Salākabhattakathā
Salākabhattaṃ
M0.509 pana evaṃ veditabbanti yojanā .‘‘ Vacanato ’’ ti padaṃ ‘‘ dātabbā ’’ ti pade ñāpakahetu .
Salākāya vāti kusadaṇḍe vā .
Asukassa nāmāti asukassa nāma upāsakassa .
Upanibandhitvāti likhitvā , chinditvāti attho .
‘‘ Opuñjitvā ’’ ti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘ punappunaṃ heṭṭhupariyavasena āloḷetvā ’’ ti .
Bhattuddesakena dātabbāti sambandho .
Na bahukāti appakā .
Gāmavasenapīti yebhuyyena samānalābhagāmavasenapi .
Pisaddena kulaṃ apekkhati .
Gāhentena gāhitānevāti sambandho .
Saṭṭhisalākabhattāni hontīti yojanā .
Tesan ti dvinnaṃ tiṇṇaṃ salākabhattānaṃ .
Tan ti bahusalākabhattagāmaṃ .
Taṃ panāti ekasalākabhattaṃ pana .
Etesūti bhikkhūsu .
Niggahenāti
V2.148 dūrattā anicchantassapi ekassa niggahena .Tan ti salākabhattaṃ .
Orimagāmeti orabhāge ṭhite gāme .
Gāhitasaññāyāti gāhitā iti saññāya .
Puna vihāraṃ āgantvāti puna vihāraṃ anāgantvā orimagāme salākabhattāni paṭhamaṃ gahetvā pacchā vihāraṃ āgantvā attano pāpetvā bhuñjitumpi vaṭṭati .
Kasmā puna vihāro āgantabbo , nanu agāhitopi attano pattattā gahetvā bhuñjituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Hi yasmā bahisīmāya saṅghalābho gāhetuṃ na labbhati , tasmā vihāro āgantabboti yojanā .
Ekabāhavasena vāti ekāya gharapāḷisaṅkhātāya bāhāyavasena vā .
Vīthiādīsu cāti vīthibāhakulesu ca , niddhāraṇe bhummaṃ .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
Salākāsu asati asantāsūti yojanā .
Uddisitvāpīti ‘‘ asukagāmassa salākabhattāni tuyhaṃ pāpuṇantī ’’ ti gāmādīni uddisitvāpi .
Tamevatthaṃ
M0.510 vitthārento āha ‘‘ tena hī ’’ tiādi .Tattha tenāti salākadāyakena bhikkhunā .
Gāhetabbanti sambandho .
Vāragāmeti atidūrattā vārena gantabbe gāme .
Tatrāti taṃ gāmaṃ .
Atirekagāvuteti gāvutato atireke ṭhāne .
Taṃdivasan ti tasmiṃ salākabhattagahaṇadivase .
Yo na gacchati , tassa na dātabbāti yojanā .
Hīti yasmā .
Tīṇi pana divasānīti accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ .
Tan ti orimavāragāmasalākaṃ .
Daṇḍakammaṃ pana kinti gāḷhaṃ kātabbanti āha ‘‘ saṭṭhito vā paṇṇāsato vā na parihāpetabban ’’ ti .
Vihāravāroti vihārassa rakkhanatthāya vāro .
Vihāravārikassāti vihāraṃ vārena , vāraṃ gahetvā vā rakkhatīti vihāravāriko , tassa dātabbāti sambandho .
Vihāragopakāti vihāraṃ gopentīti vihāragopakā .
Aññathattan ti pasādaññathattaṃ .
Aññesu kulesu dātabbāti aññesaṃ kulānaṃ yāguādayo dātabbā .
Vāraṃ gāhetvāti aññehi vāraṃ gāhāpetvā .
Nesan ti vihāravārikānaṃ .
Salākāti pakatikattāraṃ apekkhitvā ‘‘ bhavantī ’’ ti bahuvacanavasena vuttaṃ .
Phātikammamevāti vihārarakkhanatthāya saṅghena dātabbaphātikammameva .
Aññampīti pisaddena na kevalaṃ phātikammameva , aññampīti dasseti .
Atirekauttaribhaṅgassāti atirekaṃ uttaribhaṅgametassāti atirekauttaribhaṅgaṃ , tassa .
Salākā laddhāti salākā eva laddhā .
Taṃdivasan ti tasmiṃ salākaladdhadivase .
Ekassevāti
V2.149 ekekasseva .Vijaṭetvāti tāni dve tīṇi ekacārikabhattāni vijaṭaṃ nigumbaṃ katvā .
Ekasambhogāti ekato sambhogā .
Gāhentena dātunti sambandho .
Sammukhībhūtassāti upacārasīmāyaṃ ṭhitassa yassa kassaci , pāpetvāti yojanā .
Rasasalākan ti ucchusalākaṃ .
‘‘ Rasālasalākan ’’ tipi pāṭho , ayamevattho .
Khuddakavihāre gāhetabbavidhānaṃ dassetvā mahāāvāse taṃ dassento āha ‘‘ mahāāvāse ’’ tiādi .
‘‘ Takkasalākampi
M0.511 … pe … dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti idaṃ khuddakavihāraṃ sandhāya vuttaṃ , tena vuttaṃ ‘‘ mahāāvāse ’’ tiādi .Bhesajjādisalākāyoti ettha ādisaddena gandhamālāsalākāyo saṅgaṇhāti .
Etthāti salākāsu .
Aggabhikkhamattan ti aggato dātabbaṃ bhikkhāmattaṃ .
Tādisāni bhattānīti aggabhikkhāmattasabhāvāni bhattāni .
No ceti tādisāni bhattāni bahūni no ce honti .
Laddhā vā aladdhā vāti labhitvā vā alabhitvā vā .
Salākāsu gāhitāsūti aññāsu salākāsu gāhitāsu .
Samīpe ṭhitassāti hatthaṃ apasāretvā samīpe ṭhitassa .
Assāti bhikkhussa .
Ayaṃ salākāti ‘‘ ayaṃ tassa salākā ’’ ti ṭhapetuṃ vaṭṭati .
Adhammikāti katikā adhammayuttā .
Anāgatassa dethāti anāgatassa bhikkhussa salākaṃ detha .
Soti bhattuddesako , vadeyyāti sambandho .
Mayā mayhaṃ pāpitanti sambandho .
Tatthāti gāme .
Bhuñjeyyātha iti vadeyya , vaṭṭatīti yojanā .
Tatthevāti asanasālāyameva .
Tatrāti tasmiṃ gāme .
Vihāraṃ ānetvāti vihāraṃ salākabhattaṃ ānetvā .
Salākaggāhaṇakāleti salākāya bhikkhūhi gāhāpanakāle .
Tatthāti tasmiṃ disābhāge .
Aññenāti attanā aññena , laddhā hotīti sambandho .
Tena panāti gamikato itarena .
Tasmin ti gamike .
Upacārasīmaṃ anatikkanteyevāti yojanā .
Tatthāti chaḍḍitavihāre .
Tesūti āvāsikesu bhikkhūsu , gatesūti sambandho .
Sovāti āgantuko eva .
Yo pana gacchatīti sambandho .
Tan ti salākabhattaṃ , na pāpuṇātīti sambandho .
Puññenāti
V2.150 puññasmā .Tā ca kho panāti salākāyo pana .
Pacchiṃ panāti salākapacchiṃ pana .
Tatthāti pacchiyaṃ .
Ettovāti ākiraṇaṭṭhānatova .
Ekan ti ekaṃ salākaṃ .
Vattabban ti salākadāyakena vattabbaṃ .
Bhikkhū gatāti sambandho .
Tatthāti aññasmiṃ vihāre .
Mahātheropi gacchatīti sambandho .
Gatavihāre abhuñjitvāva gocaragāmaṃ anuppattehi
M0.512 bhikkhūhi pattā na dātabbāti yojanā .Vihāraṭṭhakaṃ bhattan ti vihāre ṭhitaṃ bhattaṃ .