Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

4. Vimuccamānakathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၃၆၆။ ဣဒါနိ၊ ၌။ ဝိမုစ္စမာန ကထာနာမ ဟောတိ၊
တတ္ထ၊ ၌။ ယေသံ၊ အကြင် ပရဝါဒီတို့၏။ ဈာနေန၊ ဈာန်ကြောင့်။ (ဝိမုတ္တံ၊ ၌စပ်။) ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိယာ၊ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိအားဖြင့်။ ဝိမုတ္တံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်ပြီး‌ဖြစ်သော။ (စိတ္တံ) မဂ္ဂက္ခဏေ၊ ၌။ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ၊ ဖြင့်။ ဝိမုစ္စမာနံနာမ၊ လွတ်ဆဲမည်သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ လဒ္ဓိ (ဟောတိ)၊ တေ သန္ဓယ ဝိမုတ္တံဝိမုစ္စမာနန္တိပုစ္ဆာသကဝါဒိဿ၊ ပဋိညာ ဣတရဿ၊
ပုန၊ တဖန်။ ဧကဒေသန္တိ၊ အစရှိသော။ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊

တတ္ထ၊ ထိုဧကဒေသံအစရှိသော ပြဿနာ၌။ ဧကဒေသန္တိ၊ ဧကဒေသံ ဟူသော သဒ္ဒါသည်။ ဘာဝနပုံသကံ၊ ကြိယာ၌ စပ်ထိုက်သော နပုံးလိင်ရှိသော သဒ္ဒါတည်း။ ["အားဖြင့်"ဟုလည်းပေးနိုင်၏။ "တစိတ်တဖို့ ,တချို့တဝက်"ဟုလည်းပေးနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် နောက်၌ "ဧကဒေသေန" ဟု သုံးစွဲလိမ့်မည်။]

၁။ဧဝံ ရာဝဿ ။ ပေ ။ ပဋိက္ခိပတိ။ ။"သဖဿံ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ ။ ပေ ။ ဥဘော ဝိမုစ္စတီတိ”ဟု မေးရာ၌ ဖဿနှင့် စိတ် ၂-ပါးစုံသည်ပင် ရာဂမှ လွတ်သော ကြောင့် “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံ၏။ “သရာဂံ ။ ပေ ၊ ရာဂေါ စိတ္တဉ္စ ဥဘော ဝိမုစ္ဆန္တိ ဟု မေးရာ၌ကား စိတ်သည် ရာဂမှ လွတ်သော်လည်း ရာဂ၏ ရာဂမှ လွတ်ခြင်းကို မမြင်သောကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ"ဟု ပယ်သည်။

၂။ ဝိမုစ္စမာနကထာ။ ။"ဝိမုတ္တ"ဟု ဆိုရာ၌ အတိတ်ဟော (တ) ပစ္စည်း ကြောင့် "လွတ်ပြီး”ဟု အနက်မှတ်ရ၏။” "ဝိမုစ္စမာန”ဟု ဆိုရာ၌ကား “မာနပစ္စည်း က ပစ္စုပ္ပန်ဟောဖြစ်သောကြောင့် “လွတ်ဘဲ (လွတ်ခိုက်)”ဟု အနက် မှတ်ရသည်။ ထို ဝိမုစ္စမာနကို မေးဖြေရာ ကထာကို "ပိမုဉ္စမာနကထာ”ဟု ခေါ်သည်။

ဝိမုတ္တံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်ပြီးသောစိတ်သည်။ ဧကဒေသေန၊ တစိတ်တဖို့အားဖြင့်။ ဝါ၊ တနည်း။ ဧကဒေသေ၊ တစိတ်တဖို့တချို့၌။ အဝိမုတ္တံ၊ ကိလေသာမှ မလွတ်သေးသည်။ ဟောတိ ယထာ၊ သို့။

[ဧကဒေသေန ဝါ ဟုစာအုပ်တို့၌ ရှိသော်လည်း ဋီကာ၌ ဝါ သဒ္ဒါမရှိ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဧကဒေသံ၊ တစိတ်တဖို့ တချို့သောစိတ်သည်။ ဝိမုတ္တံ ကိံ၊ လော။ ဧကဒေသံ၊ သည်။ အဝိမုတ္တံ (ကိံ)၊ ‌ လော။ ဣတိ ပုစ္ဆာတိ၊

ကိံ ကာရဏာ၊ ကြောင့်။ ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆတိ၊ မေးရသနည်း။ ဣတိ၊ ဤကားအမေးတည်း။

ဝိမုတ္တံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်ပြီးသော စိတ်သည်။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်ဆဲသည်။ (ဟောတိ)၊ ဣတိ၊ သို့။ ဝိပ္ပကတဘာဝေန၊ မပြီးသေးသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။

[အပြားအားဖြင့် ပြုအပ်ပြီး မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဟု သဒ္ဒတ္ထပေ။] ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ပုစ္ဆာတိ၊ ဣတိ၊ ဤကားအဖြေတည်း။ဟု ပြန်လှည့်စပ်။)

ဟိ၊ ချဲ့။ ကယိရမာနာ၊ ပြုအပ်ဆဲဖြစ်ကုန်သော။ ကဋာဒယော၊ ဖျာ အစရှိသည်တို့သည်။ [အာဒိဖြင့် အဝတ်စသည်ကိုယူ။] ဝိပ္ပကတတ္တာ၊ မပြီးသေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧကဒေသေန၊ အားဖြင့်. ကထာ၊ ပြုအပ်ပြီးကုန်သည်။ ဧကဒေသေန၊ အားဖြင့်။ အကတာ၊ မပြုအပ်သေးကုန်သည်။ ဟောန္တိ ယထာ၊ သို့။ တထာ၊ တူ။ ဣဒမ္ပိ၊ ဤစိတ်သည်လည်း။ ဧကဒေသံ ဝိမုတ္တံ (ဟုတွာ)၊ ဧကဒေသံ အဝိမုတ္တံ (ဟောတိ)၊ ဣတိ၊ ဤသို့သော အဓိပ္ပါယ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်နေ၏။
တတော၊ ထို့ကြောင့်။ ပရဝါဒီ၊ သည်။ ကဋာဒီနံဝိယ၊ ဖျာအစရှိသည်တို့ကဲ့သို့။ စိတ္တဿ၊ စိတ်တခု၏။ ဧကဒေသာဘာဝါ၊ တစိတ်တဖို့ တချို့၏ မဟုတ်ခြင်းကြောင့်။ ပဌမပဉှေ၊ ၌။ ဝါ၊ (တုန်းက။) ပဋိက္ခိပိတွာ၊ ဒုတိယေ၊ ၌။ ဝိမုစ္စမာနဿ၊ လွတ်ဆဲဖြစ်သောစိတ်။ အပရိနိဋ္ဌိတဝိမုတ္တိတာယ၊ မပြီးဆုံးသေးသော လွတ်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပဋိဇာနာတိ၊
ဝါ၊ တနည်း။ လောကိယဇ္ဈာနက္ခဏံ၊ လောကီဈာန်၏ခဏကို။ သန္ဓာယပဋိက္ခိပတိ၊
ဟိ၊ မှန်။ တံ၊ ထိုစိတ်သည်။ တဒါ၊ ထိုလောကီဈာန်၏ခဏ၌။ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ၊ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိဖြင့်။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ န၊ မဟုတ်။
လောကုတ္တရဇ္ဈာနက္ခဏံ၊ ကို။ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ၊
ဟိ၊ မှန်။ တံ၊ သည်။ တဒါ၊ ထိုလောကုတ္တရာဈာန်၏ ခဏ၌။ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ၊ ဖြင့်။ ဝိမုတ္တေကဒေသေန၊ လွတ်ခြင်း၏ တစိတ်တဒေသ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ **၁။ ဝိပ္ပကဘာဝေန ဝုတ္တတ္တာ**။ "ပကတ-အပြား အားဖြင့် ပြုအပ်ပြီး၊ ဝိ-မဟုတ်၊” အပြားအားဖြင့် ပြုအပ်ပြီး မဟုတ် (ပြု၍မပြီးသေး)ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ “ဝိမုစ္ဆမာနံ-လွတ်တုန်း, လွတ်ဆဲ”ဟူသော စကားလည်းလွတ်၍ မပြီးသေးဟုအဓိပ္ပါယ် ရ၏။ ဤသို့ ဝိမုစ္စမာနံ”ကို ရည်ရွယ်၍ "ဝိပ္ပကတဘာဝေန ဝုတ္တတ္တာ”ဟု ဆိုသည်။ (ဟောတိ)၊ ဣတိ၊ သို့။ အဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိ (ဟောတိ)၊
တတော၊ ထိုမှနောက်၌။ သကဝါဒီ၊ သည်။ တေ၊ အသင်ပရဝါဒီ၏ အလိုအားဖြင့်။ ဧကမေဝ၊ တခုတည်းသာလျှင် ဖြစ်သော။ စိတ္တံ၊ ဖိုလ်စိတ်သည်။ ဧကဒေသံ ဝိမုတ္တံ၊ ဧကဒေသံ အဝိမုတ္တံ ယဒိ (ဟောတိ)၊ ဧဝံသန္တေ၊ သော်။ ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဧကေနေဝ၊ သော။ စိတ္တေန၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ်ဖြင့်။ သောတာပန္နော ဟောတိ၊ သောပိ၊ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း။ တေ၊ အားဖြင့်။ ဧကဒေသံ၊ တစိတ်တဖို့တချို့။ သောတာပန္နော၊ သောတာပန်သည်။ (အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။) ဧကဒေသံ သောတာပန္နောန အာပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်သလော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒနတ္ထံ၊ ဧက‌ဒေသံ သောတာပန္နောတိအာဒိံအာဟ၊
ဣတရော၊ သည်။ တံ ဝိဓာနံ၊ ထိုအစီအရင်ကို။ အပဿန္တော (ဟုတွာ) ပဋိက္ခိပတိ၊
သေသဝါရေသုပိ၊ ဧကဒေသံ၊ သကဒါဂါမီ စသော ကြွင်းသော ဝါရတို့၌လည်း။ ဧသေဝနယော၊ တည်း။
ဥပ္ပါဒက္ခဏပဉှေ၊ ဥပ္ပါဒက္ခဏပြဿနာ၌။ ဧကမေဝ၊ တခုသာလျှင် ဖြစ်သော။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဝိမုတ္တဉ္စ၊ ဥပါဒ်ခဏ၌ လွတ်ပြီးသည်၎င်း။ ဝိမုစ္စမာနဉ္စ၊ ဘင်ခဏ၌လွတ်ဆဲသည်၎င်း။ ယဒိ (ဟောတိ၊ ဧဝံသတိ)၊ ဧကသ္မိံ၊ တခုသော။ ခဏေ၊ ၌။ ဝိမုတ္တံ၊ လွတ်ပြီးသည်။ ဧကသ္မိံ (ခဏေ) ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တေ၊ အသင်၏အလိုအားဖြင့်။ ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။ စိတ္တံ၊ သည်။ (အတ္ထိ) ကိံ၊ လော။ ဣတိအတ္ထော၊
၃၆၇။ သုတ္တသာဓနေ၊ မိမိလိုအပ်သော အနက်ကို ပြီးစေတတ်သောသုတ်ကိုပြရာ၌။ ပဌမသုတ္တံ၊ သည်။ (ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ အစရှိသောပဌမသုတ်သည်။) ပရဝါဒိဿ၊ ပရဝါဒီ၏ သုတ်တည်း။
တတြ၊ ထိုပဌမသုတ်၌။ အယံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့ကား။ အဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ အဓိပ္ပါယော၊ အလိုတည်း။ ဝိမုစ္စတီတိ၊ ဟူသောသဒ္ဒါသည်။ ဝိပ္ပကတနိဒ္ဒေသော၊ အပြားအားဖြင့် ပြုအပ်ပြီး မဟုတ်သော အနက်ကိုညွှန်ပြကြောင်းသဒ္ဒါတည်း။ ဝါ၊ မပြီးသေးသောအနက်ကို ညွှန်ပြကြောင်းသဒ္ဒါတည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဇာနတော၊ သိသော။ ဧဝံ၊ သို့။ ပဿတော၊ မြင်သော။ တဿ ယောဂိနော၊ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဧတေဟိ အာသဝေဟိ၊ တို့မှ။ ယံစိတ္တံ၊ သည်။ ဝိမုစ္စတိ၊ ၏။ တံ (စိတ္တံ)၊ သည်။ ဝိမုစ္စမာနံ နာမ၊ လွတ်ဆဲမည်သည်။ ဟောတိ၊
ဣတိ (အယံ၊ ကား။ အဿ အဓိပ္ပါယော)၊ ဒုတိယသုတ္တံ၊ သည်။ (သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ အစရှိသော ဒုတိယ သုတ်သည်။) သကဝါဒိဿ၊ သကဝါဒီ၏ သုတ်တည်း။
တတြ၊ ထိုဒုတိယသုတ်၌။ အယံ၊ ကား။ အဿ၊ ထိုသကဝါဒီ၏။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။ တေ၊ အသင်၏အလိုအားဖြင့်။ ဝိမုစ္စတီတိ ဝစနတော၊ ဝိမုစ္စတိ ဟူ၍ ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ဝိမုတ္တံ၊ လွတ်ပြီးသောစိတ်သည်။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ ယဒိ (ဟောတိ၊ ဧဝံသတိ)၊ ဣဓ၊ ဤ ဒုတိယသုတ်၌။ ဝိမုစ္စတီတိဝစနာဘာဝတော၊ ဝိမုစ္စတိဟူသော သဒ္ဒါ၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝိမု‌တ္တမေဝ၊ လွတ်ပြီးသောစိတ်သည်သာ။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဝိမုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲ စိတ်သည်။ န (သိယာ)၊ မဖြစ်ရာ။ ဣတိ (အယံ၊ ကား။ အဿ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။)
ဣဒါနိ၊ ၌။ တေ၊ သင်၏အလိုအားဖြင့်။ ဝိပ္ပကတဝိမုတ္တိတာယ၊ မပြီးသေးသော လွတ်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝိပုစ္စမာနံ၊ လွတ်ဆဲသည်။ (ဟောတိ) ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဝိပ္ပကတရာဂါဒိတာယ၊ မပြီးသေးသော ရာဂ စသည်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ရဇ္ဇမာနာဒီနိပိ၊ ရဇ္ဇမာန အစရှိသည်တို့သည်လည်း. အတ္ထိကိံ၊ ရှိကုန်သလော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒနတ္ထံ၊ စောဒနာခြင်းအကျိုးငှာ။ ပုန၊ အတ္ထိ စိတ္တန္တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်ပြီ။

ပရဝါဒိနာပိ၊ သည်လည်း။ တထာရူပံ၊ သော။ စိတ္တံ၊ ကို။ အပဿန္တေန၊ မမြင်သည်။ (ဟုတွာ)၊ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံကို။ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ အပ်ပြီ။

[အတ္ထိ စိတ္တံ ရဇ္ဇမာနံ, ဒုဿမာနံ ဒုယှမာနံ, ကိလိဿမာနံဟုမေးသောအခါ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေဟု ပယ်အပ်ပြီ။]

အထ၊ ပယ်မြစ်ရာထိုအခါ၌။ နံ၊ ထိုပရဝါဒီကို။ သကဝါဒီ၊ သည်။ ‌ဒွေယေဝ၊ နှစ်မျိုးသာလျှင်ဖြစ်ကုန်သော။ ကောဋိယော၊ အဖို့အစုတို့သည်။ (အတ္ထိ၊ ကုန်၏။) တတိယော၊ သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော။ (ကောဋိ၊ ‌သည်။) နတ္ထိ၊ ဣတိ= သို့။ အနုဗောဓေန္တော၊ လျော်စွာသိစေလိုသည်။ (ဟုတွာ)၊ နနု။ ပေ။ အရတ္တဉ္စာတိအာဒိံအာဟ၊ ပြီ။
တဿ၊ ထိုနနု ရတ္တဉ္စေဝ အရတ္တဉ္စအစရှိသောစကားရပ်၏။ အတ္ထော၊ ကား။ ဘဒြမုခ၊ ကောင်းသော မျက်နှာရှိသောငါ့ရှင်။ ရာဂသမ္ပယုတ္တံ၊ ရာဂနှင့် အညီအမျှ ဧကုပ္ပါဒတာအစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် သမ္ပယုတ် ဖြစ်သော။ စိတ္တံ၊ သည်။ ရတ္တံ၊ ရတ္တတည်း။ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ ရာဂနှင့် မယှဉ်သော။ (စိတ္တံ)၊ အရတ္တံ၊ အရတ္တတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒွေဝ၊ ကုန်သော။ ကောဋိယော၊ တို့သည်။ (အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။) ရဇ္ဇမာနံ နာမ၊ ရဇ္ဇမာနမည်သော။ တတိယာ၊ သော။ ကောဋိ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ ဣတိ(အယံ)၊ ကား။ (အတ္ထော၊ တည်း။)
ဒုဋ္ဌာဒီသုပိ၊ ဒုဋ္ဌအစရှိသော ပြဿနာတို့၌လည်း။ ဧသေဝနယော၊ တည်း။
အထ၊ မေးရာ လိုအခါ၌။ နံ၊ ထိုပရဝါဒီကို။ အာမန္တာတိ၊ ဟူ၍။ ပဋိဇာနိတွာ၊ ဝန်ခံပြီး၍။ ဌိတံ၊ တည်သည်ကို။ (အာဟ၊ ၌စပ်။) တနည်း။ ဌိတ့၊ တည်သော.
နံ၊ ထိုပရဝါဒီကို။ ဝိမုတ္တပက္ခေပိ၊ ဝိမုတ္တအဖို့၌လည်း။ [ဝိမုတ္တဉ္စ အဝိမုတ္တဉ္စကိုရည်ရွယ်သောကြောင့် "ဝိမုတ္တပက္ခေပိ"ဟုရှိသင့်၏။] ဒွေယေဝ၊ ၂-မျိုးသာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော။ ကောဋိယော၊ တို့ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ ဟဉ္စိရတ္တဉ္စေဝါတိအာဒိံအာဟ၊
တဿ၊ ထိုဟဉ္စိရတ္တဉ္စေဝ အစရှိသောစကားရပ်၏။ အတ္ထော၊ ကား။ ဒွေ၊ ကုန်သော။ ဧတာ ကောဋိယော၊ ဤရတ္တအရတ္တအဖို့အစုတို့ကို။ ယဒိ သမ္ပဋိစ္ဆသိ၊ အကယ်၍ လက်ခံအံ့။ (ဧဝံသတိ)၊ အဝိမုတ္တဉ္စေဝ၊ အဝိမုတ္တစိတ်၎င်း။ ဝိမုတ္တဉ္စ၊ ဝိမုတ္တစိတ်၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဣမာပိ၊ ဤ ၂-ဖို့ ၂-စု သောစိတ်တို့ကိုလည်း။ သမ္ပဋိစ္စ၊ လက်ခံပါလော။
ဟိ၊ မှန်။ ကိလေသသမ္ပယုတ္တံ၊ ကိလေသာနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော. စိတ္တံ၊ သည်။ အဝိမုတ္တံ၊ အဝိမုတ္တတည်း။ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ ကိလေသာနှင့် မယှဉ်သော။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဝိမုတ္တံ၊ တည်း။
ဝိမုစ္စမာနံ နာမာတိ၊ ဝိမုစ္စမာန မည်၏ဟူ၍။ ပရမတ္ထတော၊ မဖောက်မပြန် မှန်သော အနက်အားဖြင့်။ တတိယာ၊ ၃-ခုမြောက်ဖြစ်သော။ ကောဋိ၊ အဖို့အစုသည်။ နတ္ထိ၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ဝိမုစ္စမာနကထာဝဏ္ဏနာသည်၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတာ)၊