Dasavatthukathā
447. Sattasatikakkhandhake
V2.177 vaḍḍhenti kaṭasin ti ettha kaṭasīsaddo susānabhūmivācakoti dassento āha ‘‘ punappunaṃ kaḷevaraṃ nikkhipamānā bhūmiṃ vaḍḍhentī ’’ ti .Tattha kaḷevaran ti dehaṃ .
Tañhi kaḷe aṅgapaccaṅgānaṃ avayave sampiṇḍetvā variyati icchiyatīti kaḷevaran ti vuccati .
Evaṃ ghoraṃ kaṭasiṃ vaḍḍhentāva punabbhavaṃ ādiyantīti yojanā .
454. Pāpakaṃ
M0.543 no āvuso katan ti ettha no saddo amhasaddakāriyo , chaṭṭhīkattā ca hotīti dassento āha ‘‘ āvuso amhehi pāpakaṃ katan ’’ ti . 455.‘‘ Piyavacanan ’’ ti iminā katamena tvaṃ bhūmi-vihārenāti ettha bhūmi saddo piyavācako ruḷhīsaddoti dasseti .
‘‘ Āmantetī ’’ ti iminā ālapanapadanti dasseti .
Āvuso bhūmīti attho .
Kullavihāro nāma mettāvihāro , so ca heṭṭhimajhānattaye yuttattā uttānavihāroti āha ‘‘ uttānavihārenā ’’ ti .
457. Sāvatthiyāti sāvatthinagare .
Suttavibhaṅgeti padabhājanīye .
Paṭikkhittabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘ tatra hī ’’ tiādi .
Tatrāti suttavibhaṅge , paṭikkhittaṃ hotīti sambandho .
Tatrāti ‘‘ sannidhikārake asannidhikārakasaññī ’’ tiādivacane .
Eke ācariyā evaṃ maññantīti yojanā .
Kinti maññantīti āha ‘‘ yo pana bhikkhū ’’ tiādi .
Aloṇakaṃ yampi āmisanti yojanā .
Tenāti purepariggahitaloṇena .
Tan ti āmisaṃ .
Tadahupaṭiggahitamevāti tasmiṃ ahani paṭiggahitameva .
Tasmāti yasmā tadahupaṭiggahitameva , tasmā .
Vadatoti vadantassa , bhagavato vacanenāti sambandho .
Etthāti aloṇakāmisaparibhuñjane , dukkaṭena bhavitabbaṃ iti maññantīti yojanā .
Teti eke ācariyā .
Dukkaṭenapīti pisaddena pageva pācittiyenāti dasseti .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Etthāti yāvajīvikayāvakālikesu .
Yāvajīvikaṃ na tadahupaṭiggahitaṃ , yāvakālikameva tadahupaṭiggahitanti yojanā .
Tadahupaṭiggahitañca yāvakālikanti sambandho .
Taṃ dukkaṭaṃ tumhe yadi
V2.178 maññathāti yojanā .Yāvajīvikamissan ti loṇasaṅkhātena yāvajīvikena saṃsaṭṭhaṃ .
Byañjanamattan ti vikāle na kappatīti byañjanamattaṃ .
Etthāti ‘‘ yāvakālikena bhikkhave ’’ tiādivacane ( mahāva .305) tadahupaṭiggahitaṃ yāvajīvikanti yojanā .
Yāvakālikassa gati viya gati etassāti
M0.544 yāvakālikagatikaṃ .Tasmā dukkaṭaṃ na hotīti sambandho .
Etthāti purepaṭiggahitaloṇena āmisaparibhuñjane .
Tadahupaṭiggahitaṃ yāvakālikena sambhinnarasaṃ yāvajīvikanti yojanā .
Tan ti yathāvuttaṃ yāvajīvikaṃ , vikālabhojanapācittiyā eva kāraṇaṃ hotīti yojanā .
Evan ti tathā , ajja paṭiggahitampi yāvajīvikanti sambandho .
Aparajju paṭiggahitena yāvakālikenāti yojanā .
Tan ti yāvajīvikena sammissaṃ yāvakālikaṃ , ajānantopīti sambandho .
Idan ti yathāvuttaṃ yāvakālikaṃ .
Tatoti sannidhibhojanapācittiyato .
Hīti saccaṃ .
‘‘ Sāvatthiyā suttavibhaṅge ’’ ti idaṃ byākaraṇaṃ parisuddhanti yojanā .
‘‘ Rājagahe uposathasaṃyutte ’’ ti idaṃ vacanaṃ vuttanti sambandho .
Uposathasaṃyutteti uposathena sambandhe uposathakkhandhake .
Kiṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘ na bhikkhave … pe … dukkaṭassāti ( mahāva .141) etaṃ sandhāyā ’’ ti .
Atisāreti atikkamitvā saraṇe gamane pavattaneti attho .
Nimittatthe cetaṃ bhummaṃ .
‘‘ Campeyyake vinayavatthusmin ’’ ti idaṃ vuttanti sambandho .
‘‘ Campeyyakkhandhake āgatan ’’ ti iminā campeyye āgataṃ campeyyakan ti vacanatthaṃ dasseti .
Dhammikan ti bhūtena pavattaṃ .
Suttavibhaṅge hi yasmā āgatanti sambandho .
Dasāyevāti dasāyameva , ādhāre cetaṃ bhummaṃ .
Vidatthimattāti vidatthipamāṇā .
Dasāya vināti dasaṃ vajjetvā .
Taṃ pamāṇan ti vidatthittayasaṅkhātaṃ taṃ pamāṇaṃ karontassa vuttapācittiyaṃ āpajjatīti sambandho .
‘‘ Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyan ’’ ti ( pāci .533) idaṃ vacanaṃ āgatameva hotīti yojanā .
Sabbatthāti sabbasmiṃ sattasatikakkhandhake .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Sattasatikakkhandhakavaṇṇanāya
Yojanā samattā .
Dvivaggasaṅgahāti
M0.545 mahāvaggacūḷavaggavasena dvīhi vaggehi saṅgahitā .Dvāvīsatipabhedanāti mahāvagge
V2.179 dasa , cūḷavagge dvādasāti evaṃ dvāvīsatipakārā .Pañcakkhandhadukkhappahāyinoti pañcakkhandhasaṅkhātaṃ dukkhaṃ pajahanasīlassa , bhagavatoti sambandho .
Āsāpīti icchāpi .
Ayaṃ panettha yojanā-pañcakkhandhadukkhappahāyino bhagavato sāsane dvivaggasaṅgahā dvāvīsatipabhedanā ye khandhakā bhagavatā vuttā , tesaṃ khandhakānaṃ esā vaṇṇanā antarāyaṃ vinā yathā siddhā , evaṃ tathā pāṇīnaṃ kalyāṇā āsāpi sijjhantūti .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Cūḷavaggasaṃvaṇṇanāya
Yojanā samattā .
Jādilañchitanāmena , nekānaṃ vācito mayā ;
Cūḷavaggakhandhakassa , samatto yojanānayoti .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa