25. Aññatitthiyapubbavatthukathā
86. Yo panāti yo pana aññatitthiyapubbo .
Aññopīti pasūrato aparopi .
Idhāti imasmiṃ sāsane .
Tasmin ti aññatitthiyapubbe .
Tatthāti ‘‘ yo so bhikkhave aññopī ’’ tiādivacane .
Ayan ti parivāso .
Naggaparibbājakassevāti vatvā tassa bhedaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ ājīvakassa vā acelakassa vā ’’ ti .
Tattha ājīvako upari ekameva vatthaṃ upakacchake pavesetvā paridahati , heṭṭhā naggo .
Acelako pana sabbena sabbaṃ naggoyeva .
Sopīti naggaparibbājakopi .
Vālakambalādīnan ti vālena kataṃ kambalaṃ , ādisaddena kesakambalādayo saṅgaṇhāti .
Assāti paribbājakassa .
Aññassāti naggaparibbājakato aparassa .
Paṇḍaraṅgādikassāti paṇḍaraṃ setavatthaṃ aṅge sarīre etassatthīti paṇḍaraṅgo , ādisaddena nīlaṅgādayo saṅgaṇhāti .
Evan ti iminā kesamassuoropanādinā .
Pabbājentehi bhikkhūhīti sambandho .
Tasmin ti aññatitthiyapubbe , nisinneyevāti yojanā .
Anādare cetaṃ bhummavacanaṃ .
Tassāti aññatitthiyapubbassa .
Nayimeti na ime , bhikkhūti sambandho .
Tan ti aññatitthiyapubbaṃ .
87.‘‘ Evaṃ kho … pe … anārādhako ’’ ti ayaṃ kathā mātikāti yojanā .
Assāti aññatitthiyapubbassa .
Tassevāti tassāyeva mātikāya .
Tatthāti vibhaṅge .
Atikālenāti ettha bhattakiccaṃ katvā vattakaraṇavelāyeva atikālo nāmāti dassento āha
M0.234 ‘‘ vattakaraṇavelāyamevā ’’ ti .Iminā bhummatthe karaṇavacanantipi dasseti .
Tatthevāti kulagharesuyeva .
Aññadatthūti ekaṃsena ,‘‘ karonto ’’ ti iminā pāṭhasesaṃ dasseti .
Evampi karonto aññatitthiyapubboti yojanā .
‘‘ Sampādako ’’ ti iminā anārādhakoti ettha ārādhasaddassa sādhanatthaṃ dasseti , tosanatthādayo nivatteti .
Ajjhācāratthikā visanti pavisanti etthāti vesiyā , sobhaṇarūpasaṅkhātaṃ vesaṃ dhāretīti vā vesiyā .
Tena vuttaṃ ‘‘ sulabhajjhācārā ’’ tiādi .
Āmisoyeva kiñjakkho appamattakaṭṭhenāti āmisakiñjakkho , visesanaparapado .
Atha vā āmiso ca tato añño kiñjakkho ca āmisakiñjakkhaṃ , tassa sampadānaṃ āmisakiñjakkhasampadānaṃ .
Kiñjakkha saddo kesarasseva mukhyato vācako , appamattakassa pana rūḷhīvasena .
Vidhavāti ettha dhavasaddo patinoyeva vācako , na rukkhavisesassāti dassento āha ‘‘ matapatikā vā ’’ tiādi .
Imehi padehi matavasena vā pavutthavasena vā vigato dhavo etāsaṃ , dhavena vā vigatāti vidhavāti vacanatthaṃ dasseti .
Tāti vidhavā .
Yobbanapattattā vā yobbanātītattā vā thullā mahantā kumārikāti thullakumārikāti dassento āha ‘‘ yobbanapattā ’’ tiādi .
Paṇḍakāti ettha āsittapaṇḍakādīsu pañcasu paṇḍakesu napuṃsakapaṇḍakovādhippetoti āha ‘‘ napuṃsakā ’’ ti .
Samānapabbajjāti bhikkhūhi samānapabbajjā .
Tatoti vissāsato .
Tatthāti vesiyādīsu .
Tāsan ti vesiyānaṃ .
Soti aññatitthiyapubbo .
Sabbatthāti sabbesu vidhavādīsu .
Gantabbataṃ dassento āha ‘‘ sace panā ’’ tiādi .
Tathāti yathā gantabbattaṃ vuttaṃ , tathā .
Uccāvacānīti ettha uddhaṃ cayati vaḍḍhatīti uccaṃ , cayato avagato viyogoti avacaṃ .
Uccañca avacañca uccāvacānīti vacanatthena mahantakhuddakatthoti āha ‘‘ mahantakhuddakānī ’’ ti .
‘‘ Kammānī ’’ ti iminā ‘‘ karaṇīyānī ’’ tipadassa sarūpaṃ dasseti .
Taṃdassanena ca kattabbānīti karaṇīyānīti vacanattho kātabbo .
Tatthāti mahantakhuddakesu kammesu
M0.235 .Tattha na dakkhoti ettha tasaddassa visayaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ tesu tesu navakammesū ’’ ti .
‘‘ Uṭṭhānavīriyasampanno ’’ ti iminā natthi alaso kosajjaṃ etassāti analasoti vacanatthaṃ dasseti .
Tatrāti ettha trapaccayo sattamyatthe vicchājotakoti āha ‘‘ tesu tesū ’’ ti .
‘‘ Ṭhānuppattikāya vīmaṃsāyā ’’ ti vuttavacanassatthaṃ dassento āha ‘‘ idamevan ’’ tiādi .
‘‘ Tasmiṃyeva khaṇe uppannapaññāyā ’’ ti iminā ‘‘ ṭhānuppattikāyā ’’ ti ettha ṭhāna saddo taṅkhaṇatthoti dasseti .
Alaṃ kātun ti ettha alaṃ saddo bhūsanavāraṇapariyattasaṅkhātesu tīsu atthesu pariyattatthoti āha ‘‘ kātuṃ samattho ’’ ti .
Tibbacchandoti tikhiṇachando .
‘‘ Balavacchando ’’ ti iminā adhippāyatthaṃ dasseti .
Lokiyasamādhibhāvanāyāti lokiyāya aṭṭhasamāpattisaṅkhātāya samādhibhāvanāya .
Idhāgatoti imasmiṃ sāsane āgato .
Titthāyatanasāmikassāti taranti uplavanti sattā ummujjanimujjaṃ karonti etthāti titthaṃ , dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo .
Tameva āyatanaṃ diṭṭhigatikānanti titthāyatanaṃ .
Atha vā titthametesamatthīti titthino , tesamāyatanaṃ titthāyatanaṃ , tassa sāmiko titthāyatanasāmiko , tassa .
Tassa diṭṭhiyāti ettha diṭṭhi saddo laddhipariyāyoti āha ‘‘ tassa santakāya laddhiyā ’’ ti .
Kasmā sā laddhi ‘‘ khantī ’’ ti ca ‘‘ rucī ’’ ti ca ‘‘ ādāyo ’’ ti ca vuccatīti āha ‘‘ idānī ’’ tiādi .
Sāyeva laddhi khamati ceva ruccati ca gahitā cāti yojanā .
Tassa titthakarassāti katvatthe sāmivacanaṃ .
Tassāti titthāyatanasāmikassa .
Bhaññamānāyāti bhaṇiyamānāya .
Anabhiraddhoti ettha anabhirādhito aparitositacittoti atthaṃ dassento āha ‘‘ aparipuṇṇasaṅkappo , no paggahitacitto ’’ ti .
Yadidan ti yaṃ idaṃ ‘‘ anattamanattan ’’ ti vā ‘‘ attamanattan ’’ ti vā sambandho .
Iminā ‘‘ idan ’’ tipadassa aniyamaṃ dasseti .
Imeti bhikkhū .
Yañca anattamanattanti yojanā .
Tassevāti aññatitthiyapubbassa
M0.236 eva anattamanattanti sambandho .Idan ti dve attamanattāni , dve anattamanattānīti catubbidhaṃ idaṃ dhammajātaṃ .
Saṅghāṭanīyan ti saṅghaṭitabbaṃ , sannicayaṃ kātabbanti attho .
‘‘ Anārādhake ’’ tiādinā anārādhanīyasmin ti ettha na ārādheti vattaṃ anena kammenāti anārādhanīyan ti vacanatthaṃ dasseti .
Idan ti catubbidhaṃ .
Liṅgan ti kāraṇaṃ .
Lakkhaṇan ti cihanaṃ .
Itoti aṭṭhaṅgato nīhaṭenāti sambandho .
Vuttavipallāsenāti kaṇhapakkhe vuttaviparītena .
Sukkapakkhe aṭṭhaṅgāni samodhānetvā dassento āha ‘‘ nātikālena gāmapavesanaṃ nātidivā paṭikkamanan ’’ tiādi .
Kaṇhapakkhepi iminā nayena aṭṭhaṅgāni samodhānetabbāni .
‘‘ Paritosako ’’ ti iminā ārādhaka saddassa tosanatthaṃ dasseti .
Heṭṭhā pana ‘‘ sampādako ’’ ti vuttattā sādhanatthaṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ .
Upasampadamāḷakepīti upasampādaṭṭhāne ekakūṭayutte anekakoṇe patissayavisesepi .
So hi ekakūṭaṃ katvā anekehi koṇehi malīyati vibhūsīyatīti māḷoti vuccati .
‘‘ Cattāro māse parivasitabban ’’ tivacanaṃ asadisūpamāya pākaṭaṃ karonto ‘‘ yathā panā ’’ tiādimāha .
Hīti saccaṃ .
Assāti aññatitthiyapubbassa .
Parivasanto aññatitthiyapubboti sambandho .
Antarāti catumāsassa abbhantare .
Kuppanasabhāvoti nassanasabhāvo .
Pariggaṇhātīti paricchinditvā gaṇhāti .
Nāmarūpaṃ vavatthapetīti ‘‘ idaṃ nāmaṃ , idaṃ rūpan ’’ ti vavatthapeti .
Lakkhaṇan ti namanaruppanalakkhaṇaṃ , aniccādilakkhaṇaṃ vā .
Sotāpattimaggassa diṭṭhivicikicchāpahānaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ samūhatāni … pe … sallan ’’ ti .
Abbuḷhan ti āvahiyitthāti abbuḷhaṃ , uddhaṃ vahiyitthāti attho .
Ātyūpasaggo hi uddhaṅgamattho .
Taṃdivasamevāti tasmiṃ sotāpattimaggassa paṭilabhanadivaseyeva .
Bhummatthe cetaṃ upayogavacanaṃ .
Tadahevāti tasmiṃ sotāpannabhavanaahani eva .
Tassāti aññatitthiyapubbassa .
Pāḷiyaṃ pattassa anāgatattā vuttaṃ ‘‘ pattampi tathevā ’’ ti .
Yathā upajjhāyamūlakaṃ cīvaraṃ pariyesitabbaṃ , pattampi tathevāti
M0.237 attho .Idan ti pattacīvaraṃ .
Imassāti aññatitthiyapubbassa .
Aññeti upajjhāyato apare .
Tehipīti aññehipi .
Vilomāti paṭilomā .
Āyattan ti adhīnaṃ .
Āyattajīvikattāti aññatitthiyapubbassa upajjhāyena āyattajīvikattā .
Tassāti upajjhāyassa .
Vacanakaroti vacanaṃ karo .
Vākyepi samāsepi vacanasaddassa ‘‘ tassā ’’ ti padameva apekkhattā ‘‘ vacanakaro ’’ ti samāso hoti .
Eseva nayo ‘‘ upajjhāyena āyattajīvakattā ’’ ti etthāpi .
Tenāti vacanakarahetunā .
Aggiparicaraṇakāti aggipūjakā .
Iminā aggiṃ paricarantīti aggikāti vacanatthaṃ dasseti .
Tāpasāti jaṭādharā .
Te hi yasmā jaṭā ca tapo ca etesamatthi , tasmā ‘‘ jaṭilā ’’ ti ca ‘‘ tāpasā ’’ ti ca vuccanti .
Eteti jaṭilakā .
‘‘ Kiriyaṃ na paṭibāhantī ’’ ti vuttavacanassa atthaṃ dassento āha ‘‘ atthi kammaṃ , atthi kammavipāko ’’ ti .
Etadeva pabbajjan ti etaṃ eva tāpasapabbajjaṃ .
Etesan ti jaṭilānaṃ .
Sāsaneti buddhassa sāsane .
Tesan ti ñātīnaṃ , imaṃ parihāranti sambandho .
Teti ñātayo .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Ñātiseṭṭhassāti ñātiyeva seṭṭho , ñātīnaṃ vāti ñātiseṭṭho , tassa , buddhassāti sambandho .