8. Ariṭṭhasikkhāpadaṃ
417. Aṭṭhame gandheti gijjhe .
Te hi gidhanti kuṇapaṃ abhikaṅkhantīti ‘‘ gandhā ’’ ti vuccanti
V1.94 .Gaddhe tipi pāṭho , sopi yujjati yathā ‘‘ yuganandho , yuganaddho ’’ ti ca ‘‘ paṭibandho paṭibaddho ’’ ti ca .
Bādhayiṃsūti haniṃsu .
Assāti ariṭṭhassa .
Taddhitena vuttassa atthassa dassetumāha ‘‘ te ’’ tiādi .
Teti antarāyikā .
Tatthāti pañcavidhesu antarāyikesu .
‘‘ Tathā ’’ tipadena ‘‘ kammantarāyikaṃ nāmā ’’ ti padaṃ atidisati .
Taṃ panāti bhikkhunidūsakakammaṃ pana .
Mokkhassevāti magganibbānasseva .
Maggo hi kilesehi muccatīti atthena mokkho nāma .
Jhānampettha saṅgahitaṃ nīvaraṇehi vimuccanattā .
Nibbānaṃ vimuccīti atthena mokkho nāma .
Phalampettha saṅgahitaṃ vimuccitattā .
Niyatamicchādiṭṭhidhammāti niyatabhāvaṃ pattā , niyatavasena vā pavattā micchādiṭṭhisaṅkhātā dhammā .
Te pana natthikaahetuka akiriyavasena tividhā .
Paṇḍakādigahaṇassa nidassanamattattā ‘ paṭisandhidhammā ’’ tipadena ahetukadvihetukapaṭisandhidhammā gahetabbā sabbesampi vipākantarāyikabhāvato .
Tepi mokkhasseva antarāyaṃ karonti , na saggassa .
Te panāti ariyūpavādā pana .
Tāvadeva upavādantarāyikā
M0.112 nāmāti yojanā .Tāpīti sañcicca āpannā āpattiyopi .
Pārājikāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānātī ’’ ti .
Saṅghādisesāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ na vuṭṭhāti vā ’’ ti .
Lahukāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ na deseti vā ’’ ti .
Tatrāti pañcavidhesu antarāyikesu .
Ayaṃ bhikkhūti ariṭṭho gandhabādhipubbo bhikkhu .
Sesantarāyiketi āṇāvītikkamantarāyikato sese catubbidhe antarāyike .
Ime āgārikāti agāre vasanasīlā ime manussā .
Bhikkhūpi passanti phusanti paribhuñjantīti sambandho .
Kasmā na vaṭṭanti , vaṭṭantiyevāti adhippāyo .
Rasena rasaṃ saṃsanditvāti upādiṇṇakarasena anupādiṇṇakarasaṃ , anupādiṇṇakarasena vā upādiṇṇakarasaṃ samānetvā .
Yoniso paccavekkhaṇassa abhāvato saṃvijjati chandarāgo etthāti sacchandarāgo , soyeva paribhogo sacchandarāgaparibhogo , taṃ .
Ekaṃ katvāti samānaṃ katvā .
Ghaṭento viya pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvāti yojanā .
Kiṃ saddo garahattho , kasmā bhagavatā paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ , na paññāpetabbanti attho .
Mahāsamuddaṃ bandhanto yathā akattabbaṃ karoti , tathā paṭhamapārājikaṃ paññapento bhagavā apaññattaṃ paññapetīti adhippāyo .
Etthāti paṭhamapārājike .
Āsan ti bhabbāsaṃ .
Āṇācakketi āṇāsaṅkhāte cakke .
Aṭṭhiyeva aṭṭhikaṃ kucchitatthena , kucchitatthe hi ko .
Aṭṭhikameva khalo nīcaṭṭhena lāmakaṭṭhenāti aṭṭhikaṅkhalo niggahītāgamaṃ katvā .
Tena upamā sadisāti aṭṭhikaṅkhalūpamā .
‘‘ Aṭṭhī ’’ ti
V1.95 ca ‘‘ kaṅkhalan ’’ ti ca padaṃ gahetvā vaṇṇenti ācariyā ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.417; vi . vi . ṭī . pācittiya 2.417; ma . ni . aṭṭha .2.42; ma . ni . ṭī .3.42).Aṅgārakāsūpamāti aṅgārarāsisadisā , aṅgārehi vā paripuṇṇā āvāṭasadisā .
Asisūnūpamāti ettha asīti khaggo .
So hi asate khipate anenāti ‘‘ asī ’’ ti vuccati .
Sūnāti adhikoṭṭanaṃ .
Tañhi sunati sañcuṇṇabhāvaṃ gacchati etthāti ‘‘ sūnā ’’ ti vuccati .
Asinā sūnāti asisūnā , tāya upamā sadisāti asisūnūpamā .
Sattisūlūpamāti sattiyā ca sūlena
M0.113 ca sadisā .Etthāti imissaṃ aṭṭhakathāyaṃ .
Majjhimaṭṭhakathāyaṃ alagaddūpamasutte ( ma . ni . aṭṭha .1.234 ādayo ) gahetabbo .
Evaṃsaddakhosaddānamantare viyasaddassa byādesabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ evaṃ viya kho ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .