4. Kāṇamātāsikkhāpadaṃ
230. Catutthe
V1.56 ‘‘ nakulamātāti ’’ ādīsu ( a . ni .1.266; a . ni . aṭṭha .1.1.266) nakulassa bhagavato mātā nakulamātāti ca nakulañca bhagavato taṃ mātā cāti nakulamātāti ca attho sambhavati ,‘‘ uttaramātāti ’’ ādīsu uttarāya mātā uttaramātāti atthoyeva sambhavati .Tesu ‘‘ uttaramātā ’’ tipadasseva ‘‘ kāṇamātā ’’ tipadassa kāṇāya mātā kāṇamātāti atthoyeva sambhavatīti āha ‘‘ kāṇāya mātā ’’ ti .
Tassā dhītuyā ‘‘ kāṇā ’’ tināmena vissutabhāvaṃ dassento āha ‘‘ sā kirā ’’ tiādi .
Sāti dārikā vissutā ahosīti sambandho .
Assāti mahāupāsikāya .
Ye yeti purisā .
‘‘ Rāgena kāṇā hontī ’’ tiiminā kaṇanti nimilanti rāgena purisā etāyāti kāṇāti atthaṃ dasseti .
Tassāti kāṇāya .
Āgatan ti ettha bhāvatthe toti āha ‘‘ āgamanan ’’ ti .
Adhippāyoti ‘‘ kismiṃ viyā ’’ tipadassa , kāṇamātāya vā adhippāyo
M0.68 .Rittāti tucchā , suññāti attho .
‘‘ Asmiṃ gamane ’’ tiiminā bāhiratthasamāsaṃ dasseti .
‘‘ Ariyasāvikā ’’ tiādinā ariyānaṃ bhikkhūhi apaṭivibhattabhogaṃ dasseti .
Na kevalaṃ kiñci parikkhayaṃ agamāsi , atha kho sabbanti āha ‘‘ sabbaṃ parikkhayaṃ agamāsī ’’ ti .
Kāṇāpīti pisaddo na kevalaṃ mātāyeva maggaphalabhāginī ahosi , atha kho kāṇāpi sotāpannā ahosīti dasseti .
Sopi purisoti kāṇāya patibhūto sopi puriso .
Pakatiṭṭhāneyevāti jeṭṭhakapajāpatiṭṭhāneyeva .
231. Imasmiṃ pana vatthusmin ti imasmiṃ pūvavatthusmiṃ .
Etan ti pātheyyavatthuṃ .
Ariyasāvakattāti ariyabhūtassa sāvakassa bhāvato , ariyassa vā sammāsambuddhassa sāvakabhāvato .
233. Paheṇakapaṇṇākārasaddānaṃ aññamaññavevacanattā vuttaṃ ‘‘ paheṇakatthāyāti paṇṇākāratthāyā ’’ ti .
Idhāti ‘‘ pūvehi vā ’’ tipade , sikkhāpade vā .
Baddhasattūti madhusakkharādīhi missetvā baddhasattu .
Thūpīkatan ti thūpīkataṃ katvā .
‘‘ Dvattipattapūre ’’ tipadassa visesanuttarabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ pūre patte ’’ ti .
Dve vā tayo vā pattāti dvattipattā , vāsaddatthe saṅkhyobhayabāhiratthasamāso , tisaddaparattā dvissa ca akāro hoti , dvattipattā ca te pūrā cāti dvattipattapūrā , te dvattipattapūre gahetvāti yojanā .
‘‘ Ācikkhitabban ’’ ti vuttavacanassa ācikkhanākāraṃ dassento āha ‘‘ atra mayā ’’ tiādi .
Tenāpīti
V1.57 dutiyenāpi .Paṭhamabhikkhu ekaṃ gahetvā dutiyabhikkhussa ārocanañca dutiyabhikkhu ekaṃ gahetvā tatiyabhikkhussa ārocanañca atidisanto āha ‘‘ yenā ’’ tiādi .
Tattha yenāti paṭhamabhikkhunā .
Paṭikkamanti bhuñjītvā etthāti paṭikkamanan ti vutte asanasālāva gahetabbāti āha ‘‘ asanasālan ’’ ti .
Yatthāti yassaṃ asanasālāyaṃ .
Mukholokanaṃ na vaṭṭatīti āha ‘‘ attano ’’ tiādi .
Aññatthāti paṭikkamanato aññattha .
Assāti bhikkhussa .
‘‘ Saṃvibhajitabban ’’ ti
M0.69 vuttavacanassa saṃvibhajanākāraṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ sace tayo ’’ tiādi .Yathāmittan ti yassa yassa mittassa .
Akāmāti na kāmena .
Kāraṇatthe cetaṃ nissakkavacanaṃ .
235. Antarāmaggeti maggassa antaro antarāmaggo , sukhuccāraṇatthaṃ majjhe dīgho , tasmiṃ .
Bahumpi dentānaṃ etesaṃ ñātakapavāritānaṃ bahumpi paṭiggaṇhantassāti yojanā .
Aṭṭhakathāsu pana vuttanti sambandho .
Aṭṭhakathānaṃ vacanaṃ pāḷiyā na sametīti .
Catutthaṃ .