ၊ သက္ခိဿန္တိ။ ။ စေတိယင်္ဂဏ, ဗောဓိယင်္ဂဏ မဟာသိမ်တွင်း၌ ဥပုသ်ပြုရန် ကျောင်းဆောင်ယူသော ဥပေါသထာဂါရ, အာဒိဖြင့် ဘတ္တသာလာတို့သည် အများစုဝေးရာ ဖြစ်သောကြောင့် ခဏ္ဍသိမ်သမုတ်ရာ ဌာနမဟုတ်ကြ၊ ထိုနေရာမျိုး၌ "ခဏ္ဍသိမ်ရှိလေသလား?" ဟု ယုံမှားဖွယ်မရှိ၊ ထိုနေရာမျိုးသည် မဟာသိမ်၏ တည်ရာသာ ဖြစ်နိုင်၏၊ ထို့ကြောင့်ခဏ္ဍသိမ် အပိုင်းအခြားကို မသိဘဲ အဝိပ္ပဝါသမဟာသိမ်ကိုသာ သိသော ရဟန်းတို့သည် ထိုကဲ့သို့ ယုံမှားစရာ မရှိသော စေတိယင်္ဂဏစသည်၌ တည်၍ အဝိပ္ပဝါသမဟာသိမ်ကို နုတ်နိုင်စရာ ရှိသည်။
ပဋိဗန္ဓိတုံ ပန၊ပေ၊ ကရေယျုံ။ ။ အဝိပ္ပဝါသ မဟာသိမ်ကို ပြန်၍သမုတ်ခြင်းငှာကား အဘယ်နည်းနှင့်မျှ စွမ်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ အကယ်၍ ထပ်မံသမုတ်လျှင် (နဂိုရှိပြီးသော ခဏ္ဍသိမ်နှသ့်) ရောယှက်စရာရှိ၏၊ ထိုသို့ ရောယှက်မှုကို ပြုလျှင် နောက်ထပ်သမုတ်အပ်သော မဟာသိမ် မအောင်ရကား နဂိုက ဝိဟာရ (မဟာသိမ်) ကို အဝိဟာရ (မဟာသိမ်) မဟုတ်အောင် ပြုရာရောက်၏၊ ထို့ကြောင့် "ခဏ္ဍသိမ်ကို မသိဘဲ မဟာသိမ်ကိုမနုတ်ပါနှင့်" ဟူလို၊ [နဂိုက ကံပြု၍ ဖြစ်နိုင်သော မဟာသိမ်ဝိဟာရကို ကံပြု၍မဖြစ်သည့်အတွက် "အဝိဟာရံ ကရေယျုံ" ဟု ဆိုသည်၊ "ကျောင်းတိုက်ကြီး ပျက်သွားသည်" ဟု မဆိုလိုပါ။] (ဧဝံသတိ)။ သီမာသမ္ဘေဒံ၊ သိမ်၏ရောယှက်ခြင်းကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝိဟာရံ၊ မဟာသိမ်ဖြစ်သော ကျောင်းတိုက်ကို။ အဝိဟာရံ၊ မဟာသိမ်ဖြစ်သော ကျောင်းတိုက်မဟုတ်အောင်။ ကရေယျုံ၊ ပြုကုန်ရာ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ န သမူဟနိတဗ္ဗာ၊ မပယ်နုတ်ထိုက်။
ခဏ္ဍသီမံ အဇာနန္တာ၊ပေ၊ သက္ခိဿန္တိ။ ။ စေတိယင်္ဂဏ, ဗောဓိယင်္ဂဏ မဟာသိမ်တွင်း၌ ဥပုသ်ပြုရန် ကျောင်းဆောင်ယူသော ဥပေါသထာဂါရ, အာဒိဖြင့် ဘတ္တသာလာတို့သည် အများစုဝေးရာ ဖြစ်သောကြောင့် ခဏ္ဍသိမ်သမုတ်ရာ ဌာနမဟုတ်ကြ၊ ထိုနေရာမျိုး၌ "ခဏ္ဍသိမ်ရှိလေသလား?" ဟု ယုံမှားဖွယ်မရှိ၊ ထိုနေရာမျိုးသည် မဟာသိမ်၏ တည်ရာသာ ဖြစ်နိုင်၏၊ ထို့ကြောင့်ခဏ္ဍသိမ် အပိုင်းအခြားကို မသိဘဲ အဝိပ္ပဝါသမဟာသိမ်ကိုသာ သိသော ရဟန်းတို့သည် ထိုကဲ့သို့ ယုံမှားစရာ မရှိသော စေတိယင်္ဂဏစသည်၌ တည်၍ အဝိပ္ပဝါသမဟာသိမ်ကို နုတ်နိုင်စရာ ရှိသည်။
ပဋိဗန္ဓိတုံ ပန၊ပေ၊ ကရေယျုံ။ ။ အဝိပ္ပဝါသ မဟာသိမ်ကို ပြန်၍သမုတ်ခြင်းငှာကား အဘယ်နည်းနှင့်မျှ စွမ်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ အကယ်၍ ထပ်မံသမုတ်လျှင် (နဂိုရှိပြီးသော ခဏ္ဍသိမ်နှသ့်) ရောယှက်စရာရှိ၏၊ ထိုသို့ ရောယှက်မှုကို ပြုလျှင် နောက်ထပ်သမုတ်အပ်သော မဟာသိမ် မအောင်ရကား နဂိုက ဝိဟာရ (မဟာသိမ်) ကို အဝိဟာရ (မဟာသိမ်) မဟုတ်အောင် ပြုရာရောက်၏၊ ထို့ကြောင့် "ခဏ္ဍသိမ်ကို မသိဘဲ မဟာသိမ်ကိုမနုတ်ပါနှင့်" ဟူလို၊ [နဂိုက ကံပြု၍ ဖြစ်နိုင်သော မဟာသိမ်ဝိဟာရကို ကံပြု၍မဖြစ်သည့်အတွက် "အဝိဟာရံ ကရေယျုံ" ဟု ဆိုသည်၊ "ကျောင်းတိုက်ကြီး ပျက်သွားသည်" ဟု မဆိုလိုပါ။] (ဧဝံသတိ)။ သီမာသမ္ဘေဒံ၊ သိမ်၏ရောယှက်ခြင်းကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝိဟာရံ၊ မဟာသိမ်ဖြစ်သော ကျောင်းတိုက်ကို။ အဝိဟာရံ၊ မဟာသိမ်ဖြစ်သော ကျောင်းတိုက်မဟုတ်အောင်။ ကရေယျုံ၊ ပြုကုန်ရာ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ န သမူဟနိတဗ္ဗာ၊ မပယ်နုတ်ထိုက်။
ပန၊ ဆက်။
ယေ၊ အကြင်ရဟန်းတို့သည်။
ဥဘောပိ၊ နှစ်မျိုးလုံးသော သိမ်တို့ကိုလည်း။
န ဇာနန္တိ၊ မသိကုန်။
တေ၊ ထိုရဟန်းတိုသည်။
သမူဟနိတုံ၊ ငှာ။
နေဝသက္ခိဿန္တိ၊ န်လတ္တံ့။
ဗန္ဓိတုံ၊ ငှာ။
န သက္ခိဿန္တိ။
ဟိ၊ မှန်။
အယံ သီမာ နာမ၊ ဤသိမ်မည်သည်။
ကမ္မဝါစာယ ဝါ၊ ကမ္မဝါစာကြောင့်သော်လည်းကောင်း။
(သိမ်နုတ်ကမ္မဝါစာကြောင့်သော်လည်းကောင်း။)
သာသနန္တရဓာနေန ဝါ၊ သာသနာတော်၏ကွယ်ခြင်းကြောင်းသော်လည်းကောင်း။
အသီမာ၊ သိမ်မဟုတ်သည်။
ဟောတိ။
စ၊ ဆက်။
သီမံ၊ ကို။
အဇာန န္တေဟိ၊ မသိကုန်သော ရဟန်းတို့သည်။
ကမ္မဝါစာ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ကာတုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
န သမူဟနိတဗ္ဗာ၊ ထိုက်။
ပန၊ အနွယ။
သာဓုကံ၊ ကောင်းမွန်စွာ။
(သေသေချာချာ။)
ဉတွာယေဝ၊ သိပြီး၍သာ။
(သိပြီးမှသာ။)
သမူဟနိတဗ္ဗာ စ၊ နုတ်လည် နုတ်ထိုက်၏။
ဗန္ဓိတဗ္ဗာစ၊ ပြန်၍လည်း ဖွဲ့ထိုက်၏။
ဣတိ(အယံ)၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။
(ဝတ္တံ၊ ဝတ္တရားတည်း။)နေဝ သမူဟနိတုံ, န ဗန္ဓိတုံ။ ။ နိရာသင်္ကဖြစ်သော စေတိယင်္ဂဏ စသောဌာန၌ တည်၍ နုတ်မည်ဆိုလျှင် နုတ်နိုင်စရာ ရှိသေးသော်လည်း မဟာသိမ်ကို ပြန်၍ ဖွဲ့ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သည်ကို ရည်ရွယ်၍ "နေဝ သမူဟနိတုံ, န ဗန္ဓိတုံ" ဟု ဆိုသည်၊ ["ကမ္မဝါစာ ကာတုံ" ၌ သီမာဗန္ဓန (သီမာသမ္မုတိ) ကမ္မဝါစာကို ဆိုသည်။]
မှတ်ချက်။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "သိမ်နေရာကို သေချာစွာသိမှ နုတ်ပါ, ထပ်၍သမုတ်ပါ" ဟုဆိုသော်လည်း ယခုအခါ၌ သိမ်အသစ် သမုတ်လိုလျှင် "ရှေးက သိမ်ဟောင်းများ ရှိခဲ့သော်" ဟု ကြံဆ၍ သိမ်သမုတ်မည့် နေရာဝယ် ရဟန်းလေးပါးထိုင်ရုံသာ ညောင်းစောင်းကွက် ချ၍လည်းကောင်း, ညောင်စောင်းကွက် မချဘဲလည်းကောင်း အချင်းချင်း မထိစေဘဲ (ထိလျှင် သိမ်နှစ်ခုရှိခဲ့သော် ရောယှက်မည်စိုးသောကြောင့် မထိစေဘဲ) မတ်မတ်ရပ်ကာ သိမ်နုတ်ကမ္မဝါစာကို ကိုယ်စီရွတ်၍ သိမ်နုတ်လေ့ရှိကြ၏၊ ထို ညောင်စောင်းကွက် ချထားသော အလေ့သည် ဝိမတိဋီကာ ဆရာတို့လက်ထက်ကပင် ရှိခဲ့လေသည်၊ ဝိမတိကြည့်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "သိမ်နေရာကို သေချာစွာသိမှ နုတ်ပါ, ထပ်၍သမုတ်ပါ" ဟုဆိုသော်လည်း ယခုအခါ၌ သိမ်အသစ် သမုတ်လိုလျှင် "ရှေးက သိမ်ဟောင်းများ ရှိခဲ့သော်" ဟု ကြံဆ၍ သိမ်သမုတ်မည့် နေရာဝယ် ရဟန်းလေးပါးထိုင်ရုံသာ ညောင်းစောင်းကွက် ချ၍လည်းကောင်း, ညောင်စောင်းကွက် မချဘဲလည်းကောင်း အချင်းချင်း မထိစေဘဲ (ထိလျှင် သိမ်နှစ်ခုရှိခဲ့သော် ရောယှက်မည်စိုးသောကြောင့် မထိစေဘဲ) မတ်မတ်ရပ်ကာ သိမ်နုတ်ကမ္မဝါစာကို ကိုယ်စီရွတ်၍ သိမ်နုတ်လေ့ရှိကြ၏၊ ထို ညောင်စောင်းကွက် ချထားသော အလေ့သည် ဝိမတိဋီကာ ဆရာတို့လက်ထက်ကပင် ရှိခဲ့လေသည်၊ ဝိမတိကြည့်ပါ။