Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā
(SP) Mahāvagga-aṭṭhakathā

Kassapagottabhikkhuvatthukathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဓမ္မေယျက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ **ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ**တိ၊ ကား။ ဂဂ္ဂရာနာမိကာယ၊ ဂဂ္ဂရာ အမည်ရှိသော။ ဣတ္ထိယာ၊ မိဖုရားဖြစ်သော မိန်းမသည်။ ကာရိတပေါက္ခရဏိယာ၊ ပြုစေအပ်သော ရေကန်၏။ တီရေ၊ ကမ်းနား၌။ ("ဝိဟရတိ" ၌စပ်။)
**တန္တိဗဒ္ဓေါ"**တိ၊ ကား။ တသ္မိံ အာဝါသေ၊ ထို ကျောင်းတိုက်၌။ ကတ္တဗ္ဗတာတန္တိပဋိဗဒ္ဓေါ၊ ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ဟူသောကိစ္စဝယ် ကြောင့်ကြစိုက်သည်၏ အဖြစ်၌ စပ်သူသည်။ (ဟောတိ" ၌စပ်။)ဂဂ္ဂရာယ။ ။ "ဂဂ္ဂရာ" ဟူသော အမည်သည် စမ္ပာမြို့၌ မိဖုရားတစ်ယောက်၏ အမည်တည်း၊ [ဤ၌ "ဣတ္ထိယာ" ဟု သာမည ဆိုသော်လည်း ဋီကာ၌ "ရာဇမဟေသိယာ" ဟု ဆို၏၊ ] ထို မိဖုရားသည် တူးစေအပ်သော ရေကန်ဖြစ်သောကြောင့် ရေကန်ဒါယကာမ၏ ဂဂ္ဂရာအမည်ကို ရေကန်ပေါ်၌ တင်စား၍ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ရေကန်ကိုလည်း "ဂဂ္ဂရာ" ဟု ခေါ်ရသည်၊ [စကားပန်းကို "စမ္ပာ" ဟု ခေါ်၏၊ ထို စကားပန်းတွေ များစွာ ရှိသောကြောင့် ထို မြို့ကို "စမ္ပာမြို့" ဟု ခေါ်သတတ်။]
တန္တိပဋိဗဒ္ဓေါ။ ။ "တန္တိ" သဒ္ဒါသည် ကြောင့်ကြစိုက်ခြင်း အနက်ကို ဟောသောအနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကပုဒ်တည်း၊ အကယ်၍ နိပ္ဖန္န ကြံလိုလျှင် "တနိယတေ- ချဲ့ထွင်ခြင်း၊ တန္တိ- ခြင်း၊ ကိစ္စတွေ မပြီးနိုင်ဘဲ တစ်မျိုးပြီးတစ်မျိုး ချဲ့ထွင်ကာ ဗျာပါရများနေခြင်း" ဟုကြံပါ၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ မဆောက်အပ်သေးသော ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ခြင်း, ဟောင်းနွမ်းသော ကျောင်းကို ပြုပြင်ခြင်း, ပြုပြင်အပ်ပြီး ကျောင်း၌လည်း အစိုးတရအုပ်ချုပ်ခြင်း ဤသို့ စသည်ဖြင့် ကြောင့်ကြစိုက်မှု၌ စပ်ဖွဲ့နေသောကြောင့် ထိုကဿပဂေါတ္တထေရ်ကို "တန္ထိဗဒ္ဓ" ဟု ဆိုသည်၊ ["ကတ္တဗ္ဗတာ တန္တိ" ၌ "ကတ္ထဗ္ဗတာ" ဟူသည် ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော လုပ်ငန်းကိစ္စတည်း၊ တန္တိဗဒ္ဓေါတိ တန္တိ ဝုစ္စတိ ဗျာပါရော၊ တတ္ထ ဗဒ္ဓေါ ပသုတော (အားထုတ်သူတည်း) ဥဿုက္ကံ အာပန္နောတိ အတ္ထော၊ - ဋီကာ။]
**ဥဿုက္ကမ္ပိ အကာသီ ယာဝုယာ**တိအာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။) မနုဿေဟိ၊ တို့သည်။ အာဂန္တုကေသု၊ ကတို့သည်။ အာဂတေသု၊ လာကုန်လတ်သော်။ အာစိက္ခေယျာထ၊ အမိန့်ရှိတော်မူပါကုန်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တဋ္ဌာနေယေဝ၊ လျှောက်အပ်ရာ အရပ်၌သာ။ ဥဿုက္ကံ၊ အားထုတ်သူ၏ အဖြစ်ကို။ (ကြောင့်ကြကို။) ကာတုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋာတိ၊ အပ်၏။ အဝုတ္တဋ္ဌာနေ၊ မလျှောက်အပ်ရာ အရပ်၌။ (ဥဿုက္ကံ ကာတုံ) န (ဝဋ္ဋတိ)၊
**ဂစ္ဆံ တွံ ဘိက္ခူ**တိ၊ ကား။ သတ္ထာ၊ သည်။ တဿ ဘိက္ခုနော၊ ထို ကဿပဂေါတ္တရဟန်းအား။ တတ္ထေဝ၊ ထို ဝါသဘရွာ၌သာ။ သေနာသနံ၊ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာသည်။ သပ္ပာယံ၊ လျောက်ပတ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ အဒ္ဒသ၊ မြင်တော်မူပြီ။ တေန၊ ကြောင့်။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ "ဂစ္ဆ တွံ ဘိက္ခု" ဟူ၍။ အာဟ၊ ပြီ။
**အဓမ္မေန ဝဂ္ဂကမ္မံ ကရောန္တီ**တိ အာဒီနံ၊ အစရှိသော ကံတို့၏။ ပရတော၊ နောက်၌။ ပါဠိယံယေဝ၊ ပါဠိတော်၌ပင်။ နာနာကရဏံ၊ အသီးအခြားပြုကြောင်း အထူးသည်။ အာဂမိဿတိ၊ လာလတ္တံ့။ [ဤ ခန္ဓက၌ ဉတ္တိဝိပန္နကမ္မာဒိကထာဝယ် "ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ အဓမ္မကမ္မံ" စသည်ဖြင့် အထူးကို ပြတော်မူလိမ့်မည်-ဟူလို။]
**အညတြာပိ ဓမ္မာ ကမ္မံ ကရောန္တီ**တိ၊ ကား။ ဓမ္မံ၊ ဟုတ်မှန်သောသဘောကို။ အညတြာပိ၊ ကြဉ်၍လည်း။ ကမ္မံ၊ ကို။ ကရောန္တိ၊ ပြုကြကုန်၏။ ဝါ၊ တစ်နည်း။ အယမေဝ၊ ဤ ဓမ္မံဟူသော ပါဌ်သည်သာ။ ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်ရင်းတည်း။ဥဿုက္ကံ။ ။ ဥ ပုဗ္ဗ+သူဓာတ် + ကွိ ပစ္စည်း၊ သွတ္ထ၌ က ပစ္စည်း, သူ၌ ရဿ ပြုဟု ထောမနိဓိဆို၏၊ ဥဿဝတိ- အားထုတ်တတ်၏၊ ဣတိ ဥဿုကော- ဥဿုကဿ ဘာဝေါ ဥဿုက္ကံ၊ ဤနေရာ၌ အာဂန္တုကများအတွက် ဒါယကာတို့အား ယာဂုစသည်ပို့ဖို့ရန် ပြောခြင်းကို "ဥဿုက္က" ဟု ခေါ်သည်၊ [အာဂန္တုကလာလျှင် ယာဂုစသည်အတွက် ပြောကြပါဟု ဖိတ်မန်ထားမှ ပြောကောင်း၏၊ ထိုသို့ မဖိတ်သူ, ဉာတိ မဟုတ်သူတို့အထံ မပြောကောင်း၊ ပြောလျှင် သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပုဒ်အရ ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ထို ယာဂုစသည်လည်း မအပ်သောကြောင့် စားသော ရဟန်းတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ဤစကားအရ "တချို့ တော ရွာကျောင်းများ၌ အာဂန္တုလာလျှင် ဆွမ်းဖိတ်ခြင်းအလေ့ကို" သတိပြုသင့်ပါသည်။
အယမေဝ ဝါ။ ။ အညတြ, ဝိနာ နိပါတ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ ဒုတိယာ, တတိယာ, ပဉ္စမီဝီဘတ် သက်နိုင်သောကြောင့် "ဓမ္မံ" ဟု ဒုတိယန္တဖြင့် "အညတြာပိ ဓမ္မံ ကမ္မံ ကရောန္တိ" ဟု ပါဠိတော်ပါဌ် ရှိသည်-ဟူလို၊ ရှေးနည်း၌ကား "ဓမ္မာ" ၌ ပဉ္စမဝိဘတ်သည် ကံအနက်၌ သက်၏ဟု သိစေလို၍ "အညတြာပိ ဓမ္မံ" ဟု ဖွင့်သည်။]
ဘူတေန၊ ထင်ရှားရှိသော။ ဝတ္ထုနာ၊ ဖြင့်။ (ကံပြုခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုဖြင့်။) ကတံ၊ ပြုအပ်သော ကံသည်။ ဓမ္မေန ကတံနာမ၊ ဓမ္မေနကတ မည်သည်။ ဟောတိ၊ တထာ၊ ထို အခြင်းအရာအားဖြင့်။ န ကရောန္တိ၊ ကုန်။ ဣတိ အတ္ထော၊
**အညတြာပိ ၊ပေ၊ ကမ္မန္တိ**၊ ဟူကုန်သော။ ဧတေသုပိ၊ ဤပုဒ်တို့၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ပန၊ အထူးကား။ ဧတ္ထ၊ ဤဝိနယ, သတ္တုသာသနတို့တွင်။ စောဒနာ စ၊ အပြစ်တင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ သာရဏာ စ၊ အပြစ်ကို အမှတ်ရစေခြင်းသည်လည်း။ **ဝိနယော**တိ၊ မည်၏။ ဉတ္တိသမ္ပဒါ၊ ဉတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းသည်လည်းကောင်း။ (ပြည့်စုံသောဉတ်သည််လည်းကောင်း။) အနုဿာဝနသမ္ပဒါ စ၊ ကမ္မဝါစာ၏ ပြည့်စုံခြင်းသည်လည်းကောင်း။ (ပြည့်စုံသော ကမ္မဝါစာသည်လည်းကောင်း။)
**သတ္တုသာသန**န္တိ၊ မည်၏။ တာဟိ၊ ထို ဝိနယ, သတ္ထုသာသနတို့နှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ဓမ္မေန ကတံ။ ။ ဤ၌ ဓမ္မ သဒ္ဒါသည် အဘိဓာန် (၇၈၄) ဂါထာလာ အနက်တို့တွင် "သဘာဝ" အနက်ဟောတည်း၊ ထို့ကြောင့် "ဘူတေန ဝတ္ထုနာ- ထင်ရှားရှိသော အကြောင်းဝတ္ထုဖြင့်" ဟု ဖွင့်သည်၊ ဤသို့ ထင်ရှားရှိသော ဝတ္ထုကို "ဟုတ်မှန်သော ဝတ္ထု" ဟု ခေါ်ရသည်၊ [ယောဇနာ၌ကား ဓမ္မသဒ္ဒါ "သဇ္ဇ" အနက်ဟောဟု မိန့်သည်။]
ဧတ္ထ ပန။ ။ "ဝိနယာ (ဝိနယံ) သတ္ထုသာသနာ (သတ္ထုသာသနံ)" ဟု သဒ္ဒါသဘောအားဖြင့် နေနိုင်ပုံ, ကံအနက်ပေးရပုံအားဖြင့် တူကြောင်းကိုသာ "ဧသေဝနယော" ဟု ညွှန်သည်၊ ထို့ကြောင့် အနက်အရထူးပုံကို ပြလို၍ "ဧတ္ထ ပန" စသည်ကို မိန့်သည်၊ ကံပြုသော အရာဌနာအားလျော်စွာ ဝိနယောအရ စောဒနာခြင်း, အပြစ်ကိုအမှတ်ရခြင်း (အမှတ်ရအောင်သတိပေးခြင်း) ကို ယူရ၏၊ သတ္ထုသာသနအရလည်းဘုရားရှင်၏ သွန်သင် ပြသတော်မူကြောင်းဖြစ်သော ပြည့်စုံသော ဉတ်ကမ္မဝါစာကို ယူရသည်၊ [မပြည့်စုံသော မမှန်သော ဉတ်ကမ္မဝါစာတို့အား သတ္ထုသာသနမဟုတ်ကြ၊ ယောဇနာ၌ သတ္ထုသာသနကို "သတ္ထုအာဏာ" ဟု ဖွင့်၏၊ စဉ်းစားပါ။]
ပါဠိတော်၌ အနက်ပေး။ ။ "ဓမ္မာ-ဟုတ်မှန်သော သဘောကို၊ အညာတြာပိကြဉ်၍လည်း၊ ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဝိနယော- စောဒနာ သာရဏာဟူသော ဝိနည်းကို၊ အညတြာပိ ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ သတ္ထုသာသနာ-မြတ်စွာဘုရား၏သွန်သင်တော်မူကြောင်းဖြစ်သော ပြည့်စုံသော ဉတ်, ပြည့်စုံသော ကမ္မဝါစာကို၊ အညတြာပိ ကမ္မံ ကရောန္တိ" ဟု ပါဠိတော်၌ အနက်ပေးပါ။
ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဣတိ အတ္ထော၊
**ပဋိကုဋ္ဌကတ**န္တိ၊ ကား။ ပဋိကုဋ္ဌဉ္စေဝ၊ တားမြစ်အပ်သည်လည်းဖြစ်သော။ ကတဉ္စ၊ ပြုအပ်သည်လည်းဖြစ်သော။ ("ကမ္မံ" ၌ စပ်။) ယံ၊ အကြင် ကံကို။ အညေသု၊ အခြားသော ရဟန်းတို့သည်။ ပဋိက္ကောသန္တေသု၊ တားမြစ်ကုန်စဉ်။ ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ။ တံ၊ ထို ကံသည်။ ပဋိကုဋ္ဌဉ္စေဝ၊ ပဋိကုဋ္ဌမည်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ကတဉ္စ၊ ကတ မည်သည်လည်း။ (ဟောတိ)။ တာဒိသမ္ပိ၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သည်လည်းဖြစ်သော။ ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဣတိ အတ္ထော၊
ပန၊ ကား။ **ဆယိမာနိ ၊ပေ၊ အဓမ္မကမ္မန္တိ**အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ ဓမ္မောတိ၊ ဓမ္မဟူသော အမည်သည်။ ပါဠိယာ၊ ပါဠိတော်၏။ အဓိဝစနံ၊ အမည်တည်း။ ["ဓမ္မေန ကတံ နာမ" တုန်းက ဓမ္မသဒ္ဒါကဲ့သို့ ဘူတအနက်ဟော မဟုတ်- ဟူလို။]
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယံ၊ အကြင် ကံကို။ ယထာဝုတ္တာယ၊ အကြင် အကြင် ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော။ ပါဠိယာ၊ ပါဠိတော်အားဖြင့်။ န ကရီယတိ၊ မပြုအပ်။ တံ၊ ထို ကံကို။ အဓမ္မကမ္မန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အယံ၊ ကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ အဋ္ဌကထာ၌။ သင်္ခေပေါ၊ အကျဉ်းတည်း။ ဝိတ္ထာရော ပန၊ အကျယ်သည်ကား။ ပါဠိယံယေဝ၊ ၌ပင်။ အာဂတော၊ လာပြီ။
သော စ၊ ထို အကျယ်သည်လည်း။ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မာနံယေဝ၊ ဉတ္တိဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့၏သာ။ ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ (အာဂတော)။
ပန၊ ဆက်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထေသု၊ ဉတ္တိဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့၌။ ဟာပနံ ဝါ၊ ဉတ်ကမ္မဝါစာကို ယုတ်လျော့စေခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အညထာ၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ကရဏံ ဝါ၊ ပြုခြင်းသည်လည်းကောင်း။ (အတ္ထိ) ဝိယ၊ ရှိနိုင်သကဲ့သို့။ပဋိကုဋ္ဌဉ္စေဝ ကတဉ္စ။ ။ "ပဋိ+ပုဗ္ဗ+ကုသ ဓာတ်သည် နိဝါဏအနက်ကို ဟော၏၊ ပဋိကောသီယိတ္ထ-တားမြစ်အပ်ပြီ၊ ဣတိ ပဋိကုဋ္ဌံ၊ ပဋိကုဋ္ဌဉ္စ+တံ+ကတဉ္စာတိ ပဋိကုဋ္ဌကတံ (ကမ္မံ) " ဟု ဝိသေသနောဘယပဒကမ္မဓာရာယ် ပြု၊ ထို ကံကို သဘောမတူသူတို့က တားမြစ်အပ်ပါလျက် အတင်းပြုအပ်သော ကံဖြစ်သောကြောင့် "ပဋိကုဋ္ဌကတ" ဟု ခေါ်သည်၊ [ပဋိက္ကောသန္တေသူတိ နိဝါရေန္တေသု၊ - ဋီကာ။]
ဟာပနံ ဝါ ၊ပေ၊ ကရဏံ ဝါ။ ။ "ဟာပန" ဟူသည် "ဉတ်ကိုဖြစ်စေ, ကမ္မဝါစာကို ဖြစ်စေ မပါစေဘဲ, သို့မဟုတ် ဉတ္တိစတုတ္ထကံ၌ ကမ္မဝါစာ သုံးကြိမ် မရွတ်ဘဲ လျှော့ထားခြင်း" တည်း၊ "အညထာကရဏ" ဟူသည် ဉတ်ကို နောက်ထား၍ ကမ္မဝါစာကို ရှေ့ထားခြင်း, သို့မဟုတ် ဉတ်ကို နှစ်ကြိမ် ရွတ်၍ ကမ္မဝါစာကို နှစ်ကြိမ် ရွတ်ခြင်း စသည်တည်း၊ ဉတ္တိကံ, အပလောကနကံတို့၌ ထိုကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အဓမ္မကံကို အကျယ်ပြရာဝယ် ထိုကံများက မပြဘဲ ချန်ထားတော်မူသည်၊ [ဟာပနံ ဝါ အညထာ ကရဏံ ဝါ နတ္ထီတိ ဉတ္တိကမ္မဿ ဧကာယ ဧဝ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗတာ တတော ဟာပနံ န သမ္ဘဝတိ၊ အနုဿာဝနာယ အဘာဝတော ပစ္ဆာ ဉတ္တိတ္ထပနဝသေန ဒွီဟိ ဉတ္တီဟိ ကရဏဝသေန စ အညထာ ကရဏ နတ္ထိ၊ - ဋီကာ။]
(တထာ၊ တူ။) ဉတ္တိကမ္မေ၊ ဉတ္တိကံ၌။ (ဟာပနံ ဝါ အညထာ ကရဏံ ဝါ) နတ္ထိ။ အပလောကနကမ္မဉ္စ၊ အပလောကနကံကိုလည်း။ သာဝေတွာဝ၊ ကြားသိစေပြီး၍သာ။ ကရီယတိ၊ ပြုအပ်၏။ ["ဧဝံ" ဖြင့် ဉာတ်ကမ္မဝါစာကို ကန့်၊ ဆိုလိုရင်း အကြောင်းအရာကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖြစ်စေ, အခြားဘာသာဖြင့်ဖြစ်စေ ပြောပြ၍သာ ပြုရသည်၊ ဉာတ်ကမ္မဝါစာမပါ- ဟူလို။] တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တာနိ၊ ထို ဥတ္တိကံ, အပလောကနကံတို့ကို။ ပါဠိယံ၊ ၌။ န ဒဿိတာနိ၊ အကျယ် ပြတော်မမူအပ်ကုန်။ သဗ္ဗေသမ္ပိ၊ အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ တေသံ ကမ္မာနံ၊ ထို ကံလေးမျိုးတို့၏။ ဝိနိစ္ဆယံ၊ ကို။ ပရတော၊ နောက်၌။ ဝဏ္ဏယိဿာမ၊ ဖွင့်ကုန်အံ့။ [နောက် ပရိဝါ, ကမ္မဝဂ်ကျမှ ဖွင့်ကုန်အံ့-ဟူလို။]