Codanādipucchāvissajjanāvaṇṇanā
359. Dutiyagāthāsaṅgaṇiyaṃ
V2.228 codanā nāma kiṃ dassetvā codanāti āha ‘‘ vatthuñca āpattiñca dassetvā codanā ’’ ti .Dosaṃ sarāpetīti dosasāraṇā .
Saṅghasannipātoti saṅghassa sannipatanaṃ .
Iminā saṅghoti ettha uttarapadalopaṃ dasseti .
Matikamman ti ettha matisaddo icchatthoti āha ‘‘ vuccati mantaggahaṇan ’’ ti .
Tan ti matikammaṃ .
‘‘ Tena cuditakapuggalenā ’’ ti padaṃ ‘‘ sāraṇatthāyā ’’ ti pade kāritakammaṃ .
Tassa puggalassāti tassa cuditakassa puggalassa , iminā ‘‘ niggahatthāyā ’’ ti padassa kammaṃ dasseti .
Tatthāti tasmiṃ adhikaraṇavinicchayaṭṭhāne .
Pariggahaṇatthāyāti pari vīmaṃsitvā gahaṇatthāya .
Dhammā-dhamman ti
M0.601 bhūtābhūtaṃ .‘‘ Vinicchayasanniṭṭhāpanatthan ’’ ti iminā pāḷiyaṃ pāṭhasesaṃ dasseti .
Mā kho paṭighan ti ettha paṭigha saddo kopapariyāyoti āha ‘‘ kopaṃ mā janayī ’’ ti .
‘‘ Cuditake vā codake vā ’’ ti iminā ‘‘ saṅghe ’’ ti ādhāraṃ paṭikkhipati .
Sace anuvijjako tuvan ti ettha anuvijjaka saddo vinayadharapariyāyoti āha ‘‘ vinayadharo ’’ ti .
Vinayadharo hi yasmā codakacuditakānaṃ vacanaṃ anuminitvā vatthuāpattādivasena vidati , tasmā anuvijjakoti vuccati .
Viruddhaṃ gāhaṃ saṃvattetīti viggāhikaṃ .
‘‘ Na tvan ’’ tiādinā ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti .
Yāyāti kathāya .
Suttādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ suttaṃ nāmā ’’ tiādi .
Anuyuñjanavattan ti anuyuñjanassa , anuyuñjane vā vattaṃ .
Kusalena buddhimatāti ettha kusala saddo chekapariyāyo , buddhimantu saddo paṇḍitapariyāyoti āha ‘‘ chekena paṇḍitenā ’’ ti .
‘‘ Ñāṇapāramippattenā ’’ ti iminā buddhimatāti ettha na kevalaṃ ñāṇasāmaññaṃ , atha kho sabbaññutaññāṇanti dasseti .
Ayan ti eso yathāvutto attho .
Ayaṃ panāti eso vakkhamāno pana .
Etthāti imāsu gāthāsu .
Sace tvaṃ anuvijjako hosīti yojanā .
Yaṃ pana anuyogavattaṃ kataṃ supaññattaṃ sabbasikkhāpadānaṃ anulomanti yojanā .
Tan ti anuyogavattaṃ .
Itīti ayaṃ sādhippāyasaṅkhepavaṇṇanā .
Attanoti anuvijjakassa .
Samparāyeti paraloke .
Yoti anuvijjako .
Tan ti anuyogavattaṃ
V2.229 .Gatin ti sugatiṃ .
Hitan ti codakacuditakānaṃ hitaṃ .
Gavesantoti ñāṇena esanto .
Iminā hitaṃ esantoti hitesīti vacanatthaṃ dasseti .
Mettañcāti appanāpattaṃ mettañca .
Mettāpubbabhāgañcāti appanāmettāya pubbabhāge pavattaṃ parikammaupacāramettañca .
Tava bhāre saṅghena kate evāti yojanā .
Yoti anuvijjako .
Etesan ti codakacuditakānaṃ .
‘‘ Bhāsitan ’’ ti iminā vohāra saddo bhāsitapariyāyoti dasseti .
Tan ti sahasā vohāraṃ .
Anusandhitan ti
M0.602 ettha vinicchayānusandhiṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ kathānusandhi vuccatī ’’ ti .Kathāya anurūpaṃ sandahanaṃ kathānusandhi .
Paṭiññānusandhitenāti ettha paṭiññāsaddaanusandhisaddānaṃ tulyādhikaraṇato aññaṃ bhinnādhikaraṇaṃ dassento āha ‘‘ athavā ’’ tiādi .
Lajjiṃ puggalanti sambandho .
Tatthāti gāthāyaṃ .
Vattānusandhināti ācārasaṅkhātena vattena anusandhinā assa alajjīssa vattena saddhiṃ yā paṭiññā sandhiyatīti yojanā .
Jānanto āpajjatīti jānanto hutvā āpajjati .
Iminā sañciccāti padassa sañcetetvāti atthaṃ dasseti .
Vītikkamacetanāya saddhiṃ cetetvāti attho .
‘‘ Na deseti na vuṭṭhātī ’’ ti iminā parigūhatīti ettha parigūhanaṃ nāma atthato na desanaṃ na vuṭṭhānanti dasseti .
Yan ti ‘‘ sañcicca āpattiṃ āpajjatī ’’ ti vacanaṃ .
Tumhehīti parihārakārakehi .
Saccan ti tathaṃ avitathaṃ .
Ahampīti codakopi .
Pi saddena parihārakaṃ sampiṇḍeti .
Nan ti ‘‘ sañciccā ’’ tiādivacanaṃ .
Tan ti tuvaṃ , tvaṃ vā .
Pubbāparan ti ettha pubbe kathetabbaṃ pubbaṃ , aparamhi kathetabbaṃ aparaṃ , pubbañca aparañca pubbāparanti dassento āha ‘‘ pure ’’ tiādi .
‘‘ Tasmiṃ pubbāpare ’’ ti iminā pāḷiyaṃ pubbaparassāti ettha bhummatthe sāmivacananti dasseti .
Dvīhīti
V2.230 pārājikasaṅghādisesavasena dvīhi .Pañcahīti thullaccayādivasena pañcahi .
Micchādiṭṭhiyāti ‘‘ natthi dinnan ’’ tiādinā ( dha . sa .1221) dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā .
Antaggāhikadiṭṭhiyāti ‘‘ sassato loko ’’ tiādinā ( dī . ni .1.31; ma . ni .1.269) dasavatthukāya antaggāhikadiṭṭhiyā .
Sabbatthāti sabbesu dutiyagāthāsaṅgaṇikesu .
Iti dutiyagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanāya yojanā samattā .