7. Kathinakkhandhakaṃ
187. Kathinānujānanakathā
306. Kathinakkhandhake pāveyyakāti ettha pāvāraṭṭhe nivasantīti pāveyyakāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ pāvāraṭṭhavāsino ’’ ti .
Tatthāti pāvānāmake raṭṭhe .
Eko pitā etesanti ekapitukā .
Te ca te bhātaro ceti ekapitukabhātaro , tesaṃ .
Etan ti ‘‘ pāveyyakā ’’ ti etaṃ nāmaṃ .
Tesūti pāveyyakesu .
‘‘ Dhutaṅgasamādānavasenā ’’ ti visesanassa byavacchedabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ na araññavāsamattenā ’’ ti .
Visesanañhi duvidhaṃ byavacchedaṃ , tappākaṭikaraṇañcāti .
Tesan ti pāveyyakānaṃ .
Piṇḍapātikādibhāvepīti sambandho .
Pi saddo āraññakaṃ apekkhati .
Etan ti ‘‘ sabbe āraññakā ’’ tiādi etaṃ vacanaṃ .
Ime panāti pāveyyakā pana .
Udakasaṃgaheti ettha udakena saṃgahetabbanti dassento āha ‘‘ udakena saṃgahite ’’ ti .
‘‘ Thale ca ninne cā ’’ ti iminā ‘‘ udakasaṃgahe ’’ ti padassa sarūpaṃ dasseti .
Udakacikkhalloti udakena loḷito cikkhallo udakacikkhallo .
Okapuṇṇehīti ettha okasaddo udakavevacanoti āha ‘‘ udakapuṇṇehī ’’ ti .
Udakañhi ucayati samavāyabhāvena pavattatīti okan ti
M0.361 vuccati .Tesan ti pāveyyakānaṃ .
Ghanānīti nirantarāni .
Tesūti cīvaresu .
Tenāti cīvarānaṃ ghanattā , udakassa ca na paggharaṇattā .
Bhagavatā ‘‘ avivadamānā phāsukaṃ vassaṃ vasitthā ’’ ti pucchiyamānāpi te bhikkhū yathāpucchitaṃ avatvā kasmā phāsukapadaṃ apanetvā
V2.26 ‘‘ avivadamānā vassaṃ vasimhā ’’ ti avocunti āha ‘‘ avivadamānā vassaṃ vasimhāti etthā ’’ tiādi .Ukkaṇṭhitatāya cāti ettha ca saddo ‘‘ phāsutāya abhāvenā ’’ ti etthāpi yojetabbo .
Senāsanaphāsutāya abhāvena ca bhagavato dassanālābhena ukkaṇṭhitatāya cāti hi attho .
Anamataggiyakathan ti saṃyuttanikāye anamataggiyasuttantakathaṃ ( saṃ . ni .2.135).
Sabbeva te pāveyyakā bhikkhūti yojanā .
Tan ti anamataggiyakathaṃ .
Tatoti dhammakathanato , paranti sambandho .
Bhagavā āmantesīti sambandho .
Ekaṃ cīvaran ti saṅghāṭiṃ .
Santaruttarenāti saha antarenāti santaraṃ , santarañca taṃ uttarañceti santaruttaraṃ , tena .
Assuti bhaveyyuṃ .
Abhavissaṃsūti hi attho .
Sattamīvibhattikālātipattivibhattīnaṃ samānatthabhāvo saddasatthesu vuttoyeva .
Ca saddo upanyāsattho .
Esa kathinatthāro nāmāti yojanā .
Anujānitukāmo hutvāti sambandho .
Tatthāti ‘‘ anujānāmi bhikkhave ’’ tiādipāṭhe .
Vo kārassa nipātamatte sati kathamattho bhavissatīti āha ‘‘ atthatakathinānanti attho ’’ ti .
Atthatakathinānaṃ bhikkhūnanti sambandho .
Laddhaguṇaṃ dassento āha ‘‘ evañhī ’’ tiādi .
Hi saddo laddhaguṇajotako .
Paratoti paramhi .
‘‘ So tumhākan ’’ ti vā ‘‘ so vo ’’ ti vā avatvā ‘‘ so nesaṃ bhavissatī ’’ ti vuttattā vo -kāro nipātamattoti adhippāyo .
‘‘ Voti sāmivacanamevetan ’’ ti iminā vo tumhākanti atthaṃ dasseti .
Evaṃ sati ‘‘ parato so nesan ’’ ti ettha kathamattho bhavissatīti āha ‘‘ so nesanti ettha panā ’’ tiādi .
Ye tumhe atthatakathinā , tesaṃ tumhākanti yojanā .
Kathina saddo thiratthavācako anipphannapāṭipadiko
M0.362 .Anāmantacārādikānaṃ pañcānisaṃsānaṃ antokaraṇasamatthabhāve thiranti attho .
Tatthāti anāmantacārādīsu pañcānisaṃsesu .
Anāmantacāroti ettha caraṇaṃ cāro , anāmantetvā cāro anāmantacāroti dassento āha ‘‘ anāmantetvā caraṇan ’’ ti .
‘‘ Asamādāya caraṇan ’’ ti iminā asamādānacāroti ettha pubbapade tvāpaccayassa anādesaṃ katvā asamādānacāroti vuttanti dasseti .
Yāvatatthacīvaran ti ettha ākāralopena sandhīti āha ‘‘ yāvatā cīvarena attho ’’ ti .
‘‘ Yāvadatthacīvaran ’’ tipi pāṭho , evaṃ sati dakāro padasandhimatto .
Yāvasaddo paricchedatthavācako , na abhivijhatthavācako .
Atthasaddena samāso hoti .
Yo ca tattha cīvaruppādoti ettha tatthasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘ kathinatthārasīmāyan ’’ ti .
Tatruppādenāti tatra kathinatthārasīmāyaṃ uppādena mūlena .
‘‘ Cīvaraṃ uppajjatī ’’ ti
V2.27 iminā cīvaruppādoti ettha cīvarameva uppādo cīvaruppādoti visesanaparapadattaṃ dasseti .Keti kittakā .
Idaṃ ‘‘ gaṇavasenā ’’ ti vacanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Atha vā keti kinnāma vutthavassā .
Idaṃ ‘‘ vutthavassavasenā ’’ ti vacanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Satasahassampi janā labhantīti yojanā .
Pi saddena tato adhikampi labhantīti dasseti .
Chinnavassā vāti purimikāya upagantvā chinnavassā vā .
Aññasmiṃ vihāreti kathinatthāravihārato aparasmiṃ vihāre .
Sabbe chinnavassādikā bhikkhū purimikāya vassūpagatānaṃ bhikkhūnaṃ gaṇapūrakā hontīti yojanā .
Itaresaṃyevāti purimikāya vassaṃ upagantvā paṭhamapavāraṇāya pavāritānameva .
Paripuṇṇavassoti paripuṇṇo vīsativasso , acchinnavasso vā .
Soti sāmaṇero .
Iti etthāpīti evaṃ etesu tīsu vāresupi .
Kena dinnaṃ kathinacīvaraṃ vaṭṭatīti yojanā .
Yena kenaci dinnaṃ cīvaraṃ vaṭṭatīti sambandho .
Tan ti vattaṃ .
Ajānantoti ajānanahetu .
Hetvatthe
M0.363 hi antapaccayo .Tassāti kathinadāyakassa .
Evan ti iminā vakkhamānanayena .
Aññatarapahonakaṃ vatthanti sambandho .
Tassāti kathinacīvarassa .
Ettakā nāma sūciyo vaṭṭatīti sambandho .
Iti ācikkhitabbanti yojanā .
Kathinatthārakenāpi vattaṃ jānitabbanti sambandho .
Pi saddo kathinadāyakaṃ apekkhati .
Vattaṃ vitthārento āha ‘‘ tantavāyagehato hī ’’ tiādi .
Ābhatasantānenevāti ābhatasantatiyā eva .
Khalimakkhitasāṭakoti ahatasāṭako .
So hi khalena takkena kañjikena makkhitasāṭakattā ‘‘ khalimakkhitasāṭako ’’ ti vuccati .
Kathinatthārasāṭakan ti kathinatthāratthāya dinnaṃ sāṭakaṃ .
Tadahevāti tasmiṃ dinnaahani eva .
Tasmin ti paṭhamaṃ dinne kathinatthārasāṭake .
Aññāni cāti kathinasāṭakato aññāni ca .
Casaddena na kathinasāṭakameva āharati , aññāni cāti dasseti .
Yoti kathinadāyako .
Itaroti paṭhamaṃ kathinadāyako .
Yathā tathā ovaditvāti tava santakato etassa santakaṃ saṅghassa bahupakāraṃ , saṅghassa bahupakārattaṃ tayāpi icchitabbaṃ , evamicchantassa bahupuññanti yena tenākārena ovaditvā .
Kena bhikkhunāti sambandho .
Yassa saṅgho kathinacīvaraṃ deti , tena bhikkhunā attharitabbanti yojanā .
Kassa bhikkhussāti sambandho .
Yo jiṇṇacīvaro hoti , tassa dātabbanti
V2.28 yojanā .Mahatī parisā etassāti mahāpariso thero .
‘‘ Navakataro sakkoti , tassa dātabban ’’ ti vacanassa anekantabhāvaṃ dassento āha ‘‘ api cā ’’ tiādi .
Api cāti ekantena .
Tadatthāyāti tassa jiṇṇacīvarassa atthāya .
Assāti bhikkhussa .
Pelavoti viraḷo .
Tenāpīti kathinatthārakenāpi .
Tan ti vidhiṃ .
Dānakammavācāti dānakāraṇakammavācā .
Evaṃ dinne pana kathine niṭṭhāpetabbānīti yojanā .
Ekenāpīti pi saddena pageva bahūhi panāti dasseti .
Buddhappasatthan ti buddhehi pasatthaṃ .
Atīte kappasatasahassamatthaketi yojanā .
Tassāti padumuttarassa
M0.364 .Kathinaṃ gaṇhi kirāti yojanā .
Tan ti kathinaṃ , satthā akāsīti sambandho .
Katapariyositaṃ kathinaṃ kiṃ kātabbanti āha ‘‘ katapariyositaṃ panā ’’ tiādi .
Kathinaṃ gahetvā attharitabbanti sambandho .
‘‘ Tena kathinatthārakena bhikkhunā ’’ ti padaṃ ‘‘ vacanīyo ’’ ti pade suddhakattā ,‘‘ anumodāpetabban ’’ ti pade kāritakattā .
Kiṃ vacanīyoti āha ‘‘ atthataṃ … pe … anumodathā ’’ ti .
‘‘ Tehi anumodakehi bhikkhuhī ’’ ti padaṃ ‘‘ vacanīyo ’’ ti pade avuttakattā ,‘‘ anumodāpetabban ’’ ti pade kāritakammaṃ avuttakammaṃ , vā .
‘‘ Kathinan ’’ ti dhātukammaṃ vā vuttakammaṃ vā upanetabbaṃ .
Kiṃ vacanīyoti āha ‘‘ atthataṃ … pe … anumodāmā ’’ ti .
Itarehi cāti anumodakehi ca .
Sabbesan ti atthārakaanumodakānaṃ .
Hīti saccaṃ .
Etan ti sabbesaṃ atthatabhāvaṃ ,‘‘ dvinnaṃ … pe … anumodakassa cā ’’ ti vacanaṃ vā .
Evaṃ kathine atthate sati panāti yojanā .
Yenāti bhikkhunā .
Avicāretvāvāti ‘‘ kathinatthārakassa demā ’’ ti vā ‘‘ saṅghassa demā ’’ ti vā avicāretvā eva .
Sesacīvarānipīti kathinatthāracīvarato sesacīvarānipi .
Saṅghena dātabbānīti sambandho .
‘‘ Apaloketvā ’’ ti iminā kammavācāya kiccābhāvaṃ dasseti .
Vassāvāsikaṭṭhitikāyāti vassāvāsakāle pavattāya ṭhitikāya .
Garubhaṇḍan ti mañcabibbohanādigarubhaṇḍaṃ .
Ekasīmāyāti ekāya upacārasīmāya .
308. Yathā cāti ettha yathā saddo yaṃsaddattho .
Yena vidhināti hi attho .
Mahābhūmikan ti mahāvisayaṃ .
Catuvīsatiākāravantatāya mahāvitthārikanti vuttaṃ hoti .
Tatoti anatthatalakkhaṇato .
Parivārepīti pi saddo na idha evāti dasseti .
Tatthāti catuvīsatiyā ākāresu .
Ullikhitamattenāti ettha pamāṇassa uggahaṇatthaṃ nakhādīhi
V2.29 likhanaṃ ullikhitaṃ , ullikhitaṃ mattaṃ pamāṇaṃ ullikhitamattanti dassento āha ‘‘ dīghato ca puthulatoM0.365 ca pamāṇagahaṇamattenā ’’ ti .Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘ pamāṇaṃ hī ’’ tiādi .
Dassento hutvā ullikhatīti yojanā .
Pañcakan ti pañcapamāṇaṃ , pañcasamūhaṃ vā khaṇḍaṃ .
Vā saddena aññānipi terasakādīni saṅgaṇhāti .
Moghasuttakāropanamattenāti moghasuttassa cīvarassūpari āropanamattena .
Dīghasibbitamattenāti dīghato sibbitamattena .
Muddiyapaṭṭabandhanamattenāti muddiyapaṭṭassa bandhanamattena .
Dve cimilikāyoti dve pilotikāyo .
Paṭhamacimilikāti kathinacimilikato aññā attano pakaticimilikā ghaṭetvā ṭhapitā hotīti yojanā .
‘‘ Taṃ paṭhamacimilikan ’’ ti pāṭhasesaṃ ajjhāharitvā kathinasāṭakassa kucchicimilikaṃ katvāti iminā sambandhitabbaṃ .
Pakaticīvarassāti attano pakaticīvarassa .
Pakatipaṭṭabandhacīvaran ti pakatipaṭṭena bandhacīvaraṃ .
Piṭṭhianuvātāropanamattenāti dīghato anuvātassa cīvarassūpari āropanamattena .
Dīghānuvātañhi pārupanakāle piṭṭhiyaṃ ṭhitattā piṭṭhianuvātanti vuccati .
Kucchianuvātāropanamattenāti puthulato anuvātassa cīvarassūpari āropanamattena .
Puthulānuvātañhi pārupanakāle kucchiyaṃ ṭhitattā kucchianuvātanti vuccati .
Āgantukapaṭṭāropanamattenāti āgantukapaṭṭassa cīvarassūpari āropanamattena .
Vāti athavā .
Sāruppan ti samaṇānucchavikaṃ .
Parikathāyāti pariyāyena uppāditāya kathāya .
Atiukkaṭṭhaṃ vaṭṭatīti atiukkaṭṭhaṃ eva vaṭṭati .
Otiṇṇasadisamevāti otiṇṇena vatthena sadisameva kathinacīvaranti sambandho .
Tatthāti duvidhesu sannidhīsu .
Tadahevāti tasmiṃ dinnaahani eva .
Rattinissaggiyenāti rattiatikkantaṃ hutvā nissaggiyena .
Aññenāti ticīvarato aññena .
Samaṇḍalikatan ti saha mahāmaṇḍalaaḍḍhamaṇḍalena kataṃ .
309. Evaṃ catuvīsatiākāraṃ anatthatalakkhaṇaṃ dassetvā idāni sattarasākāraṃ atthatalakkhaṇaṃ dassento āha ‘‘ ahatenā ’’ tiādi
M0.366 .Tattha paribhogaṃ na hanittha na gacchitthāti ahataṃ , paribhogena na hanitabbaṃ na hiṃsitabbanti vā ahatan ti dassento āha ‘‘ aparibhuttenā ’’ ti .
‘‘ Ahatasadisenā ’’ ti iminā ahatakappenāti ettha kappa saddo sadisatthoti dasseti .
Pāpaṇikenāti ettha pasārito āpaṇo pāpaṇo , tasmiṃ patitaṃ pāpaṇikanti dassento āha ‘‘ āpaṇadvāre patitan ’’ ti .
‘‘ Pilotikan ’’ ti iminā ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti .
Vuttavipallāsenevāti vuttehi ‘‘ nimittakatenā ’’ tiādīhi vipallāsena eva .
Tatthāti parivāre
V2.30 .Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Idhāti kathinakkhandhake .
Avuccamānena tena vacanena parihāyatīti sambandho .
310. Tatthāti ‘‘ kathañca bhikkhave ubbhataṃ hoti kathinan ’’ tiādipāṭhe .
Janettiyo mātaroti yojanā .
Iminā dhammena putte mānetīti mātā , dhammena puttehi māniyatīti vā mātā , sā viya hontīti mātikāti dasseti .
Kathinubbhāran ti ca kathinuddhāran ti ca atthato sadisaṃ .
Etāti etā padajātiyo .
Tāsūti aṭṭhasu mātikāsu .
Assāti kathinubbhārassa .
188. Ādāyasattakakathā
311. Na paccessan ti ettha patītyūpasaggassa punatthaṃ , idhātuyā ca gatyatthaṃ dassento āha ‘‘ na puna āgamissan ’’ ti .
Evaṃ pakkamato chijjatīti sambandho .
Etañcāti pakkamanantikaṃ , kathinuddhārañca .
Tāhan ti te ahaṃ .
Teti tuyhaṃ .
Aññan ti attano vihārato aññaṃ .
Evaṃ hotīti eso parivitakko hoti .
Soti āvāsapalibodho .
Ādiccabandhunā vuttoti yojanā .
Dve palibodhā ekato chijjantīti sambandho .
Apubbaṃ acariman ti ekapahāreneva .
So palibodhūpacchedo kasmā vitthārato na vuttoti āha ‘‘ so panā ’’ tiādi .
So panāti palibodhūpacchedo
M0.367 pana .Na vuttoti sambandho .
Etthāti imasmiṃ kathinubbhāre .
Kasmā ayaṃ kathinuddhāro ‘‘ nāsanantiko ’’ ti vuttoti āha ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
Tassāti bhikkhuno .
Āsāvacchedike chijjatīti sambandho .
Ayaṃ panāti āsāvacchediko kathinuddhāro pana .
Anekapabhedo hotīti sambandho .
Tassāti bhikkhussa .
Vuttoti ayaṃ āsāvacchediko kathinuddhāro vuttoti yojanā .
Ettha panāti imasmiṃ pana ṭhāne .
Tatthāti sīmātikkantike .
312-325.
Evan tiādi nigamanaṃ .
Sattaketi aṭṭhasu mātikāsu āsāvacchedato sese sattapamāṇe , sattasamūhe vā .
Teyevāti sattake eva .
Tatoti vārato .
Ye yeti kathinuddhārā .
Itarehīti āsāvacchedato aññehi .
Ye palibodhā vuttāti sambandho .
Āvāso cajīyati anenāti
V2.31 cattan ti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ yena cittenā ’’ tiādi .Tan ti cittaṃ .
‘‘ Eseva nayo ’’ ti iminā āvāso vamīyati anenāti vantaṃ .
Āvāsato muccati anenāti muttan ti vacanatthaṃ atidisati .
Sabbatthāti sabbasmiṃ kathinakkhandhake .
Iti kathinakkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā .