232. Aṭṭhacīvaramātikākathā
379. Idāni āhāti sambandho .
Puggalādhiṭṭhānanayenāti ‘‘ sīmāya detī ’’ ti kattuvācakena kiriyāpadena dāyakapuggalasaṅkhātakattuno adhiṭṭhānavasena vuttattā puggalādhiṭṭhānena nayena .
Etthāti
M0.389 etāsu aṭṭhasu mātikāsu .Aṭṭhamā mātikāti yojanā .
Tatthāti aṭṭhasu mātikāsu .
Sabbatthāti sabbesu ‘‘ katikāya detī ’’ tiādīsu .
Sīmāya … pe … bhājetabban tiādimhi mātikāniddese pana evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā .
Sīmāya detīti ettha pannarasa sīmā veditabbāti sambandho .
Tatthāti
V2.49 pannarasasu sīmāsu .Upacārasīmā paricchinnā hotīti sambandho .
Ettakaṃ ṭhānanti parikkhepārahaṭṭhānassa ekantena avuttattā ekantena parikkhepārahaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘ apicā ’’ tiādi .
Dhuvasannipātato vā khipitānanti sambandho .
‘‘ Pariyante ’’ ti padaṃ pubbāparāpekkhaṃ .
Tasmā tīsu nissakkapadesu yojetabbaṃ .
Sā panāti upacārasīmā pana .
Bhikkhūsu vaḍḍhantesu āvāsopi vaḍḍhatīti manasikatvā vuttaṃ ‘‘ bhikkhūsu vaḍḍhantesū ’’ ti .
Sabbesaṃ bhikkhūnanti sambandho .
Vuttamevāti sīmakathāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .138,144) vuttameva .
Apica khoti ettha apisaddo pucchatthavācako .
Kehi ṭhapitāti hi attho .
Rājarājamahāmattā ṭhapentīti sambandho .
Lābhasīmāti lābhassa mariyādo .
Yan ti yo lābho .
Etthantareti etasmiṃ gāvutādiantare .
Lābhasīmā nāmāti lābhena paricchinnā sīmā nāma .
Tatthāti bahūsu janapadesu .
Antaradīpā cāti mahādīpato aññadīpā ca , khuddakadīpāti adhippāyo .
Ettheva sīmāyāti khaṇḍasīmāya eva .
Tesaṃyevāti khaṇḍasīmagatānaṃyeva .
Evatthaphalaṃ dassento āha ‘‘ aññesan ’’ tiādi .
Rukkhe vā pabbate vā ṭhitassa vā heṭṭhā pathavīmajjhagatassa vā bhikkhussāti yojanā .
Imissā upacārasīmāya ṭhitassāti sambandho .
Samānasaṃvāsasīmāyāti mahāsīmāya .
Khaṇḍasīmasīmantarikāsūti khaṇḍasīmāyañca dvinnaṃ sīmānaṃ sīmantarikāyañca .
Tattha dvinnaṃ gāmaṭṭhānampi pāpuṇāti .
Avippavāsasīmāya dinnaṃ gāmaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti ‘‘ ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā ’’ ti vuttattā .
Jambuyā
M0.390 lakkhito dīpo jambudīpo .Tambo lohito pāṇi hattho etesanti tambapāṇino .
Vijayakumārādayo sattasatā janā .
Tesaṃ nivāso tambapaṇṇi , soyeva dīpoti tambapaṇṇidīpo , tasmiṃ .
Sabbesaṃ bhāganti sambandho .
Tatrevāti jambudīpeyeva .
Evan tiādi nigamanaṃ .
Yo pana bhaṇatīti sambandho .
Tatoti kathanato , paranti sambandho .
Nan ti mahāsivattheraṃ .
Tiyojanāpīti pisaddo tato ūnāpi hotīti dasseti .
Sabbaṃpetan ti sabbaṃpi etaṃ lābhagaṇhanādiṃ .
Iti āhaṃsūti yojanā .
Katikānaṃ yathicchitakatena pavattattā bahu hoti , tasmā idha icchitakatikaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ samānalābhakatikāyā ’’ ti
V2.50 .Tatrāti ‘‘ katikāya detī ’’ ti pāṭhe .
Sannipatitehi bhikkhūhi bhājetabbanti sambandho .
Tassāti vihārassa .
Buddhādhivutthoti buddhena adhi issaravasena vasiyitthāti buddhādhivuttho .
Ettāvatāti ettakena sāvanamattena .
Nisinnovāti nisinno eva hoti , nisinno iva vā .
Tasmiṃ vihārepīti tasmiṃ porāṇakādivihārepi .
Evamevāti ‘‘ ayaṃ porāṇako vihāro tena navavihārena saddhiṃ samānalābhaṃ kātuṃ saṅghassa ruccatī ’’ tiādinā evameva .
Idhāti porāṇakavihāre .
Tasmin ti navavihāre .
Evan ti yathā ekena vihārena saddhiṃ eko vihāro kātabbo , evaṃ tathāti attho .
Bhikkhāpaññattiyāti ettha bhikkhā paññapiyati niccavasena ṭhapiyati etthāti bhikkhāpaññattīti dassento āha ‘‘ attano pariccāgapaññāpanaṭṭhāne ’’ ti .
Tassāti ‘‘ yattha saṅghassa dhuvakārā kariyantī ’’ tipāṭhassa .
Attho evaṃ veditabboti yojanā .
Yattha vāti yasmiṃ vā ṭhāne .
Anenāti cīvaradāyakena .
Salākabhattādīni vā nibaddhāni kāritānīti sambandho .
Yena panāti cīvaradāyakena pana .
Sakalopi vihāroti sakalopi saārāmo vihāro .
Tatthāti cīvaradāyake .
Imeti pākavattassa vattanaṭṭhānādayo vihārā .
Dhuvena
M0.391 kariyantīti dhuvakārā vihārā .Soti cīvaradāyako .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
Sabbatthāti sabbesu bahūsu vihāresu .
Tehīti bahutarehi bhikkhūhi .
Dhuvakāresūti niddhāraṇe bhummaṃ .
Ekatthāti ekasmiṃ dhuvakāre .
‘‘ Sace bhikkhugaṇanāya gaṇhathāti vadatī ’’ ti iminā sace na vadati , bhikkhugaṇanāya bhājetvā gaṇhituṃ na vaṭṭatīti dasseti , vihāragaṇanāya gaṇhituṃ vaṭṭatīti adhippāyo .
Tathāti yathā ‘‘ bhikkhugaṇanāya gaṇhathā ’’ ti vadati , tathāti attho .
Etthāti bhājetabbavatthūsu .
Tan ti mañcapīṭhakaṃ , pucchitvā dātabbanti sambandho .
Pucchitvāti dāyakaṃ pucchitvā , vadatīti dāyako vadati .
Saṅghassāpīti pisaddo na dāyakassevāti dasseti .
Upacārasīmāyaṃ ṭhitena saṅghena bhājetabbanti sambandho
V2.51 .Sīmaṭṭhassāti upacārasīmāyaṃ ṭhitassa .
Asampattassāpīti bhājanaṭṭhānaṃ asampattassāpi .
Alasajātikāti kosajjajātikā .
Ṭhitikāti pabandhavasena ṭhiyate ṭhiti , sāyeva ṭhitikā .
Atha vā ‘‘ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya dātabban ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .379) vuttattā tiṭṭhati pabandhavasena etthāti ṭhiti , sāyeva ṭhitikāti vacanattho kātabbo .
Ṭhitikaṃ ṭhapetvāti vīsativassasaṅkhātaṃ ṭhitikaṃ ṭhapetvā .
Tesan ti therānaṃ .
Sampattasampattānan ti bhājanaṭṭhānaṃ sampattasampattānaṃ .
Attano vihāradvāre vā attano antovihāreyeva vāti yojanā .
Sīmāti upacārasīmā .
Therāsanaṃ ārūḷhe satīti yojanā .
Vassaggenāti vassagaṇanāya .
Pāṭekkan ti paccekaṃ .
Sabbāneva cīvarānīti sambandho .
Dubbhāsitaduggahitānamatthaṃ dassento āha ‘‘ gatagataṭṭhāne saṅghikāneva hontī ’’ ti .
Ekan ti dasasu vatthesu ekaṃ .
Vatthasseva pupphaṃ vā vali vā atthīti yojanā .
Tenāti pupphavalinā .
Ekaṃ tantan ti ekaṃ suttaṃ .
Tatthāti tesu ṭhitikāya ṭhānāṭṭhānesu .
Dvīhipi gahetabbaṃ ṭhitikāya abhāvato .
Bhikkhu
M0.392 attano santakaṃ yaṃ cīvaranti yojanā .Paṃsukūlikānampi vaṭṭatīti ‘‘ saṅghassa demā ’’ ti vā ‘‘ tuyhaṃ demā ’’ ti vā avatvā ‘‘ bhikkhūnaṃ dema , therānaṃ demā ’’ ti vuttattā paṃsukūlikānampi vaṭṭati .
Bhikkhutherā nāma hi na attanāyeva honti , aññepi bahū , tasmā vaṭṭati .
‘‘ Saṅghassā ’’ ti vutte attanā ekantena saṅghoyeva , tasmā ‘‘ saṅghassā ’’ ti vuttepi na vaṭṭati , pageva ‘‘ tuyhan ’’ ti vutte .
Tatoti bahuvatthato .
Gahetuṃ na vaṭṭatīti paṃsukūlikānaṃ gahetuṃ na vaṭṭati .
Yan ti vatthaṃ .
Tatthāti parikkhāresu .
Suttan ti tantaṃ .
Evaṃ antosīmaṃ pavisitvā ‘‘ saṅghassa demā ’’ ti dinne vinicchayaṃ dassetvā bahisīmāya dinne taṃ dassento āha ‘‘ sace panā ’’ tiādi .
Ekabaddhā cāti dvādasahatthamanatikkamitvā ekatobaddhā ca .
Ye panāti bhikkhū pana .
Ubhatosaṅghassa detīti ettha catunnaṃ vākyānaṃ vasena vuttepi ubhatosaṅghassa detiyeva nāmāti dassento āha ‘‘ ubhatosaṅghassa dammīti vuttepī ’’ tiādi .
Ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattāti puggalassa ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattā .
‘‘ Eseva nayo ’’ ti iminā ekavīsatipaṭivīse katvā eko cetiyassa dātabboti nayaṃ atidisati .
Pāpuṇanakoṭṭhāso nāma natthi cetiyassa ubhatosaṅghaggahaṇena agahitattā .
Tatthāti
V2.52 ubhatosaṅghapuggalacetiyesu .Sesaṃ suviññeyyameva .
Pubbeti buddhassa bhagavato dharamānakāle .
Tadāti yadā buddho bhagavā dharati , tadā .
Paṭimaṃ vāti paṭibimbaṃ vā .
Tañhi bhagavatā paṭi sadisaṃ mānīyatīti paṭimāti vuccati .
Cetiyaṃ vāti thūpaṃ vā .
So hi devamanussehi cititabbaṃ , pūjetabbaṃ , iṭṭhakādīhi vā cinitabbanti cetiyanti vuccati .
Tatthāti deyyadhammesu .
Yan ti kiriyāparāmasanaṃ .
Yaṃ
M0.393 dentīti yojanā .Tatthāti tasmiṃ dāne .
Aniyamavācakassa ‘‘ yo ’’ ti sabbanāmassa atthaṃ dassento āha ‘‘ pabbajito vā gahaṭṭho vā ’’ ti .
Vattaṃ katvā paribhuñjitun ti pubbakālaaparakālakiriyānaṃ vikāravasena aniyatattā vuttaṃ ‘‘ bhuñjitvā pacchāpi vattaṃ kātun ’’ ti .
‘‘ Dūrampi haritvā pūjetabban ’’ ti iminā jaṅghapesanikakammaṃ na hotīti dasseti .
Harantassa bhikkhunoti sambandho .
Gacchatoti anādare sāmivacanaṃ .
Tan ti saṅghassa āhaṭabhattaṃ .
Vassaṃvutthasaṅghassāti vassaṃ vasitthāti vassaṃvuttho .
Aluttakitantasamāsoyaṃ , soyeva saṅgho vassaṃvutthasaṅgho , tassa .
Yāvatika saddo yattakapariyāyoti āha ‘‘ yattakā ’’ ti .
Disāpakkantassāpīti aññaṃ disaṃ pakkantassapi , dātabbanti sambandho .
Vadantīti aṭṭhakathācariyehi apare ācariyā vadanti .
Etan ti vacanaṃ .
Sampattānan ti dinnaṭṭhānaṃ sampattānaṃ .
Sabbesan ti yattha katthaci vutthavassānaṃ sabbesaṃ .
Tatrāti vihāre .
Tatrāti tasmiṃ vadane sati , tesu bhikkhūsu vā .
Vassaṃ vasantīti vassaṃvasantā , tesaṃ .
Cīvaramāseti cīvarena lakkhite pacchimakattikamāse .
Hemantassa pacchimo divasoti phagguṇapuṇṇamīsaṅkhāto hemantassa pacchimo divaso .
Vassāvāsikan ti vassaṃ āvasantānaṃ dātabbaṃ cīvaraṃ .
Āropetabbākāraṃ dassento āha ‘‘ atītavassāvāsassā ’’ tiādi .
Tattha atītavassāvāsassāti atītavassaṃ , atītavasse vā āvāsassa saṅghassa .
Tan ti cīvaraṃ .
Ṭhapetvāti vihāre ṭhapetvā .
Sampattānan ti imaṃ ṭhānaṃ sampattānaṃ .
Itoti cīvaradānakālato .
Teti antovasse vutthabhikkhū .
Ādissāti
V2.53 padassa tvāpaccayantabhāvaṃ dassento āha ‘‘ ādisitvā ’’ ti .Ayamattho veditabboti yojanā .
Tatrāti ‘‘ yāguyā vā ’’ tiādipāṭhe .
Ajjatanāya vāti ajja bhavānaṃ puññānaṃ atthāya
M0.394 vā .Tesan ti nimantakānaṃ , paviṭṭhānaṃ bhikkhūnanti sambandho .
Yehi nimantitehīti nimantitehi yehi bhikkhūhi .
Yesaṃ vā pattanti sambandho .
Tesaṃ na pāpuṇātīti sabbesaṃ tesaṃ na pāpuṇāti , kasmā ?
Animantitattā .
Tesaṃ na pāpuṇanti , kasmā ?
Nimantitagehaṃ apaviṭṭhattā .
Soti dāyako .
Pubbepīti ito pubbepi .
Assāti dāyakassa .
Vāsetvāti vāsāpetvā .
Soti dāyako .
Yoti bhikkhu , vasatīti sambandho .
Tānīti bhesajjāni .
Idan ti cīvaraṃ .
‘‘ Antevāsikānañcā ’’ ti padena saddhivihārikāpi gahetabbā uddesādivasena ante vasanasīlattā .
Uddesaṃ gahetuṃ āgato ca gahetvā gacchanto cāti ime ante avasanasīlāpi rūḷhīvasena antevāsikā nāma .
Iminā nissayaṃ gahetuṃ āgato ca therassa santike nissayaṃ gahitapubbo ca antevāsiko nāmāti dasseti .
Vattaṃ katvā uddesaparipucchādīni gahetvā vicarantānaṃ sabbesaṃ uddesantevāsikānaṃ pāpuṇātīti yojanā .
Iminā saddhivihārikanissayantevāsikaupasampadantevāsikapabbajjantevāsikāpi gahetabbā tesampi nibaddhacārikabhikkhubhāvato .
Sabbatthāti sabbasmiṃ cīvarakkhandhake .
Iti cīvarakkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā .