Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Nagantabbagantabbavārakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**သဘိက္ခုကာ အာဝါသာ** တိ၊ ကား။ ယသ္မိံ အာဝါသေ၊ အကြင်ကျောင်းတိုက်၌။ ဥပေါသထကာရကာ၊ ဥပုသ်ပြုကြကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။ တမှာ အာဝါသာ၊ ထိုဥပုသ်ပြုမည့် ရဟန်းတို့ရှိရာ ကျောင်းတိုက်မှ။ (န ဂန္တဗ္ဗော၌စပ်။) ယံ၊ အကြင်ကျောင်းတိုက်သို့။ တဒဟေဝ၊ ထိုနေ့၌ပင်။ အာဂန္တုံ၊ ပြန်လာခြင်းငှာ။ န သက္ကောတိ၊ မစွမ်းနိုင်။ သော အာဝါသော၊ ထိုနေ့ချင်း မပြနိုင်ရာ ကျောင်းတိုက်သို့။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ အကတွာ၊ မပြုမူ၍။ န ဂန္တဗ္ဗော၊ ထိုက်။
**အညတြ သံဃေနာ** တိ၊ ကား။ သံဃပ္ပဟောနကေဟိ၊ သံဃာလောက်ကုန်သော။ ဘိက္ခူဟိ၊ တို့နှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။
**အညတြ အန္တရာယာ** တိ၊ ကား။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော။ ဒသဝိဓံ၊ ဆယ်ပါး အပြားရှိသော။ အန္တရာယံ၊ မင်းစသောအန္တရာယ်ကို။ ဝိနာ၊ ကြဉ်၍။ (န ဂန္တဗ္ဗော၌စပ်။)
ပန၊ အနွယ။ သဗ္ဗန္တိမေန၊ အလုံးစုံသောအပိုင်းအခြားတို့၏အဆုံး၌ဖြစ်သော။ ပရိစ္ဆေဒေန၊ အပိုင်းအခြားဖြင့်။ အတ္တစတုတ္ထေန၊ မိမိဟူသော လေးပါးမြောက်ရှိသည်။ (ဟုတွာ) ဝါ၊ ဖြစ်၍သော်လည်းကောင်း။ အတ္တပဉ္စမေန၊ မိမိဟူသော ငါးပါးမြောက်ရှိသည်။ (ဟုတွာ) ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ အန္တရာယေ၊ သည်။ သတိ ဝါ၊ ရှိသော်လည်းကောင်း။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။ [အတ္တစတုတ္ထဖြင့် သံဃာ့ဥပုသ်ကံကိုလည်းကောင်း, အတ္တပဉ္စမဖြင့် သံဃာ့ပဝါရဏာကံကိုလည်းကောင်း ရည်ရွယ်သည်ဟု ယောဇနာ ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့်ရှေးစာအုပ်များ၌ "အတ္တပဉ္စမေန ဝါ" ဟုလည်း‌ ပါရှိသည်။ ယခုအခါ အချို့စာအုပ်များ၌ မပါ။]
**အနာဝါသော** တိ၊ ကား။ နဝကမ္မသာလာဒိကော၊ အမှုသစ်ကို လုပ်ရာတဲ အစရှိသော။ ယော ကောစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော။ ပဒေသော၊ အရပ်သို့။ (န ဂန္တဗ္ဗော၌စပ်။) ["နဝကမ္မသာလာ" ဟူသည် ကျောင်းတိုက်ပြင်ဘက်၌ရှိသောလယ်လုပ်တဲ, ယာလုပ်တဲတည်း။]
စ၊ ဆက်။ အာဝါသာဒယော၊ အာဝါသ အစရှိသည်တို့ကို။ န ဂန္တဗ္ဗာ ယထာ၊ မသွားထိုက်ကုန်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဝိဟာရေ၊ မိမိနေရာ ကျောင်းတိုက်၌။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ သစေ ကရောန္တိ၊ န်အံ့။ (ဧဝံသတိ)။သဘိက္ခုကအာဝါသ။ ။ သံဝိဇ္ဇန္တိ ဘိက္ခူ ဧတ္ထာတိ သဘိက္ခုကော (အာဝါသော)၊ "ဘိက္ခူ" ဟု သာမည ဆိုသော်လည်း သံဃာ့ဥပုသ်ပြုနေကျ ရဟန်းများကို ယူ၊ ထို့ကြောင့် "ဥပေါသထကာရကာ ဘိက္ခူ" ဟု မိန့်သည်၊ ထိုသို့ သံဃာ့ဥပုသ် ပြုနေကျကျောင်းမှ အခြားကျောင်းသို့ သွားလိုလျှင် သံဃာကို ကြဥ်၍ (သံဃာ မပါဘဲ) မသွားကောင်း၊ သို့သော် မိမိသွားမည့် ကျောင်း၌လည်း သံဃာ့ဥပုသ် ပြုကြလျှင်သွားကောင်း၏၊ ထို့ကြောင့် "ဂန္တဗ္ဗော ဘိက္ခဝေ" စသည်ဖြင့် လာဦးလတ္တံ့။
ဝိဟာရေ။ ။ ဤ၌ "ဝိဟာရ" ဟူသည် ပါဠိတော်၌လာသော အာဝါသပင်တည်း၊ ယောဇနာ၌ကား မဟာသိမ်ကို "ဝိဟာရ" အရ ယူလေ၏၊ နောက်၌ "သီမာပိ" ကိုလည်းခဏ္ဍသိမ်ကိုသာ ယူလေသည်၊ စဥ်းစားပါ။
ဥပေါသထာဓိဋ္ဌာနတ္ထံ၊ ဥပုသ်ကို အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းအကျိုးငှာ။ (အဓိဋ္ဌာန်ဥပုသ် ပြုခြင်းငှာ။) သီမာပိ၊ သိမ်သို့လည်းကောင်း။ နဒီပိ၊ သို့လည်းကောင်း။ န ဂန္တဗ္ဗာ၊ ထိုက်။
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤသိမ်, မြစ်တို့၏။ ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော။ ဘိက္ခု၊ သည်။ သစေ ဟောတိ၊ အကယ်၍ ရှိအံ့။ (ဧဝံသတိ)။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ။
ဝိသဋ္ဌဥပေါသထာ၊ စွန့်လွှတ်အပ်သောဥပုသ်ရှိသော။ အာဝါသာပိ၊ ကျောင်းတိုက်မှလည်း။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။ ဧဝံ၊ သိူ့။ ဂတော၊ သွားသော ရဟန်းသည်။ အဓိဋ္ဌာတုမ္ပိ၊ အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းငှာလည်း။ လဘတိ၊ ရ၏။
အာရညကေန၊ တော၌နေသော။ ဘိက္ခုနာပိ၊ သည်လည်း။ ဥပေါသထဒီဝသေ၊ ၌။ ဂါမေ၊ ၌။ ပိဏ္ဍာယ၊ ဆွမ်းအလိုငှာ။ စရိတွာ၊ လှည့်လည်ပြီး၍။ အတ္တနော၊ ၏။ ဝိဟာရမေဝ၊ ကျောင်းသို့သာ။ အာဂန္တဗ္ဗံ၊ ပြန်လာရာ၏။
အညံ၊ သော။ ဝိဟာရံ၊ သို့။ သစေ ဩက္ကမတိ၊ အကယ်၍ သက်ဝင်အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ဥပေါသထာဓိဋ္ဌာနတ္ထံ။ ။ သံဃာ့ဥပုသ် ပြုနေကျကျောင်းမှ (သုံးပါးသာရှိ၍ ဂဏဥပုသ် ပြုနေကျကျောင်းမှ၊) အဓိဋ္ဌန်ဥပုသ် ပြုလို၍ သံဃာမရှိသော မဟာသိမ်သို့ဖြစ်စေ, ခဏ္ဍသိမ်သို့ဖြစ်စေ, မြစ်(ဥဒကုက္ခေပသိမ်) သို့ဖြစ်စေ မသွားကောင်း၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း?ဂရုကဖြစ်သော ပါတိမောက်ရွတ်ပြမှုနှင့် ဂဏဥပုသ်ကို ကြဉ်၍ လဟုကဖြစ်သောအဓိဋ္ဌာန်မှုကို မပြုထိုက်သောကြောင့်တည်း။
တဿ သန္တိကံ ဂန္တုံ တဋ္ဋတိ။ ။ ဂဏဥပုသ်ပြုရာကျောင်းမှ ထိုရဟန်းတစ်ပါးအထံရောက်လျှင် ပါရိသုဒ္ဓိပြုရမည် ဖြစ်သောကြောင့် ဂဏဥပုသ်လည်း ပါရိသုဒ္ဓိဥပုသ်ပင်ဖြစ်ရကား "ဂဏဥပုသ်ပြုရကျောင်းမှ သွားကောင်း၏" ဟု ဆိုသည်၊ သံဃဥပုသ်ပြုရာ ကျောင်းမှကား သံဃာမပါဘဲသာလျှင် "အတ္တစတုတ္ထေန ဝါ" ဟူသော စကားနှင့်ဆန့်ကျင်လိမ့်မည်၊ [တဿ သန္တိကန္တိ ဣဒံ ဂဏုပေါသထဋ္ဌာနတော ဂစ္ဆန္တံ သန္ဓာယဝုတ္တံ၊ အညထာ "သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန အတ္တစတုတ္ထေန ဝါ" တိ ဝစနေနဝိရုဇ္ဈနတော၊- ဝိမတိ။]
ဝိသဋ္ဌဥပေါသထာပိ။ ။ တတိယသင်္ဂါယနာ မတင်မီ တိတ္ထိတို့ ရဟန်းဘောင်ဝင်လာမှုကြောင့် ဥပုသ်မပြုဘဲ စွန့်လွှတ်ထားရခြင်း, ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓက၌လာသည့်အတိုင်း သံဃာကွဲပြား၍ ဥပုသ်မပြုဘဲ စွန့်လွှတ်ထားခြင်းရှိသော ကျောင်းတိုက်ကို "ဝိသဋ္ဌဥပေါသထ" ဟု ဆိုသည်၊ ယခုခေတ် သံဃဥပုသ်မပြုဘဲ စွန့်လွှတ်ထားသောကျောင်းတိုက်ကို "ဝိသဋ္ဌဥပေါသထ" ဟု မဆိုရ၊ ထို ဝိသဋ္ဌဥပေါသထကျောင်းတိုက်မှကားအဓိဋ္ဌာန်ဥပုသ် ပြုဖို့ရန် သိမ်သို့ဖြစ်စေ, မြစ်သို့ဖြစ်စေ သွားကောင်း၏၊ [ပိဖြင့် ရဟန်းရှိသော သီမာ, နဒီသို့ သွားကောင်းခြင်းကို ပေါင်းသည်။]
အာရညကေန ၊ပေ၊ အာဂန္တဗ္ဗံ။ ။ တစ်ပါးတည်းနေသော တောကျောင်းဘုန်းကြီးသည် ဥပုသ်နေ့၌ ‌ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်လျှင် အခြားကျောင်းတိုက်သို့ မဝင်ဘဲ မိမိ၏ကျောင်းသို့သာ တိုက်ရိုက်ပြန်လာပါ၊ [ဝိမတိ၌ ဧကစာရီ တောကျောင်းဘုန်းကြီးကိုဖွင့်၏၊ သာရတ္ထ၌ကား ဧကစာရီကိုလည်းကောင်း, သံဃာမလောက်သော တော‌ကျောင်း၌နေသူကိုလည်းကောင်း "အာရညက" ဟု ဆို၏။]
တတ္ထ၊ ထိုကျောင်တိုက်၌။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ ကတွာဝ၊ ပြုပြီး၍သာ။ အာဂန္တဗ္ဗံ၊ လာရာ၏။ အကတွာ၊ ၍။ (အာဂန္တုံ၊ ပြန်လာခြင်းငှာ။) န ဝဋ္ဋတိ။သစေ ၊ပေ၊ န ဝဋ္ဋတိ။ ။ အခြားကျောင်းသို့ ဝင်မိလျှင် ထိုကျောင်းဘုန်းကြီးနှင့်တကွ မိမိပါ အနည်းဆုံးနှစ်ပါး ရှိနေပြီဖြစ်၍ ပါရိသုဒ္ဓိဥပုသ် မပြုဘဲ မိမိနေရာကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်၍ အဓိဋ္ဌာန်ဥပုသ် မပြုကောင်း၊ ထို ဝင်ရာကျောင်း၌ နှစ်ပါးရှိလျှင်လည်း ဂဏဥပုသ် မပြုဘဲ မပြန်လာကောင်း၊ သုံပါးရှိလျှင် မိမိနှင့်တကွ လေးပါးဖြစ်၍ သံဃာ့ဥပုသ် မပြုဘဲ မပြန်လာကောင်း၊ ထို့ကြောင့်ပင် ရှေးရှေးက ကျေးရွာ‌ကျောင်းတို့၌သီတင်းသုံးကြသော ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ဥပုသ်နေ့၌ ကျောင်းတစ်ကျောင်းဝယ်ဆွမ်းကြီးလောင်းစသော ကိစ္စဖြင့် စုမိကြသောအခါ ဆွမ်းစားပြီးလျှင် သိမ်ထဲသို့ အားလုံးကြွ၍ သံဃဥပုသ် ပြုလေ့ရှိကြသည်။
မှတ်ချက်။ ။ သံဃ, ဂဏ, ပုဂ္ဂလဟု ကာရကပုဂ္ဂိုလ်နှင့်စပ်၍ ဥပုသ်သုံးမျိုးရှိရာဥပုသ်နေ့၌ သံဃာရှိသော နေရာသို့ ရောက်နေလျှင် သံဃဥပုသ်သာ ပြုခွင့်ရှိ၏၊ ဂဏရှိရာသို့ရောက်လျှင် ဂဏဥပုသ်သာ ပြုခွင့်ရှိ၏၊ ရှေး‌‌ရှေးဥပုသ်သည် အလေးပြုအပ်သောဂရုကဖြစ်၏၊ နောက်‌နောက် ဥပုသ်ကား လဟုကဖြစ်၏၊ ဂရုကကို ကြဥ်၍ လဟုကကို မပြုကောင်း" ဟု အချုပ်မှတ်ပါ။
ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်၌ ကျောင်းတိုက်အချို့ဝယ် သံဃာပြည့်နေပါလျက် သံဃဥပုသ် မပြုဘဲ ခဏ္ဍသိမ်သို့သွား၍ နှစ်ပါးတစ်ကွဲ ပါရိသုဒ္ဓိပြုကြ၏၊ ထိုသို့ ပြုကြရာဝယ်အချို့က "တစ်တိုက်လုံး သံဃဥပုသ်ကို စွန့်လွှတ်ထားသောကြောင့် ဝိသဋ္ဌဥပေါသထဖြစ်သည့်အတွက် ပါရိသုဒ္ဓိ ပြုကောင်း၏" ဟု ဆိုကြ၏၊ အကြောင်းမရှိဘဲ စွန့်လွှတ်ထားခြင်းသည်ပင် အပြစ်မလွတ်နိုင်ပါ၊ အများအပြားက စွန့်လွှတ်ထားသည်ဖြစ်စေဦးတော့, မိမိတို့ သဘောတူချင်းကား သံဃဥပုသ်ပြုရမည်သာ။
မေးဖွယ်။ ။ "ခဏ္ဍသိမ်ထဲသို့ နှစ်ပါးတည်း ရောက်နေလျှင် ဝဂ္ဂကံ မဖြစ်သောကြောင့် ပါရိသုဒ္ဓိ ပြုကောင်းသည် မဟုတ်လော?" ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏၊ အဖြေကား- ဝဂ္ဂကံကား မဖြစ်ပါပေ၊ သို့သော် "သံဃဥပုသ်ပြုမည့် သဘိက္ခုက အာဝါသ အနာဝါသမှသံဃာ မပြည့်သော အဘိက္ခုက အာဝါသ အနာဝါသသို့ မသွားကောင်း" ဟူသောပါဠိတော်နှင့်လည်းကောင်း, "သီမာပိ နဒီပိ န ဂန္တဗ္ဗာ" ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့်လည်းကောင်း မညီသော အဓမ္မကံဖြစ်၍ သွားတုန်းကပင် ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်ဖွယ်ရှိလေသည်။
ထပ်၍မေး။ ။ "မိမိမှာ ဥပုသ်နေ့၌ သွားစရာကိစ္စရှိ၍ အရုဏ်မတက်မီကပင်ခဏ္ဍသိမ်တွင်းသို့ တစ်ပါးတည်း ဝင်နေလျှင် အဓိဋ္ဌာန်ဥပုသ် ပြုကောင်းသည် မဟုတ်ပါလော?" ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏၊ ဤကိစ္စများကို ဝိနည်းဓိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ပြုလုပ်နေကြ၏၊ မိမိကား- "အာဝါသ" အရ သိမ်ကိုသာ မယူလို၊ နေရာကျောင်းတိုက် တစ်ခုလုံးကိုယူလိုပါသည်၊ နောက် "အနာဝါသ" အရ၌ ရဟန်းတို့၏ နေထိုင်ရာ မဟုတ်သမျှအားလုံးသော အရပ်ကို ယူထားပါသည်၊ ထို့ကြောင့် သံဃာရှိသော အာဝါသ အနာဝါသ၌သံဃဥပုသ် မပြုခြင်းကိုပင် ဓမ္မကံ(ဝိနည်းပါဠိတော် ဓမ္မနှင့် ညီညွတ်သောကံ) ဟု မထင်ပါ၊ ဓမ္မကံမဟုတ်လျှင် "န ဘိက္ခဝေ" စသည်ဖြင့် န သဒ္ဒါပါသောကြောင့် "ဒုက္ကဋ်အာပတ်" ဟု ဆုံးဖြတ်ရပါလိမ့်မည်။
**ယံ ဇညာ ။ပေ။ ဂန္တုန္တိ**၊ ကား။ ယံ၊ အကြင်ကျောင်းတိုက်ကို။ အဇ္ဇေဝ၊ ယနေ့ဥပုသ်နေ့၌ပင်။ တတ္ထ၊ ထိုကျောင်းတိုက်သို့။ ဂန္တုံ၊ အရောက်သွားခြင်းငှာ။ သက္ကောမိ၊ စွမ်းနိုင်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဇာနေယျ၊ သိရာ၏။ ဧဝရူပေါ၊ သော။ (သော) အာဝါသော၊ ထိုကျောင်းတိုက်သို့။ ဂန္တဗ္ဗော၊ သွားထိုက်၏။ (သွားကောင်း၏။)
ဟိ၊ မှန်။ (အာဝါသော ဂန္တဗ္ဗောဟူသော ထိုစကားသည် မှန်၏။) တစ်နည်း။ ဟိ၊ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထိုသွားရောက်အပ်သော ကျောင်းတိုက်၌။ ဘိက္ခူဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ ကရောန္တေနာပိ၊ ပြုသော ရဟန်းသည်လည်း။ ဣမိနာ၊ ဤသွားသော ရဟန်းသည်။ ဥပေါသထန္တရာယော၊ မိမိ၏ ဥပုသ်အန္တရာယ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ကတော၊ ပြုအပ်သည်။ နေဝ ဘဝိဿတိ၊ မဖြစ်လတ္တံ့။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဧဝရူပေါ အာဝါသော၊ သို့။ ဂန္တဗ္ဗော၊ ၏။)