5. Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ
402. Pañcame aṅguliyoti karasākhāyo .
Tā hi aṅganti hatthato pañcadhā bhijjitvā uggacchantīti aṅguliyoti vuccanti .
Likhantassa upālissāti sambandho .
Tenāti bahucintetabbakāraṇena .
Assāti upālissa .
Uroti hadayaṃ .
Tañhi usati cittatāpo dahati etthāti uroti vuccati .
Rūpasuttan ti heraññikānaṃ rūpasuttaṃ , yathā hatthācariyānaṃ hatthisuttanti .
Akkhīnīti cakkhūni .
Tāni hi akkhanti visayesu byāpībhavanti , rūpaṃ vā passati imehīti akkhīnīti vuccanti .
Makasena sūcimukhānaṃ gahitattā ḍaṃsena piṅgalamakkhikāyova gahetabbāti āha ‘‘ ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo ’’ ti .
Piṅgalamakkhikāyo hi ḍaṃsanaṭṭhena khādanaṭṭhena ḍaṃsāti vuccanti .
Dukkaro khamo etāsanti dukkhāti dassento āha ‘‘ dukkhamānan ’’ ti .
Vedanānanti sambandho .
Asātassa kāraṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ amadhurānan ’’ ti .
Iminā amadhurattā na sāditabbāti asātāti atthaṃ dasseti .
Pāṇasaddajīvitasaddānaṃ pariyāyabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ jīvitaharānan ’’ ti .
Pāṇaṃ haranti apanentīti pāṇaharā , tāsaṃ vedanānanti sambandho .
404. Vijāyanakālato
M0.109 paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso na gahetabbo , gabbhagahaṇakālatoV1.92 pana paṭṭhāyāti dassento āha ‘‘ paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāyā ’’ ti .Gabbhe sayitakālena saddhiṃ vīsatimaṃ vassaṃ paripuṇṇamassāti gabbhavīso puggalo .
Hīti saccaṃ .
Yathāhāti yenākārena saṅkhyaṃ gacchati , tenākārena bhagavā āhāti yojanā .
Atha vā yathā kiṃ vacanaṃ bhagavā āhāti yojanā .
Gabbhavīso hutvā upasampannoti sambandho .
Amhīti asmi .
Nusaddo parivitakkatthe nipāto .
Yan ti yādisaṃ paṭhamaṃ cittanti sambandho .
Iminā paṭisandhicittaṃ dasseti .
‘‘ Paṭhamaṃ viññāṇan ’’ ti tasseva vevacanaṃ .
Tan ti paṭhamaṃ cittaṃ paṭhamaṃ viññāṇaṃ .
Assāti sattassa .
Sāva jātīti sā eva paṭisandhi , gabbho nāma hotīti sambandho .
Tatthāti pāḷiyaṃ , vinicchayo evaṃ veditabboti yojanā .
Yoti puggalo .
Mahāpavāraṇāyāti assayujapuṇṇamiyaṃ .
Sā hi pūjitapavāraṇattā mahāpavāraṇāti vuccati .
Tatoti pavāraṇāya jātakālato .
Tan ti mahāpavāraṇaṃ .
Pāṭipade cāti ettha casaddo aniyamavikappattho , pavāraṇadivasapāṭipadadivasesu aññatarasmiṃ divase upasampādetabboti attho .
Hāyanavaḍḍhanan ti kucchimhi vasitamāsesu adhikesu hāyanañca ūnesu vaḍḍhunañca veditabbaṃ .
Porāṇakattherā pana upasampādentīti sambandho .
Ekūnavīsativassan ti anantare vuttaṃ ekūnavīsativassaṃ .
Nikkhamanīyoti sāvaṇamāso .
So hi antovīthito bāhiravīthiṃ nikkhamati sūriyo asminti ‘‘ nikkhamanīyo ’’ ti vuccati .
Pāṭipadadivaseti pacchimikāya vassūpagamanadivase .
Taṃ upasampādanaṃ .
Kasmāti pucchā .
Ettha ṭhatvā parihāro vuccate mayāti yojanā .
Vīsatiyā vassesūti upasampannapuggalassa vīsatiyā vassesu .
Tiṃsarattidivassa ekamāsattā ‘‘ cattāro
M0.110 māsā parihāyantī ’’ ti vuttaṃ .Ukkaḍḍhantīti ekassa adhikamāsassa nāsanatthāya vassaṃ upari kaḍḍhanti .
Tatoti chamāsato apanetvāti sambandho .
Etthāti ‘‘ ekūnavīsativassan ’’ tiādivacane .
Pana -saddo hisaddattho , saccanti attho .
Yoti puggalo .
Tasmāti yasmā gabbhamāsānampi gaṇanūpagattā gahetvā upasampādenti , tasmā cha māse vasitvāti sambandho .
Aṭṭha māse vasitvā jātopi na jīvatīti suttantaaṭṭhakathāsu ( dī . ni . aṭṭha .2.24-25; ma . ni . aṭṭha .3.205) vuttaṃ .
406. Dasavassaccayenāti upasampadato dasavassātikkamena .
Upasampādetīti upajjhāyo vā
V1.93 kammavācācariyo vā hutvā upasampādeti .Tan ti upajjhācariyabhūtaṃ anupasampannapuggalaṃ .
Kammavācācariyo hutvā upasampādento taṃ muñcitvā sace aññopi kammavācācariyo atthi , sūpasampanno .
Sova sace kammavācaṃ sāveti , nupasampanno .
Ñatvā pana puna anupasampādente saggantarāyopi maggantarāyopi hotiyevāti daṭṭhabbanti .
Pañcamaṃ .