ဒွေ၊ ၂-ပါးတို့တည်း။ တေသု၊ ထို ၂-ပါးတို့တွင်။ တာဝ၊ နိဗ္ဗာန်မှရှေးဦးစ္စာ။ (နိန္ဒိဋ္ဌံ၊ သော။) ဧကစ္စံ၊ အချို့ အနတ္တလက္ခဏသည်။ ဧကေန ပရိယာယေန၊ တမျိုးသော ပရိယာယ် အားဖြင့်။ သိယာ၊ အချို့သည်။ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နံ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်၏။ နိဗ္ဗာနံ၊ သည်။ အပရိယာပန္နမေဝ၊ ခန္ဓာ ၅-ပါးလုံး၌အကျုံးမဝင်သည်သာ။

၁။ သုညတာ။ ။ သုညဟူသည် အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သော သဘောတည်း။ “သုညဿ၊ အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သော သဘော၏။ ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်ရာသည်။ သုညတာ၊ မည်၏”။ ခန္ဓာ ၅-ပါးတို့၏ အနတ္တလက္ခဏာသည် အတ္တ မရှိခြင်း၏ အမှတ် အသား ဖြစ်သောကြောင့် သုညတာ မည်၏။ နိဗ္ဗာန်သည်လည်း အတ္တမှ ကင်းဆိတ် သောကြောင့် သုညတာ မည်၏။ ဤသို့ သုညတာ ၂-မျိုး ရှိသည်။

၂။ အနတ္တလက္ခဏံ ဧကစ္စံ။ ။ အနတ္တတာလက္ခဏာဟူသည် ရုပ်နာမ်တို့၏ မိမိ အလိုအတိုင်း (မအိုစေလို, မသေစေလိုသည့်အတိုင်း) မဖြစ်ခြင်းလက္ခဏာတည်း။ တရားကိုယ်အားဖြင့် ဇရာမရဏပင်တည်း။ ထို ဇရာမရဏကိုလည်း “ဇရာမရဏံ ဒွီတိ ခန္ဓေတိ သင်္ဂဟိတံ”ဟု ဓာတုကထာ ပဌမနယ၌ ဟောတော်မူ၏။ ထို အနတ္တတာ လက္ခဏာတို့တွင် ရုပ်၏ အနတ္တလက္ခဏာကို မပြပဲ နာမ်တရားတို့၏ အနတ္တလက္ခဏာ ကိုသာ ပြရာဌာန ဖြစ်သောကြောင့် “အနတ္တလက္ခဏံ ဧကစ္စံ”ဟု “ဧကစ္စ”သဒ္ဓါဖြင့် ၎င်း။ “ဧကေန ပရိယာယေန သိယာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နံ”ဟု၎င်း ဆိုသည်။ ထို၌ “ဧကေန ပရိယာယေန”ဟူသည် တရားကိုယ်အားဖြင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာအစစ်ကို မရပဲ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ ဇရာမရဏကို ရသောကြောင့် နာမ်တရားတို့အတွက် ဧရာမရဏ ဖြစ်ခြင်းဟူသော ပရိယာယ်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဌာနနာမ်တရား သင်္ခါရက္ခန္ဓ၏ အမည်ကို ဌာနီဇရာမရဏ၌ တင်စား၍ “ဧကေန ပရိယာယေန”ဟု ဆိုသည်။ မှန်၏ဇရာမရဏသည် ပရမတ္တတရားအစစ် မဟုတ်။ ပရမတ္ထတရားတို့၏ ထူးခြားသော အမူအရာ ဝိကာရရုပ်သာ ဖြစ်သည်။ [အနတ္တလက္ခဏံ ဧကစ္စန္တိ အရူပက္ခန္ဓာနံ အနတ္တ လက္ခဏံ ဝဒတိ၊ ဧကေန ဝရိယာယေနာတိ အနတ္တလက္ခဏဿ ဇရာမရဏဘာဝ ပရိယာယေနာတိ ဝဒန္တိ။ ဋီကာ။]