2. Vilekhanasikkhāpadaṃ
438. Dutiye vinaye paṭisaṃyuttā kathā vinayakathāti dassento āha ‘‘ vinayakathā nāmā ’’ tiādi .
Tan ti vinayakathaṃ .
Padabhājanena vaṇṇanā vinayassa vaṇṇo nāmāti yojanā .
Tan ti vinayassa vaṇṇaṃ .
Pariyāpuṇanaṃ pariyatti , vinayassa pariyatti vinayapariyatti , vinayapariyattisaṅkhātaṃ mūlamassa vaṇṇassāti vinayapariyattimūlako , taṃ .
Vinayadharo labhatīti sambandho .
Hīti vitthāro .
Te sabbe bhagavā bhāsatīti sambandho .
Hīti saccaṃ .
Assāti vinayadharassa .
Idhāti imasmiṃ sāsane .
Alajjitātiādīsu karaṇatthe paccattavacanaṃ .
Alajjitāyāti hi attho .
Tena vuttaṃ ‘‘ kathaṃ alajjitāyā ’’ tiādi .
Cāti saccaṃ
V1.97 .‘‘ Sañciccā ’’ ti padaṃ tīsu vākyesu
M0.115 yojetabbaṃ .Sañcicca āpattiṃ āpajjati , sañcicca āpattiṃ parigūhati , sañcicca agatigamanañca gacchatīti attho .
Mandoti bālo .
Momūhoti atisammūḷho .
Virādhetīti virajjhāpeti .
Kukkucce uppanneti ‘‘ kappati nu kho , no ’’ ti vinayakukkucce uppanne .
Ayaṃ panāti ayaṃ puggalo pana vītikkamatiyevāti sambandho .
Acchamaṃsena sūkaramaṃsassa vaṇṇasaṇṭhānena sadisattā , dīpimaṃsena ca migamaṃsassa sadisattā vuttaṃ ‘‘ acchamaṃsaṃ sūkaramaṃsan ’’ tiādi .
Āpattiṃca satisammosāyāti ettha casaddo avuttavākyasampiṇḍanattho , kattabbañca na hi karotīti attho .
Evan tiādi nigamanaṃ .
Evaṃ avinayadharassa dosaṃ dassetvā vinayadharassa guṇaṃ dassento āha ‘‘ vinayadharo panā ’’ tiādi .
Soti vinayadharo .
Hīti vitthāro .
Parūpavādan ti paresaṃ upavādaṃ .
Suddhanteti suddhassa koṭṭhāse .
Tatoti patiṭṭhānato paranti sambandho .
Assāti vinayadharassa .
Evan tiādi nigamanaṃ .
Assāti vinayadharassa .
Kukkuccapakatānan ti kukkuccena abhibhūtānaṃ .
Soti vinayadharo .
Tehīti kukkuccapakatehi .
Saṅghamajjhe kathentassa avinayadharassāti yojanā .
Tan ti bhayaṃ sārajjaṃ .
Paṭipakkhaṃ , paṭiviruddhaṃ vā atthayanti icchantīti paccatthīkā , ṇyasaddo bahulaṃ kattābhidhāyako , attano paccatthikā attapaccatthikā .
Tatthāti duvidhesu paccatthikesu .
Imeti mettiyabhummajakavaḍḍhalicchavino .
Aññepi ye vā pana bhikkhūti sambandho .
Ariṭṭhabhikkhu ca kaṇṭakasāmaṇero ca vesālikavajjiputtakā ca ariṭṭha … pe … vajjīputtakā .
Te ca sāsanapaccatthikā nāmāti sambandho .
Parūpahāro ca aññāṇo ca kaṅkhāparavitaraṇo ca parū … pe … vitaraṇā .
Te ādayo yesaṃ vādānanti parū … pe … vitaraṇādayo .
Te eva vādā etesanti parū … pe … vitaraṇādivādā .
Te ca sāsanapaccatthikā nāmāti sambandho .
Abuddhasāsanaṃ buddhasāsananti vatvā katapaggahā mahāsaṅghikādayo ca sāsanapaccatthikā nāmāti yojanā .
Kaṅkhāparavitaraṇādīti ettha
M0.116 ādisaddena kathāvatthupakaraṇe āgatā vādā saṅgayhanti .Mahāsaṅghikādayoti ettha ādisaddena dīpavaṃse āgatā gaṇā saṅgayhanti .
Ādimhi ‘‘ viparītadassanā ’’ ti padaṃ sabbapadehi yojetabbaṃ .
‘‘ Sahadhammenā ’’ ti padassatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ saha kāraṇenā ’’ ti .
Yathāti yenākārena niggayhamāneti sambandho .
Tatthāti
V1.98 tividhesu saddhammesu .Mahāvattāni santi , ayaṃ sabboti yojanā .
Cattāri phalāni cāti liṅgavipallāsena yojetabbaṃ .
Ettha cakārena abhiññāpaṭisambhidā saṅgahitā tāsampi adhigamasāsanabhāvato .
Tatthāti tividhesu saddhammesu .
Keci therāti dhammakathikā keci therā .
‘‘ Yo kho ’’ ti kaṇṭhajadutiyakkharena paṭhitabbo .
Potthakesu pana ‘‘ yo vo ’’ ti vakārena pāṭho atthi , so ayutto .
Kasmā ?
‘‘ So vo ’’ ti parato vuttattā , ekasmiṃ vākye dvinnaṃ samānasutisaddānaṃ ayuttattā ca .
Keci therāti paṃsukūlikā keci therā āhaṃsūti sambandho .
Itare pana therāti dhammakathikatherehi ca paṃsukūlikatherehi ca aññe therā .
Teti pañca bhikkhū karissantīti sambandho .
Jambudīpassa paccante tiṭṭhatīti paccantimo , tasmiṃ .
Jambudīpassa majjhe vemajjhe tiṭṭhatīti majjhimo .
Atha vā majjhānaṃ suddhānaṃ buddhādīnaṃ nivāso majjhimo , tasmiṃ .
Vīsati vaggā imassāti vīsativaggo , soyeva gaṇo vīsativaggagaṇo , taṃ .
Evan tiādi nigamanaṃ .
Tassādheyyoti tassāyatto , tassa santakoti vuttaṃ hoti .
Pavāraṇā ādheyyā , saṅghakammaṃ ādheyyaṃ , pabbajjā ādheyyā , upasampadā ādheyyāti yojanā .
Yepi ime nava uposathāti sambandho .
Yāpi ca imā nava pavāraṇāyoti yojanā .
Tassāti vinayadharassa .
Tāsan ti navapavāraṇānaṃ .
Yānipi
M0.117 imāni cattāri saṅghakammānīti yojetabbaṃ .Ettha ca tāni vinayadharāyattānevāti pāṭhaseso ahjhāharitabbo .
Yāpi ca ayaṃ pabbajjā ca upasampadā ca kātabbāti yojanā .
Hīti saccaṃ .
Aññoti vinayadharato paro .
So evāti vinayadharo eva .
‘‘ Upajjhan ’’ ti dhātukammaṃ ,‘‘ sāmaṇerenā ’’ ti kāritakammaṃ upanetabbaṃ .
Ettha cāti uposathādīsu ca .
Nissayadānañca sāmaṇerūpaṭṭhānañca visuṃ katvā dvādasānisaṃse labhatītipi sakkā vattuṃ .
Visuṃ visuṃ katvāti ‘‘ pañcāti ca … pe … ekādasā ’’ ti ca koṭṭhāsaṃ koṭṭhāsaṃ katvā , satta koṭṭhāse katvā bhāsatīti adhippāyo .
Thometīti sammukhā thometi .
Pasaṃsatīti parammukhā pasaṃsati .
‘‘ Uggahetabban ’’ tipadassatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ pariyāpuṇitabban ’’ ti .
Addhani dīghe
V1.99 sādhūti addhaniyaṃ addhakkhamaṃ addhayogyanti attho sādhuatthe niyapaccayo ( moggallāne 4.33.73).Therā ca navā ca majjhimā ca bahū te bhikkhū pariyāpuṇantīti yojanā .
439.‘‘ Uddissamāne ’’ ti padassa kammarūpattaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ uddisiyamāne ’’ ti .
So panāti pātimokkho pana .
Yasmā uddissamāno nāma hoti , tasmāti yojanā .
Uddisante vāti uddisiyamāne vā .
Uddisāpente vāti uddisāpiyamāne vā .
Antasaddo hi mānasaddakāriyo .
Yoti bhikkhu .
Nan ti taṃ pātimokkhaṃ .
Casaddo khuddānukhuddakapadassa dvannavākyaṃ dasseti , pubbapade kakāralopo daṭṭhabbo .
Tesan ti khuddānukhuddākānaṃ .
Hīti saccaṃ .
Etānīti khuddānukhuddakāni .
Yeti bhikkhū .
‘‘ Yāva uppajjatiyeva , tāva saṃvattanti iti vuttaṃ hotīti yojanā imassa nayassa pāṭhasesehi yojetabbattā .
Garukabhāvaṃ sallakkhento lahukabhāvaṃ dassento āha ‘‘ atha vā ’’ tiādi .
Ativiyāti ati i eva .
Ikāro hi sandhivasena adassanaṃ gato .
Viyasaddo evakāratthavācako ‘‘ varamhākaṃ bhusāmivā ’’ ti ettha
M0.118 ( jā .1.3.108) ivasaddo viya , ati hutvā evāti attho daṭṭhabbo .‘‘ Upasampannassā ’’ ti ettha samīpe sāmivacananti ( rupasiddhiyaṃ 316 sutte ) āha ‘‘ upasampannassa santike ’’ ti .
Tassāti upasampannassa .
Tasmin ti vinaye .
Vivaṇṇetīti na kevalaṃ tasseva vivaṇṇamattameva , atha kho nindatiyevāti āha ‘‘ nindatī ’’ ti .
Garahatīti tasseva vevacanaṃ .
Atha vā nindatīti upasampannassa sammukhā nindati .
Garahatīti parammukhā garahatīti .
Dutiyaṃ .