28. Coravatthukathā
91. Diṭṭhapubboti aṅgulimālo pubbe diṭṭho .
Ayan ti coro .
Soti aṅgulimālo .
Aññesaṃ santikā vacanaṃ suṇantīti yojanā .
Teti manussā .
Ubbijjantipīti kāyena ubbijjantipi .
Uttasantipīti cittena uttasantipi .
Aṅgulimālo bhikkhūhi na pabbājito , nanu bhagavatā pana sayaṃ pabbājito , atha kasmā ‘‘ na bhikkhave ’’ ti vuttanti āha ‘‘ bhagavā sayaṃ dhammassāmī ’’ ti .
Dhammassāmīti ca dhammassa issaro , dhammena vā devamanussānaṃ issaro , adhipatīti attho .
Bhikkhūnaṃ akaraṇatthāya bhikkhūnaṃ sikkhāpadanti yojanā .
Tatthāti ‘‘ na bhikkhave ’’ tiādivacane .
‘‘ Dhajaṃ bandhitvā ’’ tiādinā dhajassa bandhanaṃ dhajabandho , dhajabandho viyāti dhajabandho , dhajabandho hutvā caratīti dhajabandhoti vacanatthaṃ dasseti .
Tasmāti yasmā dhajabandho , tasmā .
Yoti coro .
Panthaduhanaṃ vāti panthe duhanaṃ vā .
Paññāyati cāti ettha casaddo vākyasampiṇḍanattho .
Na kevalañhi vicaratiyeva , atha kho paññāyati cāti attho .
Idan ti corakammaṃ .
Rajjan ti rājabhāvaṃ .
Soti rājaputto .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Tasmin ti rājaputte .
Pubbeti pubbakāle .
Tan ti coraṃ .
Evan ti iminākārena , jānanti ceti yojanā .
Adissamānāti attānaṃ apaññāyamānā .
Idaṃ sandhicchedādicore
M0.241 sandhāya vuttaṃ , na ambalabujādicore .Pacchāpīti theyyakaraṇato pacchāpi .
Tepīti corepi .
92. Bhayenāti bhayato .
Ete panāti bhikkhū pana .
Laddhābhayattāti rājato laddho abhayo imehīti laddhābhayā , tesaṃ bhāvo laddhābhayattaṃ , tasmā .
Kārabhedakoti ettha kāra saddo rukkhavisese ca sakkāre ca bandhanālaye ca pavattati , idha pana bandhanālayeti dassento āha ‘‘ kāraṃ vuccati bandhanāgāran ’’ ti .
Bandhanāgārañhi karonti taṃ pavesite jane hiṃsanti etthāti ‘‘ kārā ’’ ti vuccati .
Idhāti ‘‘ kārabhedako ’’ tipade .
Dīpabandhanaṃ vā hotūti yojanā .
Imehi padehi na kevalaṃ bandhanāgāraṃyeva kārā nāma hoti , atha kho andubandhanādīnipi kārāyeva nāmāti dasseti .
Yoti coro .
Etesūti bandhanesu .
Muñcitvā vāti rajjubandhanaṃ nibbeṭhetvā vā .
Imehi padehi na kevalaṃ kārāya bhindanato eva kārabhedako nāma hoti , atha kho chindanamuñcanavivaraṇehipi kārabhedakoyeva nāmāti dasseti .
Dīpantaran ti bandhanadīpato antaraṃ aññaṃ dīpanti attho .
Cakkavāḷabandhanaṃ bhinditvā cakkavāḷantaraṃ gato aṭṭhakathāyaṃ na vutto .
Soti nacorako .
Gāmanigamapaṭṭanādīnīti ettha paṭṭanan ti nāvāpaṭṭanaṃ , sakaṭapaṭṭanañca .
Keṇiyāti rañño dātabbaāyena .
Tan ti keṇiṃ .
Nidhānan ti nikkhaṇitvā ṭhapitaṃ dhanaṃ .
Upasaṃharitvāti rājādīnaṃ santikaṃ haritvā .
Tan ti kasikammādīhi sampādetvā jīvantaṃ .
Tatthevāti bandhāpitaṭṭhāneyeva .
93. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
Yo koci palātoti sambandho .
Nanti yaṃ kiñci janaṃ , likhāpetīti yojanā .
Paṇṇe vāti kuse vā .
Assāti janassa .
Daṇḍan ti dhanadaṇḍaṃ .
Likhitakoti likhitabboti likhito , soyeva likhitako .
94. Yo pana kasāhi haññatīti sambandho .
Iminā aññehi kasāhi haññatīti kasāhatoti vacanatthaṃ dasseti .
‘‘ Ayameva te daṇḍo hotū ’’ ti iminā kataṃ daṇḍakammaṃ imassāti katadaṇḍakammoti vacanatthaṃ dasseti .
Allavaṇoti tintavaṇo .
Ghātetvāti hanitvā
M0.242 paharitvāti attho .Gaṇḍigaṇḍiyoti phoṭaphoṭā .
Sannisinnāsūti gaṇḍīsu pakatisarīrena samaṃ nisinnāsu .
95. Katadaṇḍakammabhāvo tāva purimanayeneva veditabbo hotu , kathaṃ pana lakkhaṇāhatabhāvo veditabboti āha ‘‘ yassa panā ’’ tiādi .
Tattha tattenāti tāpena .
Lakkhaṇan ti saññāṇaṃ .
Soti jano .
Bhujissoti bhujo etassatthīti bhujisso ( ma . ni . ṭī .2.426).
Parehi apālito ca anajjhoharāpito ca hutvā sayameva attānaṃ pālanena ca bhojanaṃ ajjhoharaṇena ca samannāgatoti vuttaṃ hoti .
Assāti lakkhaṇāhatassa .
Vaṇāti arūni .
Tāni hi yasmā vaṇanti gattāni vicuṇṇāni karonti , tasmā vaṇāti vuccanti .
Rūḷhāti taruṇamaṃsena ruhā .
Timaṇḍalavatthassa lakkhaṇāhatassa janassāti sambandho .