Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
420. Ayan ti
V2.241 kammakato bhikkhu , na vattatīti sambandho .Anulomavatteti katakammassa anulome vatte .
Assāti bhikkhussa .
Sarajjukoti saha kammasaṅkhātāya rajjuyāti sarajjuko .
421. Samaggehi bhikkhūhīti sambandho .
Hīti saccaṃ .
Accayaṃ desāpetvāti aññamaññaṃ dosaṃ desāpetvā .
Tiṇavatthārakasamathaṃ vāti vā saddo atthantaravikappo .
Tatra ceti ettha ta saddo kammavisayo , ce saddo sacepariyāyoti āha ‘‘ sace tādise kamme ’’ ti .
Diṭṭhāvikammampi katvāti diṭṭhāvikammaṃ katvāpīti yojanā .
Pi saddena akatvāpīti sampiṇḍeti .
Yatra panāti kamme pana .
Tatthāti kamme .
Pakkamitabban ti saṅgāmāvacarena pakkamitabbaṃ .
422. Ussitamantīti ettha ussitaṃ mantī ussitamantīti dassento āha ‘‘ lobha … pe … bhāsitā ’’ ti .
Tattha ‘‘ lobhadosa mohamānussannaṃ vācan ’’ ti iminā ussitapadassa atthaṃ dasseti .
‘‘ Bhāsitā ’’ ti iminā ‘‘ mantī ’’ ti padassa atthaṃ dasseti .
Nissitajappīti ettha aññanissitaṃ jappametassāti nissitajappīti dassento āha ‘‘ attano ’’ tiādi .
Ettha jappan ti vacanaṃ .
Jappa vacaneti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ .
Ussadayuttan ti lobhādiussadayuttaṃ , vacananti sambandho .
Evamaññan ti evaṃ attanā aññaṃ .
Kathānusandhivacaneti codakacuditakānaṃ kathāya anusandhivacane .
Ettha ‘‘ vacane ’’ ti iminā ‘‘ bhāsānusandhī ’’ ti ettha bhāsasaddo vacanapariyāyoti dasseti .
Ussāretīti uddhaṃ gamāpeti .
Iminā ussādeti upari gamāpetīti ussādetāti vacanatthaṃ dasseti .
Ettha hi dakārarakārā sadisatthā
M0.616 .Te hi dve akkharā kadāci katthaci sadisatthā honti .
Avasāretīti hīnabhāvaṃ gamāpeti .
Iminā avasādeti adhobhāvaṃ gamāpetīti avasādetāti vacanatthaṃ dasseti .
‘‘ Apasādetā ’’ tipi pāṭho , upasaggamattameva nānaṃ .
Samphañca bahuṃ bhāsatīti ettha samphasaddo niratthakakathāvacanoti āha ‘‘ niratthakakathan ’’ ti .
Niratthakakathā hi yasmā saṃ hitasukhaṃ phalati vināseti , tasmā samphanti vuccati .
Phā dhātūti ca phaladhātūti ca dhātupāṭhesu ( saddanītidhātumālāyaṃ 16 lakārantadhātu ) vuttaṃ .
Bhāre anāropiteti ‘‘ tava bhāro ’’ ti saṅghena bhāre anāropite .
Ajjhottharitvāti abhibhavitvā
V2.242 .Iminā pasayha pavattāti ettha pasayhasaddassa abhibhavanatthaṃ dasseti .
Anadhikāreti anadhipaccaṭṭhāne .
‘‘ Kathetā ’’ ti iminā vatudhātuyā kathanatthaṃ dasseti .
Anokāsakammaṃ kāretvāti ettha nakārassa ayuttayogabhāvato yuttaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘ okāsakammaṃ akāretvā ’’ ti .
Yassāti yā assa .
Assa bhikkhuno attano yā diṭṭhi atthīti yojanā , athavā attano yā diṭṭhi bhaveyyāti yojanā .
Tan ti diṭṭhiṃ .
‘‘ Kathetā ’’ ti iminā byākatāti ettha vi ā pubbakaradhātuyā kathanatthaṃ dasseti .