Pakāsanīyakammādikathā
336.‘‘ Kheḷasadisā ’’ ti
V2.155 iminā micchājīvena uppannapaccayānaṃ sadisūpacārena kheḷabhāvaṃ dasseti .Tasmā kheḷā viyāti kheḷo , micchājīvapaccayā , kheḷe asati bhakkhati ajjhoharatīti kheḷāsakoti vacanattho kātabbo .
Etarahi pāḷiyaṃ , aṭṭhakathāyañca ‘‘ kheḷāpakassā ’’ ti oṭṭhajena paṭhamakkharena pāṭho atthi .
340. Patthaddhenāti ettha bhūso thaddho patthaddho , bāḷhathaddhoti attho .
Tena vuttaṃ ‘‘ niccalenā ’’ ti .
Potthakarūpasadisenāti ettha potthakarūpaṃ nāma vatthadantādimayaṃ , tena sadiso potthakarūpasadiso , tena .
342. Rājañātakā
M0.518 nāmāti ettha raññā jāniyanti ‘‘ amhākaṃ garū ’’ ti rājañātā , teyeva rājañātakāti attho daṭṭhabbo .Tadatthaṃ adhippāyena dassento āha ‘‘ rājā amhe jānātī ’’ tiādi .
Pahaṭṭhakaṇṇavāloti pahaṭṭho kaṇṇo ca vālo ca etassāti pahaṭṭhakaṇṇavālo .
Bandhaniccaleti rajjuvallīhi bandho viya niccale , pahaṭṭhakaṇṇavāleti sambandho .
‘‘ Katvā ’’ ti iminā ‘‘ abhidhāvī ’’ ti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti .
Dukkhañhi kuñjara nāgamāsadoti ettha kuñjarasaddassa āmantanapadabhāvaṃ āvikaronto āha ‘‘ bho kuñjarā ’’ ti .
Nāgasaddassa ahināgahatthināgesu pavattanato vuttaṃ ‘‘ buddhanāgan ’’ ti .
Āsadoti padassa ākodhena sadanaṃ upagamanaṃ āsadoti dassento āha ‘‘ vadhakacittena upagamanaṃ nāmā ’’ ti .
Dukkhan ti etarahi ca āyatiñca dukkhakāraṇaṃ .
Dukkhaṃ hīti hisaddo padapūraṇamattaṃ , atha vā dukkhamevāti attho .
‘‘ Buddhanāgaṃ ghātakassā ’’ ti iminā nāgaṃ hanatīti nāgahatoti vacanatthaṃ dasseti .
Paṭikuṭiyova osakkīti ettha tathāgatassa paṭimukhaṃ kuṭena gamanametassāti paṭikuṭiyo , paṭikuṭiyo eva hutvā osakkīti dassento āha ‘‘ tathāgatābhimukhoyeva piṭṭhimehi pādehi osakkī ’’ ti .
‘‘ Na jānātī ’’ ti iminā lakkha dassanaṅkesūti dhātupāṭhesu ( pāṇinī 1539 saddanītidhātumālāyaṃ 18 dakārantadhātu ) vuttesu atthesu idha dassanatthoti dasseti .
Na lakkhitabboti aññehi sappurisehi na lakkhitabboti attho .
Ettha ṇyapaccayo kattukammesu hoti , yakārassa kakāraṃ katvā alakkhikoti vuttaṃ .
343.‘‘ Bhuñjitabbabhojanan ’’ ti
V2.156 iminā tikabhojanan ti ettha yupaccayassa kammatthabhāvaṃ dasseti .Tan ti tikabhojanaṃ .
Yathādhammoti ‘‘ gaṇabhojane pācittiyan ’’ ti ( pāci .209) vuttāya mātikāvibhaṅgapāḷiyā anurūpaṃ
M0.519 .Pañcavatthuyācanakathāti pañca vatthūni yācanassa kathā .
Āyukappan ti avīcimahāniraye āyukappaṃ sandhāya vuttaṃ .
Avīcimahāniraye āyukappo nāma eko antarakappoti jinālaṅkāraṭīkādīsu ( mi . pa .4.1.3; kathā . aṭṭha .654-657; itivu . aṭṭha .18; sārattha . ṭī . cūḷavagga 3.343; a . ni . ṭī .3.662) vutto .
‘‘ Eko asaṅkhyeyyakappo ’’ ti sammohavinodanādīsu ( vibha . aṭṭha .809; ma . ni . aṭṭha .3.128; vi . vi . ṭī .1.410; vajira . ṭī . pārājikaṇḍa 410) vutto .
Seṭṭhaṃ puññan ti mahantaṃ puññaṃ .
Iminā brahaṃ puññan ti brahasaddo mahantatthoti dasseti .
Braha vuddhiyanti dhātupāṭhesu ( pāṇinī 735; saddanītidhātumālāyaṃ 16 hakārantadhātu ) vuttattā brahasaddo mahantavācako hoti .
Brahadhātuto apaccayaṃ katvā ‘‘ brahā ’’ tipi , mapaccayaṃ katvā ‘‘ brahmā ’’ tipi pāṭho atthi .
Āyukappamevāti saggesu āyukappameva .