Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Uposathāgārādikathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**အနုပရိဝေဏိယ** န္တိ၊ ကား။ ဧကသီမမဟာဝိဟာရေ၊ တစ်ခုတည်းသောသိမ်ရှိသော ကျောင်းတိုက်ကြီး၌။ တသ္မိံ တသ္မိံ ပရိဝေဏေ၊ ထိုသို့ ပရိဝုဏ်၌။
**အသင်္ကေတေနာ** တိ၊ ကား။ သင်္ကေတံ၊ သတ်မှတ်ခြင် ကို။ အကတွာ၊ မပြုမူ၍။ (ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသန္တိ၌ စပ်။)
**ဧကံ သမူဟနိတွာ** တိ၊ ကား။ ကမ္မဝါစာယ၊ ပါဠိတော်၌လာသော ကမ္မဝါစာဖြင့်။ သမူဟနိတွာ၊ ပယ်မုတ်ပြီး၍။ (ဧကတ္ထဥပေါသထံ ကာတုံ အနုဇာနာမိ၌ စပ်။)
**ယတော ပါတိမောက္ခံ သုဏာတီ** တိ၊ ကား။ ယတ္ထ ကတ္ထိစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါသော။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။ ဟတ္ထပါသေ၊ ၌။ နိသိန္နော၊ ထိုင်လျက်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ယတော၏အဖွင့်)။ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိုး။ သုဏာတိ၊ ကြားရ၏။ (တသ္မာ၊ ကြောင့်။) အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။ ဥပေါသထော၊ ကို။ ကတောဝ၊ ပြုအပ်သည်သာ။ ဣတိ အတ္ထော။ [ပါဠိတော်စာအုပ်များ၌ "နိသိန္နာ" ဟု ရှိ၏။ ဤ၌ကား "နိသိန္နော" ဟု ရှိသည်။ သုဏာတိ ကြိယာ၌ စပ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် "နိသိန္နော" ပုဒ်သာ ကောင်း၏။] စ၊ ဆက်။
ဣဒံ၊ ယတော ပါတိမောက္ခံ သုဏာတိကတော ဝဿ ဥပေါသထောဟူသော ဤစကားကို။ ဝတ္ထုဝသေန၊ ဝတ္ထုအကြောင်း၏အစွမ်းဖြင့်။ [မယဉ္စမှ အသမ္မတာယ ဘူမိယာ နိသိန္နာ ပါတိမောက္ခံ အဿုမှာ၊ ဟု ပါဠိတော်၌လာသော ဝတ္ထုကြောင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။] ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ ပန၊ စင်စစ်ကား။ ဟတ္ထပါသေ၊ ၌။ နိသိန္နဿ၊ ထိုင်နေသော ရဟန်း၏။ ဝါ၊ သည်။ အသုဏန္တဿာပိ၊ မကြားပါသော်လည်း။ ဥပေါသထော၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ကတောဝ၊ သည်သာ။ ဟောတိ၊ ၏။အနုပရိဝေဏိယံ။ ။ ["ပရိဝေဏ" ပုဒ်ကို ပါရာဇိကဏ် သံဂါယနာ တင်ခန်း၌ပြခဲ့ပြီ၊ ကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်တိုက်ဝယ် အသီးသီး အကာအရံရှိသော ‌ကျောင်းများကို(ကျောင်းဝင်းကို) "ပရိဝေဏ" ဟု ခေါ်၏၊ အနုသဒ္ဒါ၏ ဝိစ္ဆာအနက်ကို ပြလို၍ "တသ္မိံ တသ္မိံ ပရိဝေဏ" ဟု ဖွင့်သည်၊ "ပရိဝေဏံယေဝ ပရိဝေဏိယံ" ဟု ပြု၍ သွတ္ထ၌ဣယသက်၊ "အနု+ပရိဝေဏိယံ ပရဝေဏိယံ အနုပရိဝေဏိယံ" အနုအဍ္ဎမာသံကဲ့သို့တည်း၊ နိဂ္ဂဟိတ်ကား အဗျယီဘော ထုံးစံအတိုင်း သ္မိံ၏ ကာရိယတည်း၊ [ယောဇနာ၌ကား သ္မိံဝိဘတ်ကို ယံပြုထားသည်ဟု ကြံ၍ "ပရိဝေဏိယံ" ကို နပုလ္လိင် "ပရိဝေဏ" မှဣတ္ထိလိင် "ပရိဝေဏီ" ဟု ပြန်ထားသော "လိင်္ဂဝိပလ္လာသ" ဟု ဆိုလေသည်။]
အသင်္ကေတေန။ ။ နတ္ထိ+ သင်္ကေတော ယဿာတိ အသင်္ကေတော "မည်သည့်ကျောင်း၌ ပါတိမောက်ပြမည်" ဟု သတ်မှတ်ခြင်းမရှိသော ပါတိမောက်ပြခြင်းနာဝိဘတ်သည်ကြိယာဝိသေသန အနက်ဟော၊ ထို့ကြောင့် "အသင်္ကေတေန- သတ်မှတ်ခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ဥဒ္ဒိသန္တိ" ဟု ပေး၊ "သင်္ကေတံ အကတွာ" ကား ကြိယာဝိသေသနဖြစ်ကြောင်းကို ပြသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တည်း။
**နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ** တိ၊ ကား။ ဥပေါသထပမုခဿ၊ ဥပုသ်ကျောင်းဆောင်မျက်နှာသာ၏။ ခုဒ္ဒကာနိ ဝါ၊ ငယ်သည်မူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ မဟန္တာနိ ဝါ၊ ကြီးသည်မူလည်းဖြစ်ကုန်သော။ ပါသာဏဣဋ္ဌကဒါရုခဏ္ဍကာဒီနိ၊ ကျောက်, အုတ်, သစ်တုံး, တုတ်ချောင်း အစရှိကုန်သော။ ယာနိ ကာနိစိ၊ အမှတ်မထားတစ်ပါးပါးကုန်သော။ နိမိတ္တာနိ၊ တို့ကို။ (ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ၌စပ်။) အဗ္ဘောကာသေ ဝါ၊ လွင်တီးခေါင်၌သော်လည်းကောင်း။ မာဠကာဒီသု ဝါ၊ တန်ဆောင်း အစရှိသည်တို့၌သော်လည်းကောင်း။ ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသောအရပ်၌။ သညံ၊ အမှတ်အသားကို။ ကတွာ၊ ၍။ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
အထ ဝါ၊ ကား။ **နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ** တိ၊ ကား။ နိမိတ္တုပဂါ ဝါ၊ နိမိတ်လောက်သည်မူလည်းဖြစ်ကုန်သော။ အနိမိတ္တုပဂါ ဝါ၊ နိမိတ်မလောက်သည်မူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ (ပါသာဏာ‌ဒယော၊ ကျောက်အစရှိသည်တို့ကို။) ပရိစ္ဆေဒဇာနနတ္ထံ၊ အပိုင်းအခြားကိုသိခြင်းအကျိူးငှာ။ ကိတ္တေတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
**ထေရေဟိ။ ပေ။ သန္နိပတိတု** န္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ မဟာထေရော၊ မဟာထေရ်သည်။ (အကြီးဆုံးကိုဆိုသည်။) ပဌမတရံ၊ ‌ရှေးဦးစွာ။ သစေ န အာဂစ္ဆတိ၊ အကယ်၍ မလာအံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ဒုက္ကဋံ၊ သည်။ (ဟောတိ)။ [ဥပုသ်ပြုချိန် တစ်စုံတစ်ခု ‌လုံလောက်သော အကြောင်းရှိ၍ အလျင် မရောက်လျှင်ကား အာပတ်သင့်စရာ မရှိ။]
သဗ္ဗေဟေဝ။ ပေ။ ကာတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။) ပေါရာဏကော၊ ရှေး၌ဖြစ်သော။ အာဝါသော၊ ကျောင်းသည်။ ဝိဟာရဿ၊ ‌‌ကျောင်းတိုက်၏။ (မဟာသိမ်ကျောင်းတိုက်ကြီး၏။) မဇ္ဈေ၊ အလယ်၌။ သစေဟောတိ၊ အံ့။ ဧတ္ထ စ၊ ဤပေါရာဏကအာဝါသ၌လည်း။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ၊ ထိုင်နေရာ အရပ်သည်။ (သစေ) ပဟောတိ၊ အကယ်၍ လောက်အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ တတ္ထ၊ ထို ပေါရာဏကအာဝါသ၌။ သန္နိပတိတွာ၊ စုဝေး၍။ ဥပေါသထော၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။
ပေါရာဏကော၊ သော။ (အာဝါသော၊ သည်။) ပရိဒုဗ္ဗသော စေဝ၊ ထက်ဝန်းကျင် အားမရှိသည်လည်းကောင်း။ သမ္ဗာဓော စ၊ ကျဉ်းမြောင်းသည်လည်းကောင်း။ သစေ (ဟောတိ)။ အညော၊ အခြားသော။ ပစ္ဆာ၊ နောက်မှ။ ဥဋ္ဌိတာဝါသော၊ ပေါ်ထွက်သော‌ကျောင်းသည်။ အသမ္ဗာဓော၊ မကျဉ်းမြောင်းသည်။ (သစေ ဟောတိ။ ဧဝံသတိ။) တတ္ထ၊ ထိုနောက်မှ ပေါ်ထွက်သောကျောင်း၌။ ဥပေါသထော၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။ ဥပေါသထပမုခဿ။ ။ ဥပုသ်ကျောင်းဆောင်၏ ‌ရှေ့မျက်နှာသာကို "ဥပေါသထပမုခ" ဟုဆိုသည်၊ အချို့စာတို့၌ (ပ) မပါဘဲ "ဥပေါသထမုခ" ဟု ရှိ၏၊ သာ၍ကောင်းမည်ဟု ထင်သည်၊ [ဥပေါသထ(ပ) မုခံ နာမ ဥပေါသထာဂါရဿ သမ္မုခဋ္ဌာနံ၊- ဋီကာ၊ "ပမုခ" အရ အဦးစမုခ် ဆင်ဝင်ဟူသော အနက်ကို ယူမည်စိုး၍ "သမ္မုခဋ္ဌာနံ" ဟု ဖွင့်သည်။]
**ယတ္ထ ဝါ။ ပေ။ ဝိဟရတီ** တိ ဧတ္ထာပိ၊ ၌လည်း။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။) ထေရဿ၊ ၏။ ဝိဟာရော၊ သည်။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော ရဟန်းတို့အတွက်။ သစေ ပဟောတိ၊ အကယ်၍ လောက်အံ့။ ဖာသုကော၊ ချမ်းသာသည်။ (သစေ) ဟောတိ၊ အံ့။ (ချောင်ချောင်ချိချိ ရှိအံ့။) (ဧဝံသတိ)။ တတ္ထ၊ ထိုထေရ်၏ကျောင်း၌။ ဥပေါသထော၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။
ပန၊ ဆက်။ သော၊ ထိုထေရ်၏ကျောင်းသည်။ ပစ္စန္တေ၊ ‌ကျောင်းတိုက်၏ အစွန်ဖြစ်သော။ ဝိသမပ္ပဒေသေ၊ မညီမညွှတ်သောအရပ်၌။ သစေ ဟောတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ထေရဿ၊ အား။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ လျှောက်ရာ၏။ (ကိံ?)
ဘန္တေ, တုမှာကံ၊ တို့၏။ ဝိဟာရော၊ ‌ကျောင်းသည်။ အဖာသုကဒေသော၊ မချမ်း‌သာရာ ဒေသရှိသည်။ (သွားလာဖို့ရန် မလွယ်ကူသောအရပ်ရှိသည်။) (ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါ၏။) ဧတ္ထိ၊ ဤ အရှင်ဘုရားတို့၏ ကျောင်း၌။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသောရဟန်းတို့၏။ ဩကာသော၊ ထိုင်နေလောက်ရာအရပ်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိပါ။ အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ၊ ထိုမည်သော ကျောင်း၌။ ဩကာသော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိပါ၏။ တတ္ထ၊ ထိုကျောင်းသို့။ ဂန္တုံ၊ ကြွခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ သင့်ပါ၏။ ဣတိ၊ သို့။ (ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။)
ထေရော၊ သည်။ သစေ နာဂစ္ဆတိ၊ အကယ်၍ မလိုက်လိုအံ့။ (ဧဝံသတိ)။ တဿ၊ ထိုထေရ်၏။ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိံ၊ ကို။ အာနေတွာ၊ ဆောင်၍။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော ရဟန်းတို့အား။ ပဟောနကေ၊ နေထိုင်လောက်သော။ ဖာသုကဋ္ဌာနေ၊ ချမ်းသာရာ အရပ်၌။ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော။