1. Paṭhamapārājikasikkhāpadaṃ
656.‘‘ Tena … pe … sāḷho ’’ ti ettha ‘‘ etthā ’’ ti pāṭhaseso yojetabbo .
Dabbaguṇakiriyājātināmasaṅkhātesu pañcasu saddesu sāḷhasaddassa nāmasaddabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ sāḷhoti tassa nāman ’’ ti .
Migāramātuyāti visākhāya .
Sā hi migāraseṭṭhinā mātuṭṭhāne ṭhapitattā migāramātā nāma .
Navakammaṃ adhiṭṭhātīti navakammikan ti dassento āha ‘‘ navakammādhiṭṭhāyikan ’’ ti .
‘‘ Paṇḍiccena samannāgatā ’’ tiiminā paṇḍā vuccati paññā , sā sañjātā imissāti paṇḍitāti vacanatthaṃ dasseti .
Veyyattikenāti visesena añjati pākaṭaṃ gacchatīti viyatto , puggalo , tassa idaṃ veyyattikaṃ , ñāṇaṃ , tena .
‘‘ Paṇḍā ’’ ti vuttapaññāya ‘‘ medhā ’’ ti vuttapaññāya visesabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ pāḷigahaṇe ’’ tiādi .
‘‘ Medhā ’’ ti hi vuttapaññā ‘‘ paṇḍā ’’ ti vuttapaññāya viseso hoti satisahāyattā .
Tatrupāyāyāti aluttasamāso
V1.122 ‘‘ tatramajjhattatā ’’ tiādīsu ( dha . sa . aṭṭha . yevāpanakavaṇṇanā ) viya .‘‘ Kammesū ’’ ti iminā tasaddassa visayaṃ dasseti
M0.142 .Kattabbakammupaparikkhāyāti kattabbakammesu vicāraṇāya .
Casaddena ‘‘ katākatan ’’ ti padassa dvandavākyaṃ dasseti .
Parivesanaṭṭhāneti paribhuñjituṃ visanti pavisanti etthāti parivesanaṃ , tameva ṭhānaṃ parivesanaṭṭhānaṃ , tasmiṃ .
Nikūṭeti ettha kūṭasaṅkhātasikharavirahite okāseti dassento āha ‘‘ koṇasadisaṃ katvā dassite gambhīre ’’ ti .
Vityūpasaggo vikāravācako , sarasaddo saddavācakoti āha ‘‘ vippakārasaddo ’’ ti .
Carati anenāti caraṇaṃ pādo , tasmiṃ uṭṭhito gilāno etissāti caraṇagilānāti dassento āha ‘‘ pādarogena samannāgatā ’’ ti .
657.‘‘ Tintā ’’ ti iminā avassuta saddo idha kilinnatthe eva vattati , na aññattheti dasseti .
Assāti ‘‘ avassutā ’’ tipadassa .
Padabhājane vuttanti sambandho .
Tatthāti padabhājane .
Vatthaṃ raṅgajātena rattaṃ viya , tathā kāyasaṃsaggarāgena suṭṭhu rattāti yojanā .
‘‘ Apekkhāya samannāgatā ’’ ti iminā apekkhā etissamatthīti apekkhavatīti atthaṃ dasseti .
Paṭibaddhaṃ cittaṃ imissanti paṭibaddhacittāti dassento āha ‘‘ paṭibandhitvā ṭhapitacittā viyā ’’ ti .
Dutiyapadavibhaṅgepīti ‘‘ avassuto ’’ ti dutiyapadabhājanepi .
Puggalasaddassa sattasāmaññavācakattā purisasaddena viseseti .
Adhoubbha iti nipātānaṃ chaṭṭhiyā samasitabbabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ akkhakānaṃ adho ’’ tiādi .
Nanu yathā idha ‘‘ akkhakānaṃ adho ’’ ti vuttaṃ , evaṃ padabhājanepi vattabbaṃ , kasmā na vuttanti āha ‘‘ padabhājane ’’ tiādi .
Padapaṭipāṭiyāti ‘‘ adho ’’ ti ca ‘‘ akkhakan ’’ ti ca padānaṃ anukkamena .
Etthāti adhakkhakaubbhajāṇumaṇḍalesu .
Sādhāraṇapārājikehīti bhikkhubhikkhunīnaṃ sādhāraṇehi pārājikehi .
Nāmamattan ti nāmameva .
659. Evan ti imāya pāḷiyā vibhajitvāti sambandho .
Tatthāti ‘‘ ubhatoavassute ’’ tiādivacane .
‘‘ Ubhatoavassute ’’ ti pāṭho mūlapāṭhoyeva , nāññoti dassentena visesamakatvā ‘‘ ubhatoavassuteti ubhato avassute ’’ ti vuttaṃ .
Ubhatoti ettha
M0.143 ubhasarūpañca tosaddassa chaṭṭhyatthe pavattiñca dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ bhikkhuniyā ceva purisassa cā ’’ ti .Tattha bhikkhunīpurisasaddehi ubhasarūpaṃ dasseti .
‘‘ Yā ’’ ti ca ‘‘ sa ’’ iti ca dvīhi saddehi topaccayassa chaṭṭhyatthaṃ , ubhinnaṃ avassutabhāve satīti attho .
Bhāvapaccayena vinā bhāvattho ñātabboti āha ‘‘ avassutabhāve ’’ ti .
Yathāparicchinnenāti ‘‘ adhakkhakaṃ , ubbhajāṇumaṇḍalan ’’ ti
V1.123 yena yena paricchinnena .Attanoti bhikkhuniyā .
Tassa vāti purisassa vā .
Idhāpīti kāyapaṭibaddhena kāyāmasanepi .
Tatrāti tesu bhikkhubhikkhunīsu .
Na kāretabbo ‘‘ kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā ’’ ti avuttattāti adhippāyo .
Acopayamānāpīti acālayamānāpi , pi saddo sambhāvanattho , tena copayamānā pagevāti dasseti .
Evaṃ pana satīti citteneva adhivāsayamānāya sati pana .
Kiriyasamuṭṭhānatāti imassa sikkhāpadassa kiriyasamuṭṭhānabhāvo .
Tabbahulanayenāti ‘‘ vanacarako ( ma . ni . aṭṭha .2.201;3.133), saṅgāmāvacaro ’’ tiādīsu ( ma . ni .2.108) viya tassaṃ kiriyāyaṃ bahulato samuṭṭhānanayena .
Sāti kiriyasamuṭṭhānatā .
660. Etthāti ubbhakkhakaadhojāṇumaṇḍalesu .
662.‘‘ Ekato avassute ’’ ti etthāpi topaccayo chaṭṭhyatthe hoti .
Sāmaññavacanassāpi visese avaṭṭhānato , visesatthinā ca visesassa anupayojitabbato āha ‘‘ bhikkhuniyā evā ’’ ti .
Tatrāti ‘‘ ekato avassute ’’ tiādivacane .
‘‘ Tathevā ’’ tiiminā kāyasaṃsaggarāgena avassutoti atthaṃ atidisati .
Catūsūti methunarāga kāyasaṃsaggarāgagehasitapema suddhacittasaṅkhātesu catūsu .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
663. Ayaṃ puriso iti vā itthī iti vā ajānantiyā vāti yojanāti .
Paṭhamaṃ .