50. Mātughātakādivatthukathā
112. Nikkhantin ti ettha ‘‘ imassa pāpakammassā ’’ ti chaṭṭhīyogattā bhāvatthe tipaccayoti āha ‘‘ nikkhamanan ’’ ti .
Apavāhanan ti apāyapaṭisandhivahanato apagamanaṃ .
Yenāti manussabhūtena yena jīvitā voropitāti sambandho .
Manussitthibhūtāti manussitthī hutvā bhūtā , manussitthībhāvaṃ vā bhūtā pattā .
Iminā tiracchānagatitthiādayo nivatteti .
‘‘ Janikā ’’ ti iminā posāvanikamātādayo nivatteti .
Sayampīti ettha pisaddo na kevalaṃ mātāyeva , atha kho puttenāpīti dasseti .
Satāti santena .
Manussajātikeneva satā manussajātiko eva hutvā voropitāti yojanā .
Anantare bhave phalaṃ nibbattetīti ānantariyaṃ , mātughātakakammaṃ , tena jātisāmaññampi ajanikaṃ ghātento ca janikampi jātibhedaṃ ghātento ca na anantariko hoti , tassa pabbajjā ca upasampadā ca na vāritāti dassento āha ‘‘ yena panā ’’ tiādi .
Tattha poseti vaddhetīti posāpaniyā , sā eva posāvanikā pakārassa vakāraṃ , yakārassa ca kakāraṃ katvā , posāvanikā ca sā mātā ceti posāvanikamātā .
Assāti
V1.228 puttassa .Idaṃ padaṃ pubbāparāpekkhaṃ .
Tattha pubbapade bhāvasambandho , pacchimapade sāmisambandho .
Sabbathā eseva nayo hotīti āha ‘‘ sacepī ’’ tiādi .
Vesiyāti upalakkhaṇavasena vuttaṃ
M0.265 .Yāya kāyaci itthiyā puttassāpi gahetabbattā .
‘‘ Ayaṃ me pitā ’’ ti ajānanameva hi pamāṇaṃ .
Anenāti iminā puttena .
‘‘ Pitughātakotveva saṅkhyaṃ gacchatī ’’ ti iminā mātughātakepi ‘‘ ayaṃ me mātā ’’ ti ajānitvā ghātentopi mātughātakotveva saṅkhyaṃ gacchatīti dasseti .
114. Saṅkhepena vuttamatthaṃ vitthārena dassento āha ‘‘ manussajātiyaṃ hī ’’ tiādi .
Apabbajitan ti gihibhūtaṃ .
Pabbajjā cassāti ettha casaddena upasampadāpi vāritāti dasseti .
Assāti arahantaghātakassa .
Avasesan ti arahantato avasesaṃ .
Assāti ariyaghātakassa .
Ānantariyo na hoti tiracchānagatattā panassa pabbajjā vāritāti attho netabbo .
Etthāti mātughātakādikammesu .
Vadhāyāti tadatthe catutthīti āha ‘‘ vadhatthāyā ’’ ti .
‘‘ Māretun ’’ ti iminā ‘‘ vadhatthāyā ’’ ti ettha hanadhātu hiṃsanatthoti dasseti .
‘‘ Nīyantī ’’ ti iminā onīyantīti ettha otyūpasaggo dhātvatthānuvattakoti dasseti .
Yaṃ pana vacanaṃ vuttanti sambandho .
Tassa vacanassa atthoti yojanā .
‘‘ Sacā ca iti ayaṃ nipāto vutto ’’ ti iminā bhayapīḷitattā ca niruttīsu akusalattā ca davābhaṇanena ravābhaṇanena ayaṃ nipāto corehi vuttoti dasseti .
‘‘ Sace ca icceva vā pāṭho ’’ ti iminā tehi tathā vuttepi saṅgītikāle vā potthakārūḷhakāle vā yathābhūtaṃ saṅgītattā , potthakārūḷhattā ca yathābhūto pāṭho atthīti dasseti .
Tatthāti tesu padesu .
Niddhāraṇe bhummaṃ .
Tassāti ‘‘ sacajja mayan ’’ ti pāṭhassa .
‘‘ Sace ajja mayan ’’ ti iminā ekāralopasandhiṃ dasseti .
‘‘ Sacejja mayan ’’ ti akāralopasandhināpi pāṭho atthi .
115. Pakatattan ti pakatiyā sīlasaṅkhāto attā sabhāvo etissāti pakatattā , taṃ .
Kāyasaṃsaggena bhikkhunīnaṃ pārājikattā vuttaṃ ‘‘ sīlavināsaṃ pāpetī ’’ ti .
Anicchamānaṃyeva bhikkhuninti sambandho .
Icchamānan ti
M0.266 odātavatthavasanaṃ icchamānaṃ .Yasmā abhikkhunī hoti , tasmā bhikkhunīdūsako na hotīti yojanā .
Sīlavipannaṃ bhikkhuninti sambandho .
Yo
V1.229 devadatto saṅghaṃ bhindati viya , bhindatīti yojanā .Uddhamman ti dhammato virahitaṃ .
Ubbinayan ti vinayato virahitaṃ .
Catunnaṃ kammānan ti apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ .
Yo devadatto lohitaṃ uppādeti viya , uppādetīti yojanā .
Duṭṭhacittenāti ettha na yaṃkiñci duṭṭhacittaṃ duṭṭhacittaṃ nāma , atha kho vadhakacittanti āha ‘‘ vadhakacittenā ’’ ti .
Sarīreti sarīrabbhantare .
Tathāgatassa hi abhejjakāyattā parūpakkamena cammacchedaṃ katvā lohitassa uppādanaṃ nāma natthi .
Yo pana jīvako phāsuṃ karoti viya , phāsuṃ karotīti yojanā .
Lohitañcāti pūtilohitañca .