Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Sattāhakaraṇīyānujānanakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သတ္တာဟကရဏီယေသု၊ သတ္တာဟကရဏီယတို့၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)။ **သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တုန္တိ**၊ ကား။ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ၊ ခုနစ်ရက်အတွင်း၌။ ယံ၊ အကြင် ကိစ္စကို။ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်၏။ တံ၊ ထို ကိစ္စသည်။ သတ္တာဟကရဏီယံ-ယမည်၏။ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်၏။ တံ၊ ထို ကိစ္စသည်။ သတ္တာဟကရဏီယံ၊ ယမည်၏။ ကရဏဘူတေန၊ ကရိုဏ်းဖြစ်၍ဖြစ်သော။ တေန သတ္တာဟကရဏီယေန၊ ထိုခုနစ်အတွင်းဝယ် ပြုဖွယ်ကိစ္စဖြင့်။သတ္တာဟကရဏီယေန။ ။ သတ္တာဟေ- ခုနစ်ရက်၌၊ ဝါ- ခုနစ်ရက်ထဲ၌၊ (ခုနစ်ရက်အတွင်း၌၊) ကရဏီယံ-ပြုထိုက်သော ကိစ္စတည်း၊ သတ္တာဟကရဏီယံ-ခုနစ်ရက်၌ ပြုထိုက်သောကိစ္စ၊ "ခုနစ်ရက်၌ ပြုထိုက်သောကိစ္စ" ဟူသည် ခုနစ်ရက်အတွင်း၌ ပြီးစေရမည့် ကိစ္စတည်း၊ ထို့ကြောင့် "သတ္ထဟဗ္ဘန္တရေ"** ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်၊ ယောဇနာ၌ကား "သတ္တာဟဗ္ဘန္တရကရဏီယံ" ဟု ဆိုလိုလျက် "အဗ္ဘန္တရပုဒ်ကို ရေးထားသည်" ဟု ဆိုသည်။
ကရဏဘူတေန။ ။ စာအုပ်တို့၌ "ကရဏဘူတေန" ဟု ရှိသောကြောင့် သတ္တာဟကရဏီယေန "ဖြင့်" ဟု ကရိုဏ်းအနက် ပေးရသည်၊ ကရဏဘူတေနနေရာဝယ် "ကာရဏဘူတေန" ဟု ရှိလျှင် ကောင်း၏၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း? ထိုကိစ္စသည် သွားခြင်း၏ အကြောင်းသာ ဖြစ်၏၊ သွားတုန်း, သွားဆဲ၌ သွားခြင်းကြိယာကို ပြီးစေတတ်သော ကြိယာသာဓကတမသတ္တိကရိုဏ်းသဘော မရှိသောကြောင့်တည်း၊ နောက်၌လည်း "ကာရ‌ဏေန" သုံးနှုန်းထားပုံကို တွေ့ရလတ္တံ့။
[ကာရဏဘူတေန၊ သော။ တေန သတ္တာဟကရဏီယေန၊ ကြောင့်။] ဂန္တုံ၊ သွားခြင်းငှာ။ အနုဇာနာမိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊
**ပဟိတေ ဂန္တုန္တိ**၊ ကား။ သတ္တဟိ၊ ခုနစ်ဦးကုန်သော။ ဣမေဟိ ဘိက္ခုအာဒီဟိ၊ ဤ ရဟန်းအစရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဒူတေ၊ တမန်ကို။ ပဟိတေယေဝ၊ စေလွှတ်အပ်သော်သာ။ ဝါ၊ မှသာ။ ဂန္တုံ၊ သွားခြင်းငှာ။ အနုဇာနာမိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ ["ဣမေဟိ ဘိက္ခုအာဒီဟိ" ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ပါဠိတော်၌ "သတ္တန္နံဘိက္ခုဿ" စသည်တို့ကို ဆဋ္ဌီကတ္တားဟုလည်းကောင်း, ပဟိတေ၏ ကံကိုလည်း "ဒူတေ" ဟု ထည့်ပါဟုလည်းကောင်း သိရသည်၊]
**သတ္တာဟံ သန္နိဝတ္တော ကာတဗ္ဗော**တိ၊ ကား။ သတ္တာဟေယေဝ၊ ခုနစ်ရက်၌သာ။ ဝါ၊ ခုနစ်ရက်အတွင်း၌သာ။ သန္နိဝတ္တိတဗ္ဗော၊ ပြန်နစ်ထိုက်၏။ အဋ္ဌမော၊ ရှစ်ခုမြောက်သော။ အရုဏော၊ အရုဏ်ကို။ တတ္ထေဝ၊ ထို ပင့်ဖိတ်ရာ အရပ်၌သာ။ (ရောက်ရာ အရပ်၌သာ)။ န ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗော၊ မတတ်စေထိုက်။ ဣတိ အတ္ထော။သတ္တာဟံ၊ပေ၊ ကာတဗ္ဗော။ ။ "သတ္တာဟံ" အရ "ခုနစ်ရက်ကာလ" ကို မယူရ၊ ခုနစ်ရက်တွင် အဆုံးရက်ဖြစ်သော ကာလကို ဧကဒေသျူပစာရအားဖြင့် ယူရသည်၊ [သတ္တာဟပရိယောသာန ကာလော ဟိ ဣဓ သတ္တာဟသဒ္ဒေန ဝုတ္တော၊ တဒပေက္ခာယ စ (ထို သတ္တာဟပရိယောသာနကာလကို ငဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း၊) သန္နိဝတ္တောတိ ပုလ္လိင်္ဂေန ဝုတ္တံ၊- ဝိမတိ၊ ] ဤအဖွင့်ကို ကြည့်၍ "သတ္တာဟံ-ခုနစ်ရက်၏အဆုံးကာလကို၊ သန္နိဝတ္ထော-ပြန်နှစ်ရာကာလကို၊ ကာတဗ္ဗော-ပြုထိုက်၏" ဟု ပါဠိတော်၌ပေးပါ။ ယခုကာလ၌ကား ဝိမတိအဖွင့်ကို မလိုက်ဘဲ "သတ္တာဟံ-ခုနစ်ရက်အတွင်း၌၊ သန္နိဝတ္တော-ပြန်နစ်ခြင်းကို၊ ကာတဗ္ဗော-ပြုထိုက်၏" ဟု ပေးကြသည်။
အဋ္ဌမော၊ပေ၊ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော။ ။ သတ္တာဟံ၌ "သဗ္ဗပဒံ သာဝဓာရဏံ" နှင့်အညီ အဝဓာရဏ ရသင့်သောကြောင့် "သတ္တာဟေ ယေဝ" ဟု ဧဝ ထည့်၍ ဖွင့်ပြီးလျှင် ထို ဧဝ၏ နိတ္တေတဗ္ဗ အနက်ကိုပြလိုသောကြောင့် "အဋ္ဌမော၊ပေ၊ န ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော" ဟု မိန့်သည်၊ ဤ၌ "အဋ္ဌမအရုဏ်" ဟူသည် ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၏ အဆုံး၌ တက်လာမည့် အရုဏ်တည်း၊ မိမိ ကျောင်းမှ ထွက်လာခဲ့ရာနေ့၏ လွန်ပြီးသော အတိတ်အရုဏ်ကိုပါ ယူ၍ တွက်သောကြောင့် ထိုအရုဏ်သည် အဋ္ဌမအရုဏ် ဖြစ်ရ၏၊ ထို့ကြောင့် လဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ ကျောင်းမှ ထွက်ချိန်ဝယ် "အတိတ်အရုဏ်ဖြင့် တစ်အရုဏ် ရပြီ" ဟု ယူ၍ "ခုနစ်ရက်မြောက်(ကျောင်းပြန်ရမည့်)နေ့၌ ခုနစ်အရုဏ် ရနေပြီ" ဟု မှတ်ပါ၊ ဤသို့ အတိတ်အရုဏ်ပါယူနည်းကို ပထမကထိနသိက္ခာပုဒ် "ဒသာဟပရမံ" ပုဒ်၌ အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ပြခဲ့သည်။
**ဘိက္ခုနိသံဃံ ဥဒ္ဒိဿာ**တိ ဣတော၊ ဟူသော ဤဝါရမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ဝစ္စကုဋိ၊ ဝစ္စကုဋိလည်းကောင်း။ ဇန္တာဃရံ၊ ဇရုံးအိမ်လည်းကောင်း။ ဇန္တာဃရသာလာ၊ ဇရုံးအိမ်ထားရာ ဇရပ်လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ တီဏိ၊ သုံးမျိုးကုန်သော။ ဣမာနိ၊ ဤ အဆောက်အဦးတို့သည်။ ပရိဟီနာနိ၊ ယုတ်လျော့ကုန်ပြီ။ [ဘိက္ခုနီခန္ဓက၌ ဝစ္စကုဋိကိုလည်းကောင်း, ဇန္တာဃရကိုလည်းကောင်းပယ်တော်မူ၏၊ ဇန္တာဃရကို ပယ်လျှင် ဇန္တာဃရသာလာသည် ဘိက္ခုနီတို့အတွက် ပယ်ပြီး ဖြစ်တော့သည်။]
**ဥဒေါသိတာဒီနိ**၊ ဘဏ္ဍာတိုက် အစရှိသည်တို့ကို။ ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒါဒီသု၊ ဥဒေါသိတသိက္ခာပုဒ် အစရှိသည်တို့၌။ ဝုတ္တာနေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးကုန်သည်သာ။ ဘတ္တဂေဟံ၊ ထမင်းချက်ရာအိမ်ကို။
**ရသဝတီ**တိ၊ ရသဝတီဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ [ရသော+ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ရသဝတီ-အမဲ, သားငါးအစရှိသော အရသာရှိရာအိမ်၊]
**ဝါရေယျံ**၊ လက်ထထက်ခြင်းကို။ သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပဒေ၊ သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပုဒ်၌။ ဝုတ္တမေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်သာ။
**ပုရာယံ သုတ္တဓန္တာပလုဇ္ဇတီ**တိ၊ ကား။ ယာဝ၊ လောက်။ အယံ သုတ္တန္တော၊ သည်။ န ပလုဇ္တိ၊ မပျက်စီးသေး။ ယာဝ၊ လောက်။ အယံ သုတ္တန္တော၊ သည်။ နဝိနဿတိ၊ မပျက်စီးသေး။ (**"တာဝ၊ ထို မပျက်စီးသေးမီ။ ပရိယာပုဏိဿန္တိ၊ သင်ယူကြရပါကုန်လတ္တံ့"**၌ စပ်။)
**အညတရံ ဝါ ပနဿ ကိစ္စံ ဟောတိ ကရဏီယံ ဝါ**တိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။ ပရိသင်္ခတံ၊ ထက်ဝန်းကျင်ပြုပြင် စီမံအပ်ပြီးသော။ ဝါ၊ အသင့်ပြင်ဆင်အပ်ပြီးသော။ ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံသော။ ကရဏီယံ၊ ပြုဖွယ် ကိစ္စသည်။ ဝါ၊ ကို။ သင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်သည်။ ဟောတိ၊ [ကိစ္စံ, ကရဏီယံ ဟူသော ဤနှစ်ပုဒ်ဖြင့် ပြုဖွယ်အားလုံးကို သိမ်းယူပြီးဖြစ်သည်- ဟူလို။]
စ၊ ဆက်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော စေလွှတ်ခြင်းတို့၌။ ဣစ္ဆာမိ။ပေ။ ပဿိတုန္တိ၊ ဟူသော။ ပုရာယံ၊ပေ၊ ပလုစ္စတိ။ ။ လုစ ဓာတ်သည် ပျက်စီးခြင်း အနက်ကိုဟော၏၊ ထို့ကြောင့် "ဝိနဿတိ" ဟု ဖွင့်သည်၊ သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ **"ပုရေ, ယာဝ, ပုရာတို့၏ ယှဉ်ရာဝယ် အနာဂတ်အနက်၌ ဝတ္တမာန်ဝိဘတ် သက်"**ဟု ဆို၏၊ **"ပုရာ ပလုဇ္ဇတိ-မပျက်စီးမီ၊ ပရိယာပုဏိဿန္တိ -သင်ယူရပါကုန်လတ္တံ့"**ဟု ပါဠိတော်၌ပေး၊ မထေရ်တစ်ပါးသည် သုတ္တန်တစ်ရပ်ကို သူသာလျှင် ရရှိနေ၏။ မိမိ ကွယ်လွန်သွားလျှင် ပျောက်မည်စိုးသောကြောင့်‌ မပျောက်မီ သင်လှည့်ကြပါဟု ဖိတ်ခေါ်သောစကားတည်း၊ ယာဝ န ပလုဇ္ဇတိသည် ပုရာ ပလုဇ္ဇတိ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်တည်း၊ ယာဝ ပါသောကြောင့် **"တာဝ"**ဟု ထည့်ပေးရသည်၊ ဝိနဿတိကား ပလုဇ္ဇတိ၌လုဧဓာတ်၏ အနက်ဖွင့်တည်း။ ဣမိနာဝ ကပ္ပိယဝစနေန၊ ဤအပ်စပ်သော စကားဖြင့်သာလျှင်။ (ဒူတေ၊ ကို)။ ပေသိတေ၊ စေလွှတ်အပ်သော။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားရာ၏။ (သွားကောင်း၏)။ ဧတေသံ၊ ဤ ဣစ္ဆာမိ ဒါနဉ္စ ဒါတုံစသော စကားတို့၏။ ဝေဝစနေန ဝါ၊ ဝေဝုစ် ပရိယာယ် စကားလှယ်ဖြင့်သော်လည်း။ (ဒူတေ ပေသိတေ ဂန္တဗ္ဗံ)။ [ဤသို့ တရားသဖြင့် ကိစ္စကြောင့် သွားနိုင်သည်၊ လူမှုကိစ္စကို ရွက်ဆောင်ပေးဖို့ရန် ပင့်လျှင် မသွားကောင်း ဟူလို၊ (ဣစ္ဆာမိ ဒါနဉ္စ ဒါတုံစသော တုံပစ္စယန္တိ သုံးပုဒ်ကို ကြည့်၍ တုံ သုံးလုံးဖြင့် သုံးတုံဖြင့် ပင့်မှ သွားကောင်း သည်ဟု ပြောစမှတ် ပြုကြသည်။)]
ပန၊ ဆက်။ ပေယျာလက္ကမော၊ ပေယျာလအစဉ်ကို။ ဧဝံ၊ ဤ ဆိုအပ်လတ္တံ့သော အစဉ်ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ [ပါဠိတော်ဝယ် ဥပါသကေန ကို စ၍ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ အတွက် အပြည့်အစုံ ပြပြီးနောက် "သမ္မဟုလေ ဘိက္ခူဥဒ္ဒိဿ" စသည်တို့အတွက် အပြည့်အစုံ မပြ၊ ထိုသို့မပြခြင်းကို "ပေယျာလမြှုပ်ထားသည်" ဟု ဆိုသည်။] ဥပါသကေန၊ သည်။ သံဃံ၊ ကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ ရည်စူး၍။ ဝိဟာရာဒယော၊ ဝိဟာရ အစရှိသည်တို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ ကာရာပိတာ၊ ပြုစေအပ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ သမ္ဗဟုလေ၊ များစွာကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ ၍လည်းကောင်း။ ဧကံ၊ သော။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း။ ဘိက္ခုနိသံဃံ၊ ကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း။ သမ္ဗဟုလာ၊ န်သော။ ဘိက္ခုနိ‌ယော၊ တို့ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း။) ဧကံ၊ သော။ ဘိက္ခုနိံ၊ ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း။) သမ္ဗဟုလာ၊ န်သော။ သိက္ခမာနာယော၊ တို့ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း)။ ဧကံ၊ သော။ သိက္ခမာနံ၊ ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း)။ သမ္ဗဟုလေ သာမဏေရေ၊ တို့ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း)။ ဧကံ သာမဏေရံ၊ ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း)။ သမ္ဗဟုလာသာမဏေရိယော၊ တို့ကို။ (ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း)။ ဧကံ သာမဏေရိံ၊ ကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ လည်းကောင်း။ (ဝိဟာရာဒယော၊ တို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ ကာရာပိတာဟောန္တိ )။ အတ္တနော၊ ၏။ (မိမိဟူသော ဥပါသကာ၏)။ အတ္ထာယ၊ အကျိုးငှာ။ နိဝေသနာဒိ၊ အိမ် အစရှိသည်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ကာရာပိတံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ ယထာ၊ ဆိုအပ် သကဲ့သို့။ ဧဝမေဝ၊ သာလျှင်။ ဥပါသိကာယသံဃံ ဥဒ္ဒိဿာတိ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ပေ၊ သာမဏေရိယာ သံဃံဥဒ္ဒိဿာတိ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ (ဣတိ-ဤသို့ အစရှိသော)။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုရာ၏။ ဝါ၊ ဆိုပါလေ။
သတ္တပ္ပကာ‌ရေသု၊ ခုနစ်ပါး အပြားရှိကုန်သော။ ဧတေသု ကရဏီယေသု၊ ဤ ပြုဖွယ်ကိစ္စတို့ကြောင့်။ (ဒူတေ၊ ကို)။ ပဟိ‌တေ၊ သော်။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ရာ၏။ [ခုနစ်ပါးဟူသည် ဥပါသကာ, ဥပါသိကာတို့နှင့်တကွသီတင်းသုံးဖော် ငါးဦးတည်း၊ ထို ငါးဦးတို့၏ ပါဠိတော်၌ လာသော ပြုဖွယ်ကိစ္စတို့ကြောင့် တမန်စေလွှတ်လျှင် သွားကောင်းပါသည်-ဟူလို၊ ဤ ဝါကျ၌ ပါဠိပျက်နေဟန် တူသည်၊‌ ယောဇနာ၌လည်း "သတ္တသု" ဟု ရှိ၏။ "ဧတေသံ သတ္တန္နံ ဝုတ္ထပ္ပကာရေသု ကရဏီယေသု" ဟု ရှိလျှင် ကောင်းသည်။]