Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

6. Opammasaṃsandanavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၂၈-၃၆၊

ဣဒါနိ၊ သုဒ္ဓိက သံသန္ဒနကို ဟောတော်မူပြီးရာ ယခုအခါ၌။ ရူပါဒီယေဝ၊ ရုပ်အစရှိသည်တို့နှင့်ပင်။

[ရှေ့၌ ရူပ စသည်တို့ကို ပြပြီး၍ သန္နိဋ္ဌာနာဝဓာရဏဧဝဖြင့် ဆိုသည်။] သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဩပမ္မဝသေန၊ ဥပမာနှင့်စပ်သဖြင့်။ သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဝါ၊ လတ္တံ့။

တတ္ထ၊ ထို ဩပမ္မသံသန္ဒန၌။ ရူပဝေဒနာနံ၊ ရုပ်ဝေဒနာတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အညတ္တပုစ္ဆာစ၊ တမျိုးတခြား တပါးစီ၏ အဖြစ်ကို မေးကြောင်းပုစ္ဆာ၎င်း။

၁။ ဩပမ္မသံသန္ဒန။ ။ရုပ်နှင့်ဝေဒနာတို့၏ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ရခြင်း နှင့် ရုပ်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ရခြင်းသည် တူ၏။ ထိုတူပုံကို ဥပမာပြ၍ ရုပ်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ တူပုံကို ဥပမေယျအဖြစ်ဖြင့် ပြ၏။ ထို့နောက် ရုပ်နှင့် ဝေဒနာသည် တမျိုးတခြားစီဖြစ်သကဲ့သို့ ရုပ်နှင့်ပုဂ္ဂိုလ်လည်း တမျိုးတခြားစီလောဟု မေးရာ၌ကား ပြအပ်ခဲ့သော သမယ, သုတ္တနှင့် ဆန့်ကျင်မည်စိုး၍ "န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ ဟု ပရဝါဒီ ဖြေသည်။ ဤသို့ ရုပ်နှင့် ဝေဒနာကို ဥပမာ ပြ၍ ရုပ်စသည်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို နှီးနှောခြင်းကို "သြပမ္မသံသန္ဒန” ဟု ခေါ်သည်။

၂။ ဥပလဒ္ဓိ သာမညေန အညတ္တပုစ္ဆာ။ဤပုစ္ဆာသည် "ရူပံ ဥပလဗ္ဘတိ။ပေ။ ဝေဒနာ စ ဥပလဗ္ဘတိ”ဟု ဥပလဒ္ဓိ အားဖြင့် တူသည်၏ အဖြစ်ကို ရှေးဦးစွာ ပြုပြီးမှ “အညံ ရူပံ အညာ ဝေဒနာတိ”ဟု အည အဖြစ်ကို မေးသော ပုစ္ဆာတည်း။ ထို့ကြောင့် ရူပဝေဒနာနံ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန အညတ္တိပုစ္ဆာ စ”ဟု ဆိုသည်။

ပုဂ္ဂလရူပါနံ၊ ပုဂ္ဂလရူပတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဥပလဒ္ဓိသာမညပုစ္ဆာစ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တူသည်၏ အဖြစ်ကို မေးကြောင်းပုစ္ဆာ၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆာဒွယမ္ပိ၊ ပုစ္ဆိနှစ်ပါး အပေါင်းသည်လည်း။ သကဝါဒိဿ၊ ၏ ပုစ္ဆာနှစ်ပါး အပေါင်းတည်း။ ဥဘောပိ၊ နှစ်ပါးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ပဋိညာ၊ အာမန္တာဟု ဝန်ခံခြင်းတို့သည်။ ပရဝါဒိဿ၊ ၏ ဝန်ခံခြင်းတို့သည်။
ပရဝါဒိနာ၊ သည်။ အနုညာတေန၊ အာမန္တာဟု ခွင့်ပြုအပ်သော။ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန၊ ကြောင့်။ ရူပဝေဒနာနံဝိယ၊ တို့၏ကဲ့သို့။ ရူပပုဂ္ဂလာနံ၊ တို့၏။ အညတ္တာနုယောဂေါ၊ တမျိုးတခြားတပါးစီ၏အဖြစ်ကိုမေးစိစစ်ခြင်းသည်။ သကဝါဒိဿ၊ ၏ မေးစိစစ်ခြင်းတည်း။ ပဋိက္ခေပေါ၊ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ ဟုပယ်ခြင်းသည်။ ဣတရဿ၊ သကဝါဒီမှတပါးသော ပရဝါဒီ၏ ပယ်ခြင်းတည်း။ ဣဓာပိ၊ ဤ ဩပမ္မသံသန္ဒန၌လည်း။
သေသံ၊ ကြွင်းသောပုဒ်အပေါင်းသည်။ အတ္ထတော၊ အားဖြင့်။ ပါကဋမေဝ၊ သည်သာ။
ပန၊ ကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဩပမ္မသံသန္ဒန၌။ ဓမ္မတော၊ ပါဠိတော်အား ဖြင့်။ ရူပမူလကာဒီနံ၊ ရူပမူလက အစရှိကုန်သော။ စက္ကာနဉ္စ၊ စက်တို့၏လည်း။ ဝသေန၊ အပြားအားဖြင့်။ သကဝါဒီပက္ခေ၊ သကဝါဒီ၏ အဖို့၌။ ဝီသာဓိကာနိ၊ နှစ်ဆယ် အပိုအလွန်ရှိကုန်သော။ နဝ နိဂ္ဂဟပဉ္စကသတာနိ၊ ကိုးလီသော နိဂ္ဂဟ ပဉ္စက အရာတို့ကို။ ဝါ၊ ကိုးရာသော နိဂ္ဂဟ ပဉ္စကတို့ကို။ ဒဿိတာနိ၊ အပ်ကုန်ပြီ။
ကထံ၊ အဘယ်သို့။ (ဒဿိတာနိ၊ အပ်ကုန်သနည်း။)
တာဝ၊ အာယတန စသည်တို့မှ ရှေးဦးစွာ။ (နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု၊ အပ်ကုန်သော။) ခန္ဓေသု၊ တို့တွင်။ ရူပမူလကေ၊ ရုပ်ဟူသော အရင်းမူလရှိသော။ စက္ကေ၊ စက်၌။ စတ္တာရိ၊ လေးပါးသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ ဝေဒနာဒိ မူလကေသု၊ ဝေဒနာ အစရှိသော အရင်းမူလရှိသောစက်တို့၌။ တထာ၊ ထို့အတူ ‌လေးပါးစီသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝီသတိ၊ နှစ်ဆယ်သော။ (နိဂ္ဂဟပဉ္စကာနိ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။)
အာယတနေသု၊ အာယတနတို့တွင်။ စက္ခာယတနမူလကေ၊ စက္ခာယတန အရင်းမူလရှိသော။ စက္ကေ၊ ၌။ ဧကာဒသ၊ တဆယ့်တစ်ပါးသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ သေသေသု၊ စက္ခာယတန အရင်းမူလရှိသော စက်မှ ကြွင်းသော စက်တို့၌။ တထာ၊ ထို့အတူ တဆယ့်တပါးစီသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒွတ္တိံသသတံ၊ တစ်ရာ့သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော။ (နိဂ္ဂဟပစ္စကာနိဟောန္တိ)၊ **၁။ ဥပလဒ္ဓိ သာမညပုစ္ဆာ**။ ။ "ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ။ပေ။ ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတိသစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန"ဟူသော ပုစ္ဆာသည် ပုဂ္ဂလနှင့် ရူပတို့ တူမျှခြင်း သာမညကို မေးသော ပုစ္ဆာတည်း။ထို့ကြောင့် "ပုဂ္ဂလ ရူပါနံ ဥပလဒ္ဓိသာမညပုစ္ဆာ"ဟုဆိုသည်။
ဓာတူသု၊ ဓာတ်တို့တွင်။ စက္ခုဓာတုမူလကေ၊ စက္ခုဓာတ်အရင်းမူလရှိသော. စက္ကေ၊ ၌။ သတ္တရသ၊ တဆယ့်ခုနစ်ပါးသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ သေသေသု၊ စက္ခုဓာတ်အရင်းမူလရှိသောစက်မှ ကြွင်းသောစက်တို့၌။ တထာ၊ ထို့အတူ တဆယ့်ခုနစ်ပါးစီသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဆာဓိကာနိ၊ ခြောက်ပါးအပိုအလွန်ရှိကုန်သော။ တီဏိသတာနိ၊ သုံးရာကုန်သော။ (နိဂ္ဂဟပဉ္စကာနိဟောန္တိ)၊
ဣ‌န္ဒြိယေသု၊ ဣန္ဒြေတို့တွင်။ စက္ခုန္ဒြိယမူလကေ၊ စက္ခုန္ဒြေ အရင်းမူလရှိသော။ စက္ကေ၊ ၌။ ဧကဝီသတိ၊ နှစ်ဆယ့်တပါးသော နိဂ္ဂဟပဉ္စက၎င်း။ သေသေသု၊ စက္ခုန္ဒြေအရင်းမူလရှိသောစက်မှ စက်မှ ကြွင်းသောစက်တို့၌။ တထာ၊ ထို့အတူ နှစ်ဆယ့်တပါးစီသော နိဂ္ဂဟပဉ္စကတို့၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒွါသဋ္ဌာဓိကာနိ၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးအပိုအလွန်ရှိကုန်သော။ စတ္တာရိသတာနိ၊ လေးရာကုန်သော။ (နိဂ္ဂဟပဉ္စကာနိ ဟောန္တိ)၊
ဧဝံ၊ သို့။ သဗ္ဗာနိပိ၊ လည်းဖြစ်ကုန်သော။ ဝီသာဓိကာနိ၊ နှစ်ဆယ်အပို ‌အလွန်ရှိကုန်သော။ န ဝနိဂ္ဂဟပဉ္စကသတာနိ၊ တို့သည်။ ဝါ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊
၃၇-၄၆၊

ပရဝါဒီပက္ခေပိ၊ ၌လည်း။ ရူပံ ဥပလဗ္ဘတီတိ၊ အစရှိသောပါဌ်ဖြင့်။ (အညတ္တာနုယောဂေါ ကတော၌စပ်။) အနုလောမဝသေနေဝ၊ အနုလောမနှင့်စပ်သဖြင့်ပင်။ ရူပဝေဒနာဒီနံ၊ အစရှိသည်တို့၏။ အညတ္တပဋိညံ၊ တမျိုးတခြား တပါးစီ၏အဖြစ်ကို ‌ဝန်ခံခြင်းကို။ ကာရေတွာ၊ ပြုစေပြီး၍။ ပုန၊ တဖန်။ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ၊ အစရှိသော။ သုတ္တံ၊ သုတ်ကို။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ ဆလဝသေန၊ ဆလဝါဒ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို။ ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဥပလဒ္ဓိသာမညံ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တူသည်၏ အဖြစ်သို့။ အာရောပေတွာ၊ တင်၍။ အညတ္တာနုယောဂေါ၊ ကို။ (ပရဝါဒိနာ၊ သည်။) ကတော၊ အပ်ပြီ။

၁။ အညတ္တ ပဋိညံ ကာရတွာ။ ။ပါဠိတော်၌ ပရဝါဒီ၏ ပုစ္ဆာဝယ် “ရူပံဥပလဗ္ဘတိ။ပေ။အညံ ရူပံ အညာ‌ဝေဒနာတိ”ဟု မေး၏။ သကဝါဒီက "အာမန္တာ" ဟုဝန်ခံ၏။ ဤပုစ္ဆာ ဝိသဇ္ဇနာ ၂-ရပ်သည် အနုလောမတုန်းက အတိုင်းပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အနုလောမ ဝသေနေဝ ရူပဝေဒနာဒီနံ အညတ္တ ပဋိညံ ကာရေတွာ" ဟု ဆိုသည်။

၂။ ပုန အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ။ပေ။ ကတော။ ။ထို့နောက် "အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော" စသော ဘုရားစကားတော်ကို မှီ၍ ပုဂ္ဂလနှင့် ရူပ စသည်တို့ ရအပ်ချင်း တူသည်၏ အဖြစ်ကို၎င်း, "ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတိ သစ္ဆိကဋ္ဌ ပရမတ္တေန ဟု တင်ခြင်းကို၎င်း ရူပါဒီဟိ ဥပလဒ္ဓိ သာမညံ အာရောပေတွာ”ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် "အညံ ရူပံ အညော ပုဂ္ဂလော”ဟု မေးခြင်းကို “အညတ္တာနုယောဂေါ”ဟု ဆိုသည်။

ဣဓာပိ၊ ဤပရဝါဒီပက္ခ၌လည်း။ သေသံ၊ သည်။ အတ္ထတော၊ အားဖြင့်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။
ဓမ္မတောပိ၊ ပါဠိတော်အားဖြင့်လည်း။ သကဝါဒီပက္ခေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့်။ ဝီသာဓိကာနိ၊ ကုန်သော။ န ဝ ပဋိကမ္မပဉ္စကသတာနိ၊ တို့ကို။၏ ဒဿိတာနိ၊ အပ်ကုန်ပြီ။
ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသည်တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဩပမ္မဝသေန၊ ဖြင့်။ သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတံ၊ ပြီးပြီ။)