Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Pahiteyevaanujānanakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

**ဘိက္ခုဂတိကော**တိ၊ ကား။ ဧကသ္မိံ ဝိဟာ‌ရေ၊ ကျောင်းတိုက်တစ်ခုတည်း၌။ ဘိက္ခူဟိ၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဝသနကပုရိသော၊ နေသောယောကျ်ားတည်း။
**"ဥန္ဒြိယတီ** တိ၊ ကား။ ပလုဇ္ဇတိ၊ ပြိုပျက်နေ၏။ [ဥန္ဒြိယတိ၌ ဥဒိ ဓာတ်သည် ဤနေရာ၌ "ပလုဇ္ဇနအနက်ဟော" ဟု ကြံသင့်၏၊]
**ဘဏ္ဍံဆေဒါပိတ**န္တိ၊ ကား။ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရဘဏ္ဍံ၊ သစ် အဆောက်အဦးဖြစ်သော ဘဏ္ဍာကို။ ဆေဒါပိတံ၊ ဖြတ်တောက်စေအပ်ပြီးသည်။ (ဟောတိ)။
**အာဝဟာပေယျု**န္တိ၊ ကား။ (သစေ)။ အာဟရာပေယျုံ၊ အကယ်၍ဆောင်ကုန်စေပါမူကား။ ("ဒဇ္ဇေ-ပေးလှူပါအံ့" ၌စပ်)။ [အဝ ပုဗ္ဗ ဟရဓာတ်, ဏာပေ ပစ္စည်း၊ ဟရကို ဟာပြု၍ "အဝဟာပေယျုံ" ဟု ဖြစ်ရသည်၊ ထို့ကြောင့် "အာဟရာပေယျုံ" ဟု ဟရဓာတ်ဖြင့် ဖွင့်သည်၊ အချို့စာများ၌ အာ+ဝဟာပေယျုံဟု ဝဟဓာတ်ဖြင့် ရှိလေ၏၊ အာဝဟာပေယျုံ ဟု ရှိလျှင် အာဟရာပေယျုံ ဟု ဖွင့်ဖွယ် မလို၊ အနက် ထင်ရှားပြီး ဖြစ်သည်၊]
**ဒဇ္ဇာဟန္တိ** ပဒဿ၊ ဒဇ္ဇာဟံ ဟူသော ပုဒ်၏။ ဒဇ္ဇေ အဟန္တိ၊ ဒဇ္ဇေ+အဟံဟူ၍။ (ပဒစ္ဆေဒေါ၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော။)
**သံဃကရဏီယေနာ**တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ယံကိဉ္စ၊ အမှတ်မရှိ အလုံးစုံသော။ ဥပေါသထာဂါရာဒီသု၊ ဥပုသ်ကျောင်းဆောင်အစရှိကုန်သော။ သေနာသနေသု ဝါ၊ သံဃိကကျောင်းတို့၌သော်လည်းကောင်း။ စေတိယဆတ္တဝေဒိကာဒီသု ဝါ၊ စေတီ၏ ထီးအောက်အကျည် အစရှိသည်တို့၌လည်းကောင်း။ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်သော ကိစ္စသည်။ (အတ္ထိ)။ဘိက္ခုဂတိကော။ ။ ဘိက္ခူနံ+ဂတိ ဝိယ+ဂတိ ယဿာတိ ဘိက္ခုဂတိကော၊ စားသောက် နေထိုင်မှု၌ ရဟန်းများ ဖြစ်သလို ဖြစ်ခြင်းရှိသော ကျောင်းသား, ဖိုးသူတော်, ကပ္ပိယ, ဝေယျာဝစ္စကရ အားလုံးတည်း၊ ရှင်ပြုဖို့ရန် နီးကပ်နေသူကိုကား "ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခ" ဟု ခေါ်သည်၊ [ယောဇနာ၌ကား "ဘိက္ခဝေ ဂတိ ပတိဋ္ဌာ ဧတဿာတိ ဘိက္ခုဂတိကော" ဟု ဖွင့်လေ၏၊ ဂတိကို "ပတိဋ္ဌာ" ဟု ဖွင့်ခြင်းကို စဉ်းစားပါ]
စေတိယဆတ္တဝေဒိကာဒီသု။ ။ အဘိဓာန် (၂၂၂)၌ "ဝေဒိကာ ဝေဒိကထျတေ" ဟု ရှိ၏၊ ထို ဝေဒိကာ သဒ္ဒါသည် "ဝရံတာ, လက်ရမ်း, စိန်ထောင်, ပန်းတင်စရာ ပစ္စယံ, ထိုင်ခုံ, အကျည်" ဟူသော အနက်များကို အရာဌာနအားလျော်စွာဟော၏ဟု အဘိဓာန် နိဿယသစ်၌ ကျေးဇူးရှင် အဘယာရာမ ဆရာတော် မိန့်တော်မူ၏၊ ထိုတွင် စေတီနှင့် စပ်၍- "စေတိယေ ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ကာတဗ္ဗဝေဒိကာ ဆတ္တဝေဒိကာ, စေတိယံ ပရိက္ခိပိတွာ ပဒက္ခိဏကရဏဋ္ဌာနံ အရန္တာ ကတွာ ကာတဗ္ဗဝေဒိကာ ပုဋဝေဒိကာ, စေတိယဿ ကုစ္ဆိံ ပရိက္ခိပိတွာ တံ သမ္ဗန္ဓမေဝ ကတွာကာတဗ္ဗဝေဒိကာ ကုစ္ဆိဝေဒိကာ" ဟု မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ ဝေဒိကာ သုံးမျိုး ပြထား၏၊ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ဆတ္တဝေဒိကာကို နာမည်တပ်၍ ကျန် ဝေဒိကာနှစ်မျိုးကို အာဒိဖြင့်ပြလိုသောကြောင့် "စေတိယဆတ္တဝေဒိကာဒီသု" ဟု မိန့်သည်။ [သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ စေတီတော်များ၏ ထီးတော်အောက်ဝယ် လေးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အကျည်တစ်မျိုးကို ပြုလုပ်ထားကြသတတ်၊ (ထိုအကျည်၏ ဘေး၌လည်း မကျအောင် ပွတ်တိုင် ဝရံတာ ရှိပေလိမ့်မည်၊) ထိုအကျည်ခုံကို "ဆတ္တဝေဒိကာ" ဟု ခေါ်သည်။]
အန္တမသော၊ ဖြင့်။ ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းတစ်ပါး၏။ ပုဂ္ဂလိကသေနာသနေပိ၊ ပုဂ္ဂလိကကျောင်း၌သော်လည်း။ (ကတဗ္ဗံ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။) သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော ကိစ္စသည်။ သံဃကရဏီယမေဝ၊ သံဃကရဏီယ မည်သည်သာ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တဿ၊ ထို သံဃကိစ္စကို။ နိပ္ဒာဒနတ္ထံ၊ ပြီးစေခြင်း အကျိုးငှာ။ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာဒီနိ၊ သစ် အဆောက်အဦး အစရှိသည်တို့ကို။ အာဟရိတုံ ဝါ၊ ဆောင်ခြင်းငှာသော်လည်းကောင်း။ ဝဍ္ဎကီပဘုတီနံ၊ လက်သမား အစရှိသူတို့အား။ ဘတ္တဝေတနာဒီနိ၊ ထမင်း ရိက္ခာ အစရှိသည်တို့ကို။ ဒါပေတုံ ဝါ၊ ပေးစေခြင်းငှာသော်လည်းကောင်း။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားကောင်း၏။
ပန၊ ဆက်။ အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ သတ္တာဟကရဏီယဖြင့် သွားရာ၌။ ပါဠိမုတ္တကရတ္တိစ္ဆေဒဝိနိစ္ဆယော၊ ပါဠိတော်မှ အလွတ်ဖြစ်သော ရတ္တိစ္ဆေဒ အဆုံးအဖြတ်တည်း။ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ၊ တရားနာခြင်း အကျိုးငှာ။ပုဂ္ဂလိကသေနာသနေပိ။ ။ ဤ သေနာသနကို "ပုဂ္ဂလိကသေနာသန" ဟု ဆိုသဖြင့် ရှေ့သေနာသနေသု၌ "သံဃိကသေနာသန" ဟု သိရ၏၊ ထို သေနာသနေသုကို ကတ္တဗ္ဗံ၌ စပ်ရသကဲ့သို့ ဤ၌လည်း ကတ္တဗ္ဗံ ကို ထည့်၍ စပ်ဖို့ရန် "ပုဂ္ဂလိကသေနာသနေပိ" ဟု အာဓာရဖြင့် ရှိသင့်၏၊ စာအုပ်တို့၌ "သေနာသနမ္ပိ" ရှိသည်ကို စဉ်းစားပါ၊ သေနာသနသည် ပြုဖွယ် ကရဏီယ မဟုတ်၊ သေနာသနနှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စကိုသာ ပြုဖွယ်ကရဏီယ ဖြစ်သည်။ [ပိကား ဂရဟာဇောတက။]
ရတ္တိစ္ဆေဒဝိနိစ္ဆယ။ ။ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တွာ ဗဟိဒ္ဓါ အရုဏုဋ္ဌာပန သင်္ခါတဿ ရတ္တိစ္ဆေဒဿ ဝိနိစ္ဆယော၊ - ဝိမတိ၊ ဤ ဝိမတိနှင့်အညီ သတ္တာဟကိစ္စဖြင့် သွားပြီးနောက် ခုနစ်ရက်အတွင်း မပြန်လာဘဲ ကျောင်းတိုက်ပြင်ဘက်၌ အရုဏ်ကိုတက်စေခြင်းသည်ပင် ရတ္တိစ္ဆေဒ (ညဉ့်၏ ပြတ်ခြင်း) မည်၏၊ ရတ္တိယာ- ညဉ့်၏၊ ဆေဒေါ- ပြတ်ခြင်းတည်း၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ-ခြင်း၊ ဝါဆိုတုန်းက "ဣမံ တေမာသံ" ဟု သုံးလပြည့်အောင် အဆက်မပြတ် နေဖို့ရန် အစ္စန္တသံယောဂဖြင့် ဝါဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော သတ္တာဟကရဏီယကိကိစ္စ မရှိလျှင် ထိုကျောင်းတိုက်၏ ပြင်ဘက်၌ အရုဏ် မတက်စေထိုက်၊ ခွင့်ပြုအပ်သော ကိစ္စ မရှိဘဲကျောင်းတိုက်ပြင်ဘက်၌ အရုဏ်တက်စေလျှင် အစ္စန္တသံယောဂ မဖြစ်သောကြောင့် ညဉ့်ပြတ်၏၊ ထို့ကြောင့် ကျောင်းတိုက်ပြင်ဘက်၌ အရုဏ်တက်စေခြင်းကို "ရတ္တိစ္ဆေဒ" ဟု ခေါ်သည်။
အနိမန္တတေန၊ မပင့်ဖိတ်အပ်သော ရဟန်းသည်။ ဂန္တုံ၊ သွားခြင်းငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဧကသ္မိံ၊ တစ်ခုသော။ မဟာဝါသေ၊ ကျောင်းတိုက်ကြီး၌။ အသုကဒိဝသံနာမ၊ ထိုမည်သောနေ့၌။ သန္နိပတိတဗ္ဗံ၊ စည်းဝေးရာ၏။ ဝါ၊ စည်းဝေးကြစတမ်း။ ဣတိ၊ သို့။ ပဌမယေဝ၊ ရှေးဦးကပင်။ ဝါ၊ စောစောကပင်။ ကတိတာ၊ ကတိကဝတ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ကတာ၊ ပြုအပ်ပြီးသည်။ သစေ ဟောတိ၊ အံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ နိမန္တိတောယေဝ နာမ၊ ပင့်ဖိတ်အပ်ပြီးသာလျှင် မည်သည်။ ဟောတိ၊ ဂန္တုံ၊ သွားခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ["မဟာဝါသ" ဟူသည် မိမိနေရာကျောင်းတိုက်မဟုတ်, ဆရာတော်ကြီးများစသည်နေရာ အခြားကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်ခုတည်း၊]
ဘဏ္ဍကံ၊ သင်္ကန်းစသော ဘဏ္ဍာကို။ ဓောဝိဿာမိ၊ ဖွတ်လျှော်အံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊
ပန၊ အနွယ။ အာစရိယုပဇ္ဈာယာ၊ ဆရာ ဥပဇ္ဈာယ်တို့သည်။ သစေ ပဟိဏန္တိ၊ အကယ်၍ စေခိုင်းကုန်အံ့။ (သင်္ကန်းစသည် ဖွတ်ဖို့ရန် ခိုင်းကုန်အံ့။ ဧဝံသတိ, ဂန္တုံ၊ ငှာ။) ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
နာတိဒူရေ၊ မဝေးလွန်းသော အရပ်၌။ ဝိဟာရော၊ ကျောင်းသည်။ (သွားရမည့် ကျောင်းသည်။) ဟောတိ၊ ရှိအံ့။ တတ္ထ၊ ထိုကျောင်းသို့။ ဂန္တွာ၊ သွား၍။ အဇ္ဇေဝ၊ ယနေ့၌ပင်။ အာဂမိဿာမိ၊ ပြန်လာအံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ (အာဂစ္ဆန္တော၊ ပြန်လာလတ်သော်။) သမ္ပာပုဏိတုံ၊ ကောင်းစွာ ရောက်ခြင်းငှာ။အနိမန္တိတေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ။ အနိမန္တိတတ္တာ သတ္တာဟကိစ္စံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဂစ္ဆန္တဿာပိ ဝဿစ္ဆေဒေါ စေဝ, ဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ယထာဝုတ္တဉှိရတ္တိစ္ဆေဒကာရဏံ ဝိနာ တိရောဝိဟာရေ (အခြားကျောင်းတိုက်၌) ဝသိတွာအာဂစ္ဆိဿာမီတိ ဂစ္ဆတောပိ ဝဿစ္ဆေဒံ ဝဒန္တိ၊ - သာရတ္ထ။
ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ ။ အန္တော ဥပစာရသီမာယံ ဌိတေနေဝ သတ္တာဟကရဏီယနိမိတ္တံ သလ္လက္ခေတွာ ဣမိနာ နိမိတ္တေန ဂန္တွာ အန္တော သတ္တာဟေ အာဂစ္ဆိဿာမီတိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂန္တုံ၊ ဝဋ္ဋတိ၊ ပုရိမက္ခဏေ အာဘောဂံ ကတွာ ဂမနက္ခဏေဝိဿရိတွာ ဂတေဟိ ဒေါသော နတ္ထိ, သကရဏီယော ပက္ကမတီတိ ဝုတ္တတ္တာ၊ သဗ္ဗထာ ပန အာဘောဂံ အကတွာ ဂတဿ ဝဿဝစ္ဆဒေါတိ ဝဒန္တိ၊ ယော ပန သတ္တာကရဏီယနိမိတ္တာဘာဝေပိ (သတ္တာဟကရဏီယ အကြောင်းမရှိဘဲလည်း) သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ အာဂမိဿာမီတိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂန္တွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ အာဂစ္ဆတိ၊ တဿ အာပတ္တိယေဝ၊ ဝဿစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ, သတ္တာဟဿ သန္နိဝတ္တတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ - ဝိမတိ။
(အရုဏ် မတက်မီ ပြန်ရောက်ခြင်းငှာ၊) န သက္ကောတိ၊ မစွမ်းနိုင်အံ့။ ဝဋ္ဋတိ၊
ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနံ၊ ပါဠိကို ရွတ်ပြခြင်း, အဋ္ဌကထာကို အဖန်ဖန် မေးမြန်းခြင်း အစရှိသည်တို့၏။ အတ္ထာယပိ၊ အကျိုးငှာလည်း။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊
ပန၊ အနွယ။ အာစရိယံ၊ ဆရာကို။ ပဿိဿာမိ၊ ဖူးမြော်အံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ လဘတိ၊ ရ၏။ [အဂိလာနံ ဓမ္မာစရိယဉ္စနိသာယာစရိယဉ္စ၊ ပဂေဝ ဥပသမ္ပဒါစရိယဥပဇ္ဈာယေသု၊ - ဝိမတိ၊]
ပန၊ ဆက်။ နံ၊ ထို တပည့်ကို။ အာစရိယော၊ ဆရာသည်။ (အဖူးမြော်ခံသောဆရာသည်)။ အဇ္ဇ၊ ယနေ့။ မာ ဂစ္ဆ၊ မပြန်ပါနှင့်တော့။ ဣတိ၊ သို့။ သစေ ဝဒတိ၊ အကယ်၍ ပြောအံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဥပဋ္ဌာကကုလံ ဝါ၊ အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ၏ အမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း။မှတ်ချက်။ ။ ဤ ဋီကာတို့၌ "ခုနစ်ရက်အတွင်း ပြန်လာမည်ဟု နှလုံးသွင်းမှုပြုရမည်" ဟု ဆို၏။ နှုတ်ဖြင့် "အန္တောသတ္တာဟေ ပဋိနိပတ္တိဿာမိ" ဟု ဆိုဖို့ရန် မပြကြ၊ ထို့ကြောင့် "ခုနစ်ရက်အတွင်း ပြန်လာမည်" ဟု နှလုံးသွင်းမှု ရှိ၍ သွားလျှင်နှုတ်က မမြွက်သော်လည်း အပ်၏ဟုမှတ်ပါ၊ ရှေးပုဂ္ဂိုလ်အချို့ကား ဘုရားရှေ့သို့သွား၍ "အန္တောသတ္တာဟေ ပဋိနိဝတ္တိဿာမိ" ဟု ပဋိညာဉ် နှုတ်မြွက်မှုကို ပြုကြသေး၏။
န သက္ကောတိ, ဝဋ္ဋတိ။ ။ တဒဟေဝ အာဂမနေ သဥဿာဟတ္တာ ဝဿစ္ဆေဒေါဝါ အာပတ္တိ ဝါ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော၊- ဝိမတိ။ အဇ္ဇေဝ ဂမိဿာမီတိ သာမန္တဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပုန အာဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ သစေ အရုဏဂ္ဂမနံ ဟောတိ၊ ဝဿစ္ဆေဒေါပိ န ဟောတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒဒုက္ကဋဉ္စ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ၊- သာရတ္ထ။
ဝဒတိ ဝဋ္ဋတိ။ ။ ဧဝံ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂတံ အန္တောသတ္တာဟေယေဝ ပုန အာဂ္ဆန္တံ သစေ အာစရိယော ဥပဇ္ဈာယော ဝါ "အဇ္ဇ မာ ဂစ္ဆာ" တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ၊ သတ္တာဟာတိက္ကမေပိ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဝဿစ္ဆေဝဒါ ပန ဟောတိ ယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, သတ္တာဟဿ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမိတက္ကာ၊- သာရတ္ထ။
ဉာတိကုလံ ဝါ၊ ဆွေမျိုးဖြစ်သော အမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း။ ဒဿနာယ၊ ကြည့်ရှုခြင်းငှာ။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ န လဘတိ၊ မရ။ ဣတိ (အယံ)၊ ကား။ (ပါဠိမုတ္တကရတ္တိစ္ဆေဒဝိနိစ္ဆယော၊ တည်း။)