3. Nissaggiyakaṇḍaṃ
1. Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpada-atthayojanā
Tiṃsa nissaggiyā ye dhammā bhikkhunīnaṃ bhagavatā pakāsitā , tesaṃ dhammānaṃ dāni imasmiṃ kāle ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo bhavatīti yojanā .
733. Paṭhame
V1.134 āmattikāpaṇan ti ettha āmattasaddo bhājanapariyāyoti āha ‘‘ bhājanānī ’’ ti .Bhājanāni hi amanti paribhuñjitabbabhāvaṃ gacchantīti ‘‘ amattānī ’’ ti vuccanti .
Amattāni vikkiṇantīti ‘‘ āmattikā ’’ ti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ tānī ’’ tiādi .
Tesan ti āmattikānaṃ .
Taṃ vāti āmattikāpaṇaṃ vā .
734.‘‘ Sannidhin ’’ ti iminā saṃnipubbo cisaddo ucinanatthoti dasseti .
Hi saddo visesajotako .
Tatthāti mahāvibhaṅge .
Idhāti bhikkhunivibhaṅge .
Idampīti idaṃ sikkhāpadampi .
Pisaddo mahāvibhaṅgasikkhāpadaṃ apekkhatīti .
Paṭhamaṃ .
2. Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
738. Dutiye
M0.156 ahatacoḷānampi sedamalādikilinne virūpattā ‘‘ jiṇṇacoḷā ’’ ti vuttaṃ .‘‘ Api ayyāhī ’’ tiiminā ‘‘ apa ayyāhī ’’ tipadavibhāgaṃ nivatteti .
740. Sabbampi etaṃ cīvaranti yojanā .
Evaṃ paṭiladdhan ti evaṃ nissajjitvā laddhaṃ .
Yathādāneyevāti yathā dāyakehi dinnaṃ , tasmiṃ dāneyeva upanetabbaṃ , akālacīvareyeva pakkhipitabbanti atthoti .
Dutiyaṃ .
3. Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
743. Tatiye handa saddo vavassaggatthe nipātoti āha ‘‘ handāti gaṇhā ’’ ti .
Bahūni nissaggiyānīti sambandho .
Saṃharitvāti visuṃ visuṃ saṅgharitvāti .
Tatiyaṃ .
4. Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
748. Catutthe kiṇāti anenāti kayan ti vacanatthena mūlaṃ kayaṃ nāmāti āha ‘‘ mūlenā ’’ ti .
Sāti thullanandā , āha kirāti sambandho .
Ñādhātuyā avabodhanatthato aññampi ñā dhātuyā yācanatthaṃ dassento āha ‘‘ yācitvā vā ’’ ti .
752. Yan ti
V1.135 sabbitelādi .Taññevāti sabbitelādimeva .
Yamakan ti sabbiṃ saha telena yugaḷaṃ katvā .
Vejjenāti bhisakkena .
So hi āyubbedasaṅkhātaṃ vijjaṃ jānātīti vejjoti ca rogañca tassa nidānañca bhesajjañca vidati jānātītipi vejjoti ca vuccati .
Tatoti vejjena vuttakāraṇā .
Kahāpaṇassāti kahāpaṇena , ābhatanti sambandhoti .
Catutthaṃ .
5. Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
753. Pañcame sāti sikkhamānā .
Ayan ti sikkhamānā .
Addhāti ekaṃsena .
‘‘ Cetāpetvā ’’ ti ettha citisaddo jānanatthoti āha ‘‘ jānāpetvā ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
758. Chaṭṭhe
M0.157 chandaṃ uppādetvā gahitaṃ chandakan ti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ chandakan ’’ tiādi .Dhammakiccan ti puññakaraṇīyaṃ .
Dhamma saddo hettha puññavācako .
Yan ti vatthuṃ .
Paresan ti attanā aññesaṃ .
‘‘ Etan ’’ ti ‘‘ chandakan ’’ ti etaṃ nāmaṃ .
‘‘ Aññassatthāya dinnenā ’’ tiiminā aññassa attho aññadattho , dakāro padasandhikaro , tadatthāya dinno aññadatthikoti vacanatthaṃ dasseti .
‘‘ Aññaṃ uddisitvā dinnenā ’’ tiiminā aññaṃ uddisitvā dinnaṃ aññuddisikan ti vacanatthaṃ dasseti .
‘‘ Saṅghassa pariccattenā ’’ ti iminā saṅghassa pariccatto saṅghikoti vacanatthaṃ dasseti .
762. Yadatthāyāti yesaṃ cīvarādīnaṃ atthāya .
Yasaddena samāsabhāvato pubbe niggahitāgamo hoti .
Tan ti cīvarādikaṃ .
Tumhehīti dāyake sandhāya vuttaṃ .
Upaddavesūti dubbhikkhādiupasaggesu .
Yaṃ vā taṃ vāti cīvaraṃ vā aññe vā piṇḍapātādiketi yaṃ vā taṃ vāti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
764. Sattame saññācikenāti ettha saṃsaddassa sayamatthe pavattibhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ sayaṃ yācitakenā ’’ ti .
Etadevāti ‘‘ saññācikenā ’’ ti padameva .
Etthāti imasmiṃ sikkhāpadeti .
Sattamaṃ .
8. Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
769. Aṭṭhame
V1.136 gaṇassāti bhikkhunigaṇassa .Iminā ‘‘ mahājanikenā ’’ ti ettha bhikkhunigaṇova mahājanoti adhippetoti dīpetīti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
774. Navame itoti imasmā aṭṭhamasikkhāpadato .
Adhikataran ti atirekataranti .
Navamaṃ .
10. Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
778. Dasame
M0.158 ‘‘ vinassatī ’’ tiiminā ‘‘ undriyatī ’’ ti ettha udidhātuyā nassanatthaṃ dasseti dhātūnamanekatthattā .Paripatatīti parigalitvā patati .
Iminā nassanākāraṃ dasseti .
Ettakamevāti etaṃ parimāṇaṃ dvipadamevāti .
Dasamaṃ .
11. Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
784. Ekādasame garupāvuraṇaṃ nāma sītakāle pāvuraṇavatthanti dassento āha ‘‘ sītakāle pāvuraṇan ’’ ti .
Sītakāle hi manussā thūlapāvuraṇaṃ pārupanti .
‘‘ Catukkaṃsaparaman ’’ ti ettha kaṃsa saddo bhuñjanapatte ca suvaṇṇādilohavisese ca catukahāpaṇe cāti tīsu atthesu dissati , idha pana catukahāpaṇe vattatīti dassento āha ‘‘ kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hotī ’’ ti .
Catukkaṃsasaṅkhātaṃ paramaṃ imassāti catukkaṃsaparamaṃ , soḷasakahāpaṇagghanakaṃ pāvuraṇanti atthoti .
Ekādasamaṃ .
12. Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadaṃ
789. Dvādasame lahupāvuraṇaṃ nāma uṇhakāle pāvuraṇavatthanti dassento āha ‘‘ uṇhakāle pāvuraṇan ’’ ti .
Uṇhakāle hi manussā sukhumapāvuraṇaṃ pārupantīti .
Dvādasamaṃ .
Nissaggiyānaṃ
V1.137 tiṃsabhāvaṃ dassento āha ‘‘ mahāvibhaṅge ’’ tiādi .Cīvaravaggato apanetvāti sambandho .
Aññadatthikānīti aññadatthikapadena vuttāni sikkhāpadāni .
Itīti evaṃ .
Ekatopaññattānīti ekasseva paññattāni , ubhatopaññattānīti ubhayesaṃ paññattāni .
Etthāti ‘‘ uddiṭṭhā kho ’’ tiādivacaneti .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Bhikkhunivibhaṅge
Tiṃsakavaṇṇanāya yojanā samattā .