Rādhabrāhmaṇavatthukathā
69. Kiñcāpi āyasmā sāriputto jānātīti yojanā .
Iminā ‘‘ kiṃ nu kho ajānanto pucchī ’’ ti āsaṅkaṃ nivāreti .
Bhagavā anuññātukāmo
M0.226 hotīti sambandho .Pana saddo garahattho , tathā jānantopīti attho .
Lahukan ti hetuantogadhavisesanaṃ .
Lahukattā paṭikkhipitvāti vuttaṃ hoti .
Assāti bhagavato , ajjhāsayanti sambandho .
‘‘ Ajjhāsayaṃ viditvā ’’ tivacanassa yuttiṃ dassento āha ‘‘ buddhānaṃ hī ’’ tiādi .
Hīti saccaṃ .
Ayañcāti sāriputtatthero ca .
Aggoti koṭiukkaṃso .
Seṭṭhoti pavaro uttamo .
‘‘ Byattena bhikkhunā paṭibalenā ’’ ti ettha byattapaṭibalānaṃ visesaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ byatto nāmā ’’ tiādi .
Tattha yassa sāṭṭhakathaṃ vinayapiṭakavācuggataṃ pavattati , ayaṃ byatto nāmāti yojanā
V1.197 .Tasmin ti vinayapiṭakaṃ vācuggatabhikkhumhi .
Yassāti bhikkhuno .
Suggahitan ti sāṭṭhakathāya suṭṭhu gahitaṃ .
Ayampīti pisaddo purimabhikkhuṃ apekkhati .
Imasmiṃ attheti imasmiṃ vatthumhi , imasmiṃ visayeti attho .
Byatirekānvayavasena paṭibalaṃ dassento āha ‘‘ yo panā ’’ tiādi .
Yo pana na sakkotīti sambandho .
Kasmāti āha ‘‘ kāsasosasemhādinā vā ’’ tiādi .
Tattha kāso ca soso ca semho ca , te ādayo yassa gelaññassāti kāsasosasemhādi , ādisaddena eḷamūgādayo saṅgaṇhāti .
Oṭṭho ca danto ca jivhā ca , tā ādayo yesaṃ tāluādīnanti oṭṭhadantajivhādayo , tesaṃ .
Padabyañjanehīti padaakkharehi .
Byañjana saddo hettha akkharavācako .
Hāpetīti galattā hāpeti .
Aññathā vā vattabban ti aññena sithilādinā ākārena vā vattabbaṃ .
Aññathā vadatīti aññena dhanitādiākārena vadati .
Tabbiparītoti tassa apaṭibalassa viparīto bhikkhūti sambandho .
Tatoti jānāpetabbato .
Yan ti yaṃ ākāraṃ dhātukammametaṃ , saṅghoti kāritakammametaṃ .
Idha kāritakammaṃ kito vadati .
71. Upasampannasamanantarāti ettha upasampannassa samanantarāti atthaṃ nivārento āha ‘‘ upasampanno hutvāva samanantarā ’’ ti .
Evasaddena cirakālaṃ
M0.227 nivatteti .Ullumpatūti ettha upubbalupadhātuyā upasaggavasena vā atthātisayavasena vā dhātūnamanekatthattā idha upubbadharadhātuyā atthe vattatīti dassento āha ‘‘ uddharatū ’’ ti .
Uṭṭhāpetvā , ukkhipitvā vā dharatūti attho .
Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘ akusalā ’’ tiādi .
Tattha ‘‘ akusalā vuṭṭhāpetvā ’’ ti iminā sahāvadhinā utyūpasaggassa atthaṃ dasseti .
‘‘ Kusale patiṭṭhāpetū ’’ ti iminā sahādhārena dharadhātussa atthaṃ dasseti .
Utyūpasaggassa ukkhipanatthaṃ dassento āha ‘‘ sāmaṇerabhāvā vā uddharitvā ’’ ti .
‘‘ Paṭiccā ’’ ti iminā upādāyāti ettha samīpe ādiyitvāti saddatthamagahetvā saṅketatthavasena pākaṭattā tassa saṅketatthaṃ dasseti , adhippāyatthaṃ dassetīti attho .
73. Adhiṭṭhitāti ettha adhi niccavasena ṭhāti pavattatīti adhiṭṭhitāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ niccappavattinī ’’ ti .
Kasmā cattāro paccayā nissayāti vuttāti āha ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
‘‘ Cattāro ’’ tiādinā cattāro paccaye nissāya attabhāvo seti pavattatīti nissāyāti avuttakammatthaṃ dasseti .