Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
257. Tadanantarāyāti tesaṃ dvattiṃsavārānaṃ anantaraṃ vuttāya samuṭṭhānakathāya evamattho veditabboti yojanā .
Anattā iti nicchitāti anattātveva vinicchitā .
Iminā anattā iti nicchayāti ettha cidhātuyā vinicchayatthaṃ dasseti .
‘‘ Aniccākārādīhī ’’ ti iminā sabhāgadhammānan ti ettha aniccākārādīhi samāno bhāgo etesanti sabhāgā , teyeva dhammā sabhāgadhammāti vacanatthaṃ dasseti .
Nāmamattampīti aniccādināmamattampi .
Pi saddena pageva nāmiko aniccādisabhāvoti dasseti .
Na paññāyatīti na khāyati .
Iminā na nāyatīti ettha ñādhātuyā khāyanatthaṃ dasseti .
Dukkhahānin ti ettha dukkhaṃ jahātīti dukkhahānīti dassento
V2.186 āha ‘‘ dukkhaghātanan ’’ ti .Dukkhaṃ hanatīti dukkhaghātano , saddhammo , taṃ .
‘‘ Khandhakā yā ca mātikā ’’ ti vattabbe sukhuccāraṇatthāya rassavasena pāṭho atthīti āha ‘‘ khandhakā ya ca mātikā ’’ ti .
Samuṭṭhānaṃ niyatokatan ti ( saṃ . ni .1.216) ettha ‘‘ samuṭṭhānaṃ niyatakatan ’’ ti vattabbe ‘‘ parosahassan ’’ tiādīsu viya okārāgamavasena ‘‘ samuṭṭhānaniyatokatan ’’ ti vuttanti āha ‘‘ samuṭṭhānaṃ niyatakatan ’’ ti .
Etenāti ‘‘ samuṭṭhānaṃ niyatokatan ’’ ti pāṭhena .
Paccetabboti pati etabbo , paṭimukhaṃ ñātabboti attho .
Aññehīti tīhi sikkhāpadehi aññehi sikkhāpadehi .
Tatthāti sambhedanidānavacanesu .
Sambhedavacanena paccetabbanti sambandho .
Hīti saccaṃ .
Tāni tīṇi sikkhāpadāni ṭhapetvāti sambandho .
Paññattidesasaṅkhātan ti paññattiṭṭhānabhūtadesasaṅkhātaṃ .
‘‘ Imāni tīṇī ’’ ti iminā ‘‘ dissantī ’’ ti kiriyāya kattāraṃ dasseti .
‘‘ Paññāyantī ’’ ti iminā disadhātuyā khāyanatthaṃ dasseti .
Tatthāti samuṭṭhānaniyamasambhedanidānasaṅkhātesu
M0.553 tīsu , niddhāraṇe bhummaṃ .Itaraṃ panāti samuṭṭhānaniyamasambhedehi aññaṃ pana .
Āḷavīti āḷaviyaṃ .
Sakkesu bhaggesu cāti ettha janapadanāmattā bahuvacanavasena vuttaṃ .
Dvīsu vibhaṅgesu paññattaṃ yaṃ sikkhāpadaṃ uddisantīti yojanā .
‘‘ Vibhaṅgesū ’’ ti iminā vibhaṅgeti ettha sukāralopoti dasseti .
Tassāti sikkhāpadassa .
Yathāñāyan ti yuttiyā anurūpaṃ .
Tan ti samuṭṭhānaṃ .
Me suṇāthāti mama santikā suṇātha .
Itīti ayamattho .
Kathinan ti paṭhamakathinasamuṭṭhānaṃ .
Ananuññātāya saddhin ti ananuññātasamuṭṭhānena saddhiṃ .
Sadisā idha dissareti ettha idha saddo atthapakaraṇavasena ubhatovibhaṅgavisayoti āha ‘‘ idha ubhatovibhaṅge ’’ ti .
‘‘ Sadisānī ’’ ti iminā sadisāti ettha nikārassākārādeso dassito .
‘‘ Dissantī ’’ ti iminā dissareti ettha antisaddassa rekāro ( niruttidīpaniyaṃ 570 sute ) dassito .