78. Pātimokkhuddesakathā
150. Imaṃ
M0.303 nidānan ti pātimokkhassa imaṃ nidānaṃ .Sutā kho panāti ettha suyyitthāti sutā , suyyassantīti vā sutā , pārājikuddesādayo .
Sutā ca sutā ca sutāti sarūpekaseso kātabbo .
Avasesan ti nidānuddesādito avasesaṃ pārājikuddesādi .
Sutenāti sutasaddena .
‘‘ Atthe asambhavato sadde vuttavidhānaṃ hotī ’’ ti hi paribhāsato ‘‘ sutenā ’’ ti ettha saddova gahetabbo .
Tena nayenāti tena nidānuddesanayena .
Aṭavimanussabhayan ti aṭaviyaṃ nivasantassa manussassa bhayaṃ , vanacarakabhayanti attho .
Rājantarāyotiādīsu evaṃ viseso veditabboti yojanā .
Davadāhoti dāyaṃ dahatīti davadāho ākārassa rassaṃ , yakārassa ca vakāraṃ katvā .
Nan ti bhikkhuṃ .
Ekaṃ vā bhikkhunti yojanā .
Paṭhamo vā uddesoti nidānuddeso .
Etthāti pañcasu uddesesu .
Yasmin ti uddese .
Sopīti uddesopi .
Suteneva sāvetabboti sutapadeneva saṅghassa sāvetabboti evasaddo ‘‘ na vitthārenā ’’ ti dasseti .
Anajjhiṭṭhāti ettha upasaggavasena isudhātussa icchākantito aññamatthaṃ dassento āha ‘‘ anāṇattā , ayācitā vā ’’ ti .
Ettha ‘‘ anāṇattā ’’ ti idaṃ therena anāṇattabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ
V1.259 .‘‘ Ayācitā ’’ ti idaṃ sammutiladdhena navakena ayācitabhāvaṃ sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Etthāti ‘‘ anajjhiṭṭhā dhammaṃ bhāsantī ’’ ti vacane .
Dhammajjhesaketi dhammakathanatthāya ajjhesatīti dhammajjhesako , tasmiṃ .
Āpucchitvā vā tena saṅghattherena yācito hutvā vāti yojanā .
Vārapaṭipāṭiyāti vārānukkamena .
Dehīti vāti ettha iti-vā-saddo ‘‘ bhaṇa ’’ itipadena ca ‘‘ kathehi ’’ itipadena ca yojetabbo .
‘‘ Bhaṇa ’’ iti vā ‘‘ kathehi ’’ iti vā ‘‘ dehi ’’ iti vā vattabbāti yojanā
M0.304 .Tīhipi vidhīhīti osāraṇakathanasarabhaññasaṅkhātehi tīhi sajjanehi .
Ettha ca suttassa osāriyate uccāriyate osāraṇaṃ , atthassa kathiyate kathanaṃ , suttassa ca tadatthassa ca sarena bhaṇiyate sarabhaññaṃ .
Osārehīti suttaṃ uccārehi .
Kathehīti atthaṃ kathehi .
Sarabhaññan ti suttassa ca tadatthassa ca sarena bhaṇanaṃ .
Nan ti saddhivihārikaṃ .
Sajjhāyaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘ sajjhāyaṃ karomī ’’ ti adhiṭṭhahitvā .
Etthāti ajjhesanaṭṭhāne .
Nissitaketi saddhivihārikādayo .
Soti saṅghatthero ,‘‘ vattabbo ’’ tipade kammaṃ ,‘‘ vadatī ’’ tiādīsu padesu kattā .
Āraddhan ti saṅghena āraddhaṃ .
Ṭhapetvāti dhammasavanaṃ ṭhapetvā .
Osāretvāti paṭhamaṃ suttaṃ osāretvā .
Puna kathentenāti pacchā atthaṃ kathentena .
Aṭṭhapetvāyeva vāti suttassa ca atthassa ca antarā aṭṭhatvā eva vā .
Kathetabban ti atthajātaṃ kathetabbaṃ .
Kathentassa … pe … nayoti paṭhamaṃ atthaṃ kathetvā puna suttañca atthañca sarena bhaṇantassa puna āgatepi eseva nayoti attho .
Upanisinnakathāyapīti samīpe nisinnena kathāyapi .
Tenāti saṅghattherena .
Vattuṃ vaṭṭatīti visesetvā vattuṃ vaṭṭati .
Tenāti manussehi jānanabhikkhunā .
Saṅghatthero bhaṇati , tuṇhī vā hotīti sambandho .
‘‘ Pucchantī ’’ ti vutteti yojanā .
Anumodanādīsupītiādisaddena dhammakathādayo saṅgaṇhāti .
Saṅghatthero anujānātīti sambandho .
Sabbatthāti sabbesu vihāraantaragharesu .
Sajjhāyan ti sayaṃ issarena ayanaṃ uccāraṇaṃ , kenaci anajjhiṭṭho sayaṃ adhiissarena ayanaṃ uccāraṇanti attho .
Theroti saddhivihāro thero .
Vissamissāmīti khedavirahitaṃ gamissāmi .
Āpucchitabban ti paṭhamatherampi puna āgatattherampi āpucchitabbaṃ .
Ekena saṅghattherena anuññātenāti sambandho .
Aññasmīn ti anuññātattherato aññasmiṃ thereti sambandho .
Tan ti puna āgataṃ theraṃ .
Attānaṃ
M0.305 sammanitabban ti ettha paccatte upayogavacananti āha ‘‘ attā sammanitabbo ’’ tiV1.260 .Kiṃ sammatena parisaṃ anoloketvā pucchitabboti āha ‘‘ pucchantena panā ’’ tiādi .
153. Meti mayhaṃ .
Itoti puggalato , uppannoti sambandho .
Puramhākan ti padassa pure amhākanti padacchedaṃ katvā puresaddo paṭhamatthoti āha ‘‘ paṭhamaṃ amhākan ’’ ti .
Paṭikacceva saddo pagevapariyāyo ,‘‘ paṭhamataramevā ’’ ti iminā tassa atthaṃ dasseti .
Bhūtamevāti vijjamānameva , tathameva vā .