Soṇassa pabbajjākathā
243.‘‘ Makkhito ’’ ti
M0.333 iminā phurati vipphārati byāpetīti phuṭoti vutte phuradhātuyā vipphāraṇaṃ nāma makkhitatthoti dasseti .Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
Iminā gāvo āhananti etthāti gavāghātanan ti atthaṃ dassebhi .
Tantissareti tantiyā guṇassa sare .
Vādanakusaloti vādane kusalo .
Kharamucchitāti kharena mucchitā .
‘‘ Sarasampannā ’’ ti iminā saro etissamatthīti saravatī , vīṇāti dasseti .
Kammaññāti ettha kammasaddato khamatthe ññapaccayoti āha ‘‘ kammakkhamā ’’ ti .
Mandamucchanāti mandena mucchanā .
Same guṇeti ettha samo nāma majjhimo , guṇo nāma mukhyato vīṇāya jiyā , upacārato saroti āha ‘‘ majjhime sare ’’ ti .
Vīriyasamathan ti ettha vīriyañca samatho cāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ vīriyasampayuttaṃ samathan ’’ ti .
Iminā vīriyena sampayuttaṃ samathaṃ vīriyasamathan ti dasseti .
‘‘ Vīriyaṃ samathena yojehī ’’ ti iminā vīriyena samathaṃ yojehīti atthopi dassitoti daṭṭhabbaṃ .
Indriyānañca samatan ti ettha saddhādīni pañcindriyāneva gahetabbāni , na aññānīti dassento āha ‘‘ saddhādīnaṃ indriyānan ’’ ti .
‘‘ Samabhāvan ’’ ti iminā tāpaccayo bhāvatthe hotīti dasseti .
Tatthāti ‘‘ indriyānaṃ samatan ’’ tipāṭhe , saddhādīsu indriyesu vā .
Tattha ca nimittaṃ gaṇhāhīti ettha bhāvenabhāvalakkhaṇe thapaccayo hotīti āha ‘‘ tasmiṃ samathe satī ’’ ti .
Ādāse sati mukhabimbena kattubhūtena uppajjitabbaṃ iva , tasmiṃ samathe sati yena nimittena kattubhūtena uppajjitabbanti yojanā .
Samathassa nimittaṃ samathanimittaṃ , indriyānaṃ samabhāvo .
Eseva nayo sesesupi .
Samathanimittādīni cattāri ekasesena vā sāmaññaniddesena vā ‘‘ nimittan ’’ ti vuccati .
244. Aññaṃ
V2.4 byākareyyan ti ettha aññaṃ byākaronto attānaṃ ‘‘ arahā ahan ’’ ti jānāpetīti āha ‘‘ arahā ahan ’’ ti jānāpeyyan ’’ ti .Cha ṭhānānīti ettha ṭhānasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘ cha kāraṇānī ’’ ti
M0.334 .‘‘ Paṭivijjhitvā ’’ tiādinā adhimuttoti padassa adhippāyatthaṃ dasseti .
Saddattho pana adhimuccatīti adhimuttoti daṭṭhabbo .
Arahattaṃ vuccatīti sambandho .
Hīti vitthāro .
Asammohotīti ettha ākāratthavācako iti saddo pubbapadesupi yojetvā ‘‘ nekkhamaṃ iti vuccatī ’’ tiādinā yojanā kātabbā .
‘‘ Paṭivedharahitan ’’ ti iminā kevalaṃ saddhāmattakan ti ettha mattasaddassa nivattetabbatthaṃ dasseti .
Paṭivedhapaññāyāti maggapaññāya .
‘‘ Asammissan ’’ ti iminā kevalasaddassa asammissatthaṃ dasseti .
Paṭicayan ti ettha paṭisaddo anupacchinnattho , cidhātu vaḍḍhanatthoti āha ‘‘ punappunaṃ karaṇena vaḍḍhin ’’ ti , maggapaṭivedhena vītarāgattāyevāti sambandho .
Tanninnamānasoyevāti tasmiṃ phalasamāpattivihāre ninnamānaso eva .
Lābhasakkārasilokan ti ettha labhanaṃ lābho , suṭṭhu karaṇaṃ sakkāro , silokanaṃ vaṇṇabhaṇanaṃ siloko , lābho ca sakkāro ca siloko ca lābhasakkārasilokanti atthaṃ dassento āha ‘‘ catupaccayalābhañcā ’’ tiādi .
Tesaṃyevāti catunnaṃ paccayānameva .
‘‘ Sīlañca vatañcā ’’ ti iminā sīlabbatan tipadassa dvandavākyaṃ dasseti .
Bhusa saddassa kaliṅgaratthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ balavanto ’’ ti ‘‘ khīṇāsavassā ’’ ti iminā nevassāti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti .
‘‘ Gahetvā ’’ ti iminā pariyādiyantīti ettha paripubbaāpubbadādhātuyā gahaṇatthaṃ dasseti .
Hīti saccaṃ .
Kilesā karontīti sambandho .
Tesan ti kilesānaṃ .
Āneñjappattan ti ettha iñjanaṃ kampanaṃ iñjaṃ , na iñjaṃ aneñjaṃ , tameva āneñjaṃ , taṃ pattanti āneñjappattanti atthaṃ dassento āha ‘‘ acalanappattan ’’ ti .
Vayañcāti ca saddo avuttasampiṇḍanatthoti āha ‘‘ vayampi uppādampī ’’ ti .
Upādānakkhayassāti ettha upādānakkhayaṃ adhimuttassāti dassento āha ‘‘ upayogatthe sāmivacanan ’’ ti .
‘‘ Uppādañca vayañcā ’’ ti iminā āyatanuppādan ti
M0.335 ettha uppādasaddena vayopi avinābhāvato gahetabboti dasseti .Sammāti nipāto ñāyatthoti āha ‘‘ hetunā nayenā ’’ ti .
Santacittassāti ettha santasaddassa khedādīsupi pavattattā idha nibbutatthe vattatīti āha ‘‘ nibbutacittassā ’’ ti .
Anunayapaṭighehīti anu punappunaṃ ārammaṇe cittaṃ netīti anunayo ,
V2.5 rāgo , ārammaṇe paṭihaññatīti paṭigho , doso , anunayo ca paṭigho ca anunayapaṭighā , tehi .Iṭṭhe anunayo , aniṭṭhe paṭigho hotīti sambandho daṭṭhabbo .