၉၁၇-၉၁၈၊
ဣဒါနိ အပရိနိပ္ဖန္နကထာ နာမဟောတိ၊
တတ္ထ၊ ထိုအပရိနိပ္ဖန္နကထာ၌။
ဟိ၊ မှန်။
ဒုက္ခမေဝ၊ ဒုက္ခသည်သာ။
သမ္ဘောတိ၊ ကောင်းစွာဖြစ်၏။
ဒုက္ခံ (ဧဝ)၊ ဒုက္ခသည်သာ။
တိဋ္ဌတိ၊ တည်လည်းတည်၏။
ဝေတိစ၊ ပျက်လည်းပျက်၏။
ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခမှ။
အညတြ၊ အခြားသောတရားသည်။
န သမ္ဘောတိ၊ ကောင်းစွာ ဖြစ်သည် မဟုတ်။
ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခမှ။
(အညံ၊ အခြားသော တရားသည်။
န နိရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်သည်မဟုတ်။)
ဣတိ ဝစနံ၊ ဤသို့သော စကားကို။
နိဿာယ၊ ၍။
ဒုက္ခညေဝ၊ ဒုက္ခသစ္စာသည်သာ။
**၁။ နကိလေသာ**။ ။ဒုမ္မင်္ကူပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို နှိပ်ခြင်းသည် ဒေါသ ကိလေသာ ကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ ပေသလပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ချီးမြှောက်ခြင်းကား လောဘကိလေသာကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ ပိလိန္ဒဝစ္ဆထေရ်သည် ရှင်ဘုရင်ဘဝများစွာ ဖြစ်လာခဲ့သောကြောင့် အထုံ ပါနေသဖြင့် သူတပါးကို "ဟဲ့အကောင် (ဝသလ)”ဟု ခေါ်လေ့ရှိ၏။ ဘုရားရှင် လည်း ရှင်ဒေဝဒတ်ကို “ခေဠာသက(တံတွေးစား)”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “မောဃပုရိသ (အလကားယောက်ျား)”ဟုလည်း မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအသုံးအနှုန်းများကို ဒေါသ ကိလေသာဟု ယုံမှားဖွယ် ရှိ၏။ သို့သော် ကိလေသာကား မဟုတ်ကြ။
ပရိနိပ္ဖန္နံ၊ အကြောင်းတို့သည် ထက်ဝန်းကျင် ပြီးစေအပ်သော တရားတည်း။
သေသာ၊ ဒုက္ခသစ္စာမှ ကြွင်းကုန်သော။
ခန္ဓာ၊
ပေ၊
ဓမ္မာ၊ ခန္ဓာအာယတန ဓာတ် ဣန္ဒြေတရားတို့သည်။
[ဤပါဠိတော်၌ လာသော တရားတို့ကို ပြသည်။]
အပရိနိပ္ဖန္နာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည်ထက်ဝန်းကျင် ပြီးစေအပ်သော တရားမဟုတ်ကုန်။
ဣတိ ယေသံ၊ ပေ၊
ဣတရဿ၊
အထ၊ ၌။
နံ၊ ကို။
ရူပံ၊ ရုပ်သည်။
အပရိနိပ္ဖန္နံ၊ ပရိနိပ္ဖန္နမဟုတ်သည်။
သစေ (ဟောတိ၊
ဧဝံသတိ၊
ရူပံ၊ ရုပ်သည်။)
အနိစ္စာဒိဘာဝံ၊ အနိစ္စအစရှိသော သဘောရှိသည်။
န သိယာ၊ မဖြစ်ရာ။
ဣတိ စောဒေတုံ ရူပံအနိစ္စန္တိအာဒိံအာဟ၊
ဣတရော၊ သည်။
ကထာရူပံ၊ ထိုသို့အနိစ္စာဒိသဘောရှိသည်မဟုတ်သော။
ရူပံ၊ ကို။
အပဿန္တော (ဟုတွာ) ပဋိက္ခိပတိ၊
သကဝါဒီ၊ သည်။
နနု ရူပံ အနိစ္စန္တိအာဒိဝစနေန၊ အစရှိသောစကားဖြင့်။
တဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။
ဧကံ၊ တခုသော။
လဒ္ဓိံ၊ ကို။
ပဋိသေဓေတွာ၊ တားမြစ်ပြီး၍။
ဒုတိယံ၊ ၂-ကြိမ်မြောက်။
ပုစ္ဆာန္တော၊ သည်။
(ဟုတွာ)ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နန္တိအာဒိံ အာဟ၊
အထ၊ ထိုမှနောက်၌။
အဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။
တမ္ပိလဒ္ဓိံ၊ ကိုလည်း။
ပဋိသေဓေတုံ၊ ငှာ။
နနု ယဒနိစ္စန္တိအာဒိံ၊ ကို။
(သကဝါဒီ)အာဟ၊
တတြ၊ ထိုနနု ယဒနိစ္စံ အစရှိသော စကားရပ်၌။
အယံ၊ ကား။
အဓိပ္ပါယော၊ သကဝါဒီ၏ အလိုတည်း။
ဟိ၊ ချဲ့။
ကေဝလံ၊ အခြားသစ္စာမဖက် သက်သက်။
ပဌမသစ္စမေဝ၊ ပဌမသစ္စာသည်သာ။
ဒုက္ခံ၊ သည်။
န၊ မဟုတ်သေး။
ပန၊ အနွယကား။
ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံစုံသော သင်္ခါရတရားသည်။
အနိစ္စံ၊ အနိစ္စတည်း။
တံ၊ ထိုအနိစ္စဖြစ်သော သင်္ခါရတရားသည်။
ဒုက္ခမေဝ၊ သာတည်း။
ရူပဉ္စ၊ = သည်လည်း။
(သင်္ခါရတွင် ပါဝင်သော ရုပ်သည်လည်း။)
(အနိစ္စံ၊ တည်း။
တသ္မာ၊ )
၁။ န အနိစ္စာဒိဘာဝံ။ ။န အနိစ္စာဒိ၌ အာဒိဖြင့် ပါဠိတော်၌လာသော န သင်္ခတံ န ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ စသည်ကို ယူပါ။ အဋ္ဌကထာ၌ “အနိစ္စာဒိသဘာဝံ”ဟု ရှိသော်လည်း ဋီကာ၌ “အနိစ္စာဒိဘာဝံ”ဟု ရှိ၏။ အနိစ္စာဒိ+ဘာဝေါ+ဧတဿာတိ အနိစ္စာဒိဘာဝံ၊ရူပံနှင့် အရတူအောင် နပုံလိင်ချသည်။ [အနိစ္စာဒိကော ဘာဝေါတိ အနိစ္စသင်္ခါရပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတာဒိကော ဘာဝေါ” ( ဓမ္မော ပကတိ ) ဧတဿတိ အတ္ထော။-အနု ။]
၂။ န ကေဝလံ ဟိ ပဌမသစ္စဝ ဒုက္ခံ။ ။ပါဠိတော်၌ "ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နံ"ဟူရာဝယ် “ဒုက္ခံ အရ ဒုက္ခဝေဒနာကိုသာ ကောက်ယူရမည်"ဟု ထင်မှား ဖွယ်ရှိ၏။ “န ကေဝလံ ဟိ ပဌမသစ္စမေဝ ဒုက္ခံ”ဟု ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာသည် ဒုက္ခညေဝ၌ ဒုက္ခအရ ဒုက္ခဝေဒနာသာမက ဒုက္ခသစ္စာအားလုံးကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ပုစ္ဆာပြုကြောင်းကို ပြသည်။
ကမ္ပိ၊ ထိုအနိစ္စဖြစ်သော ရုပ်သည်လည်း။ ပရိနိပ္ဖန္နံ၊ ပရိနိပ္ဖန္နတည်း။ဣတိ၊ ကြောင့်။
ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္န(န္တိ)၊ ဟူသည်လည်းဖြစ်သော။
ဒုက္ခညေဝပရိပ္ဖန္နန္တိ၊ ဟူသည်လည်းဖြစ်သော။
ယံ၊ အကြင်စကားကို။
တွံ၊ သည်။
ဝဒေတိ၊ ဆို၏။
တံ၊ ထိုစကားကို။
နော ဝတ္တဗ္ဗေ၊ မဆိုထိုက်။
(ဧဝ- ဖြင့်ရုပ်ကို ဒုက္ခမဟုတ်ဟု ကန့်ရာရောက်သောကြောင့်ဒုက္ခညေဝဟု ဧဝ-ဖြင့် မဆိုထိုက်။)
ဝေဒနာဒိမူလိကာသု၊ ဝေဒနာ အစရှိသော မူလရှိကုန်သော။
[မူလိကာဒီသု အာဒိ တခု ပိုဟန်တူသည်။ ရှေး နိဿယ၌လည်း မပါ။]
ယောဇနာသုပိ၊ တို့၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ပန၊ အထူးကား။
ဓမ္မာယတန ဓမ္မာဓာတူသု၊ တို့၌။
နိဗ္ဗာနံ၊ ကို။
ဌပေတွာ၊ ၍။
သေသဓမ္မာနံ၊ ကြွင်းသော တရားတို့၏။
ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။
အနိစ္စတာ၊ အနိစ္စတို့၏ အဖြစ်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဣန္ဒြိယာနိ၊ တို့သည်။
အနိစ္စာနေဝ၊ အနိစ္စတို့ချည်းတည်း။
[ဧဝ-ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကဲ့သို့ ချန်ထားစရာ မရှိ-ဟူလို]
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
(နိဋ္ဌိတာ၊ )
တေဝီသတိမော၊ သော။
ဝဂ္ဂေါ၊ သည်။
(နိဋ္ဌိတော၊ )
တေဝီသတိမဝဂ် ပြီးပြီ။
**၁။ တံ။ ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗေ**။ ။ ဤ ဝတ္တဗ္ဗေ၏ အနောက်၌ "ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နန္တိ"ဟုတွေ့ရ၏။ ထိုဝါကျသည် ပိုဟန်တူ၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း-တံဖြင့်ရှေးဝါကျ၌ရှိသော"ရူပံ အပရိပ္ဖန္နံ, ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖါနံ"ဟူသော ၂-ဝါကျလုံးကို စွဲရမည် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဋီကာ၌ "တန္တိ-ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နံ, န ပန ရူပဇ္ဈိ ဧတံ"ဟုတံအစွဲကို ပြ၏။ အဋ္ဌကထာ၌လာသော ရှေးဝါကျ ၂-ရပ်ကိုပင် ချုံး၍ ပြခြင်းတည်း။ အနုဋီကာ၌ကား "ဧကန္တိ ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ ဒုက္ခညေဝ ပရိပ္ဖနုန္တိ ယဒေတံ တယာ ဝုတ္တံ ဧတံ နောစ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ"ဟုဖွင့်သည်။