179. Kappiyabhūmianujānanakathā
295. Bahārāmakoṭṭhaketi ettha samīpatthe bhummavacananti āha ‘‘ bahārāmakoṭṭhakasamīpeti ārāmakoṭṭhakassa bahi samīpeti attho ’’ ti .
Acchantīti vasanti .
Etan ti ‘‘ paccantiman ’’ ti etaṃ vacanaṃ .
Dhuravihāropīti padhānavihāropi .
Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne .
Anupageyevāti pātoyeva .
Oravasaddan ti uccaravasaṅkhātaṃ saddaṃ .
Kapilasuttapariyosāneti suttanipāte ( su . ni . aṭṭha .2. kapilasuttavaṇṇanā ) saṅgahitassa kapilasuttassa pariyosāne .
Pañcasatānaṃ kevaṭṭapurisānanti sambandho .
Ussāvanantikādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā .
Yo vihāro kariyatīti sambandho .
Bhūmiyā gati viya gati etesanti bhūmigatikā .
Patiṭṭhāpentehi bahūhi bhikkhūhi patiṭṭhāpetabboti
V2.20 sambandho .Nicchārentehi bhikkhūhīti yojanā .
Sayan ti bhikkhu .
Taṃ panāti ‘‘ saṅghassa kappiyakuṭiṃ adhiṭṭhāmī ’’ ti vacanaṃ pana .
Avatvāpīti pi saddo tathā ‘‘ vatvāpī ’’ ti atthaṃ sampiṇḍeti .
Aṭṭhakathāsūti
M0.354 mahāaṭṭhakathādīsu tīsu aṭṭhakathāsu .Etthāti ussāvanantikakuṭiyaṃ .
‘‘ Samakālaṃ vaṭṭatī ’’ ti vacanaṃ daḷhīkaronto āha ‘‘ sace hī ’’ tiādi .
Vacaneti ‘‘ kappiyakuṭiṃ karomā ’’ ti vacane .
Tasmin ti thambhe .
Tenevāti akatabhāveneva .
Hīti saccaṃ .
Etthāti bahūsu .
Yatoti iṭṭhakasilāmattikāpiṇḍato .
Vuttanayenevāti ‘‘ bahūhi samparivāretvā kappiyakuṭiṃ karomā ’’ ti vuttanayeneva .
Iṭṭhakādayoti ‘‘ kappiyakuṭiṃ karomā ’’ ti adhiṭṭhātabbaiṭṭhakādayo .
Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanti sambandho .
Tathāti yathā andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ , tathā .
Thambhādīni ukkhipitvā patiṭṭhāpanañca ‘‘ kappiyakuṭiṃ karomā ’’ ti sāvanañca antaṃ pariyosānametissāti ussāvanantikā .
Tāsūti dvīsu gonisādikāsu .
Yatthāti kuṭiyaṃ .
Neva ārāmo parikkhitto hotīti sambandho .
Puna yatthāti kuṭiyaṃ .
Ayan ti kuṭi .
Ubhayatthāpīti ārāmavihāragonisādikāsu dvīsupi .
Bahutaraṃ parikkhittopi parikkhittoyeva nāmāti yojanā .
Etthāti upaḍḍhaparikkhittabahutaraparikkhittaārāme .
Gāvo pavisitvā yathāsukhaṃ nisīdanti etthāti gonisādā gosālā .
Gonisādā viyāti gonisādikā kuṭi .
Manussā vadantīti sambandho .
Esāti kuṭi .
Vuttepīti pi sadde ,‘‘ kappiyakuṭiṃ demā ’’ ti vākyaṃ apekkhati .
Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanti sambandho .
Yasmā vaṭṭati , tasmāti yojanā .
Tesan ti sesasahadhammikadevamanussānaṃ .
Tehīti sesasahadhammikadevamanussehi .
Punapi vuttaṃ , kiṃ vuttanti āha ‘‘ bhikkhussa … pe … hotī ’’ ti .
Apīti tadaññesaṃ .
Tan ti vacanaṃ .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Saṅghassa santakameva vā bhikkhussa santakameva vāti yojanā .
Iti tasmā suvuttanti sambandho .
Gahapatīnaṃ santakaṃ gahapati kuṭi .
‘‘ Kammavācaṃ sāvetvā ’’ ti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ kammavācamavatvā apalokanenapi kappiyattā .
Kammavācāya
M0.355 vā apalokanena vā sammanitabbāti sammuti kuṭi .Itisaddo parisamāpanattho .
Yaṃ āmisaṃ vutthaṃ , sabbaṃ taṃ āmisantiyojanā .
Akappiyabhūmiyaṃ sahaseyyapahonake gehe vutthaṃ ṭhapitanti sambandho .
Yaṃ pana saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā atthīti yojanā .
Tesaṃyevāti bhikkhubhikkhunīnameva
V2.21 .Ekarattampi ṭhapitaṃ yaṃ santakaṃ atthīti yojanā .
Tan ti saṅghikādi .
Tatthāti akappiyabhūmiyaṃ sahaseyyapahonakagehe .
Etan ti antovutthaantopakkasaṅkhātaṃ yāvayāmakālikaṃ ,‘‘ na kappatī ’’ ti byatirekassa anvayaṃ dassento āha ‘‘ sattāhakālikaṃ panā ’’ tiādi .
Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ .
Tatra vacaneti hi attho .
Sāmaṇero detīti sambandho .
Yaṃkiñci taṇḍulādikaṃ āmisanti yojanā .
Mukhasannidhi nāmāti āpattiyā mukho upāyo sannidhi nāmāti attho .
Tatthāti mahāpaccariyaṃ , mukhasannidhiantovutthesu vā .
Bhikkhu pacitvā paribhuñjatīti sambandho .
Āmisasaṃsaṭṭhan ti āmisena saṃsaggaṃ .
Jahitavatthukāti jahitaṃ vatthu etāsanti jahitavatthukā .
Ussāvanantikā katāti sambandho .
Sāti ussāvanantikā .
Yo yoti thambho vā bhittipādo vā .
Iṭṭhakādīhi katā ussāvanantikāti yojanā .
Cayassāti adhiṭṭhānassa .
Yehi pana iṭṭhakādīhītiādisaddena thambhasilāmattikāyo saṅgaṇhāti .
Tadaññesūti tehi adhiṭṭhitaiṭṭhakādīhi aññesu .
Pākārādiparikkhepeti upacārasīmāparicchinnassa ārāmassa pākārādinā parikkhepe kate .
Pākārādīti ādisaddena vatiṃ saṅgaṇhāti .
Kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti gonisādikāya abhāvena sesāsu
M0.356 tīsu kappiyakuṭīsu yaṃkiñci kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti attho .Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne .
Itarā panāti ussāvanantikagonisādikāhi aññā .
Dveti ubho gahapatisammutiyo , jahitavatthukāva hontīti sambandho .
Pakkhapāsakamaṇḍalan ti dve pakkhe apatanatthāya pasati bandhatīti pakkhapāsako , maṇḍalan ti chadanakoṭigopānasīnaṃ upari ṭhapitakaṭṭhaviseso , pakkhapāsako ca maṇḍalañca pakkhapāsakamaṇḍalaṃ .
Yatrāti yasmiṃ ṭhāne .
Anupasampannassa datvāti anapekkhavissajjanena anupasampannassa datvā .
Cīvaravikappanaṃ viya sāpekkhavissajjanampi vaṭṭatīti vadanti .
Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ .
Soti karavīkatissatthero , passitvā pucchīti sambandho .
Theroti mahāsivatthero .
Lūkhadivaseti asiniddhadivase .
Tatoti bravanato , paranti sambandho .
Nan ti mahāsivattheraṃ .
Pamukheti gabbhassa pamukhe .
Tan ti sabbikumbhiṃ .
Bahīti vihārassa bahi .
Soti mahāsivatthero .