3. Ovādavaggo
1. Ovādasikkhāpada-atthayojanā
144. Bhikkhunivaggassa paṭhame tesan ti therānaṃ .
Mahākulehi nikkhamitvā pabbajitāti yojanā .
Kuladhītaro vijjamānaguṇaṃ kathayantīti
M0.39 sambandho .‘‘ Ñātimanussānan ’’ tipadaṃ ‘‘ kathayantī ’’ tipade sampadānaṃ .
Kutoti kassa therassa santikāti attho .
Tesan ti therānaṃ guṇanti sambandho .
‘‘ Kathetun ’’ tipadamapekkhitvā ‘‘ vijjamānaguṇe ’’ ti vattabbe avatvā ‘‘ vaṭṭantī ’’ tipadamapekkhiya
V1.33 ‘‘ vijjamānaguṇā ’’ ti vuttaṃ .Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Tatoti kathanakāraṇā abhihariṃsūti sambandho .
Tenāti abhiharaṇahetunā .
Tesan ti chabbaggiyānaṃ .
Tāsūti bhikkhunīsu .
‘‘ Bhikkhuniyo ’’ tipadaṃ ‘‘ upasaṅkamitvā ’’ tipade kammaṃ .
Chabbaggiyānaṃ bhikkhunīsu upasaṅkamanaṃ lābhataṇhāya hoti , bhikkhunīnaṃ chabbaggīsu upasaṅkamanaṃ calacittatāya hotīti aññamaññūpasaṅkamantānaṃ viseso .
Tiracchānabhūtā kathā tiracchānakathā niratthakakathāti dassento āha ‘‘ tiracchānakathantī ’’ ti .
Saggamaggagamanepīti pisaddo mokkhagamane pana kā nāma kathāti dasseti .
Rājāno ārabbha pavattā kathā rājakathā .
Ādisaddena corakathādayo saṅgaṇhāti .
147. Te bhikkhūti chabbaggiyā bhikkhū bhaveyyunti sambandho .
Adiṭṭhaṃ saccaṃ yehīti adiṭṭhasaccā , tesaṃ bhāvo adiṭṭhasaccattaṃ , tasmā adiṭṭhasaccattā bandhitvāti yojanā .
Nesan ti chabbaggiyānaṃ .
Aññeneva upāyenāti aladdhasammutito aññeneva laddhasammutisaṅkhātena kāraṇena kattukāmoti sambandho .
Paratoti parasmiṃ pacchā , uparīti attho .
Karonto vāti paribāhire karonto eva hutvā āhāti yojanā .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Yasmā na bhūtapubbāni , iti tasmā paribāhiraṃ karonto vāti attho .
Tatthāti ‘‘ anujānāmī ’’ tiādivacane .
Sīlavāti ettha vantusaddo pasaṃsatthe ca atisayatthe ca niccayogatthe ca hoti .
Tassāti laddhasammutikassa .
Tan ti sīlaṃ .
Pātimokkhasaṃvarasaddānaṃ kammadhārayabhāvaṃ , tehi ca saṃvutasaddassa tappurisabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ pātimokkhovā ’’ tiādi .
Tattha evasaddena kammadhārayabhāvaṃ , enasaddena ca tappurisabhāvaṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ .
Vattatīti
M0.40 attabhāvaṃ pavatteti .Kāritapaccayo hi adassanaṃ gato .
Iminā iriyāpathavihāra dibbavihāra brahmavihāra ariyavihāresu catūsu vihāresu attabhāvavattanaṃ iriyāpathavihāraṃ dasseti .
Hīti saccaṃ .
Etan ti ‘‘ pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharatī ’’ tivacanaṃ .
Vibhaṅgeti jhānavibhaṅge .
‘‘ Sīlan ’’ tiādīni aṭṭha padāni tulyādhikaraṇāni .
Ayaṃ panettha sambandho – sīlaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā patiṭṭhā ādi caraṇaṃ saṃyamo saṃvaro mokkhaṃ pamokkhanti .
Samāpattiyāti
V1.34 samāpattatthāya .‘‘ Upeto ’’ tiādīni satta padāni aññamaññavevacanāni .
Tattha upapannoti yutto anuyutto .
Samannāgatoti samantato anu punappunaṃ āgatoti samannāgato , samaṅgībhūtoti attho .
Ettha hi saṃsaddo samantatthavācako , anusaddo naupacchinnatthavācako .
Tenāti tena kāraṇena .
Pāletīti attabhāvaṃ bādhanato rakkhati .
Yapetīti attabhāvo pavattati .
Yāpetīti attabhāvaṃ pavattāpeti .
Yapa yāpane .
Yāpanaṃ pavattananti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ ( saddanītidhātumālāyaṃ 18 pakārantadhātu ).
Viharatīti ettha eko ākāratthavācako itisaddo luttaniddiṭṭho , iti vuccati , iti vuttanti vā yojanā .
Ācāragocarasaddānaṃ dvandabhāvaṃ , tehi ca sampannasaddassa tappurisabhāvaṃ dassento āha ‘‘ ācāragocarasampanno ’’ tiādi .
Tattha casaddena dvandabhāvaṃ , enasaddena ca tappurisabhāvaṃ dasseti .
Aṇu saddo appattho , matta saddo pamāṇatthoti āha ‘‘ appamattakesū ’’ ti .
‘‘ Dassanasīlo ’’ tiiminā ‘‘ dassāvī ’’ tiettha āvīsaddassa tassīlatthabhāvaṃ dasseti .
‘‘ Samādāyā ’’ ti ettha saṃpubbaāpubbassa dāsaddassa kammāpekkhattā tassa kammaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ taṃ taṃ sikkhāpadan ’’ ti .
Iminā ‘‘ sikkhāpadesū ’’ ti upayogatthe bhummavacananti dasseti .
Atha vā sikkhāpadesūti niddhāraṇatthe bhummavacanametaṃ .
‘‘ Taṃ taṃ sikkhāpadan ’’ ti kammaṃ pana ajjhāharitabbanti dasseti .
‘‘ Samādāyā ’’ ti ettha saṃsaddassa ca āpubbassa dāsaddassa ca yakārassa ca atthaṃ dassetuṃ
M0.41 ‘‘ sādhukaṃ gahetvā ’’ ti vuttaṃ .Etthāti imissaṃ aṭṭhakathāyaṃ .
Vitthāro pana gahetabboti yojanā .
Yoti kulaputto .
Assāti laddhasammutikassa .
Yaṃ taṃ bahu sutaṃ nāma atthi , taṃ na sutamattamevāti yojanā .
Mañjūsāyan ti peḷāyaṃ .
Sā hi sāmikassa sadhanattaṃ maññate imāyāti ‘‘ mañjūsā ’’ ti vuccati .
Mañjūsāyaṃ ratanaṃ sannicitaṃ viya sutaṃ sannicitaṃ asmiṃ puggaleti yojanā , etenāti ‘‘ sannicitan ’’ tipadena , dassetīti sambandho .
Soti laddhasammutiko bhikkhu .
Sannicitaratanassevāti sannicitaratanassa iva .
Tan ti ‘‘ ye te dhammā ’’ tiādivacanaṃ .
Etthāti imasmiṃ sikkhāpade .
Assāti laddhasammutikassa bhikkhuno .
Tatthāti ‘‘ vacasā paricitā ’’ tiādivacane .
Evamattho veditabboti yojanā .
Paguṇāti ujukā .
Ujuko hi ajimhattā pakaṭṭho uttamo guṇoti atthena ‘‘ paguṇo ’’ ti vuccati .
Anupekkhitāti punappunaṃ upagantvā ikkhitā , passitā dassitāti attho .
Atthatoti abhidheyyatthato , aṭṭhakathātoti attho .
Kāraṇatoti dhammato , pāḷitoti attho .
Diṭṭhi saddassa paññāsaddavevacanattā ‘‘ paññāyā ’’ ti vuttaṃ .
Supaccakkhakatāti suṭṭhu akkhānaṃ indriyānaṃ paṭimukhaṃ katā .
‘‘ Bahussuto ’’ ti
V1.35 ettha bahussutassa tividhabhāvaṃ dassento āha ‘‘ ayaṃ panā ’’ tiādi .Nissayato muccatīti nissayamuccanako .
Parisaṃ upaṭṭhāpetīti parisupaṭṭhāko .
Bhikkhuniyo ovadatīti bhikkhunovādako .
Tatthāti tividhesu bahussutesu .
Nissayamuccanakena ettakaṃ uggahetabbanti sambandho .
Upasampadāyāti upasampādetvā .
Pañca vassāni etassāti pañcavasso .
Tena uggahetabbanti yojanā .
Sabbantimenāti sabbesaṃ paricchedānaṃ ante lāmake pavattena .
Paguṇāti ajimhā ujukā .
Vācuggatāti tasseva vevacanaṃ .
Yassa hi pāḷipāṭhā sajjhāyanakāle paguṇā honti , tassa vācuggatā .
Yassa vā pana vācuggatā honti , tassa paguṇā .
Tasmā tāni padāni aññamaññakāraṇavevacanāni .
Pakkhadivasesūti juṇhapakkhakāḷapakkhapariyāpannesu
M0.42 divasesu .Dhammasāvanatthāyāti sampattānaṃ parisānaṃ dhammassa sāvanatthāya suṇāpanatthāyāti adhippāyo .
Sāvanatthāyāti ettha yupaccayaparattā kāritapaccayo lopo hotīti daṭṭhabbaṃ .
Tasmā sāvīyate suṇāpīyate sāvanan ti vacanattho kātabbo .
Bhāṇavārā uggahetabbāti sambandho .
Sampattānan ti attano santikaṃ sampattānaṃ .
Parikathanatthāyāti parissaṅgena āliṅganena kathanatthaṃ , appasaddasaṅkhātāya vācāya kathanatthanti attho .
‘‘ Kathāmaggo ’’ ti vuttattā vatthukathāyeva adhippetā , na suttasaṅkhāto pāḷipāṭho .
Anu pacchā , punappunaṃ vā dāyakā modanti etāyāti anumodanā .
Jhānaṃ vā maggo vā phalaṃ vā samaṇadhammo nāma .
Tassa karaṇatthaṃ uggahetabbanti yojanā .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Catūsu disāsu apaṭihatoti cātuddiso , apaṭihatatthe ṇapaccayo .
Parisupaṭṭhāpakena kātabbāti yojanā .
Abhivinayeti aññamaññaparicchinne vinayapiṭake .
Dve vibhaṅgāti bhikkhuvibhaṅgo ca bhikkhunivibhaṅgo ca .
Asakkontena parisupaṭṭhāpakena bhikkhunāti sambandho .
Evaṃ attano atthāya uggahetabbaṃ dassetvā idāni parisāya atthāya uggahetabbaṃ dassento āha ‘‘ parisāya panā ’’ tiādi .
Abhidhammeti aññamaññaparicchinne suttantapiṭake eva , na abhidhammapiṭake .
Tayo va ggāti sagāthāvaggo nidānavaggo khandhavaggoti tayo vaggā .
Vā saddo aniyamavikappattho .
Ekan ti ekaṃ nipātaṃ .
Tato tatoti nikāyato .
Samuccayaṃ katvāti rāsiṃ katvā .
Na vuttan ti aṭṭhakathāsu na kathitaṃ .
Yassa pana natthi , so na labhatīti yojanā .
Suttante cāti suttantapiṭake pana .
Uggahitoti sarūpakathanena gahito , uccāritoti attho .
Disāpāmokkhoti disāsu ṭhitānaṃ bhikkhuādīnaṃ pāmokkho .
Yena kāmaṃ gamoti yathākāmaṃ gamo .
Catūsu nikāyesūti khuddakanikāyato aññesu dīghanikāyādīsu .
Ekassāti aññatarassa ekassa
V1.36 .Ekanikāyenāti ekasmiṃ
M0.43 nikāye laddhanayena .Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Tatthāti catuppakaraṇassa aṭṭhakathāyaṃ .
Nānatthan ti nānāpayojanaṃ .
Tan ti vinayapiṭakaṃ .
Ettāvatāti ettakapamāṇena paguṇena .
Hotīti itisaddo parisamāpanattho .
Iti parisamāpanaṃ veditabbanti yojanā .
Ubhayāni kho panassāti ādi pana vuttanti sambandho .
Aññasmin ti vinayapiṭakato itarasmiṃ .
Tatthāti ‘‘ ubhayāni kho panassā ’’ tiādivacane .
Yathā yenākārena āgatāni , taṃ ākāraṃ dassetunti yojanā .
Padapaccābhaṭṭhasaṅkaradosavirahitānīti padānaṃ paccābhaṭṭhasaṅkarabhūtehi dosehi virahitāni .
Ettha ca padapaccābhaṭṭhan ti padānaṃ paṭinivattitvā ābhassanaṃ gaḷanaṃ , cutanti attho .
Padasaṅkaran ti padānaṃ vipatti , vināsoti attho .
‘‘ Suttaso ’’ ti sāmaññato vuttepi khandhakaparivārasuttaṃ eva gahetabbanti āha ‘‘ khandhakaparivārato ’’ ti .
Anubyañjanasoti ettha byañjanasaddo akkharassa ca padassa ca vācakoti āha ‘‘ akkharapadapāripūriyā cā ’’ ti .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
‘‘ Sithiladhanitādīnan ’’ tipadaṃ ‘‘ vacanenā ’’ tipade kammaṃ ,‘‘ vacanenā ’’ tipadaṃ ‘‘ sampannāgato ’’ tipade hetu ,‘‘ vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā ’’ tipadāni ‘‘ vācāyā ’’ tipade visesanāni .
Sithiladhanitādīnan ti ādisaddena niggahitavimuttasambandhavavatthitadīgha rassa garu lahu saṅkhātā aṭṭha byañjanabuddhiyo saṅgaṇhāti .
Yathāvidhānavacanenāti akkharacintakānaṃ yathā saṃvidahanavacanena .
Vācāyeva karīyati kathīyati uccārīyati vākkaraṇaṃ cakārassa kakāraṃ katvā .
Hīti tadeva yuttaṃ .
Mātugāmo yasmā sarasampattirato , tasmā hīḷetīti yojanā .
‘‘ Sarasampattirahitan ’’ tipadaṃ ‘‘ vacanan ’’ tipade visesanabhāvena visesaṃ katvā ‘‘ hīḷetī ’’ tipade hetubhāvena sampajjanato hetuantogadhavisesananti daṭṭhabbaṃ .
Sabbāsan ti bhikkhunīnaṃ .
‘‘ Sīlācārasampattiyā ’’ tiiminā jāti gotta rūpa bhogādinātiatthaṃ nivatteti .
Kāraṇañcāti aṭṭhakathañca .
Tajjetvāti ubbejetvā .
Tāsan ti bhikkhunīnaṃ .
Gihikāleti bhikkhunovādakassa gihikāle anajjhāpannapubbo
M0.44 hotīti sambandho .Hi tadeva yuttaṃ .
‘‘ Mātugāmo ’’ tipadaṃ ‘‘ na karotī ’’ tipade suddhakattā ,‘‘ uppādetī ’’ tipade hetukattā .
Ṭhitassa bhikkhuno dhammadesanāyāpīti yojanā .
Api saddo garahattho .
Visabhāgehīti viruddhehi vatthārammaṇehi .
Ayuttaṭṭhāneti pabbajitānaṃ ananurūpaṭṭhāne .
Chandarāgan ti balavataṇhaṃ .
Tenāti tena hetunā .
‘‘ Ettha
V1.37 cā ’’ tiādimhi ayaṃ pana saṅgaho –‘‘ Sīlavā bahussuto ca , svāgato ca suvācako ;
Piyo paṭibalo cāpi , najjhāpanno ca vīsatī ’’ ti .
148. Vatthusmin ti aṭṭhuppattiyaṃ .
Kakāralopaṃ katvā garudhammāti vuccantīti āha ‘‘ garukehi dhammehī ’’ ti .
Teti garudhammā .
Hīti yasmā .
‘‘ Ekato ’’ ti sāmaññena vuttavacanassa visesena gahetabbataṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ bhikkhunīnaṃ santike ’’ ti .
Yathāvatthukamevāti pācittiyameva .
Tañhi vatthussa āpattikāraṇassa anurūpaṃ pavattattā ‘‘ yathāvatthukan ’’ ti vuccati .
149. Pātoti pageva , paṭhamanti attho .
Asammaṭṭhaṃ sammajjītabbanti sambandho .
Asammajjane dosaṃ pākaṭaṃ karonto āha ‘‘ asammaṭṭhaṃ hī ’’ tiādi .
Hīti tappākaṭīkaraṇajotako .
Tan ti pariveṇaṃ .
Disvā bhaveyyunti sambandho .
Tenāti asotukāmānaṃ viya bhavanahetunā .
Pariveṇasammajjanassa ānisaṃsaṃ dassetvā pānīyaparibhojanīyaupaṭṭhānassa tameva dassento āha ‘‘ anto gāmato panā ’’ ti ādi .
Tasmin ti pānīyaparibhojanīye .
Sākhābhaṅgampīti bhañjitabbasākhampi .
Dutiyoti viññū puriso dutiyo .
Nisīditabbaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘ nisīditabban ’’ tiādi .
‘‘ Vihāramajjhe ’’ ti sāmaññato vatvā visesato dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ dvāre ’’ ti .
Osaranti avasaranti etthāti osaraṇaṃ , tañca taṃ ṭhānañceti osaraṇaṭṭhānaṃ , tasmiṃ .
Samaggatthāti ettha saṃpubbo ca āpubbo ca gamusaddo
M0.45 hoti , tato hiyyattanīsaṅkhātaṃ tthavacanaṃ vā hoti , pañcamīsaṅkhātassa thavacanassa tthattaṃ vā hoti , saṃyogaparattā ā upasaggo rasso ca hoti , iti atthaṃ dassento āha ‘‘ sammā āgatatthā ’’ ti .Tattha ‘‘ sammā ’’ tipadena saṃsaddassa atthaṃ dasseti ,‘‘ ā ’’ itipadena ātyūpasaggaṃ ,‘‘ gata ’’ itipadena gamudhātuṃ ,‘‘ ttha ’’ itipadena hiyyattanīsaṅkhātaṃ tthavacanaṃ vā , pañcamīsaṅkhātassa thavacanassa tthattaṃ vā dasseti .
Ayaṃ panetthattho – samaṃ tumhe āgatatthāti .
Pañcamīsaṅkhātassa thavacanassa tthattakāle samaṃ tumhe āgā attha bhavathāti .
‘‘ Āgacchantī ’’ tipadena ‘‘ vattantī ’’ ti ettha vatudhātuyā atthaṃ dasseti ,‘‘ paguṇā vācuggatā ’’ tipadehi adhippāyaṃ dasseti .
Pāḷīti garudhammapāḷi .
Tatthāti
V1.38 tassaṃ pāḷiyaṃ , tesu vā abhivādanādīsu catūsu .Maggasampadānan ti maggaṃ pariharitvā bhikkhussa okāsadānaṃ .
Bījanan ti bījaniyā vidhūpanaṃ .
Pānīyāpucchanan ti pānīyassa āpucchanaṃ .
Ādisaddena paribhojanīyāpucchanādikaṃ saṅgaṇhāti .
Ettha cāti etesu catūsu abhivādanādīsu .
‘‘ Anto gāme vā ’’ tiādīni cha padāni ‘‘ kātabbamevā ’’ tipade ādhāro .
Rājussāraṇāyāti rañño ānubhāvena janānaṃ ussāraṇāya .
Mahābhikkhusaṅgho sannipatati etthāti mahāsannipātaṃ , tasmiṃ mahāsannipāte ṭhāne nisinne satīti yojanā .
Paccuṭṭhānan ti paṭikacceva uṭṭhānaṃ .
Taṃ tan ti sāmīcikammaṃ .
Sakkatvāti cittiṃ katvā , saṃ ādaraṃ katvāti attho .
Tenāha ‘‘ yathā kato ’’ tiādi .
Tiṇṇaṃ kiccānan ti ‘‘ sakkatvā garuṃkatvā mānetvā ’’ tisaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ kiccānaṃ .
Anīyasaddo kammatthoti āha ‘‘ na atikkamitabbo ’’ ti .
Natthi bhikkhu etthāti abhikkhuko āvāso , so kittake ṭhāne abhikkhuko , yo āvāso abhikkhuko nāma hotīti āha ‘‘ sace ’’ ti ādi .
‘‘ Upassayato ’’ tipadaṃ ‘‘ abbhantare ’’ tipade apādānaṃ .
Etthāti abhikkhuke āvāse .
Hīti saccaṃ .
Tatoti aḍḍhayojanabbhantare
M0.46 ṭhitaāvāsato .Paran ti aññasmiṃ āvāse , bhummatthe cetaṃ upayogavacanaṃ .
Pacchābhattan ti bhattato pacchā .
Tatthāti abhikkhuke āvāse .
‘‘ Bhikkhuniyo ’’ tipadaṃ ‘‘ vadantī ’’ tipade kammaṃ .
Vuttappamāṇeti aḍḍhayojanabbhantarasaṅkhāte vuttappamāṇe .
Sākhāmaṇḍapepīti sākhāya chāditamaṇḍapepi .
Pi saddena āvāse pana kā nāma kathāti dasseti .
Vuttāti vasitā .
Ettāvatāti ekarattaṃ vasitamattena .
Etthāti sabhikkhuke āvāse .
Upagacchantīhi bhikkhunīhi yācitabbāti yojanā .
Pakkhassāti āsaḷhīmāsassa juṇhapakkhassa .
‘‘ Terasiyan ’’ tipadena avayaviavayavabhāvena yojetabbaṃ .
Mayan ti amhe .
Yatoti yena ujunā maggenāti sambandho .
Tenāha ‘‘ tena maggenā ’’ ti .
Aññena maggenāti ujumaggato aññena jimhamaggena .
Ayan ti ayaṃ āvāso .
Tatoti bhikkhūnaṃ āvāsato , bhikkhuniupassayato vā , idameva yuttataraṃ .
Vakkhati hi ‘‘ amhākaṃ upassayato gāvutamatte ’’ ti .
Khemaṭṭhāneti abhayaṭṭhāne .
Tañhi khīyanti bhayā etthāti khemaṃ , khemañca taṃ ṭhānañceti khemaṭṭhānanti katvā ‘‘ khemaṭṭhānan ’’ ti vuccati .
Tāhi bhikkhunīhīti aḍḍhayojanamatte ṭhāne vasantīhi .
Tā bhikkhuniyoti gāvutamatte ṭhāne vasantiyo .
Antarāti tumhākaṃ , amhākañca nivāsanaṭṭhānassa , nivāsanaṭṭhānato vā antare vemajjhe .
Bhummatthe cetaṃ nissakkavacanaṃ .
Ṭhite maggeti sambandho ‘‘ santikā ’’ tipadaṃ
V1.39 ‘‘ āgata ’’ itipade apādānaṃ .Tatthāti aññāsaṃ bhikkhunīnaṃ upassaye .
Iti yācitabbāti yojanā .
Tatoti bhikkhūnaṃ yācitabbato , paranti sambandho .
Cātuddaseti āsaḷhīmāsassa juṇhapakkhassa catuddasannaṃ divasānaṃ pūraṇe divase .
Idhāti imasmiṃ vihāre .
‘‘ Ovādan ’’ tipadaṃ ‘‘ anu ’’ itipade kammaṃ .
Anujīvantiyoti anugantvā jīvanaṃ vuttiṃ karontiyo .
Vuttā bhikkhūti sambandho .
Dutiyadivaseti āsaḷhīpuṇṇamiyaṃ .
Athāti pakkamanānantaraṃ .
Etthāti bhikkhūnaṃ pakkantattā apassane .
‘‘ Ābhogaṃ katvā ’’ tiiminā ābhogaṃ akatvā vasituṃ
M0.47 na vaṭṭatīti dīpeti .Sabhikkhukāvāsaṃ gantabbamevāti adhippāyo .
Sāti vassacchedāpatti .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Kenaci kāraṇenāti bhikkhācārassa asampadādinā kenaci nimittena .
Hīti saccaṃ .
Bhikkhūnaṃ pakkantādikāraṇā abhikkhukāvāse vasantiyā kiṃ abhikkhukāvāseva pavāretabbanti āha ‘‘ pavārentiyā panā ’’ tiādi .
Anvaddhamāsan ti ettha anusaddo vicchatthavācako kammappavacanīyo , tena payogattā bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘ addhamāse addhamāse ’’ ti .
Paccāsīsitabbāti ettha patipubbo ca āpubbo ca sidhātu icchattheti āha ‘‘ icchitabbā ’’ ti .
Sidhātuyā dvebhāvo hoti .
Āpubbo sisi icchāyantipi dhātupāṭhesu vuttaṃ .
Tatthāti ‘‘ uposathapucchakan ’’ tivacane .
Pakkhassāti yassa kassaci pakkhassa .
Mahāpaccariyaṃ pana vuttanti sambandho .
Ovādassa yācanaṃ ovādo uttarapadalopena , soyeva attho payojanaṃ ovādattho , tadatthāya .
Pāṭipadadivasatoti dutiyadivasato .
So hi cando vuddhiñca hāniñca paṭimukhaṃ pajjati ettha , etenāti vā pāṭipadoti vuccati .
Itīti evaṃ vuttanayena .
Bhagavā paññapetīti yojanā .
Aññassāti dhammassavanakammato aññassa .
Nirantaran ti abhikkhaṇaṃ ,‘‘ paññapetī ’’ tipade bhāvanapuṃsakaṃ .
Hīti vitthāro .
Evañca satīti evaṃ bahūpakāre sati ca .
Yan ti yaṃ dhammaṃ .
Sātthikan ti sapayojanaṃ .
Yathānusiṭṭhan ti anusiṭṭhiyā anurūpaṃ .
Sabbāyeva bhikkhuniyopīti yojanā .
Hīti saccaṃ .
Ovādaṃ gacchatīti ovādaṃ yācituṃ bhikkhusaṅghassa ārāmaṃ gacchati .
Na ovādo gantabboti ovādaṃ yācituṃ bhikkhusaṅghassa ārāmo na gantabbo .
Ovādoti ca upayogatthe paccattavacananti daṭṭhabbaṃ .
Itarathā hi saddapayogo virujjheyya .
Ovādaṃ gantun ti ovādaṃ yācanatthāya bhikkhusaṅghassa ārāmaṃ gantuṃ .
‘‘ Dve
M0.48V1.40 tisso bhikkhuniyo ’’ tipadaṃ ‘‘ yācitvā ’’ tipade dutiyākammaṃ .‘‘ Pesetabbā ’’ tipade paṭhamākammaṃ .
Ovādūpasaṅkamanan ti ovādassa gahaṇatthāya upasaṅkamanaṃ .
Ārāman ti bhikkhusaṅghassa ārāmaṃ .
Tatoti gamanato paranti sambandho .
Tena bhikkhunāti ovādapaṭiggāhakena bhikkhunā .
Tan ti sammataṃ bhikkhuṃ .
Ussahatīti sakkoti .
Pāsādikenāti pasādaṃ āvahena pasādajanakena kāyavacīmanokammenāti attho .
Sampādetūti tividhaṃ sikkhaṃ sampādetu .
Ettāvatāti ettakena ‘‘ pāsādikena sampādetū ’’ ti vacanamattena .
Hīti phalajotako .
Etan ti ‘‘ tāhī ’’ tivacanaṃ .
Ettha ca bhikkhūnaṃ saṅghagaṇapuggalavasena vacanavāro tividho hoti , taṃ tividhaṃ vacanavāraṃ bhikkhunīnaṃ saṅghagaṇapuggalavasena tīhi vacanavārehi guṇitaṃ katvā nava vacanavārā honti , taṃ ākāraṃ dassento āha ‘‘ tatrāyaṃ vacanakkamo ’’ ti .
Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ .
Vacanākāro pākaṭova .
Ekā bhikkhunī vā bahūhi bhikkhunīupassayehi ovādatthāya pesite vacanākāraṃ dassento āha ‘‘ bhikkhunisaṅgho ca ayyā ’’ tiādi .
Tenāpīti ovādapaṭiggāhakenāpi ‘‘ ovādan ’’ tipadaṃ ‘‘ paṭiggāhakenā ’’ ti pade kammaṃ .
Puna ‘‘ ovādan ’’ tipadaṃ ‘‘ apaṭiggahetun ’’ tipade kammaṃ .
Balati assāsapassāsamattena jīvati , na paññājīvitenāti bālo .
Gilāyati rujatīti gilāno .
Gamissati gantuṃ bhabboti gamiko .
Ayaṃ panettha yojanā – gantuṃ bhabbo yo bhikkhu gamissati gamanaṃ karissati , iti tasmā so bhikkhu gamiko nāma .
Atha vā yo bhikkhu gantuṃ bhabbattā gamissati gamanaṃ karissati , iti tasmā so bhikkhu gamiko nāmāti .
‘‘ Bhabbo ’’ ti ca hetuantogadhavisesanaṃ .
Tatthāti
M0.49V1.41 bālādīsu tīsu puggalesu .Dutiyapakkhadivaseti pāṭipadato dutiyapakkhadivase .
Uposathaggeti uposathagehe .
Tañhi uposathaṃ gaṇhanti , uposatho vā gayhati asminti ‘‘ uposathaggan ’’ ti vuccati .
Tasmiṃ uposathagge .
‘‘ Anārocetun ’’ ti vacanassa ñāpakaṃ dassetvā ‘‘ apaccāharitun ’’ ti vacanassa tameva dassento āha ‘‘ aparampi vuttan ’’ tiādi .
Tatthāti ovādapaṭiggāhakesu bhikkhūsu .
No cassāti no ce assa .
Sabhaṃ vāti samajjaṃ vā .
Sā hi saha bhāsanti ettha , santehi vā bhāti dibbatīti ‘‘ sabhā ’’ ti vuccati , taṃ sabhaṃ vā upasaṅkamissāmīti yojanā .
Tatrāti tasmiṃ sabhādike .
Evaṃ ‘‘ tatthā ’’ tipadepi .
Catuddasannaṃ pūraṇo cātuddaso , tasmiṃ pavāretvāti sambandho .
Bhikkhusaṅgheti bhikkhusaṅghassa santike , samīpatthe cetaṃ bhummavacanaṃ .
Ajjatanāti ettha asmiṃ ahani ajja , imasaddato ahanīti atthe jjapaccayo , imasaddassa ca akāro , ajja eva ajjatanā , svattho hi tanapaccayo .
Aparasmiṃ ahani aparajja , aparasaddato ahanīti atthe jjapaccayo sattamyantoyeva .
Etthāti pavāraṇe ,‘‘ anujānāmī ’’ tiādivacane vā .
Hīti saccaṃ .
Kolāhalan ti kotūhalaṃ .
Paṭhamaṃ bhikkhunī yācitabbāti saṅghena paṭhamaṃ bhikkhunī yācitabbā .
Tāya bhikkhuniyā vacanīyo assāti yojanā .
Passanto paṭikarissatīti vajjāvajjaṃ passanto hutvā paṭikarissati .
Ubhinnan ti bhikkhubhikkhunīnaṃ .
Yathāṭhāneyevāti yaṃ yaṃ ṭhānaṃ yathāṭhānaṃ , tasmiṃ yathāṭhāneyeva .
Kenaci pariyāyenāti kenaci kāraṇena .
Avapubbo varasaddo pihitatthoti āha ‘‘ pihito ’’ ti .
Vacanaṃyevāti ovādavacanaṃyeva .
Pathoti jeṭṭhakaṭṭhāne ṭhānassa kāraṇattā patho .
Dosaṃ panāti abhikkamanādīsu
M0.50 ādīnavaṃ pana .Añjentīti makkhenti .
Bhikkhūhi pana ovadituṃ anusāsituṃ vaṭṭatīti yojanā .
Aññan ti ovādato aññaṃ .
Esoti garudhammo .
150.‘‘ Adhammakamme ’’ ti ettha katamaṃ kammaṃ nāmāti āha ‘‘ adhammakammetiādīsū ’’ tiādi .
Tatthāti adhammakammadhammakammesu .
152. Uddesaṃ dento bhaṇati , anāpattīti yojanā .
Osāretīti katheti .
Catuparisatīti catuparisasmiṃ .
Tatrāpīti tena bhikkhunīnaṃ suṇanakāraṇenāti .
Paṭhamaṃ .