Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

4. Indriyabaddhakathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၇၈၆-၇၈၇၊
ဣဒါနိ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာ နာမ ဟောတိ၊
တတ္ထ၊ ထို ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာ၌။ ဒုက္ခံ၊ သည်။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ စက္ခု စသော ဣန္ဒြေနှင့်စပ်သောသက်ရှိ ရုပ်နာမ် ဟူဘော ဒုက္ခ၎င်း။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဉ္စ၊ စက္ခု စသော ဣန္ဒြေနှင့်မစပ်သောသက်မဲ့ရုပ်ဟူသော ဒုက္ခ၎င်း။
(ဣတိ) ဒုဝိဓံ၊ နှစ်ပါး အပြား ရှိ၏။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ သည်။ ဒုက္ခဝတ္ထုတာယ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၏ တည်ရာ၏ အဖြစ် ကြောင့်။ ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခတည်း။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ သည်။ ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠနဋ္ဌေန၊ အဖြစ် အပျက်တို့သည် နှိပ်စက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်ကြောင့်။ ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတတ္ထာ၊ သိမ်းယူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒုက္ခံ၊ တည်း။
ဣမံ ဝိဘာဂံ၊ ကို။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။ ယဿ၊ အကြင် ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓတရားကို။ ပရိညာယ၊ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ။ ဘဂဝတိ၊ မြတ်စွာဘုရား အထံတော်၌။ ဝုဿတိ၊ ကျင့်သုံးအပ်၏။ တံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓမေဝ၊ သည်သာ။ ဒုက္ခံ၊ တည်း။ ဣတရံ၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓမှ တပါးသော အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓသည်။ န(ဒုက္ခံ)၊ ဒုက္ခ မဟုတ်။ ဣတိ ယေသံ၊ ပေ၊ ဣတရဿ၊
အထ၊ ၌။ နံ၊ ကို။ ယသ္မာ၊ ဘဂဝတာ၊ သည်။ ယံ၊ အကြင်တရားသည်။ အနိစ္စံ၊ တည်း။ တ၊ ထို အနိစ္စဖြစ်သော တရားသည်။ ဒုက္ခံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော် မူအပ်ပြီ။ တသ္မာ၊ ဣန္ဒြိလဗဒ္ဓေနေဝ၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓသာလျှင်ဖြစ်သော။ တေနအနိစ္စေန၊ သည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ရာသလော။ ဣတိ စောဒေတုံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓညေဝ အနိစ္စန္တိအာဒိံ အာဟ၊
နနု၊ ပေ၊ အနိစ္စန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၏။ ပထဝီပဗ္ဗတ ပါသာဏာဒိ၊ မြေ တောင် ကျောက် အစရှိသော။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓမ္ပိ၊ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ ရုပ်သည်လည်း။ အနိစ္စံ၊ သည်။ (ဟောတိ)နနု၊ လော။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
၇၈၈။န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပေ၊ ဒုက္ခန္တိ၊ အစရှိသော။ ပဉှေ၊ ၌။ အာမန္တာတိ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ၊
ဟိ၊ မှန်။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ သည်။ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ၊ တို့၏။ အာရမ္မဏံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ ဥဏှကာလသ္မိံ၊ အပူ၏ အခါ၌။ (ပူရာအခါ၌။) အဂ္ဂိ၊ သည်၎င်း။ သီတကာလေ၊ အအေး၏ အခါ၌။ (အေးရာ အခါ၌။) ဝါတော စ၊ သည်၎င်း။ ဒုက္ခဿ၊ ၏။ အာရမ္မဏံ၊ တည်း။ နိစ္စမ္မိ၊ မြဲသော ကာလပတ်လုံးလည်း။ (အခါကာလ မခွဲပဲ အမြဲ ကာလပတ်လုံးလည်း။) ဘောဂဝိနာသာဒယော၊ စည်းစိမ်၏ ပျက်စီးခြင်း အစရှိသည်တို့သည်။ ဒေါမနဿဿ၊ ၏။ (အာရမ္မဏံ၊ တည်း။)
တသ္မာ၊ အနိစ္စဋ္ဌေန၊ အနိစ္စ၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်သဘောနှင့်။ ဝိနာပိ၊ ၍လည်း။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ သည်။ ဒုက္ခံ၊ တည်း။ ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။
ပန၊ ဗျတရိက်ကား။ (အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ ကို။) ကမ္ပကိလေသေဟိ၊ ကံကိလေသာတို့ကြောင့်။ အနိဗ္ဗတ္တတ္တာ၊ မဖြစ်ရသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်။ တထာ၊ တူ။ (အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ၊ ၏။) မဂ္ဂေန၊ အရိယမဂ်သည်။ အပရိညေယျတ္တာ၊ ပိုင်းခြား၍ မသိအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ )

ပန၊ ကား။ ယသ္မာ၊ တိဏကဋ္ဌာဒိ နိရောဓော ဝါ၊ မြက် ထင်း အစရှိသည်တို့၏ ချုပ်ခြင်းသည်၎င်း။ ဥတုဗီဇာဒိနိရောဓော ဝါ၊ ဥတု မျိုးစေ့ အစရှိသည်တို့၏ ချုပ်ခြင်းသည်၎င်း။ ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စံ နာမ၊ ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာမည်သည်။ န ဟောတိ၊ [ရှေးနိဿယ၌ ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စံ နာမ ဟု သမာသ်ရှိ၏။ ကောင်းသည်။ ဒုက္ခနိရောဓံ-ဟု နပုလ္လိင်ဖြင့် ဝါကျရှိသော ပါဌ်သည် မကောင်း။] တသ္မာ၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ၊ ဣန္ဒြိယဗုဒ္ဓရုပ်နာမ်သည်။ ဒုက္ခဉ္စေဝ၊ ဒုက္ခလည်း ဟုတ်၏။ အရိယသစ္စဉ္စ၊ အရိယသစ္စာလည်း ဟုတ်၏။ ဣတရံ ပန၊ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓမှ တပါး သော အနိန္ဒြိယဗုဒ္ဓသည်ကား။ ဒုက္ခမေဝ၊ သာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဣဒံ နာနတ္ထံ၊ ဤထူးသည်၏ အဖြစ်ကို။ ဒဿတုံ ပဋိဇာနာတိ၊ သကဝါဒီဝန်ခံ၏။

[အရိယာမဂ်က သိဖို့ မလိုသောကြောင့် ဗဟိဒ္ဓရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်း အရာကို ရဟန္တာဖြစ်ပြီးပုဂ္ဂိုလ်တို့သော်မှ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် အကုန် မသိနိုင်ကြ။]

ယထာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿာတိအာဒိဝစနံ၊ အစရှိသော စကားသည်။ (ဒီပေတိ,န သက္ကောတိ, အသာဓကံ၊ ၌ စပ်။) ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿာ၊ ကို။ ပရိညာယ၊ ငှါ။ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ၊ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခြင်းကို၎င်း။ ပရိညာတဿ၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ပြီးဘော ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓ၏။ ပုန, အနုပ္ပတ္တိံ၊ မဖြစ်ခြင်းကို၎င်း။ ဒီပေတိ၊

တေနေဝ၊ ကြောင့်ပင်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ယထာ ဣန္ဒြိဗုဒ္ဓဿ အစရှိသော ပြဿနာ ၂-ရပ်၌။ သကဝါဒိနာ၊ သည်။ ပဋိက္ခေပေါ၊ ကို။ ကတော၊ ပြုအပ်ပြီ။

၁။ အာဒိဝစနံ။ပ။ဒီပေတိ။ ။သထာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ ။ပ။ ဝုဿတိ-ဣန္ဒြိယ ဗဒ္ဓဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ ဗြဟ္မစရိယစရိယကို ကျင့်အပ်သကဲ့သို့ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်အပ်သည် မဟုတ်လော-ဟု ပရဝါဒီက မေးရာ၌ "န ဟေန္တံ ဝတ္တဗ္ဗေ" သကဝါဒီ ပယ်၏။ ဤသို့ ပယ်ခြင်းကို ရည်ရွယ်၍ “ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ ပရိညာယ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ဒိပေတိ”ဟု ဆိုသည်။

ထို့နောက် “ယထာ ဣန္ဒြိယ ဗဒ္ဓံ ဒုက္ခံ ပရိညာတံ န ပုန ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ဧဝမေဝံ ။ပေ။ န ပုန ဥပ္ပဇ္ဇတိ”ဟု ပရဝါဒီ မေးရာ၌လည်း “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပရဝါဒီ ပယ်၏။ ဤသို့ ပယ်ခြင်းကို ရည်ရွယ်၍ "ပရိညာ တဿ ပုန အနုပ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ"ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ ပြဿနာ ၂-ရပ်ကို ၂-ကြိမ်ပယ်သောကြောင့် “ယထာဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿာတိအာဒိ ဝစနံ”ဟု အာဒိ-အရ ဒုတိယပြဿနာကို ပယ်ခြင်းတိုင်ထောင် ယူပါ။

ပန၊ ထိုသို့ပယ်အပ်ပါသော်လည်း။ ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ ဝစနေနေ၊ ဟူသော စကားတော်ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတဿ၊ သိမ်းယူအပ်သော။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ၊ ၏။ ဒုက္ခဘာဝံ၊ ဒုက္ခ၏ အဖြစ်ကို။ ပဋိသေဓေတုံ၊ ငှါ။ န သက္ကောတိ၊ မစွမ်းနိုင်။ [ရှေးနိဿယ၌ န သက္ကောတိ-ဟု ရှိသည်။] တသ္မာ အသာဓကံ၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတာ၊ )