Diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanā
425. Diṭṭhāvikammavagge diṭṭhāvikammāti ettha āvi karīyate āvikammaṃ , diṭṭhīnaṃ āvikammaṃ diṭṭhāvikamman ti dassento āha ‘‘ diṭṭhīnaṃ āvikammānī ’’ ti .
‘‘ Laddhipakāsanānan ’’ ti iminā diṭṭhi saddo laddhipariyāyo , āvikamma saddo pakāsanapariyāyoti dasseti .
Etan ti ‘‘ diṭṭhāvikammā ’’ ti nāmaṃ .
Adesanāgāminī nāma atthato garukanti āha ‘‘ garukāpattiyā ’’ ti .
Lahukāyapīti pisaddo garahattho .
Lahukāyapi desitāya diṭṭhāvikammaṃ adhammikaṃ hoti , pageva garukāyāti attho .
Yathā
V2.244 … pe … hotīti yathā āvikate catūhi pañcahi ekībhūtehi āvikatā hotīti yojanā .Catūhi pañcahīti antimaparicchedadassanaṃ .
Tato atirekehipi ekato desetuṃ na vaṭṭati , desitā ca āpatti na vuṭṭhāti , desanāpaccayā dukkaṭañca hoti .
‘‘ Catūhi pañcahī ’’ ti antimaparicchedassa dassitattā dvīhi tīhi pana ekato desetuṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ .
Manomānasenāti ettha manosaddena mānasasaddassa rāgaarahattesupi pavattanato tadatthe paṭikkhipitvā citte eva vattatīti dasseti .
Tena vuttaṃ ‘‘ manasaṅkhātena mānasenā ’’ ti .
Iminā manabhūtaṃ mānasaṃ manomānasan ti vacanatthaṃ dasseti .
Samānasaṃvāsakassāpīti pi saddo samānasaṃvāsakassapi nānāsīmāya ṭhitassa santike āvikammaṃ adhammikaṃ hoti , pageva nānāsaṃvāsakassāti dasseti .
Māḷakasīmāyāti khaṇḍasīmāya aṅgaṇe .
Avippavāsasīmāyāti
M0.619 mahāsīmāya , ṭhitassāpi santiketi sambandho .Pisaddena ‘‘ khaṇḍasīmāya ṭhitassapī ’’ ti atthaṃ sampiṇḍeti .
430. Na pariyattan ti na samatthaṃ .
Iminā nālan ti ettha alaṃsaddo pariyattatthova , nārahabhūsanavāraṇatthoti dasseti .
Idhāpīti pañcakepi .
Pisaddena purimapañcakaṃ apekkhati .
‘‘ Sāsanato ’’ ti iminā cudhātuyā apādānaṃ dasseti .
‘‘ Kāmo ’’ ti iminā adhippāyasaddo kāmapariyāyoti dasseti .
432. Mandattā momūhattāti ettha ttapaccayassa bhāvatthe , pañcamīvibhattiyā ca kāraṇatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘ mandabhāvena momūhabhāvenā ’’ ti .
Paribhavāti ettha paribhavakāmāti atthaṃ dassento āha ‘‘ paribhavaṃ āropetukāmo hutvā ’’ ti .
Aññabyākaraṇesupīti arahattabyākaraṇesupi .
Sabbatthāti diṭṭhāvikammavagge .
Yan ti vacanaṃ .
Iti diṭṭhāvikammavaggavaṇṇanāya yojanā samattā .