တေ သန္ဓာယမံသစက္ခုန္တိပုစ္ဆာသကဝါဒိဿ၊ ဣတရဿ၊

[စက္ခုံ၌ ဝါစာသိလိဋ္ဌ နိဂ္ဂဟိတ်။]

ယာဒိသန္တိအာဒိပုစ္ဆာသုပိ၊ အစရှိသော ပုစ္ဆာတို့၌လည်း။ ဥဘိန္နံ၊ နှစ်ပါးစုံသော မံသစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခုတို့၏။ ဧကသဘာဝါဘာဝေနေဝ၊ ရူပါရုံကို မြင်ခြင်း၌ တူသော သဘော၏ မရှိခြင်းကြောင့်ပင်။ ပဋိက္ခိပတိ၊

[မြင်ပုံမတူခြင်းကို "မံသစက္ခုပန အာပါတဂတ မေဝ ပဿတိ"စသည်ဖြင့် ပြလိမ့်မည်။]

၁။ စတုတ္ထဇ္ဈာနဓမ္မူတ္ထဒ္ဓံ။ ။ပါဠိတော်၌ "မံသစက္ခု ဓမ္မူ ပတ္ထဒံ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဟောတီတိ”ဟု သကဝါဒီ ပုစ္ဆာရှိ၏။ "မံသစက္ခုဟူသော စက္ခုပသာဒသည် စတုတ္ထ ဈာန်တရားဖြင့် ထောက်ပံ့အပ်သည်ရှိသော် ဒိဗ္ဗစက္ခုဖြစ်သည် မဟုတ်လော”ဟု မေးလို ရင်းဖြစ်သည်။ (စတုတ္ထနည်းအားဖြင့်) စတုတ္ထဈာန်သည် အဘိညာဉ်ကိစ္စ တပ်သော ကြောင့် “စတုတ္ထဇ္ဈာနဓမ္မူပတ္ထဒ္ံ”ဟု ဆိုသည်။ “မံသစက္ခု ” ဟူရာ၌လည်း စက္ခု ပသာဒကိုသာ ယူပါ။(ကသ္မာ-နောက်၌ “ဥပါဒိန္နံ ဟုတွာ-ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်၍” ဆိုသော ကြောင့်တည်း။

၂။ တံ မတ္တမေဝ။ ။ "ဓမ္မူပတ္ထဒ္ဓ” ဟူသော သတ္တိအထူး မပါသော စက္ခု ပသာဒကို "တံမတ္တမေဝ”ဟုဆိုသည်။ "ဓမ္မူပတ္ထဒ္ဓ မဟုတ်သော စက္ခုပသာဒ သက်သက်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခု မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် "မံသစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခု, ဒိဗ္ဗစက္ခု မံသစက္ခု”ဟု အပြန်အလှန် မေးရာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သည်။ တံမတ္တံ-၌ မတ္တဖြင့် မံသ-စက္ခု သာမညကို ပြ၏။ ဧဝဖြင့် ဓမ္မူပတ္ထဒ္ဓမရှိ-ဟု ကန့်သည်။

ဝိသယောတိအာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဌ်တို့၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊ ဥဘိန္နမ္ပိ၊ နှစ်ပါးစုံသော မံသစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခု တို့၏လည်း။ ရူပါယတနမေဝ၊ ရူပါရုံသည်သာ။ ဝိသယော၊ အာရုံသည်။ (ဟောတိ)၊

[ဤ စကားဖြင့် အာရုံချင်းတူပုံကိုပြသည်။ "မံသစက္ခု ပန" စသည်ဖြင့်ကား အစွမ်းအာနုဘော်ချင်းမတူပုံ၊ အာရုံယူပုံချင်းမတူပုံကို ပြလိမ့်မည်။]

ဣတရံ၊ မံသစက္ခုမှ တပါးသော ဒိဗ္ဗစက္ခုသည်။ အနာပါတဂတံ၊ အာပါတဂတမဟုတ်သော။ တိရောပဗ္ဗကာဒိဂတမ္ပိ၊ ‌တောင်၏ တဖက် အစရှိသည်တို့၌ တည်သော ရူပါရုံ ကိုလည်း။ (ပဿတိ)၊

["အာပါတဂတ, အနာပါတဂတ"ဟူ၍ ပဌမက္ခရာ တ-ဖြင့် ရှိသောသီဟိုဠ် မူသာ ကောင်း၏။ဋီကာနိဿယ၌ အဓိပ္ပါယ်ပြထားသည်။]

ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော (သမာနော)၊ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ မံသစက္ခုဿ၊ ၏။ **၁။ ဝိသယောတိ အာဒီသု**။ ပါဠိတော်၌ “ယာဒိသော မံသစက္ခုဿ ဝိသယော အာနူဝေါ ဂေါစရော။ တာဒိသော ဒိဗ္ဗဿ စက္ခု ဿ ဝိသယော အာနု ဘာဝေါ ဂေါစရောတိ”ဟု သကဝါဒီ ပုစ္ဆာရှိ၏။ ထို ပုစ္ဆာဝယ် “ဝိသယော” အရ ရူပါရုံချင်းတူပုံ, အနုဘာဝ ဂေါစရချင်းကား မတူပုံကို ဖွင့်ပြထား၏။ ထို့ကြောင့် "ဝိသယောတိ အာဒီသု"၌ အာဒိ ဖြင့် အာနုဘာဝ, ဂေါစရတို့ကို ယူပါ။ ရူပါရုံကို ယူရာ၌ မံသစက္ခု၏ မြင်ပုံသည် အစွမ်းမရှိ။ ဒိဗ္ဗစက္ခု၏ မြင်ပုံသည် အစွမ်းရှိ၏။ မံသစက္ခုသည် မိမိမျက်မှောက်ရောက်သော အာရုံကိုသာ အာရုံပြုနိုင်၏။ ဒိဗ္ဗစက္ခုကား မျက်ကွယ်ကိုလည်း အာရုံပြုနိုင်, သိမ်မွေ့သော ရူပါရုံကိုလည်း အာရုံ ပြုနိုင်သည်။ [ဝိသယ အာနုဘာဝ, ဂေါစရတို့၏အနက်ကို ဋီကာ နိဿယ၌ ပြထားသည်။] ဥပ္ပါဒေါ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ဒိဗ္ဗဿ စက္ခုနော၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၏။ မဂ္ဂေါ၊ လမ်းကြောင်းတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့သော။ ဝစနံ၊ စကားကို။ နိဿာယ၊ ၍။ မံသစက္ခုပစ္စယာ၊ မံသစက္ခု ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဉ္စ၊ ထိုဒိဗ္ဗစက္ခုသည်လည်း။ ရူပါဝစရိကာနံ၊ ရူပါဝါစရဈာန်ကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော။ စတုန္နံ၊ ကုန်သော။ မဟာဘူတာနံ၊ မဟာဘုတ်တို့၏။ ပသာဒေါ၊ ကြည်လင်ခြင်းဟူသော ပသာဒတည်း။ ဣတိ (ပရဝါဒီ)၊ ဣစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ၊

[ဒိဗ္ဗစက္ခု ဟူသည် အဘိညာဉ် ဖြစ်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုမဟုတ်-ရူပါဝစရဈာန်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇပသာဒ ရုပ်ဟု အယူရှိသောကြောင့် "အာမန္တာ"ဟုဝန်ခံသည်။]

ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော (သမာနော)၊ ရူပါဝစရဇ္ဈာနပစ္စယေန၊ ရူပါဝစရ ဈာန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဥပ္ပန္နတ္တာ၊ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။

(ရူပါဝစရ ဈာန်ကြောင့် ဖြစ်သောမဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့်။) ရူပါဝစရံနာမ၊ မည်သည်။ ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ပဋိဇာနာတိ၊

ပန၊ ကား။ အဿ၊ ထို ဒိဗ္ဗစက္ခု၏။ အပရိယာပန္နဘာဝံ၊ လောကုတ္တရာ၏အဖြစ်ကို။ (ပရဝါဒီ)၊ နဣစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိယေဝ၊ သည်သာ။

["ပရိယာပန္နံ ဟုတွာ အပရိယာပန္နံဟောတိ-လော။"ဟု မေးရာ၌ကား "အာမန္တာ"ဟုမပါ၊ တခါတည်းပယ်သောကြောင့် "ပဋိက္ခိပတိယေဝ" ဟု ဧဝ ဖြင့်ဆိုသည်။] **၁။ မံသစက္ခုဿ ။ ပေ ။ စက္ခုနော**။ မံသစက္ခု၏ဖြစ်ခြင်းသည် ဒိဗ္ဗစက္ခု - ရခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်၏။(ဘာ့ကြောင့်နည်း)။ဒိဗ္ဗစက္ခုရဖို့ရန် ပရိကမ် ပြုသောအခါအာ‌လောက ကသိုဏ်း အရောင်ကို မံသစက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှု၍ ထို ကသိုဏ်းရောင်ကို တိုးချဲ့ပြီးလျှင် ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေရသောကြောင့်တည်း။