276. Aṭṭhārasavatthukathā
471.‘‘ Laddhiggahaṇan ’’ ti iminā ādīyate ādāyoti vacanatthaṃ dasseti .
475. Taṃ divasamevāti tasmiṃ saṅghasāmaggikaraṇadivaseyeva .
476. Na mūlā mūlaṃ gantvāti mūlato mūlaṃ na gantvāva .
‘‘ Atthato apagatā ’’ ti iminā atthato apetā atthāpetāti vacanatthaṃ dasseti .
‘‘ Byañjanamattaṃ upetā ’’ ti iminā byañjanamattaṃ upetā upagatā byañjanūpetāti vacanatthaṃ dasseti .
477. Atthesu jātesūti ettha jātasaddo uppannapariyāyoti āha ‘‘ vinayaatthesu uppannesū ’’ ti .
Tañca padaṃ ‘‘ saṅghassa kiccesū ’’ tiādīsu sabbapadesu yojetabbaṃ .
Mahatthikoti mahanto upakārasaṅkhāto attho imassāti mahatthikoti dassanto āha ‘‘ mahāupakāro ’’ ti .
Anānuvajjo paṭhamenāti ettha paṭhamasaddo tāvapariyāyoti dassento āha ‘‘ tāvā ’’ ti .
Sīlatoti
V2.62 sīlena .Upekkhitācāroti upapattito ikkhitācāro .
‘‘ Apekkhitācāro ’’ tipi pāṭho .
Upaparikkhitācāroti upaparikkhito ācāro etassāti upaparikkhitācāro .
Visayhāti ettha vipubbo sahadhātu abhibhavanattho , tvāpaccayo ca hotīti dassento āha ‘‘ abhibhavitvā ’’ ti .
Anapagatan ti kāraṇato
M0.405 anapetaṃ .Bhaṇanto bhikkhūti sambandho .
Tamatthaṃ dassento āha ‘‘ yasmā hī ’’ tiādi .
Soti bhikkhu , na hāpetīti sambandho .
‘‘ Usūyāyā ’’ ti iminā dosāgatigamanassa gahitattā ‘‘ agatigamanavasenā ’’ ti iminā pārisesanayena avasesaagatigamanamevādhippetaṃ .
Soti bhikkhu .
Chambhati cevāti thambhati ceva , thaddhaṃ karoti cevāti attho .
Vedhati cāti kampati ca .
Yo cāti bhikkhu pana .
Īdisoti usūyāya vā agatigamanena vā bhaṇanasaṅkhāto ediso na hoti .
Kiñca bhiyyoti nipātasamudāyo , tato vuttato atirekaṃ kathetabbaṃ kiṃ panāti attho .
Tassā gāthāya attho veditabboti yojanā .
Yoti bhikkhu .
Hīti saccaṃ .
Kālāgatan ti e ttha gahetabbakālañca sattamītappurisasamāsañca dassento āha ‘‘ kathetabbayuttakāle āgatan ’’ ti .
Vacoti padaṃ na vacanapadhānaṃ , vacanavantapuggaloyeva padhānanti dassento āha ‘‘ vadanto ’’ ti .
Ācerakamhi ca saketi ettha ācariyassa eso ācerako , sassa attano eso sakoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ attano ācariyavāde ’’ ti .
Gāthābhāvato ācariyasaddassa ācerādeso kātabbo .
‘‘ Vāde ’’ ti iminā idamatthe pavattassa ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti .
Alaṃ pametun ti ettha alaṃsaddo samatthattho , pamasaddotulanatthoti āha ‘‘ tulayituṃ samattho ’’ ti .
Kathetaveti ettha tavesaddo aññattha yebhuyyena bhāvavācako , idha pana kammavācakoti āha ‘‘ kathetabbe ’’ ti .
Viraddhaṭṭhānakusaloti viraddhaṭṭhāne kusalo .
Ayaṃ gāthā vuttāti sambandho .
Tan ti kathetabbaṃ .
Ayaṃ hetthatthoti ayaṃ eva ettha gāthāyaṃ atthoti yojanā .
‘‘ Gacchantī ’’ ti iminā vajantīti ettha vajadhātuyā gatyatthaṃ dasseti .
‘‘ Attano ācariyavādan ’’ ti iminā ‘‘ sakaṃ ādāyan ’’ ti padassa atthaṃ dasseti .
Ācariyavādo
M0.406 hi ādātabbato gahetabbato ādāyan ti vutto .Tadanurūpan ti tassa vatthussa anurūpaṃ .
Byākaramāno bhikkhūti sambandho .
Aṭṭhahi dūtaṅgehīti ‘‘ sotā ca hoti , sāvetā ca , uggahetā ca , dhāretā ca , viññātā ca , viññāpetā , ca kusalo ca sahitāsahitassa , no ca kalahakārako ’’ ti ( cūḷava .347; a . ni .8.16) evaṃ vuttehi aṭṭhahi dūtassa
V2.63 aṅgehi .Kassa dūteyyakammanti āha ‘‘ saṅghassā ’’ ti .
Dūtassa etāni dūteyyāni , tāniyeva kammāni dūteyyakammāni , tesu .
Idan ti atthajākaṃ , vuttaṃ hotīti yojanā .
Atha vā idan ti ayamattho .
Vuttaṃ hotīti vutto hoti .
Pacchimanaye liṅgavipallāsoti daṭṭhabbo .
Ānetvā havanti pūjentīti āhavo dāyakā , tesaṃ āhūnaṃ .
Ānetvā hunitabbaṃ pūjetabbanti āhuti , taṃ āhutiṃ .
Saṅghassa kiccesūti niddhāraṇe bhummaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ tassa tassa kiccassā ’’ ti .
Karavacoti ettha ‘‘ vacokaro ’’ ti vattabbe gāthābhāvato padavipariyāyavasena ‘‘ karavaco ’’ ti vuttoti āha ‘‘ vacanaṃ karonto ’’ ti .
‘‘ Vacanakaraṇenā ’’ ti iminā ‘‘ na tena maññatī ’’ ti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti .
Āpajjamāno bhikkhu āpatti hotīti yojanā .
Tassā cāti ettha smāvacanassa ssādeso kātabbo .
Yathāti yenākārena , vinayakammākārenāti attho .
Yesūti yattakesu vatthūsu .
Ubhaye ete vibhaṅgāti sambandho .
Assāti bhikkhussa .
Āpattivuṭṭhānapadassāti padasaddo kāraṇattho , bhummatthe sāmivacano ca hotīti āha ‘‘ āpattivuṭṭhānakāraṇe ’’ ti .
‘‘ Kusalo ’’ ti iminā cheko paṇḍito , kucchitaṃ pāpaṃ vidati jānātīti kovidoti vacanatthena kovido nāmāti dasseti .
Ācaranto
M0.407 bhikkhu gacchatīti yojanā .‘‘ Vattan ’’ ti iminā osāraṇaṃ tan ti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti .
‘‘ Yā ’’ ti iminā etampīti ettha etasaddassa aniyamaniddesabhāvaṃ dasseti .
Sabbatthāti sabbasmiṃ kosambakakkhandhake .
Iti kosambakakkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Mahāvaggavaṇṇanāya
Yojanā samattā .
Jādilañchitanāmena , nekānaṃ vācito mayā ;
Mahāvaggakhandhakassa , samatto yojanānayoti .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa