Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

10. Jīvitindriyakathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၅၄၀။ ဣဒါနိ ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာ နာမ ဟောတိ၊
တတ္ထ၊ ထို ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာ၌။ ပုဗ္ဗသေလိယာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စလဒ္ဓိ(ဟောတိ) သေယျထာပိ၊ (ဧဝံ)၊ ယေသံ၊ အကြင်ပရဝါဒီတို့၏။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ နာမ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေမည်သည်။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တော၊ စိတ္တဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော။ အရူပဓမ္မော၊ နာမ်တရားတည်း။ တသ္မာ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ (လဒ္ဓိဟောတိ၊ )
တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊ ပဋိညာဣတရဿ၊

နတ္ထိ ရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယူတိ၊ အစရှိသော။ ပဉှေ၊ ပြဿနာ၌။ ဥပါဒိန္နရူပါနမ္ပိ၊ တဏှာ ဒိဋ္ဌိ တို့ ကပ်၍ ယူအပ် စွဲလမ်းအပ်သော သက်ရှိ ရုပ်တို့၏၎င်း။ တိဏကဋ္ဌာဒီနမ္ပိ၊ မြက် ထင်း အစရှိသော သက်မဲ့ ရုပ်တို့၏၎င်း။ သန္တာနဝသေန= အစဉ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပဝတ္တိမေဝ၊ ဖြစ်ခြင်းကိုပင်။ (ဣစ္ဆတိ၊ ၌စပ်။) အာယု၊ တဘဝ အတွက် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ကြောင်းတည်း။ ဌိထိ= တည်တံ့ကြောင်းတည်း။ ယပနာ၊ မျှတကြောင်းတည်း။ ယာပနာ၊ တည်း။ ဣရိယနာ၊ အသက်ရှင် ကြောင်းတည်း။ ဝတ္တနာ၊ ဖြစ်ကြောင်းတည်း။ ပါလနာ၊ စောင့်ရှောက် ကြောင်းတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဣစ္ဆတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ပဋိက္ခိပတိ၊

[ရုပ် တရားတို့၏ အာယု စသည် မရှိဟု မဆိုလို။ သန္တာန်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ခြင်းကို အာယုစသည်ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် မရှိဘူးလောဟု မေးရာဝယ် ပယ်သည်။ မရှိ မဟုတ်၊ ရှိသည် ဟူလို။]

အတ္ထီတိပဉှေ၊ အစရှိသော ပြဿနာ၌။ ဣမိနာကာရဏေန၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။

(သန္တာန်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ခြင်းကို အာယု စသည်ဟု ဆိုခြင်းကြောင့်။) ပဋိဇာနာတိ၊

အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိပဉှေ၊ ပြဿနာ၌။ အရူပဓမ္မာနံ၊ နာမ်တရားတို့၏။ စိတ္တ၀ိပ္ပယုတ္တံ၊ စိတ္တ ဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော။ ဇီဝိတိန္ဒြိယသန္တာနံ နာမ၊ ဗီဝိတိန္ဒြေ၏ အစဉ်မည်သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဣစ္ဆတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ပဋိဇာနာတိ၊
၅၄၁။ ရူပီနံ၊ ပေ၊ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိပဉှေ၊ ဟူသောပြသာနာ၌။ သတ္တသန္တာနေ၊ သတ္တဝါတို့၏အစဉ်၌။ ရူပိနောဝါ၊ ရုပ်ရှိကုန်သည်မူလည်း။ ဟောန္တု၊ ဖြစ်စေကုန်။ အရူပိနော ဝါ၊ နာမ်ရှိကုန်သည်မူလည်း။ ဟောန္တု၊ ကုန်။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်တို့၏။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ၊ စိတ္တဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော။ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမေဝ၊ အရူပဇီဝိတိန္ဒြေကိုသာ။ ဣစ္ဆတိ၊ တသ္မာ၊ ပဋိဇာနာတိ၊

၅၄၂။ နိရောဓသမာပန္နပဉှေသုပိ၊ အစရှိသော ပြဿနာတို့၌လည်း။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ= စိတ်နှင့်မယှဉ်သော။ အရူပဇီဝိတမေဝ၊ နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေကိုသာ။ သန္ဓာယပဋိက္ခိပတိစ၊ ပဋိဇာနာတိ စ၊

[နတ္တိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဟု မေးသော အခါ ပယ်၍, အတ္ထိဇီဝိတိန္ဒြိယံဟု မေးသောအခါ ဝန်ခံသည်။]

သကဝါဒီ ပန၊ သကဝါဒိသည်ကား။ တံ၊ ထို စိတ္တ၀ိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော အရူပဇီဝိတိန္ဒြေကို။ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော၊ လက်မခံလိုသည်။ (ဟုတွာ) အရူပပဝတ္တေ၊ နာမ်တရား၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ခြင်းသည်။ အသတိ၊ မရှိလသော်။ (နိရောဓသမာပတ် အခိုက်၌ မရှိလသော်။) ယံ၊ အကြင် ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။ အတ္ထိ၊ တေန၊ ကို ဇိဝိတိန္ဒြေသည်။ ရူပေန၊ ရုပ်တရားသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ထိုက်သည် မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒေတုံ၊ ငှါ။ ဟဉ္စိအာဒိံ အာဟ၊
သင်္ခါရက္ခန္ဓပဉှေ၊ ၌။ ဖဿဒိသင်္ခါရက္ခန္ဓံ၊ ဖဿအစရှိသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို။ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ၊ ကာယကမ္မာဒိသင်္ခါရက္ခန္ဓံ၊ ကာယကံ အစရှိသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို။ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ၊
ကာယဝိညတ္တိ၊ ကာယဝိညတ်၎င်း။ ဝစီဝိညတ္တိ၊ ၎င်း။ သမ္မာဝါစာ၊ ၎င်း။ သမ္မာကမ္မန္တော၊ ၎င်း။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဇိဝိတိန္ဒြေ၎င်း။ ဣတိ ဧဝ မာဒယာပိ၊ ဤသို့အစရှိသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သောတရားတို့တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ အဿ၊ ထိုပရဝါဒိ၏။ လဒ္ဓိ (ဟောတိ)၊ **၁။ အတ္ထိ သရူပ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ပဉှေ**။ ။ပါဠိတော်၌ “အတ္ထိ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယု ဌိဘိ။ ပေ၊ ပါလနာ၊ အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ”ဟု ပြဿနာ အပြည့်အစုံ ရှိ၏။ ထိုပြဿနာ၌ အဆုံးဖြစ်သော "အတ္ထိ အရူပဇိဝိတိန္ဒြိယံ" ကိုသာ ယူ၍ "အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ပဉှေ"ဟု အဋ္ဌကထာဆရာ ဆိုသည်ဟုမှတ်ပါ။ [အတ္ထိ အရူပီနံ။ ပေ။ အာဒိကံ ပဉှံ အန္တံ ဂဟေတွာ ဝဒတိ ဋီကာ။]
သကဝါဒီ ပန၊ သည်ကား။ တံ၊ ထိုအယူကို။ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော၊ လက်မခံလို သည်။ (ဟုတွာ)၊ အရူပဝတ္တေ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော နာမ်တရားသည်။ နိရုဒ္ဓေပိ၊ ချုပ်ပြီးပါသော်လည်း။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည်။ ယဒိ အတ္ထိ၊ အကယ်၍ ရှိအံ့။ (ဧဝံ သတိ၊ ) စတုန္နံပိ၊ လေးပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော။ ခန္ဓာနံ၊ နာမ်ခန္ဓာတို့၏။ အတ္ထိတာ၊ ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။ ဟောတု၊ ဖြစ်ပါစေတော့။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒေတုံ၊ အတ္ထိ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ အာဒိံ အာဟ၊

ဣတရော၊ သကဝါဒီမှတပါးသော ပရဝါဒိသည်။ အန္တော သမာပတ္တိံ၊ သမာပတ်၏အတွင်းကို။ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ၊ သမာပဇ္ဇန္တဿစ၊ ဝင်စားဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်၏၎င်း။ ဝုဋ္ဌဟန္တာဿစ၊ ထသော ပုဂ္ဂိုလ်၏၎င်း။ ပုဗ္ဗာပရ ဘာဂံ၊ ရှေ့အဖို့ နောက်အဖို့ကို။ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ၊

[သမာပတ်စ၍ ဝင်စား ခိုက်ကို “ပုဗ္ဗဘာဂ” သမာပတ်မှ ထခိုက်ကို “အပရဘာဂ”ဟု ဆိုသည်။]

၅၄၃။ အသညသတ္တဝါရေပိ၊ ၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ တည်း။ [ပိဖြင့် နိရောဓသမာပတ္တိဝါရကို ပေါင်းသည်။] ဟိ၊ မှန်။ (တနည်း)
ဟိ၊ ချဲ့။ တဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိယာ၊ အယူအားဖြင့်။ အသညသတ္တာနံ၊ အသညသတ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာတို့၏။ ပဋိသန္ဓေကာလေ၊ ပဋိသန္ဓေအခါ၌။ စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်၍။ (ဖြစ်ပြီးမှ။) နိရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်၏။ တေန၊ ထို ပဋိသန္ဓေစိတ် နှင့်။ သတ၊ တကွ။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္ထ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ စိတ်နှင့်မယှဉ်သော နာမ် ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်၍။ ယာဝတာယုကံ၊ အသက်ရှည်သမျှကာလ ပတ်လုံး။ ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေသံ၊ ထို အသညသတ်ဗြဟ္မာ တို့၏။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဇိဝိတိန္ဒြေသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိသလော။ ဣတိ၊ သို့။ ပုဋ္ဌော၊ (သမာနော)၊ ပဋိက္ခိပတိ၊ (တေသံ၊ တို့၏။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ သည်။) အတ္ထိ၊ ရှိသလော။ ဣတိ၊ ပုဋ္ဌော (သမာနော)၊ ပဋိဇာနာတိ၊
ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယောပိ၊ ဝေဒနာ က္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့ကိုလည်း။ တေသံ= ထိုအသညသတ် ဗြဟ္မာတို့၏။ ပဝတ္တိ ဝသေန၊ ပဝတ္တိ အခါနှင့် စပ်သဖြင့်။ ပဋိက္ခိပတိ၊ စုတိပဋိသန္ဓေဝသေန၊ စုတိပဋိသန္ဓေ အခါတို့နှင့်စပ်သဖြင့်။ ပဋိဇာနာတိ၊

သကဝါဒီ ပန၊ သည်ကား။ တံ၊ ထိုအယူကို။ အနိစ္စန္တော၊ အလိုရှိသည်။ (ဟုတ္တာ၊ ) တတ္ထ၊ ထိုစုတိပဋိသန္ဓေအခါ၌။ ဧကက္ခဏေပိ၊ တပြိုင်နက်တည်းသော ခဏ၌လည်း။ ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာ့အစရှိသော ခန္ဓာတို့သည်။ သစေ အတ္တိ၊ အကယ်၍ ရှိကုန်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။) ပဉ္စဝေါကာရဘဝတ္ထံ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘ၀၏ အဖြစ်သို့။ ပါပုဏာတိ၊ ရောက်သည် မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒေတုံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါတိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ဆိုပြီ။

[အသညသတ်ဘုံဝယ် ပဋိသန္ဓေ နေတုန်းက ဝေဒနာစသော နာမ်ခန္ဓာတို့ ဖြစ်ပေါ်၏ဟု အယူ ရှိသောကြောင့် နဂိုရှိသောရုပ်နှင့်တကွ “ပဉ္စဝေါကာရဘဝတ္တံ ပါပုဏာတိ"ဟု ဆိုသည်။]

ဣတရော၊ သကဝါဒီမှတပါးသော ပရဝါဒီသည်။ သုတ္တဝိဓရောဘယာ၊ ပါဠိတော်သုတ်နှင့် ဆန့်ကျင်မည်မှု ကြောင့်ခြင်းကြောင့်။ ပဋိက္ခိပတိ၊

[ပါဠိ တော်၌ “တယော ဘဝါ”စသည်ဖြင့် ခွဲခြားထားရကား ထိုပါဠိတော်နှင့် ဆန့်ကျင်မည်မှ ကြောက်သည်။]

၅၄၄-၅၄၅၊
ဧကဒေသံ ဘိဇ္ဇတီတိ ပဉှေ၊ ဟူသောပြဿနာ၌။ သမ္ပ ယုတ္ထံ= သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။ ဘိဇ္ဇတိ၊ ပျက်စီး၏။ [ဧကဒေသံ ဘိဇ္ဇတိ ကို ပြန်ဝန်ခံသည်။] ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ ၀ိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။ တိဋ္ဌတိ၊ တည်နေ၏။ [ဥပပတ္တေသိယ-ဟူသော ပြဿနာ၌ စိတ်ချုပ်လသော် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ချုပ်၏။ ဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသာ တည်နေ၏။] ဣတိ၊ သို့။ တဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိ ဟောတိ၊ တသ္မာ၊ ပဋိ ဇာနာတိ၊
ဇီဝိတိန္ဒြိယာနီတိ၊ ဟူသော။ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ၊ ပဋိညာ သက ဝါဒိဿ၊ [ဋီကာ၌ ဤပါဌ်သာသင့်ကြောင်း ပြ၏။]
ဟိ၊ မှန်။ ရူပါရူပဝ သေန၊ ရူပ အရူပတို့၏ အပြားအားဖြင့်။ ဒွေ၊ ကုန်သော။ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနိ၊ တို့သည်။ (ဟောန္တိ၊ ) တေဟိ ယေဝ၊ ထို ၂-ပါးသော ဇီဝိတိန္ဒြေတို့ကြောင့်သာ။ သတ္တော= သတ္တဝါသည်။ ဇီဝတိ၊ အသက်ရှင်၏။ [ထို့ကြောင့် ဒွေဇီဝိ တိန္ဒြိယာနိ ဟူသောပြဿနာကို သကဝါဒီ ဝန်ခံသည်။] တေသံ၊ ထို ဇီဝိတိန္ဒြေတို့၏။ ဘင်္ဂေန၊ ပျက်ခြင်းကြောင့်။ မရတီတိ၊ သေပေါ့ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊
ဟိ၊ မှန်။ စုတိက္ခဏသ္မိံ၊ စုတိခဏ၌။ ဒွေပိ၊ ၂-ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ဇီဝိ တာနိ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေတို့သည်။ သဟေဝ၊ တပြိုင်နက်သာလျှင်။ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ပျက်ကုန်၏။
ဇီဝိတိန္ဒြိယ, ကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတာ၊ )